Tibetan
ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་ཉིད་པྲ་ཕབ་པ་ལྟ་བུར་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ལམ་དུ་བྱེད་ལ་འདི་སྔགས་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་མཐར་ཐུག་གདོད་མ་གཞི་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ད་ལྟ་ནས་ལམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་གསུངས་ཤིང་། དེར་མ་ཟད་སྔགས་འོག་མའི་སྐབས་སུ།གཞི་གནས་གྲུབ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྙིང་ཁའི་ཕྲ་ཐིག་སོགས་ལ་སེམས་བཟུང་བས་རང་བཞིན་བརྒྱད་ཅུའི་ཀུན་རྟོག་འགག་ནས་སྣང་གསུམ་མཐའི་འོད་གསལ་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་། དེ་ལས་སླར་སྒྱུ་མའི་སྐུར་ལྡང་བའི་རྫོགས་རིམ་གྱི་སྐབས་སུ། དང་པོ་རྟགས་བཅུའི་སྟོང་གཟུགས་འཆར་དགོས་ལ། དེ་དག་དུས་འཁོར་ལ་ལྟོས་ན་ལམ་ཅུང་བུལ་ཏེ། དམིགས་པ་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་འཁོར་ལས། རང་ལ་ཆོས་ཉིད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་མཁའ་ཁྱབ་མཁའ་ཡི་རྡོ་རྗེ་ཅན་ཡོད་པའི་དབང་གིས་རང་བབས་སུ་བཞག་པ་དང་། དག་པའི་ དབྱིངས་སུ་ལྟ་སྟངས་དང་ལུས་གནད་བཅུན་པ་ཙམ་གྱིས་ཞག་གཅིག་ཙམ་གནད་དུ་བསྣུན་ན་འཆར་བར་གསུངས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་འགྲེལ་ལས། བསམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤངས་ནས། །ཉིན་ཞག་གཅིག་ནི་བརྟག་པར་གྱིས། །དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་ན་ནི། །དེ་ཚེ་ང་ཡི་རྫུན་སྨྲས་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཉིན་མཚན་གཅིག་ཙམ་དུ་ཡང་དམིགས་པ་གཞན་ལ་རྩོལ་བ་ཡོངས་སུ་བཏང་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་བཞག་ན་ཡིད་ཆེས་པའི་ལམ་གྱི་རྟགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོར་སྡུད་པས་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ལ་བྱིས་པ་ཤེས་རབ་འཆལ་བ་དག་བརྙས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་སོ་སོར་སྡུད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་གཞན་པས་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་བས་ཉིན་མཚན་གཅིག་བསྒོམ་པས་ཡིད་ཆེས་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས་ངེས་ལ། དེའི་ཕྱིར་རླུང་སྡུད་པའི་སྦྱོར་བའི་སྔགས་རྒྱུད་འོག་མ་ལ་ལྟོས་ན་འདི་རྩོལ་བ་ཆུང་ཞིང་མྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །དུས་འཁོར་གྱི་སོར་སྡུད་དེ་ལས་ཀྱང་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ཐོད་རྒལ་ལམ་མྱུར་ཏེ། རྒྱུད་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་དུས་འཁོར་ན་མུན་པའི་རྣལ་འབྱོར་ སོགས་ཀྱིས་འོད་གསལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་གསུངས་ཡང་། དེ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་གཉུག་མའི་རང་འོད་ལ་རང་བབས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་དོན་སྦས་ནས་མ་གསུང་པ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་ཐེག་པར་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་ཏེ། སྒྲོན་མ་བཞིའི་ཉམས་ལེན་གསལ་བར་བཤད་པ་འདི་ནི། རྩོལ་བའི་ལམ་གྱིས་སྒྲུབ་མི་དགོས་པར། རང་སྣང་འོད་གསལ་དག་པའི་སྣང་བ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གསུངས་པ་འདི་ལས་ཟབ་པ་ཇི་ལྟར་སྲིད་དེ་ཐེག་པའི་རྩེ་མོའོ། །ལེགས་པར་རྟོགས་ན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་རྫོགས་རིམ་རྣམས་ཀྱང་འོག་མ་འོག་མར་སྦས་པ། གོང་མ་གོང་མས་གསལ་བར་བྱས་ཏེ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་དུ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཐོད་རྒལ་ཉིད་རྫོགས་རིམ་གྱི་མཐར་ཐུག་ཡིན་པ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་གསང་སྔགས་མཚན་བཅས་ཐབས་ལམ་གྱི་མན་ངག་ཙམ་ཡོད་ཅིང་རྫོགས་ཆེན་གྱི་མན་ངག་མེད་པ་དག་ན་རེ། རླུང་དབུ་མར་ཞུགས་པའི་ལག་རྗེས་ལས་འཆར་བས་འོད་གསལ་མཚོན་པར་དཀའ་བ་ནི་རྫོགས་རིམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་གྱི། རིག་ངོ་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཙམ་རྟོགས་པ་བཟང་ཡང་དབུ་མའི་སྒོམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་ཡིན་གྱི་སྔགས་ཀྱི་རྫོགས་རིམ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐབས་ཟབ་མོ་ལས་ཤར་བའི་ ཡེ་ཤེས་མིན་པའི་ཕྱིར། དེས་ན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ངོ་འཕྲོད་པ་ནི་རླུང་དབུ་མར་ཞུགས་པའི་ལག་རྗེས་ཁོ་ན་ལས་འོང་གི། དེ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གྲོལ་ལམ་གྱི་ངོ་སྤྲོད་པས་འཆར་ཐབས་གཏན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་འདི་འདྲི་སྟེ། དབུ་མར་ཞུགས་ན་ཡེ་ཤེས་འཆར་བའི་གནད་ཅི་ཡིན་ཞེས་དྲིས་པས། གདོད་མའི་འོད་གསལ་བའི་སེམས་ཉིད་རང་ཆས་སུ་བཞུགས་པའི་དོན་གནད་ལ་མ་གཏུགས་ན་ཇི་ལྟར་བཤད་ཀྱང་དབུ་མར་ཞུགས་ན་ཡེ་ཤེས་འཆར་ཞེས་ཁ་ནས་ཁྱེར་བ་ཙམ་ལས། འཆར་བའི་གནད་བཤད་དུ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རླུང་དབུ་མར་ཞུགས་པའི་ལག་རྗེས་ལ་ཤར་བའི་ཡེ་ཤེས་དེའང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་རྟོགས་པའི་ཚེ། དེ་འདྲའི་དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཡེ་ནས་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་རྟོགས་པ་འོང་སྟེ་ལྷན་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དངོས་པོ་དང་ཡེ་ནས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པའམ་ཡོད་པའི་གནས་ལུགས་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་ནས་འཚང་རྒྱ་བ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་མ་རྟོགས་ན་དབུ་མར་ཞུགས་པས་ཅི་ཞིག་ ཕན། དེས་ན་དེ་འདྲའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཡེ་གདོད་མ་ནས་ཆོས་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་། ལམ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མངོན་དུ་མ་གྱུར་མོད། རྟོགས་རུང་མ་རྟོགས་རུང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་བབས་ཀྱིས་གནས་པའོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གདོད་མ་མིན་པའི་ལམ་གྱི་སྟོབས་ལས་ཤེས་རྒྱུ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གྲོལ་དང་འཆིང་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་། མ་རྟོགས་པས་བྱེད་ཀྱིས་གཞན
Chinese
如同将具一切殊胜的空性，作为现量行境之道，此乃密咒究竟圆满次第，从原始基位坛城即开始修持。因此，《时轮金刚》中有如是宣说。不仅如此，在下部密咒中，以安住于根本之力的心专注于心间的细微明点等，从而使八十种自性分别念止息，并安住于三界边际的光明之中。从那之后，在再次生起幻身之圆满次第时，首先必须显现十相之空色。若与时轮相比，此道稍显迟缓，因为必须以极大的精勤来修持对境。在《时轮金刚》中说：由于自身具有法性如来藏，遍布虚空，是虚空金刚持，故安住于自性，以及在清净 界中，仅以观看方式和收束身姿，若能在一昼夜中专注于此，便会显现。在《金刚心要释》中说：舍弃一切思念，应于一日夜间观察。若对此没有信心，那时我即妄语。如是，即使仅在一日夜间，也应舍弃对其他对境的勤作，若能一心专注于空性，则会生起信心的道之征相。对于以各别收摄所摄持者而言是如此，否则，则会使智慧低劣的孩童轻蔑如来之教。因此，除了各别收摄之三摩地之外，仅以舍弃一切思念，于一日夜间修习，并不会生起信心。如是宣说，故应确信。因此，若与修持风息收摄之瑜伽的下部密续相比，此道是精勤小且迅速之道。大圆满之顿超道比时轮之各别收摄道更为迅速。更何况其他续部，即使在时轮中，也宣说了以黑暗瑜伽等使光明现前的道，但并未隐藏不依赖于彼，自然享用本初自光之义。在金刚心要乘中则显明地开示了，明晰阐释四灯之修持，无需以勤作之道来成就，而是使自显光明清净之显现得以现前。
English
Like making emptiness with all perfections manifest as the object of direct experience on the path, this is the ultimate completion stage of mantra, taking the primordial ground mandala as the path from now on. Therefore, it is taught in the Kalachakra. Moreover, in the case of the lower tantras, by focusing the mind on the subtle bindus in the heart chakra, etc., with the power of the established ground, the eighty natural conceptualizations cease, and one remains in equanimity in the clear light at the edge of the three realms. From that, in the completion stage of rising again into the illusory body, first the empty forms of the ten signs must appear. These are somewhat slower on the path compared to the Kalachakra, because one must accomplish the object with great effort. In the Kalachakra it says: Because one has the nature of the Sugata-garbha, pervading space, the Vajradhara of space, by leaving it in its natural state, and in the pure realm, by just looking and contracting the body, it will appear if one focuses on it for just one night. In the Vajra Heart Commentary it says: Abandon all thoughts, contemplate for one day and night. If you do not have faith in this, then I am speaking falsely. Thus, even if only for one day and night, one should abandon all effort on other objects, and if one focuses single-mindedly on emptiness, the signs of the path of faith will arise. This is so for those who are gathered by individual gathering, but otherwise, children of inferior intelligence will despise the teachings of the Tathagata. Therefore, apart from the Samadhi of individual gathering, one will not generate faith by abandoning all thoughts and meditating for one day and night. As it is said, one should be certain. Therefore, compared to the lower tantras that practice the yoga of gathering the winds, this is a path that is less effortful and faster. The path of Tögal of Dzogchen is even faster than the individual gathering of Kalachakra. Not to mention other tantras, even in Kalachakra, the path of manifesting clear light through dark yoga etc. is taught, but the meaning of naturally enjoying the primordial self-light without relying on it is hidden and not taught. In the Vajra Heart Vehicle, it is clearly shown, and this clear explanation of the practice of the four lamps does not need to be accomplished through the path of effort, but rather makes the pure appearance of self-appearing clear light manifest.
