Tibetan
གཉིས། །རྩ་བཞིན་འདོར་བ་བླུན་པོ་ཡིན། །བླུན་པོ་རྣམས་ལ་ཡོན་ཏན་པས། །བཟའ་བཏུང་ཅུང་ཟད་དགའ་བར་མཐོང་། །ཁྱི་ལ་གསེར་གྱི་བུམ་པ་བས། །ངན་སྐྱུགས་དགའ་བར་མཐོང་བས་གྲུབ། །བླུན་པོ་རྣམས་དང་ མཁས་པ་གཉིས། །བླུན་པོ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་མེད། །རིན་ཐང་མེད་པའི་ནོར་བུ་ཡང་། །བ་གླང་རྫི་ལ་རྡོ་དང་མཚུངས། །མཁས་པའི་ཡོན་ཏན་བླུན་པོ་ཡིས། །ཡང་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །གསལ་ལ་མཛེས་པ་ནམ་མཁའི་འཇའ། ། 4-809 ལོང་བས་མཐོང་བ་ག་ལ་སྲིད། །མཁས་པ་མིན་པས་མཁས་པ་ཡི། །ཡོན་ཏན་ནམ་ཡང་ལོངས་མི་འགྱུར། །སྦྲང་བུ་མིན་པས་མེ་ཏོག་ལས། །སྦྲང་རྩི་ལོན་པ་མི་སྲིད་དོ། །མཁས་པས་བཀུར་བའི་དམ་ པ་ལ། །བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྙས་པར་བྱེད། །མཁས་པས་མཆོད་པ་རྒྱལ་བའི་སྐུ། །ཁྱི་དང་འཕྲད་ན་མི་གཙང་འདོར། །བླ་འོག་རིམ་པ་མི་ཤེས་ཤིང་། །བསྟན་བཅོས་ཤེས་པས་དབེན་གྱུར་པ། །བླུན་པོ་འདུས་ པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། །མཁས་པ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །བླུན་པོ་བློ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་དག །ཕྱིས་འབྱུང་ལེགས་པར་མི་ཤེས་པ། །ཡིད་ལ་གང་དྲན་ལག་ཏུ་བླང་། །ཕྱིས་ནས་འགྱོད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད། །བློ་ སྣ་མང་ཞིང་མི་བརྟན་ལ། །སྙིང་སྟོབས་མེད་པའི་བླུན་པོ་དེ། །བྱ་བ་མི་འདྲ་བརྒྱ་ཕྲག་རྩོམས། །མཐར་ཕྱིན་བྱ་བ་གཅིག་ཀྱང་མེད། །བློ་སྣའི་འགྲོ་ལྡོག་མི་ཤེས་པའི། །བློ་ངན་བླུན་པོ་བློ་ཆུང་ ངོ་། །རང་རྒྱུད་ངན་པས་རང་བསྲེག་ཅིང་། །འོད་ཟེར་འཕྲོས་པས་གཞན་ཡང་བསྲེག །སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་སྒོར་ཞུགས་ཀྱང་། །ཆོས་ལ་བློ་ཁ་མ་ཕྱོགས་པས། །བླུན་པོའི་དབུས་ན་བླུན་པོ་དེས། །བྲེ་མོའི་ལོ་རྒྱུས་ སྣ་ཚོགས་སྒྲོགས། །ལེགས་ཉེས་སྤྱོད་པའི་བློ་མེད་ཅིང་། །ཆོས་ལ་ཐོས་པ་མ་བྱས་པས། །མཁས་པའི་དབུས་ན་བླུན་པོ་དེ། །ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ལ་ལྐུགས་པ་འདྲ། །ཉི་འདོན་སྤྲེ་འུ་བཙོ་བླག་བུ། །ཐ་ག་པ་ཡི་གྲོགས་པོ་ལྟར། ། 4-810 བླུན་པོས་དཔོན་དང་གཡོག་པོ་གྲོགས། །གང་བྱས་ཀྱང་ནི་ཕུངས་བར་འགྱུར། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བླང་དོར་གསལ་བའི་མེ་ལོང་ལས། བླུན་པོའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། ༈ །། ༄། །དམ་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པ། དམ་པས་དམ་པ་ བསྟེན་པ་དང་། །དམ་ཆོས་ཉན་པས་མི་ངོམས་ཤིང་། །དམ་པའི་མཛད་སྤྱོད་བཟང་པོ་ལ། །དམ་པའི་སྐྱེ་བོས་དམ་པར་འཛིན། །མི་དགེ་བཅུ་པོ་རྣམས་སྤངས་ཤིང་། །གཏོང་ལྡན་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། །བརྩེ་ལྡན་ གཞན་དོན་ལ་དགའ་བ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན། །བཀུར་བར་འོས་པ་ལེགས་འཁུར་ཞིང་། །མགོན་མེད་རྣམས་ལ་རྟག་པར་བྱམས། །བྱས་པ་དྲིན་ལན་མི་བརྗེད་པ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་མཛད་སྤྱོད་ཡིན། ། བསླབ་པར་འོས་པའི་རིག་པ་ལ། །སྤྲོ་དགས་བསླབ་སེམས་མ་ཉམས་ཤིང་། །ཁས་བླངས་ད
Chinese
愚人篇 二、如弃根本是愚人，愚人眼中贤者德，不过吃喝略欢欣，如犬金碗不如粪。 愚人智者虽有二，愚人实则无差别，无价珍宝于牛倌，亦如顽石无二般。贤者之德愚人前，反复讲说亦不解，明丽灿烂天空虹，盲者如何得见之？ 非是智者之人者，贤者之德永不得，非是蜜蜂之虫者，花中取蜜无可能。贤者所敬之圣者，愚人反以轻贱之，智者所供胜者像，遇犬便弃视不净。 上下次第皆不知，远离论典之教诲，愚人聚集之城中，智者安住实不能。愚人胸襟皆狭隘，不能明辨后来事，心中所想即刻行，事后追悔永不断。 心绪繁杂又不稳，无有胆识之愚人，百般行事皆尝试，终无一事能完成。不知取舍与进退，心怀恶念是愚人，恶念焚烧自身后，光芒四射亦焚他。 虽入佛法之门庭，却于正法不倾心，愚人堆里此愚人，种种戏谑尽宣扬。不能分辨善与恶，未曾听闻正法理，智者堆里此愚人，于法之谈如哑人。 如日出时之猕猴，如缝纫工之劣友，愚人作官或为仆，无论做何皆败坏。 《律经》如明镜，清晰照见取舍之道，此为显示愚人本性之第二品。 三、圣者品 圣者亲近于圣者，听闻正法永不厌，圣者行持诸善业，圣者之辈恒视之。远离十种不善业，慷慨布施守戒律，慈爱他人乐利他，此乃圣者之行径。 应敬之人善敬之，常怀慈悲于无怙，不忘他人之恩德，此乃圣者之行持。 应学之学问，欢喜学习不厌倦，承诺之事必践行
