Tibetan
་འགག་མེད་སོགས་དབྱེ་བ་ལྔར་གསུངས་པ་ལས། དྲན་པ་འགག་མེད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཉམ་བཞག་ཏུ་གསལ་དྭངས་འབྱེད་པ་ཡིན་ལ། རྫོགས་ཆེན་གྱིས་ལྟ་བ་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་འབེབས་པའང་། ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ལ་ཁྱབ་པའི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་སྤྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ། འཇུག་བྱེད་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ཚོལ་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡིན། འདི་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྡན་པ་དང་ལྡན་ཆོས་སུ་ ངོ་བོ་གཅིག་པར་བརྟེན་པ་སྟེ། རང་གནས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆ་ཡིན་གྱི་རྟོག་དཔྱོད་དང་གཟུང་འཛིན་ཅན་སེམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མིན་པར་ཀུན་མཁྱེན་ཆེན་པོས་གསུངས་སོ།། ༈ །། ཡང་ཆོས་གང་ལ་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་ཡོད་པ་འདུས་བྱས། མེད་པ་འདུས་མ་བྱས་སུ་སུས་ཀྱང་འཇོག་དགོས་ལ། དེ་གསུམ་ཡོད་མེད་ཅིས་འཇོག་ན་རང་འཛིན་གྱི་ཚད་མས་འཇོག་གྱི། ཐ་སྙད་དོན་དཔྱོད་ཚད་མ་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཡོད་མེད་ནམ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། ནམ་མཁའ་འགགས་མེད་དུ་དམིགས་ཀྱང་། དོན་ལ་འགག་ཡོད་སོགས་ཡོད་པར་མ་གྲུབ་དགོས་ལ་འདིའི་འཇོག་བྱེད་ཐ་སྙད་དཔྱོད་བྱེད་ཁོ་ན་ལ་གཏུགས་དགོས་སོ། །དེས་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ངོ་བོ་ཅུང་ཟད་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཐ་སྙད་དུ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའམ་འཇིག་པ་མེད་ཅེས་འདུས་མ་བྱས་སུ་འཇོག རྟག་པར་འཇོག་དེ་བཞིན་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཟུང་འཇུག་འདི་ལ། མཐར་ཐུག་དཔྱོད་པའི་མྱོང་ངོར་རིག་ཆའམ་གསལ་ཆ་དེ་མྱོང་ངོར་ཡོད་བཞིན་དུ་འདི་ཞེས་ཅུང་ཟད་མ་དམིགས་ཏེ་སྟོང་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ་དེ་ལ། ཅི་ལྟར་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུ་འཇོག སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དུ་དམིགས་ན་དེ་གསུམ་ དང་མ་བྲལ་བར་འགྱུར་ལ། མ་བྲལ་ན་ཆོས་ཉིད་སྐྱེ་སོགས་མེད་པར་ཅི་སྟེ་འགྱུར། དེས་ན་སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་བྲལ་བའི་རིག་པ་ཡོད་པར་གྲུབ་བོ། །མི་གྲུབ་སྟེ་རིག་ཆ་གསལ་ཆ་སྣང་ཆ་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་དང་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་ལ། སྟོང་ཆ་ཐམས་ཅད་འདུས་མ་བྱས་དང་རྟག་པའོ་ཟེར་ན། ཆོས་ཉིད་ཟུང་འཇུག་ནམ་ཡང་མེད་ལ། ཟུང་འཇུག་གནས་ལུགས་མིན་པས་ན་ཆོས་ཉིད་མིན་པར་འགྱུར་ལ། ཆོས་ཉིད་སྟོང་རྐྱང་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ཆོས་ཉིད་བསྒོམ་སྟེ་སྟོང་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཀྱི་སྤྲོས་བྲལ་ནམ་ཡང་མི་འོང་བ་ལ་སོགས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཅན་དབྱེར་མེད་མི་གཟིགས་སོ། །ཡང་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡེ་ཤེས་མིན་ན། ཡིད་ཤེས་ཕྲ་བའི་རྫོགས་ཆེན་ཡོད་ལ། དེས་ན་ཚོགས་དྲུག་ཕྲ་བའི་རྫོགས་ཆེན་ཅི་ལ་མེད། ཡི
Chinese
无碍等分为五种，其中，无碍忆念以智慧在等持中清晰明辨。大圆满以闻思确定见解，也是了知遍及意识部分的各别自证智的总体自性，是能入三种的智慧寻求闻思修。这依靠与自生智慧具有相同体性的具有法，是自住智慧是智慧的部分，而非为分别和具有能取所取的心所摄，全知大士如是说。 ༈ །། 又，任何法具有生、灭、住三种是有为法，没有这三种是无为法，任何人都要这样安立。如果问这三种的有无如何安立，以自执的量安立。如果不依赖名言义理的量，有无永远不能成立。虽然虚空显现为无碍，但实际上并不成立有阻碍等，对此的安立只能依赖名言的辨析。因此，虚空没有丝毫可指定的自性，所以在名言中安立为无生灭或无坏灭，安立为常。同样，对于意识的法性双运，在究竟辨析的体验中，明分或明觉分明明在体验中存在，却无法指定为“这个”，与空性也没有丝毫差别，对于这样的法性双运，如何安立生、灭、住三种？如果执着于生、灭、住三种，就会与这三种无法分离。如果无法分离，法性怎么会没有生等呢？因此，成立了具有远离生、灭、住三种的觉性。如果说不成立，因为觉分、明分、显现分全部遍及有为法和无常，而空分全部是有为法和常法，那么法性双运就永远不会存在。因为双运不是实相，所以会变成非法性，法性会变成纯粹的空性。如果那样，就修法性，心中只想着空性，永远不会生起离戏等。所以，佛陀不会将法性与有法视为无别。又，如果意识的法性不是智慧，那么就存在微细意识的大圆满，既然如此，为什么不存在六识微细的大圆满呢？