Chinese
所说这种见地之深奥，还能有什么更甚于此的呢？这乃是乘之顶峰啊！如果能够很好地理解，那么金刚乘的圆满次第也都是由下往上逐渐隐藏，由上往上逐渐显明，最终在《大圆满》的论典中达到究竟。因此，应当知晓妥噶本身就是圆满次第的最终归宿。如果是那些只有密咒具相方便道的诀窍，而没有大圆满诀窍的人会说：从气融入中脉的迹象中显现的光明难以表达，那是圆满次第的智慧。仅仅是觉性、体性、显现、空性双运的证悟虽然很好，但也只是中脉禅修的智慧，而不是密咒的圆满次第，因为不是从甚深方便中生起的智慧之故。因此，认识俱生智慧只能从气融入中脉的迹象中产生。认为不依赖于此，通过解脱道的介绍就绝对无法显现，是这样执着的。对此可以提问：融入中脉就能显现智慧的关键是什么呢？如果不能追溯到原始光明心性本自具足的要点，那么无论怎么说融入中脉就能显现智慧，也只是口头上说说而已，无法说出显现的关键。如果说从气融入中脉的迹象中显现的智慧，在如实证悟事物自性的时候，像这样的事物实相就是一切法的法性，也是自己心性的法性，本来就是如此，从而获得证悟，因为是俱生智慧的缘故。所谓俱生智慧，就是与事物本来就一起产生或存在的实相，因此通过它证悟事物的法性而成就佛果。如果不证悟事物的实相，那么融入中脉又有什么用呢？因此，这样的瑜伽士会认为，虽然从一开始法性就是如此，但如果没有依靠道，就无法显现。无论证悟与否，一切法的法性都是自然存在的。一切法的法性不是原始的，而是通过道的加持才能了解的，没有其他途径可以了解。解脱和束缚都是通过证悟和不证悟事物的自性来决定的，而不是其他。
English
How could there be anything deeper than this view that has been spoken of? This is the pinnacle of the vehicle! If one can understand it well, then the completion stages of the Vajrayana are also hidden from lower to lower, and revealed from higher to higher, and ultimately perfected in the treatises of the Great Perfection. Therefore, it should be known that Tögal itself is the ultimate destination of the completion stage. If those who only have the key points of the secret mantra with signs and means, but do not have the key points of the Great Perfection, say: The clear light that arises from the signs of the wind entering the central channel is difficult to express, that is the wisdom of the completion stage. Although it is good to realize the union of awareness, essence, appearance, and emptiness, it is only the wisdom of the central channel meditation, not the completion stage of mantra, because it is not the wisdom that arises from the profound means. Therefore, the recognition of innate wisdom only comes from the signs of the wind entering the central channel. It is held that without relying on this, there is absolutely no way to manifest through the introduction of the path of liberation. One can ask: What is the key to the manifestation of wisdom when entering the central channel? If one cannot trace back to the essential point that the original clear light mind is inherently complete, then no matter how one says that entering the central channel will manifest wisdom, it is just talking about it, and there is no way to explain the key to manifestation. If the wisdom that arises from the signs of the wind entering the central channel, when one truly realizes the nature of things, then such a reality of things is the nature of all phenomena, and also the nature of one's own mind, which is originally so, and thus one attains realization, because it is innate wisdom. The so-called innate wisdom is the reality that is originally born or exists together with things, therefore through it one realizes the nature of things and attains Buddhahood. If one does not realize the reality of things, then what is the use of entering the central channel? Therefore, such a yogi will think that although the nature of things has been like this from the beginning, it cannot be manifested without relying on the path. Whether one realizes it or not, the nature of all phenomena is naturally present. The nature of all phenomena is not original, but can only be understood through the power of the path, and there is no other way to understand it. Liberation and bondage are determined by realizing and not realizing the nature of things, not by anything else.