English
Chapter on the Foolish 2. To abandon the root is foolish, In the eyes of fools, the virtues of the wise, Are but a slight joy in eating and drinking, Like a golden bowl to a dog, inferior to dung. Though there are two, fools and the wise, There is no difference to fools, A priceless jewel to a cowherd, Is like a stone. The virtues of the wise before fools, Repeatedly explained, they still do not understand, The clear and beautiful rainbow in the sky, How can a blind person see it? One who is not wise, The virtues of the wise he will never attain, One who is not a bee, From a flower, honey is impossible to obtain. The holy one revered by the wise, Is despised by fools, The image of the Victorious One, worshipped by the wise, If it encounters a dog, it is discarded as impure. Not knowing the order of superiors and inferiors, And being devoid of knowledge of the scriptures, In a city where fools gather, The wise cannot dwell, The minds of fools are small, They do not know the good that comes later, Whatever comes to mind, they do it, Regret never ceases afterward. With a fickle and unstable mind, And a cowardly fool, He undertakes hundreds of different tasks, But in the end, not a single task is completed. Not knowing the coming and going of thoughts, The foolish fool is small-minded, Burning himself with his own evil nature, And burning others with his radiating light. Although entering the gate of the Buddha's teachings, Not turning his mind to the Dharma, In the midst of fools, that fool, Proclaims various tales of mockery. Not having the mind to practice good and bad, And not having heard the Dharma, In the midst of the wise, that fool, Is like a mute to the words of the Dharma. Like a monkey warming itself in the sun, Like a bad friend of a weaver, A fool as an official or a servant, Whatever he does will be ruined. From the mirror of the scriptures of customs, which clearly shows what to take and what to leave, this is the second chapter, which shows the nature of fools. Chapter on the Nature of the Holy The holy ones attend to the holy ones, They are never satisfied with listening to the Dharma, The good deeds of the holy ones, Are always regarded as holy by the holy ones. Abandoning the ten non-virtuous deeds, Being generous and abiding by the precepts, Being loving and delighting in the welfare of others, These are the actions of the holy ones. Properly honoring those who are worthy of honor, Always being kind to those who are without protectors, Not forgetting the kindness done, These are the actions of the holy ones. To the knowledge that should be learned, Joyfully learning without losing the desire to learn, Always fulfilling what has been promised --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