English
The divisions such as unobstructed are taught as five types. Among them, unobstructed mindfulness is where wisdom clearly distinguishes in equipoise. The Great Perfection also establishes the view through hearing and thinking. It is also knowing the general characteristic of the individually self-aware wisdom that pervades the aspect of mind-consciousness. It is said that the three types of entering wisdom seek hearing, thinking, and meditation. This relies on having the same essence as the self-arisen wisdom, and it is the wisdom of one's own place that is a part of wisdom, not gathered by the mind with conceptualization and grasping. This was said by the Omniscient Great One. ༈ །། Furthermore, any phenomenon that has the three characteristics of arising, ceasing, and abiding is conditioned. Anyone must establish that what does not have these three is unconditioned. If asked how to establish the presence or absence of these three, it is established by the measure of self-grasping. Without relying on the measure of conventional meaning analysis, presence or absence can never be established. Although space is perceived as unobstructed, in reality, the existence of obstruction, etc., must not be established. The establishment of this must rely solely on conventional analysis. Therefore, since space has no specific essence, it is conventionally established as having no arising or ceasing, or no destruction, and is established as permanent. Similarly, for this union of the nature of mind-consciousness, in the ultimate analytical experience, the aspect of awareness or clarity is present in the experience, yet it is not specifically designated as "this," and it is not seen as being even slightly different from emptiness. How can the three characteristics of arising, ceasing, and abiding be established for such a nature of reality? If one clings to the three characteristics of arising, ceasing, and abiding, one will become inseparable from these three. If one is inseparable, how can the nature of reality not have arising, etc.? Therefore, it is established that there is awareness that is separate from the three characteristics of arising, ceasing, and abiding. If it is said that it is not established because all aspects of awareness, clarity, and appearance are pervaded by conditioned and impermanent phenomena, and all aspects of emptiness are unconditioned and permanent, then the union of the nature of reality will never exist. Because union is not the true nature, it will become non-reality, and reality will become purely emptiness. If that is the case, then one meditates on reality, only thinking of emptiness in the mind, and liberation from elaboration will never arise, etc. Therefore, the Buddhas do not see the nature of reality and phenomena as being inseparable. Furthermore, if the nature of mind-consciousness is not wisdom, then there is the Great Perfection of subtle mind-consciousness. Since that is the case, why is there no Great Perfection of the subtle six consciousnesses?
