Tibetan
ལ་བའི་སེམས་སམ་ཡེ་ཤེས་དང་ ཡིད་ཕྲ་བ་ཤིན་ཏུ་རྒྱབ་འགལ་དུ་སོང་བས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཡིད་ཕྲ་བ་འདི། ཡིད་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་རགས་པ་མ་འགག་པའི་དུས་སུ་ཡོད་དམ་མེད། མེད་ན་གཉུག་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་རྒྱུན་མེད་པའི་ཕྱིར། ཡོད་ན་ཡིད་རགས་པ་དང་གཅིག་ཏུ་ཡོད་དམ། ཐ་དད་དུ་ཡོད། དང་པོ་ལྟར་ན། ཡིད་ཤེས་འདི་ཀུན་རྟོག་རགས་པ་མེད་པའི་ཕྲ་བའང་ཡིན་ལ། ཡོད་པའི་རགས་པའང་ཡིན་ཞེས་ཆོས་གཅིག་ལ་ཀུན་རྟོག་རགས་པ་ཡོད་མེད་གཉིས་སུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་འགལ་བ་གཞི་གཅིག་ལ་སྡུད་པའི་ཁས་ལེན་ངོ་མཚར་ཅན་རྫོགས་ཆེན་གསར་པ་འདི་ཡ་མཚན་ནོ། །ཐ་དད་དུ་ཡོད་ན། འདི་ནི་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེས་པའི་རགས་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་དགོས་ཏེ། དངོས་པོ་ཐ་དད་ནི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་དབང་གིས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུད་གཉིས་གང་ཟག་གཅིག་གི་རྒྱུད་ལ་ནུས་མཚུངས་སུ་ཡོད་དགོས་སོ། །ཡོད་ཀྱང་མི་སྐྱོན་ཏེ་ཚོགས་བརྒྱད་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་གསལ་ལ་རྟོག་མེད་དང་། ཡིད་ནི་ཕྱི་ནང་ཀུན་འབྱེད་པ་དང་། སྒོ་ལྔ་ནི་བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆ་ནས་སོ་སོར་འབྱེད་པར་བྱས་ཀྱང་། ནང་དུ་སྐྱེས་བུ་ གཅིག་གི་ཤེས་པས་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་ལ། ཡིད་ཕྲ་རགས་ནི། རགས་པ་དོར་ནས་ཕྲ་བ། ཕྲ་བ་དོར་ནས་རགས་པར་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ཙམ་མིན་པར། ཕྲ་བ་ནི་རྟག་ཏུ་ཕྲ་ཡི་རགས་མ་མྱོང་། རགས་པ་ཕྲ་མ་མྱོང་བའི་ཡིད་གཉིས་དུས་མཉམ་ཡོད་དགོས་ན། སྐྱེས་བུ་རང་གི་མངོན་སུམ་གྱིས་སད་དུས་ལྟ་བུའི་ཡིད་རགས་པ་དང་། རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ལྟར་ཡིད་ཕྲ་བ་གཉིས་རང་གི་མྱོང་བས་ཤེས་ཀྱང་། འདི་འདྲའི་ཡིད་ཕྲ་བ་ཞིག་ཡོད་པར་མངོན་སུམ་མམ། རྗེས་དཔག་གམ། ལུང་གང་གིས་དཔོག །ཕྲ་བ་དེ་སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པ་སོགས་བསླབ་ན་འཛིན་དུ་རུང་བ་ཡིན་ན། དེར་རགས་པའི་ཡུལ་ཡང་ཅིས་མི་འཛིན། མི་འཛིན་ན་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སོགས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་དེས་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་འབེབས་ནུས། མ་ནུས་ན་དེས་སྟོང་ཉིད་ཇི་ལྟར་རྟོགས། དེས་ན་དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་བཅུག་པའི་ཅི་ཞིག་བྱ། དེས་ན་དེ་འདྲའི་གཉུག་སེམས་འདོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་ནོར་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར། འཁོར་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤེས་སྒྲིབ་ཡིན་པས། དེ་སྤོང་བྱེད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། དེ་སློབ་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པ་རྒྱུན་མཐའི་བར་ ཆད་མེ
Chinese
粗糙的心或智慧，与 微细的意念极其矛盾，因此是不同的。此外，这个微细的意念，在意的粗大分别念没有停止的时候存在还是不存在？如果不存在，那就不是本觉心，因为它的相续不存在。如果存在，是和粗大的意念在一起存在，还是分开存在？如果像第一种情况那样，这个意识既是没有粗大分别念的微细的，又是存在的粗大的，这样在一个法上承认粗大分别念的有和无两种情况，这是将矛盾聚集在一个基础上的承认，这个奇妙的新大圆满真令人惊叹。如果分开存在，那么这一定是从四缘所生的粗大之物分开存在的，因为事物不同是由于因不同所致。这样的话，两个意的相续必须在一个人的相续中具有相同的功能。如果认为存在也没有过失，就像八识一样，那么，八识的阿赖耶识是所有众生的明澈无念之因，而意是区分内外一切的，五根识是从作为增上缘的根门的角度来分别的，虽然这样做了区分，但在内部是被一个人所摄持的一个相续，而微细和粗大的意，不是舍弃粗大而变为微细，舍弃微细而变为粗大的状态，而是微细的意总是微细的，没有经历过粗大，粗大的意没有经历过微细的两个意必须同时存在。就像一个人自己现量清醒时的粗大意，和做梦时微细意一样，虽然通过自己的体验可以知道，但是这种微细意存在，是通过现量、比量还是圣教量来证明的呢？如果学习微细意，修习空性等是可以执持的，那么为什么不能执持粗大的对境呢？如果不能执持，那么内外六处等一切法，它如何能确定为空性呢？如果不能，那么它如何证悟空性呢？因此，让它修习空性有什么用呢？因此，想要那种本觉心是非常错误的。此外，意识和智慧的区别，在于三轮中分别是有知障的，因此，断除它的方法是不分别的智慧，这是道位的究竟智慧，直到相续的尽头没有障碍。
English
Gross mind or wisdom, and Subtle mind are extremely contradictory, therefore they are different. Furthermore, does this subtle mind exist or not when the mind's gross conceptualization has not ceased? If it does not exist, then it is not the original mind, because its continuity does not exist. If it exists, does it exist together with the gross mind, or separately? If it is like the first case, this mind-consciousness is both subtle without gross conceptualization, and also gross with existence, thus admitting both the presence and absence of gross conceptualization in one dharma is a wonderful admission of gathering contradictions on one basis, this amazing