མ་བཅའ་བརྟན་པ་དེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། །རང་ཉིད་གང་ལ་མི་དགའ་བ། །དེ་ཉིད་གཞན་ལ་མི་ སྦྱོར་ཞིང་། །ངན་ལན་བཟང་གིས་འཇལ་བ་དེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་རྟགས། །ཀུན་ལ་སྙོམས་ཤིང་བྱེ་བྲག་བྱེད། །བརྟན་ཞིང་བརྩོན་ལ་ངང་རྒྱུད་རིང་། །བློ་ལྡན་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དང་། །དམ་པ་སྙིང་ སྟོབས་ངོ་ཚར་ལྡན། །ཆོག་ཤེས་བདེན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །ནོར་གྱི་སྙིང་པོར་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ། །ཕྱི་རྗེས་རིང་དུ་གཟིགས་པ་དེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན། །བདེ་སྡུག་བསྟོད་སྨད་གང་ལ་ཡང་། །ཁེངས་དང་ཞུམ་པ་མི་མངའ་ཞིང་། ། 4-811 བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་སྤྱོད་པ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་བློ་གྲོས་སྦྱངས། །ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་དབང་པོ་དུལ། །སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་དེ། །སྐྱེ་བོ་དགེ་བའི་བྱ་ བ་ཡིན། །མཁས་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་འདྲི། །དམན་པའི་བརྙས་པ་བཟོད་ཅིང་བྱམས། །རྒྱལ་ཁ་གྲོས་ལ་གཏོང་བ་དེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཡིན། །ཕོངས་ཤིང་རྒུད་པར་གྱུར་པ་འམ། །སྲོག་ལ་བབས་ ཀྱང་དམ་པ་རྣམས། །དམ་པའི་མཛད་སྤྱོད་བཟང་པོ་དེ། །ནམ་ཡང་འདོར་བར་མི་བྱེད་དོ། །ངན་ལན་ངན་གྱིས་འཇལ་བ་དང་། །བཟང་ལ་བཟང་ལན་མེད་པ་དང་། །བདག་བསྟོད་གཞན་ལ་སྨོད་པ་དེ། །དམ་ པ་ནམ་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ངོ་ཚ་དོར་བའི་འཚོ་བ་དང་། །སྡིག་དང་འབྲེལ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །མཛའ་བ་བསླུས་པའི་མངའ་ཐང་བས། །དམ་པ་རང་ཉིད་ཤི་བ་འདམ། །གྲོགས་པོ་ངན་པ་བརྟེན་པ་ དང་། །ཚིག་ངན་གཞན་ལ་སྨྲ་བ་དང་། །འཇལ་ལ་ངན་དང་ཆང་ལ་ངན། །དམ་པ་རྣམས་ནི་དུག་བཞིན་སྤོངས། །བརྩེ་ལྡན་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། །བདག་གཞན་ཀུན་ལ་མི་གནོད་ཅིང་། །ཀུན་དགའ་ཀུན་ལ་ ཕན་པ་དེ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་འབད་པས་སྒྲུབ། །སྙིང་གཏམ་སྙིང་དང་འདྲ་བ་ལས། །དམ་པ་གཞན་ལ་མི་འཆད་དེ། །གལ་ཏེ་གཞན་དེ་ཁྲོས་གྱུར་ན། །སྙིང་གཏམ་གཞན་ལ་འཆད་ཕྱིར་རོ། །དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་སྐྱོན། ། 4-812 ལེགས་པར་བརྟགས་ཏེ་སྤངས་བ་དང་། །དགྲ་བོ་ལ་ཡང་ལེགས་བྱས་དག །བླང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ན་ཡིན། །དམ་པ་ཕན་པར་སྨྲ་བའི་ཚིག །རྩུབ་ཀྱང་གུས་པས་སྤྱི་བོར་བླངས། །མི་ཕན་སྙན་པར་སྨྲ་ ན་ཡང་། །སེམས་ལ་བཞག་པར་མི་བྱ་འོ། །ཧང་ཅང་མཉེན་ན་ཀུན་གྱིས་བརྙས། །གྱོང་ན་དམ་པའི་བྱ་བ་མིན། །མཉེན་སར་མཉེན་ལ་གྱོང་སར་གྱོང་། །ལེགས་པར་ཤེས་ན་ཀུན་ལ་ཕན། །ཧ་ཅང་དྲང་ པོས་ཕུང་བ་མང་། །གཡོ་རྒྱུ་དམ་པའི་བྱ་བ་མིན། །གང་ལ་གང་ཕན་ཤེས་གྱུར་ན། །རང་གཞན་ཀུན་ལ་ཕན་པར་འགྱུར། །སྨྲ་བ་མང་ན་འཁྲུལ་པའི་གཞི། །ཧ་ཅང་ཉུང་ན་བླུན་པའི་ཆ། །དགོས་ པའི་དུས་སུ་རན་ཙམ་དུ། །སྨྲ་ན་ཉེས་པ་ཀུན་ལས་གྲོལ། །མཆོད་འོས་མཆོད་ཅིང་དམན་པ་སྐྱོང་། །སྤྱོད་པ་གྱ་གྱུ་མེད་པ་དང་། །བྱ་བ་གྲོ
Chinese
不谄媚是坚定的品格，是圣者的本性。 自己不喜欢的事，也不要强加于人。 以善报恶，是圣者高尚的标志。 对一切平等相待，不做差别对待，坚定而勤奋，有耐心。 有智慧的人，心胸开阔，圣者内心充满力量和正直。 知足常乐，说真实语，将财富的精华用于积累功德。 长远考虑未来，这是圣者的本性。 无论面对快乐或痛苦，赞扬或诽谤，都不会骄傲或沮丧。 利益自己和他人，是圣者的本性。 学习一切知识，增长智慧，没有傲慢，调伏感官。 以修行作为核心，这是善人的行为。 亲近并请教智者，忍受卑劣之人的侮辱并慈爱他们。 将胜利让给他人，这是圣者的行为。 即使贫困潦倒，甚至面临死亡，圣者也绝不会放弃高尚的行为。 以恶报恶，对善没有善报，自我赞扬并诽谤他人，这些圣者绝不会做。 抛弃羞耻的生活，与罪恶相关的享乐，背叛友谊而获得的权势，圣者宁愿选择死亡。 依赖恶友，对他人说恶语，沉迷于赌博和酒精，圣者会像躲避毒药一样远离。 充满爱心地坦诚说话，不伤害自己和他人，让大家快乐并利益大家，这是圣者努力做到的。 与心相通的秘密，圣者不会告诉他人，如果那个人因此而生气，那是因为秘密被泄露了。 圣者会仔细检查并改正自己的缺点，甚至对敌人也会行善，只做应该做的事情。 圣者会将有益的言语，即使听起来刺耳，也恭敬地接受。 即使说的是悦耳但不益的话，也不会放在心上。 过于软弱会被人轻视，过于强硬也不是圣者的行为。 该软弱时软弱，该强硬时强硬，如果能很好地理解，就能利益所有人。 过于正直容易招致失败，狡猾也不是圣者的行为。 如果知道什么对什么有益，就能利益自己和他人。 说话太多容易出错，说得太少显得愚蠢。 在需要的时候，适当地说话，就能摆脱一切过失。 尊敬值得尊敬的人，照顾地位低下的人，行为没有虚伪，做事诚实。