Tibetan
ད་ཤེས་ཕྲ་རགས་གཉིས་ཀ་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ། དེའི་ཆོས་ཉིད་རྫོགས་ཆེན་གྱི་རིག་པ་ཡིན་གྱི། ཡིད་ཕྲ་རྫོགས་ཆེན་གྱི་རིག་པ་མིན་ནོ། །ཡིད་ཤེས་རགས་པ་རྫོགས་ཆེན་ཅིས་མིན་ཅེས་དེའི་དོན་དྲིའོ། །ཡེ་ཤེས་སུ་ཤར་ན་ཕྲ་རགས་གང་ལའང་རིག་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཡོད། མ་ཤར་ན་ནི་ཕྲ་རགས་གང་གིས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་རྟོགས་པར་མཚུངས་སོ། ། སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པའང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕྲ་རགས་གཉིས་ཀས་སྒོམ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ཕྲ་བའི་སྒོམ་པ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཟེར་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་དྲི། གཉིས་སྣང་དང་རྟོག་བཏགས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྲ་བའང་ཡིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་འཛིན་མེད་པ་མེད་ལ། རྟོག་རགས་མེད་ན་གཏན་ཚིག་སོགས་མི་དྲན་པར་མཚུངས་སོ། །ཡིད་ཤེས་རྣམ་ཤེས་སུ་ཤར་བའི་སྐབས་གཟུང་འཛིན་ཡོད། སྐྱེ་འགག་ཡོད། ཡེ་ཤེས་སུ་ཤར་ཚེ་དེ་གཉིས་མེད། མེད་ཀྱང་རིག་ཆ་མི་རྟག་པའོ་ཟེར་ན། འཇོག་བྱེད་གང་ཡིན་དྲི།དེ་ནི་ཚོགས་དྲུག་གང་ལས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མེད་ན་དེའི་རིག་ཆའང་མེད་དོ་ཟེར་ན། དེའི་སྟོང་ཆའང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་དེའི་རིག་ཆ་དང་ཟུང་འཇུག་གི་སྟོང་ཆ་དེ་ཡང་རིག་ཆ་མེད་པར་མེད་དོ། །ཡོད་ན་སྟོང་ཆ་ནི་རིག་ཆ་ལ་མི་རྟེན་པར་རྟག་ཏུ་ཡོད་པ་ཐལ་ལོ། །བུམ་སོགས་ཀྱི་སྣང་ཆ་དང་དེའི་སྟོང་ཆ་དེ་འདྲ། དེ་ངོ་བོ་མེད་པས་འདུས་མ་བྱས་སོ་ཟེར་ན།རིག་ཆ་ལའང་འདྲ། བུམ་པའང་སྐྱེ་མེད་ཞེས་པ་སྣང་བའི་བུམ་པ་སྐྱེ་མེད་མིན་ན་བུམ་པ་འདུས་མ་བྱས་ནམ་ཡང་སྐྱེ་མེད་མིན་ཏེ་སྐྱེ་བ་མི་ཁེགས། སྐྱེ་བ་མ་ཁེགས་ན་སྟོང་ ཆའང་མི་འགྲུབ། བདེན་པས་སྐྱེ་མེད་ཅེས་ལོགས་སུ་ཡོད་ན་བུམ་པའི་སྐྱེ་བ་དཔྱད་ཡོད་དུ་ཐལ་ལོ། །གཞན་ཡང་ཚོགས་དྲུག་རང་གསལ་བའི་གསལ་ཆ་དེ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིག་ཆ་ཐ་དད་དུ་མེད་དེ། ཡོད་ན་འདིའི་རིག་ཆ་མིན་པར་ཐལ་ལོ་ཟེར་ན། རིག་ཆ་དམིགས་པ་དེ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་ལ། མི་དམིགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུང་ཡུལ་ཡིན་པས། སྣང་ཚུལ་མི་རྟག་པར་བཞག་ཀྱང་། གནས་ཚུལ་རྟག་མི་རྟག་གི་མཐར་ལས་འདས་སོ། །མཐའ་འདས་དེ་ཡོད་ལ་འགག་པ་ཅན་མིན་པ་ཙམ་གྱིས་འདུས་མ་བྱས་སུ་འཇོག །དེ་མིན་ན་སྟོང་ཉིད་ལའང་འདྲའོ། །གཞན་ཡང་ནམ་མཁའི་སྣང་བ་མི་རྟག་ལ། ནམ་མཁའ་རྟག་པར་ཐལ་སོགས་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་ནམ་མཁའ་མི་རྟག་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་རྟག་སོགས་བརྗོད་རིགས་ཏེ་རིག་སྟོང་ཐ་དད་དུ་མ་དམིགས་ཀྱང་། རིག་པ་མི་རྟག །སྟོང་པ་རྟག་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་རོ། །རྟག་ཏུ་
Chinese
現在，細和粗二者都是有法，它的法性是大圓滿的覺性，細微意不是大圓滿的覺性。粗意識怎麼不是大圓滿呢？就問這個道理。如果顯現為智慧，那麼細和粗任何一個都有覺性與空性雙運。如果沒有顯現，那麼細和粗任何一個都同樣不能證悟那個本性。 修習空性也和這一樣，因為細和粗二者都能修習。如果說細微的修習特別殊勝，就問為什麼。如果回答說因為沒有二取和分別假立，那麼因為細微也是意，所以不可能沒有能取所取。如果沒有粗分別，那麼也同樣不會憶念因明等。意、意識顯現為阿賴耶識的時候，有能取所取，有生滅。顯現為智慧的時候，就沒有這二者。如果說沒有，但是覺性是不恆常的，就問安立者是什麼。回答說，這是從六識任何一個產生的四緣所生。如果說沒有它，那麼它的覺性也沒有，那麼它的空性也和這一樣，它的覺性和雙運的空性，那個沒有覺性也是不可能的。如果有的話，那麼空性不依賴覺性而恆常存在就太過分了。瓶子等的顯現和它的空性也是這樣。如果說它沒有自性，所以不是有為法，那麼覺性也一樣。瓶子也是說無生，如果不是顯現的瓶子無生，那麼瓶子不是有為法就永遠不是無生，因為生不被遮止。如果生不被遮止，那麼空性也不會成立。如果真實有單獨的無生，那麼瓶子的生就被觀察了。另外，六識自明的明分和法性的覺性沒有差別，如果有的話，就太過分了，因為這不是它的覺性。如果說覺性所緣是阿賴耶識的所取境，不緣是智慧的所取境，雖然現象安立為無常，但是，實相超越了常與無常的邊。超越邊界那個存在，僅僅因為不是有滅法，就安立為無為法。如果不是這樣，那麼空性也一樣。另外，天空的顯現是不恆常的，天空恆常等會產生過失，同樣，天空不恆常，天空的自性恆常等是可以說的，即使不觀察覺性與空性是不同的，覺性也是不恆常的，如果空性是恆常的，那麼就會那樣轉變。恆常