new Dzogchen is astonishing. If they exist separately, then this must exist separately from the gross, which arises from the four conditions, because different things are due to different causes. In that case, the two streams of mind must have the same function in the stream of one person. If you think that there is no fault even if they exist, like the eight consciousnesses, then the alaya-vijnana of the eight consciousnesses is the clear and non-conceptual cause of all sentient beings, and the mind distinguishes all internal and external things, and the five senses distinguish separately from the perspective of the sense organs as the dominant condition, although they are distinguished in this way, internally they are one stream held by the consciousness of one person, while the subtle and gross minds are not merely states of abandoning the gross and becoming subtle, or abandoning the subtle and becoming gross, but the subtle mind is always subtle and has never experienced grossness, and the gross mind has never experienced subtlety, so the two minds must exist simultaneously. Just like the gross mind of a person when they are manifestly awake, and the subtle mind during dreams, although one can know through one's own experience, how is the existence of such a subtle mind proven, through direct perception, inference, or scripture? If learning the subtle mind, practicing emptiness, etc., is something that can be grasped, then why can't the gross object also be grasped? If it cannot be grasped, then how can it determine that all dharmas, such as the six internal and external sources, are empty? If it cannot, then how can it realize emptiness? Therefore, what is the use of having it practice emptiness? Therefore, wanting such an original mind is a very big mistake. Furthermore, the difference between consciousness and wisdom is that conceptualization in the three spheres is a cognitive obscuration, therefore, the method of abandoning it is non-conceptual wisdom, which is the ultimate wisdom of the path of learning, without interruption until the end of the continuum.
Tibetan
ད་ལམ་རྡོར་ཏིང་གིས། གཉིས་སྣང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་རྩད་ནས་བཅོམ་པས་དེ་ཕན་སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་དྲི་མ་གཏན་ནས་མི་མངའ་བའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར། དེས་ན་ཁམས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་མ་འདས་པས་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེན་གཉིས་ལས། སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཁམས་གསུམ་པ། །སྒྲོ་བཏགས་རྣམ་པ་ཅན་རྟོགས་ཡིན། །ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས། རྣམ་པར་རྟོག་ལས་མ་རྟོགས་པ། །འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་གང་ཡང་མེད། །རྣམ་རྟོག་དེ་དང་བྲལ་བས་ན། །ཁྱོད་ནི་རབ་ཏུ་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་གསུངས། མདོར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་ཤེས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ཁྱད་པར་ཤིན་ཏུ་ཆེ། ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པའི་སྐབས་སུ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ལས། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་སེམས་དང་བྲལ། །ཞེས་དང་། མདོ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བྲལ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱང་མི་འདོར་བ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །ཞེས་དང་། ཚིག་བྲལ་ངག་གི་ལམ་གྱིས་མི་གོས་པ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་རང་བཞིན་ནམ་མཁའ་འདྲ། །སེམས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་བ་རབ་གྲོལ་བ། །མཆོག་རབ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་དམ་པ་ཤེས། །དོན་ཚུལ་འདི་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་སུ། །ཤེས་པར་མི་ནུས་མཛངས་པས་རིག་པ་ཡིན། །སྔོན་གྱི་རྒྱལ་ལ་ལྷག་བྱས་སེམས་ཅན་རྣམས། །དེ་དག་ཆོས་འདི་ཐོས་ན་ཡིད་ཆེས་འགྱུར། །ཞེས་དང་། འཇུག་པར་ཡང་། སེམས་འགག་པ་སྟེ་སྐུ་ཡི་མངོན་སུམ་མཛད། །ཞེས་གསུངས། དེས་ན་གཉིས་སྣང་གི་བག་ཆགས་ཀྱང་མེད་པ་ལ་གཉིས་སྣང་ངམ་གཟུང་འཛིན་ཅན་གྱི་རྣམ་ཤེས་ག་ལ་ཡོད། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡོད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་རྟོག་མི་མངའ་བཞིན་དུ་ས་ལེར་མཁྱེན། དེས་ན་འདི་འདྲའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་སེམས་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། སེམས་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མཁྱེན་ཆ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་སེམས་སུ་བཏགས་ན། སེམས་ཆེན་པོའམ། གཉུག་སེམས་དང་། འོད་གསལ་བའི་སེམས་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ ཕྱིས་ནས་སྟོན་གྱི། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ཐ་མལ་པ་དང་། གཟུང་འཛིན་ཅན་དང་། ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པས། མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དང་། གཉིས་སྣང་མེད་པ
Chinese
如今金刚持，由于彻底摧毁了二取显现的分别念习气，从此以后成为永不具有二障垢染的佛陀。因此，三界所摄的一切心和心所，都未超出分别念，故称为识。如《二谛论》中说：“心与心所三界性，虚妄显现即是识。”又如，导师陈那说：“无有不从分别生，名为轮回任何法，离彼分别即是你，彻底寂灭。”如是说。总之，分别念即是识，无分别念即是智慧，因此二者差别极大。在究竟智慧的阶段，心和心所的运行彻底止息。如续部中说：“三世诸佛离于心。”又如经部中说：“寂静慧，如来之意密不可思议，离于心、意、识，亦不舍弃等持之境。此乃如来之意密不可思议。”又说：“离言语道，不染文字，如是法性，自性如虚空。心与意之运行，彻底解脱，至极殊胜稀有，当知为圣者。此等义理，文字无法诠释，唯智者能领悟。往昔诸佛所赞叹之有情，彼等若闻此法，将生起信解。”又如《入行论》中说：“心止息，即是佛陀之现证。”如是说。因此，连二取习气都不存在，哪里会有二取显现或具有能取所取的识呢？无分别智是存在的，因为佛陀的意是伟大的智慧。他了知一切法的体性，虽无分别念，却清晰明了。因此，这样的智慧不能称为心，因为是超越心的智慧。如果从知晓等方面假立为心，那么之后会阐述大心、本觉心和光明心等的差别。由于没有庸常的分别念之心，没有能取所取，也没有八识聚的显现，所以是无分别智，是无二取显现。
English
Now, the Vajra Holder, having completely destroyed the habitual tendencies of dualistic appearances, from then on becomes a Buddha who never possesses the stains of the two obscurations. Therefore, all minds and mental factors included in the three realms do not go beyond conceptualization, so they are called consciousness. As it is said in the Two Truths: "Mind and mental factors are of the nature of the three realms, and the appearance of fabrication is consciousness." Furthermore, the teacher Dignāga said: "There is no phenomenon called samsara that does not arise from conceptualization. By being free from that conceptualization, you are completely liberated." So it is said. In short, conceptualization is consciousness, and non-conceptualization is wisdom, so the difference between the two is very great. In the stage of ultimate wisdom, the flow of mind and mental factors is completely stopped. As it is said in the tantras: "The Buddhas of the three times are free from mind." And as it is said in the sutras: "Peaceful wisdom, the inconceivable secret of the Tathagata's mind, is free from mind, intellect, and consciousness, and does not abandon the state of samadhi. This is the inconceivable secret of the Tathagata's mind." It also says: "Free from words, not stained by the path of speech, such is the nature of reality, its essence is like space. The flow of mind and intellect is completely liberated. Supreme, most wonderful, know it to be holy. These meanings cannot be understood by letters; the wise understand them. Sentient beings who have pleased the Buddhas of the past, if they hear this Dharma, will develop faith." And as it is said in the Entering the Middle Way: "When the mind ceases, it is the direct realization of the Buddha." So it is said. Therefore, when even the habitual tendencies of dualistic appearance do not exist, how could there be dualistic appearance or consciousness with a grasper and a grasped? Non-conceptual wisdom exists, because the Buddha's mind is great wisdom. He knows all aspects of phenomena clearly, even without conceptualization. Therefore, such wisdom is not called mind, because it is wisdom that transcends mind. If it is labeled as mind in terms of knowing, then later the differences between great mind, original mind, and clear light mind will be explained. Because there is no ordinary conceptual mind, no grasper and grasped, and no appearance of the eight aggregates of consciousness, it is non-conceptual wisdom, it is without dualistic appearance.