English
Not being flattering is steadfastness, it is the nature of the holy. What one dislikes, do not impose on others. Repaying evil with good is a noble sign of the holy. Treating everyone equally, without discrimination, being steadfast and diligent, with patience. Wise people have broad minds, and the holy have strength and integrity in their hearts. Being content, speaking truthfully, and using the essence of wealth to accumulate merit. Considering the future in the long term, this is the nature of the holy. Whether facing happiness or suffering, praise or slander, they are neither proud nor depressed. Benefiting oneself and others is the nature of the holy. Learning all knowledge, increasing wisdom, without arrogance, and subduing the senses. Taking practice as the core is the action of virtuous people. Being close to and consulting with the wise, enduring the insults of the lowly and being kind to them. Giving victory to others is the conduct of the holy. Even in poverty or facing death, the holy will never abandon noble actions. Repaying evil with evil, not repaying good with good, praising oneself and slandering others, these the holy will never do. A life that abandons shame, enjoyment associated with sin, power gained by betraying friendship, the holy would rather choose death. Relying on bad friends, speaking evil words to others, indulging in gambling and alcohol, the holy avoid them like poison. Speaking with loving honesty, not harming oneself and others, making everyone happy and benefiting everyone, this is what the holy strive to do. Secrets shared with the heart, the holy do not tell others, if that person gets angry because of it, it is because the secret was revealed. The holy carefully examine and correct their own shortcomings, and even do good to enemies, only doing what should be done. The holy respectfully accept beneficial words, even if they sound harsh. Even if the words are pleasant but not beneficial, they will not be kept in mind. Being too soft will be despised by everyone, being too tough is not the action of the holy. Be soft when it is appropriate to be soft, and be tough when it is appropriate to be tough, if one can understand this well, one can benefit everyone. Being too upright easily leads to failure, cunning is not the action of the holy. If one knows what is beneficial to what, one can benefit oneself and others. Speaking too much easily leads to mistakes, speaking too little seems foolish. Speaking appropriately when needed, one can be free from all faults. Respect those who are worthy of respect, take care of those who are of low status, act without hypocrisy, and be honest in doing things. --------------------------------------------------------------------------------