Tibetan
འི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔའི་མིང་གིས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ད་དུང་རྣམ་རྟོག་ཅན་དང་། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྣང་ཅན་དང་། ཀུན་གཞི་དང་ཡིད་སོགས་ཐ་མལ་པ་ཡིན་ན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལས་རྣམ་རྟོག་གི་བག་ཆགས་དང་། གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་ཟད་པ་དང་། ཚོགས་བརྒྱད་ཡེ་ཤེས་ལྔར་གནས་གྱུར་པར་ཁས་ལེན་མི་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འོན་ཀྱང་གདུལ་བྱའི་སྣང་ངོར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཤེས། ཡིད་ཤེས་ཞེས་རྒྱུ་མིང་འབྲས་བུར་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ཙམ་བྱས་ཀྱང་། རྒྱུ་དུས་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འགག་ནས། འབྲས་དུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པས་ཐ་མལ་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་ཤེས་རང་མཚན་པ་མིན་ནོ། །ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ལ། དམིགས་པ་ཅན་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བྱམས་སོགས་དང་ཕྱིན་དྲུག་ལམ་ཡིན་གྱི། འཁོར་གསུམ་དམིགས་མེད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་བྱམས་སོགས་ཕྱིན་དྲུག་ལམ་ཡང་དག་མིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ ལྟ་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕར་ཕྱིན་དང་བྱམས་སོགས་ཕར་ཕྱིན་དངོས་ཡིན་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ལམ་ཡང་དག་མིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཡེ་ཤེས་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་དུའང་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གནས་ལུགས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ། ཡོད་པའམ་མེད་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་མེད་དེ། བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ལས། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་ན། རྒྱལ་སྲས་ཞི་བ་ལྷས། གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག །བློ་ཡི་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ། །དེ་ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་དང་། རྒྱུད་ལས། གང་གིས་དམིགས་མེད་མི་ཤེས་པ། །དེ་ཡིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་ཤེས། །དེ་ཕྱིར་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །འཇིག་པས་དམིགས་མེད་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་དང་། རྡོ་རྗེ་སྙིང་འགྲེལ་ལས། ཀོ་ཏྲ་པ་ཡི་ས་བོན་ལས། །སཱ་ལུའི་འབྲུ་ནི་འབྱུང་བ་མེད། །རྣམ་རྟོག་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་རྣམ་རྟོག་ བཅས་པར་འགྱུར། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལས་སྐྱེས་པའི། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས། དེས་ན་མེད་དགག་གི་སྟོང་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞིག་གཏན་ནས་མེད་དེ། བདེན་མེད་ལ་དམིགས་དགོས་ན། བདེན་གྲུབ་ཏུ་མི་རྟོག་མོད། བདེན་མེད་དུ་རྣམ་པར་ཅིས་མི་རྟོག །རྟོག་ན་དངོས་པོའམ་དངོས་མེད་གང་དུ་རྟོག་ཀྱང་རྣམ་རྟོག་ལས་མི་འདའ་སྟེ། རི་བོང་རྭ་མེད་དུ་རྟོག་པ་ལ། རི་བོང་གི་རྭ་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་མེད་ཀྱང་། རྭ་མེད་དུ་འཛིན་པའི་རྣམ་རྟོག་ཡོད་པ་བཞིན་ཏེ། བདེན་མེད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་རྟོག་ལྡོག་པའི་ཐབས་མེད་དོ། །དེ་མེད་ན་བདེན་གྲུབ་ཏུ་མི་འཛིན་ནའང་བུམ་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ག་ལ་ལྡོག་སྟེ་ལྡོག་པའི་ཐབས་མེད་དོ། །དེས་ན་དགག་རྟོག་སྒྲུབ་རྟོག་གང་ཡིན་ཡང་རྣམ་རྟོག་ལས་མི་འདའ་ལ། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི་དགག་རྟོག་སྒྲུབ་རྟོག་གང་ཡང་མིན་ཏེ། གང་དུའང་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ན་རེ། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཅན། དགག་རྟོག་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྤྲོས་པ་དགག་པའི་རྟོག་པ་དང་། སྤྲོས་བྲལ་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་རྟོག་ཡིན་ནོ་ སྙམ་ན། སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་ཁེག་པ་ལ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ལོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ག་ལ་ཡོད། ཡོད་ན་ད་དུང་སྤྲོས་པ་མ་ཁེགས་པས་སྤྲོས་བྲལ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། ཆོས་དབྱིངས་དང་། དོན་དམ་དང་། གནས་ལུགས་དང་། སྟོང་ཉིད་མངོན་སུམ་བྱས་ཟེར་དགོས་ཀྱང་། རྣམ་གྲངས་པ་བདེན་གཉིས་ཕྱེ་བའི་ཡ་གྱལ་གྱི་དོན་དམ་དང་། སྟོང་ཉིད་དེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྟོང་རྐྱང་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྟོག་ན་དགག་རྟོག་ཡིན་ནོ། །བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་ཉིད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་ཡུལ་དེ་ཆོས་དབྱིངས་དང་སྟོང་ཉིད་མཐར་ཐུག་ཡིན། དེ་རྟོགས་ཚེ་རྟོགས་བྱ་ཆོས་དབྱིངས་རྟོགས་བྱེད་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ཐ་སྙད་ཀྱིས་ཕྱེ་བ་ལས་དོན་ལ་ཐ་དད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་གསལ་ཞིང་རིག་པ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གནས་ལུགས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་གཟིགས་པའི་ཆ་ནས་ཇི་ལྟ་ བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་དང་། ཆོས་ཅན་མཐའ་དག་གཟིགས་པའི་ཆ་ནས་ཇི་སྙེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་ལྡོག་ཆས་བཏགས་ཀྱི། ངོ་བོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉག་གཅིག་ལས་ཐ་དད་དུ་མེད་དེ། བདེན་གཉིས་དབྱེར་མེད་ཀྱི་གནས་ལུགས་མཐར་ཐུག་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་ཆོས་ཅན་དང་། དེའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཉི
Chinese
的智慧，并且以五种智慧的名称来称呼。如果佛的智慧仍然是有分别念的，具有能取所取二相的，以及是阿赖耶识和意识等庸常的，那么就无法承认通过道的威力，分别念的习气和二相的习气得以消除，八识转为五智。然而，在所化众生的显现中，即使只是将佛的眼识、意识等以因名安立为果名，但由于因时的识已经灭尽，是果时的智慧之身，因此不是庸常的蕴和自相识。按照您的观点，有对境和分别的慈等以及六度是道，但以三轮无缘和无分别的智慧所摄持的慈等六度就不是正确的道了。这样看来，世间的布施等就是真实的布施，而出世间的布施等就不是正确的道了。那么，什么是无分别的智慧呢？它是不分别任何事物的。为什么呢？因为它是证悟实相法界的智慧。法界不是事物或非事物，也不是落入有或无的边际，而是二谛无别，各自由自己证知的，因此超越了一切分别念的对境和名言。如圣者寂天菩萨所说：何时事物与非事物，不住于心识之境，尔时无有他相故，无缘寂灭极安乐。又如续部所说：谁人不知无缘性，彼亦不识法界性，是故事物与非物，坏灭故应知无缘。又如《金刚心疏》所说：寇札巴之种子，不生萨律之果实，分别念之种子生，果实成为有分别，无分别所生之果，果实成为无分别。因此，根本没有缘于无遮空性的无分别智慧。如果必须缘于无实有，虽然不会执着于实有成立，但会分别于无
English
wisdom, and it is referred to by the names of the five wisdoms. If the Buddha's wisdom is still conceptual, has the appearance of duality of grasper and grasped, and is ordinary like the alaya and consciousness, then it would be impossible to accept that through the power of the path, the habitual tendencies of conceptualization and the habitual tendencies of duality are exhausted, and the eight consciousnesses are transformed into the five wisdoms. However, in the appearance of those to be tamed, even if the Buddha's eye consciousness, consciousness, etc., are merely labeled with the name of the cause as the name of the effect, since the consciousness of the causal time has ceased, it is the body of wisdom of the resultant time, so it is not an ordinary aggregate and self-characterized consciousness. According to your view, love, etc., with an object and conceptualization, and the six perfections are the path, but love, etc., and the six perfections that are held by the wisdom of the three spheres without object and without conceptualization, are not the correct path. In this way, worldly generosity, etc., are true generosity, and supramundane generosity, etc., are not the correct path. So, what is non-conceptual wisdom like? It does not conceptualize anything. Why? Because it is the wisdom that realizes the reality of the dharmadhatu. The dharmadhatu is not a thing or a non-thing, nor does it fall into the extreme of existence or non-existence, but the two truths are inseparable, each to be known by oneself, so it transcends all objects of conceptualization and names. As the noble Shantideva said: When things and non-things, do not abide in the realm of the mind, then there is no other aspect, so without object, it is extremely peaceful and happy. Also, as the tantra says: Whoever does not know the nature of no object, he also does not know the nature of the dharmadhatu, therefore, things and non-things, should know no object by destruction. Also, as the Vajra Heart Commentary says: From the seed of Kotrapa, the fruit of Salu does not arise, the seed of conceptualization arises, the fruit becomes conceptual, the fruit born of non-conceptualization, the fruit becomes non-conceptual. Therefore, there is absolutely no non-conceptual wisdom that focuses on the emptiness of negation. If it is necessary to focus on non-inherent existence, although it will not be attached to inherent existence, it will conceptualize non-