English
Now, both subtle and coarse are objects of dharma, and its dharma nature is the rigpa of Dzogchen, but subtle mind is not the rigpa of Dzogchen. Why is coarse consciousness not Dzogchen? This is the question. If it arises as wisdom, then both subtle and coarse have the union of rigpa and emptiness. If it does not arise, then neither subtle nor coarse can realize that very nature. Meditating on emptiness is also the same, because both subtle and coarse can meditate. If it is said that subtle meditation is particularly superior, then ask why. If the answer is because there is no dualistic appearance and conceptual imputation, then since the subtle is also mind, it is impossible to be without grasping and being grasped. If there is no coarse conceptualization, then it is the same as not remembering logic, etc. When mind and consciousness arise as alaya-consciousness, there is grasping and being grasped, there is arising and ceasing. When it arises as wisdom, these two are not there. If it is said that they are not there, but the aspect of rigpa is impermanent, then ask what the establisher is. The answer is that it arises from the four conditions that arise from any of the six consciousnesses. If it is said that if that is not there, then its aspect of rigpa is also not there, then its aspect of emptiness is also the same, and that aspect of rigpa and the emptiness of union, that which is without rigpa is also impossible. If it exists, then it is too much to say that emptiness does not rely on rigpa and always exists. The appearance of a vase, etc., and its emptiness are the same. If it is said that it has no essence, so it is not conditioned, then the same is true for rigpa. The vase is also said to be unborn, if it is not the appearing vase that is unborn, then the vase that is not conditioned will never be unborn, because birth is not prevented. If birth is not prevented, then emptiness will not be established either. If there is truly a separate unborn, then the birth of the vase will be subject to examination. Furthermore, the clarity of the self-illuminating clarity of the six consciousnesses and the rigpa aspect of the dharma nature are not different, if they are, then it is too much, because this is not its rigpa aspect. If it is said that the object of rigpa is the object of grasping of alaya-consciousness, and the non-object is the object of grasping of wisdom, although the phenomenon is established as impermanent, the reality is beyond the extremes of permanence and impermanence. That which transcends the extremes exists, and is established as unconditioned only because it is not something that ceases. If it is not so, then emptiness is also the same. Furthermore, the appearance of the sky is impermanent, and the sky being permanent, etc., will lead to faults. Similarly, it can be said that the sky is impermanent and the nature of the sky is permanent, etc. Even if rigpa and emptiness are not observed as different, rigpa is impermanent. If emptiness is permanent, then it will change in that way. Always