Chinese
不分别。如果分别，无论分别事物或非事物，都不会超出分别念。例如，分别兔子没有角，虽然没有执著兔子有角的分别念，但有执著没有角的分别念。因此，无法阻止以无实有为对境的分别念。如果没有那个，即使不执著为真实成立，又怎么能阻止瓶子等一切法的分别念呢？无法阻止。因此，无论是破斥分别还是建立分别，都不会超出分别念。而不分别的智慧，既不是破斥分别也不是建立分别，因为什么也不分别。有些人说：不分别的智慧，是破斥分别，因为是远离戏论的。是破斥戏论的分别，是建立离戏的分别念。 如果这样想，当一切戏论都被破斥时，怎么会有认为远离戏论的想法呢？如果有，那就还没有破斥戏论，所以不是离戏。因此，必须说不分别的智慧，现证了法界、胜义、实相和空性。但那不是名相家所说的区分二谛中的胜义和空性，因为那是纯粹的空，如果对它进行分别，那就是破斥分别。证悟二谛无别、具足一切殊胜的空性，各自以自己的智慧所证悟的对境，那就是法界和究竟的空性。证悟它时，以名言区分所证悟的对境是法界，能证悟的是智慧，但实际上没有任何差别。明晰且具有分别自性的觉知是名相的定义。不分别，各自以自己的智慧证悟的自性光明是智慧的定义。名相的法性是智慧。完全清净二障及习气的究竟智慧是佛的定义。从智慧观察法性的角度来说，称为如所有智，从观察一切法性的角度来说，称为尽所有智，只是从不同角度安立的名称，其体性是唯一的遍知智，没有差别。是证悟二谛无别的究竟实相的智慧。因此，名相八识及其自性法性。
English
Does not discriminate. If one discriminates, whether discriminating things or non-things, one will not go beyond conceptualization. For example, when discriminating that a rabbit has no horns, although there is no conceptualization that grasps the rabbit's horns, there is a conceptualization that grasps the absence of horns. Therefore, there is no way to prevent conceptualization that has the unreal as its object. If there is no such thing, even if one does not grasp it as truly established, how can one prevent the conceptualization of all phenomena such as vases? There is no way to prevent it. Therefore, whether it is refuting conceptualization or establishing conceptualization, it does not go beyond conceptualization. Non-discriminating wisdom is neither refuting conceptualization nor establishing conceptualization, because it does not discriminate anything. Some say: Non-discriminating wisdom is refuting conceptualization, because it is free from elaboration. It is a conceptualization that refutes elaboration, and it is a conceptual notion that establishes freedom from elaboration. If one thinks like this, when all elaborations are refuted, how can there be a thought that one is free from elaboration? If there is, then elaboration has not yet been refuted, so it is not freedom from elaboration. Therefore, it must be said that non-discriminating wisdom directly realizes the Dharmadhatu, ultimate truth, reality, and emptiness. But that is not the ultimate truth and emptiness that the nominalists speak of when distinguishing the two truths, because it is pure emptiness, and if one discriminates it, it is refuting conceptualization. Realizing the emptiness that is inseparable from the two truths and possesses all perfections, the object that each individual realizes with their own wisdom is the Dharmadhatu and ultimate emptiness. When it is realized, the object to be realized is distinguished by name as the Dharmadhatu, and the one who realizes it is wisdom, but in reality there is no difference at all. Clear and knowing awareness with the nature of discrimination is the definition of consciousness. Non-discrimination, the self-luminous nature that each individual realizes with their own wisdom is the definition of wisdom. The Dharma-nature of consciousness is wisdom. The ultimate wisdom that completely purifies the two obscurations and their habitual tendencies is the definition of Buddha. From the perspective of wisdom observing the Dharma-nature, it is called the wisdom that knows suchness, and from the perspective of observing all Dharma-nature, it is called the wisdom that knows all that exists, but these are just names established from different perspectives, and their essence is the single omniscient wisdom, without any difference. It is the wisdom that realizes the ultimate reality that is inseparable from the two truths. Therefore, the eight consciousnesses and their Dharma-nature.