Tibetan
ཏན་ལ་དབབ་བྱའི་དོན་དམ་མ་ཡིན་ལ། ཚོགས་བརྒྱད་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རིག་སྟོང་གཉུག་མའི་ཡེ་ཤེས་རང་བྱུང་འདུས་མ་བྱས་པ་ནི་ངོ་སྤྲད་རྒྱུའི་འོད་གསལ་བའི་སེམས་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འདི་ཡིན་ཏེ། གྲོལ་ལམ་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་དབང་བཞི་པའི་དོན་ངོ་སྤྲད་རྒྱུ་འདི་ཡིན་ལ། ཐབས་ལམ་གྱིས་རླུང་སེམས་དབུ་མར་ཞུགས་པའི་ལག་རྗེས་ལ་འཆར་རྒྱུའི་དོན་གྱི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱང་འདི་ཡིན་གྱི། འདུས་བྱས་ཀྱི་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་དང་། དངོས་མེད་སྟོང་རྐྱང་གསར་སྦྱར་ལ་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གོ་བ་ལེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བླ་མའི་མན་ངག་མེད་པས་རིག་པ་ངོ་མ་འཕྲོད་པའི་མཚངས་མངོན་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རིག་པ་དོན་གྱི་ལྷན་སྐྱེས་བླ་མའི་མན་ངག་གི་ངོ་མ་འཕྲོད་པ་དག །ཐམས་ཅད་ཀྱི་བློ་ལ། སྟོང་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་མོད་ཀྱི། གསལ་བ་དང་རིག་པ་བདེ་བ་ལ་འདུས་བྱས་ཞིག་ལས་འོས་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་པ་ནི་གནས་ལུགས་ཟུང་འཇུག་མ་རྟོགས་པའི་དབང་ལས་བྱུང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། འདིར་གསལ་རིག་ཞེས་པ་མཚན་མར་དམིགས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་འདུས་བྱས་ཡིན་རུང་གི སྟོང་གསལ་ ཞེས་ཚིག་གི་བརྗོད་ཀྱང་། དེ་གཉིས་ཐ་དད་པའི་མཚན་མ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དམིགས་པ་མེད་པས་རིས་སུ་མ་ཆད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པའི་རིག་པ་ཀ་དག་ལ་འདུས་བྱས་སུ་འདོགས་པའི་གདགས་གཞི་མེད་དོ། །འདི་ལྟ་བུའི་ཟུང་འཇུག་ངོ་མ་འཕྲོད་ན་གསལ་བ་ཟེར་ན་འདུས་བྱས། སྟོང་པ་ཟེར་ན་དངོས་མེད་ཞིག་ལས་མི་འཆར་ཞིང་། ཟུང་འཇུག་ཟེར་ན་དངོས་དངོས་མེད་ལྷན་ཅིག་ཚོགས་པ་ཙམ་ལས་རོ་གཅིག་ཏུ་མི་ཤེས་པས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་སྟོང་རྐྱང་དངོས་མེད་ཞིག་ལ་བཟུང་། དེ་ཤེས་པ་པོ་བློ་འདུས་བྱས་ཞིག་ལ་གོ་བ་བླང་ནས། མདོ་ཡི་སྟོང་ཉིད་བཤད་ན་ཡང་དེ་འཆད། སྔགས་ཀྱི་ལྷན་སྐྱེས་དང་འོད་གསལ་བཤད་ན་ཡང་། ལམ་གྱི་ཐབས་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་མཐར་ཐུག་གོང་གི་དེ་ལས་བོགས་རྡུལ་ཙམ་དབྱུང་རྒྱུ་མེད་པར་གནས་པ་འདི་དག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དངོས་དངོས་མིན་གྱི་མཐའ་ལས་འདས་པ་ལ་འཆི་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་གོ་ཡུལ་ཙམ་ཡང་སྐྱེད་མ་ནུས་པ་ནི་རང་རང་གི་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་གསལ་ལོ། །དེ་ལྟར་རིག་པ་ངོ་འཕྲོད་པ་ན་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པར་མངོན་སུམ་ཐག་ཆོད་དེ། སྤྲོས་བྲལ་དོན་གསལ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལས། རང་བྱུང་རིག་པ་ཆོས་སྐུ་དེ། །ཅི་ཡི་ངོ་བོར་མ་གྲུབ་པས། །མཚན་མ་འདུས་བྱས་ཐེ་ཚོམ་ཆོད། །ཅེས་དང་། ཆོས་སྐུ་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ལ། །རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པས་འདུས་ བྱས་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལ་ཆོས་ཉིད་གཉུག་མའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གསལ་གྱི་ཆ་ནས་སེམས་སམ་རིག་པའི་མིང་གིས་བསྟན་ཀྱང་། འདུས་བྱས་ཚོགས་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་མ་ཡིན་ཏེ། རྫོགས་ཆེན་ངེས་དོན་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལས། སྔ་ཕྱི་མེད་པར་རང་བྱུང་སྐུ། །སེམས་ལས་མ་བྱུང་སངས་རྒྱས་ཡིན། །འཕོ་འགྱུར་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་བྲལ། །ཞེས་དང་། ད་ཡང་འདུས་པའི་སྙིང་པོ་ཉོན། །ངེས་དོན་སངས་རྒྱས་ཁྱད་པར་ཅན། །ཀུན་གཞི་མེད་ཕྱིར་སྣང་བ་མེད། །དེ་ཕྱིར་སེམས་མེད་རིག་པ་འདི། །སེམས་ལས་མ་བྱུང་སངས་རྒྱས་ཡིན། །ཐེག་དགུའི་ཆོས་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས། །ཞེས་དང་། ཚོགས་བརྒྱད་མེད་ཕྱིར་སེམས་དང་བྲལ། །རང་བྱུང་སྙིང་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དབྱིངས་རིག་དབྱེར་མེད་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་གནས་ལུགས་དེའི་ངང་ནས། བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་འཛིན་པའི་འཕོ་འགྱུར་ཅན་གྱི་སེམས་མེད་པས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཇི་ལྟར་ཡིན། ཕྱི་ཚོགས་དྲུག་གི་ཡུལ་དང་། ནང་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་བློ་དང་། དེའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་དང་ཡིད་དང་ཉོན་ཡིད་ཇི་ལྟར་ཡིན། དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་དང་ནང་གི་མཚན་མ་ཅི་ཡང་མ་དམིགས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དངོས་པོ་དང་མཚན་མའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་བཞིན། སྟོང་པ་ཟང་ཐལ་དུ་རང་གསལ་མངོན་སུམ་མཐོང་བ་ཡོད་ཀྱང་། གསལ་ཞིང་རིག་པའི་ངོ་བོ་ལ་དམིགས་གཏད་བྱ་བའི་གཞི་མཚན་མའི་རྣམ་པ་རྡུལ་ཙམ་ཡེ་ནས་མེད་པ་དེ་ལ། རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་། རྐྱེན་གང་གིས་བསྐྱེད་པ་གདགས་སུ་མེད་པས་རང་བྱུང་ཡེ་སྟོང་ཆེན་པོ་རང་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པས་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་སེམས་སམ་འོད་གསལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། མན་ངག་མེད་པ་རྣམས་ཡིད་མ་ཆེས་ཀྱང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིག་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔགས་སུ་མ་ཟད་ཐུན་མོང་གི་ཐེག་པར་ཡང་། མདོ་སྡེ་རྒྱན་དུ། ཆོས་ཉིད་སེམས་ལས་གཞན་པའི་སེམས་གཞན་ནི། །འོད་གསལ་མ་ཡིན་རང་བཞིན་ལ་བརྗོད་དོ། །ཞེས་དང་། རྒྱུད་བླ་མར། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་གང་ཡིན་པ། དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་འགྱུར་མེད་དེ། །ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོའང་འོད་གསལ་བའི་སེམས་འདི་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྫོགས་ཆེན་ངེས་དོན་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལས། སེམས་ལ་དུས་གསུམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །ཚེ་ལ་སྔ་ཕྱི་ད་ལྟ་བྱུང་། །སེམས་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཡོད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ལུས་ལ་སྐྱེ་འཆི་བྱུང་། །ན་ཚ་བདེ་སྡུག་སྣ་ཚོགས་པ། །རང་སེམས་ཡིན་ཕྱིར་འཁོར་བར་སྨིན། །དེ་ཕྱིར་ སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་མིན། །ཞེས་དང་། རྒྱུ་ནི་འདུས་བྱས་མི་རྟག་ཕྱིར། །གཉེན་པོས་འཇིག་ཕྱིར་རྐྱེན་ཁར་འགྲོ། །དེ་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པའི། །རང་བྱུང་ཆོས་སྐུ་འགྱུར་མེད་དེ། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་སྙིང་པོ་ཡིན། །ཞེས་དང་། རང་བྱུང་ཆོས་སྐུའི་སྙིང་པོ་ནི། །རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་རང་བྱུང་སྐུ། །རྐྱེན་གྱིས་མི་འཕྲོག་འབྲས་བུ་ཡིན། །རིག་པ་སྟོང་པ་རྒྱུས་མ་བསྐྱེད། །རིག་པ་རང་གསལ་རྒྱུས་མ་བསྐྱེད། །ཡེ་ཤེས་ཟང་ཐལ་རྒྱུས་མ་བསྐྱེད། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་རྟག་པའི་སྐུ། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུས་མ་བསྐྱེད། །རྐྱེན་མེད་རང་གསལ་རྒྱུན་མི་འཆད། །གཉེན་པོའི་རྐྱེན་གྱིས་བཅོས་སུ་མེད། །ཅེས་སོགས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་རང་བྱུང་སྐུ། །འཁོར་འདས་རྩ་བ་དེ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ལས་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་བྱུང་། །དེ་ཕྱིར་རང་བྱུང་ཀུན་གྱི་གཞི། །ཞེས་དང་། ཆོས་སྐུ་རང་བྱུང་རིག་པ་དེ། །དུས་གསུམ་དག་ཏུ་སྐྱེ་འགག་མེད། །འགྲོ་འོང་མེད་པར་ཡེ་ནས་གནས། །ངེས་དོན་ཆོས་སྐུའི་མཐུན་དཔེ་ནི། །འདུས་མ་བྱས་པའི་ནམ་མཁའ་ཆེ། །ཞེས་དང་། ཀུན་གཞིའི་དོན་ནི་འདུས་བྱས་ལ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་མེད་མི་སྲིད། །ལྷག་མཐོང་རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །ཀུན་གཞི་རྩད་ནས་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཅེས་དང་། མ་རྟོགས་རྨོངས་པའི་གང་ཟག་རྣམས། །ཆོས་སྐུ་རང་ཡང་སེམས་ཡིན་ཟེར། ། དེ་ཕྱིར་ཚིག་ལས་དོན་མ་གོ། མིང་ལས་ངེས་དོན་ཤེས་པ་དཀོན། །དེ་ཕྱིར་སེམས་ནི་སངས་མི་རྒྱ། །ཞེས་གནས་ལུགས་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མ་རྟོགས་པར་སེམས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ་བར་བསྟན་ནས། འོ་ན་སེམས་ཀྱིས་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་བྱས་ནས་མཐར་འཚང་རྒྱ་བའི་ཐེག་དགུའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་དམ་སྙམ་ན་དེ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ། རྗེས་ལ་བཙལ་བས་གླང་པོ་རྙེད། །སེམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་དོན་བཙལ་ན། །རང་རིག་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་པོ་རྙེད། །དེ་རྙེད་སེམས་སུ་འཛིན་པ་བྲལ། །འཛིན་བྲལ་སེམས་མེད་རང་བྱུང་སྐུ། །སེམས་ལས་མ་བྱུང་སངས་རྒྱས་རྙེད། །ཅེས་ཐེག་བརྒྱད་སེམས་ལ་ལམ་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཐར། ཡེ་ཤེས་ལམ་བྱེད་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་ནས་འཚང་རྒྱ་ཡི། རྫོགས་ཆེན་གྱི་རིག་པ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་མ་རྟོགས་བར་དུ་སངས་མི་རྒྱ་བར་བསྟན་པའོ། །ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀློང་གི་རྒྱུད་རིན་ཆེན་གསེར་གྱི་ཡང་ཞུན་ལས། རིག་པ་མ་བསླད་ཆོས་སྐུ་ཡི། །ར
Chinese
并非需要建立的真谛，八识心之法性，觉性空性本初俱生无为之智慧，乃是需要认识的光明心。心之坛城自性光明，此乃密宗之真如。解脱道上师口诀，乃是需要认识四灌顶之义。方便道中，气心入中脉，于其手印上显现之义俱生亦是此。以有为之心刹那，及无实空性新造作，理解为义之智慧者，以无上师口诀故，乃是未证悟觉性之譬喻显现。觉性义之俱生，未证悟上师口诀者，于一切心识中，空性虽是无为，然光明与觉性安乐若认为是有为，除此之外别无他选，此乃未证悟实相双运之过失。此处若将光明觉性执着于相，则虽可为有为，然空明之词虽可言说，然二者无有丝毫差别之相执着，故于无分别且无相之觉性本净上，无有安立为有为之根据。若未证悟如是双运，则言光明则唯有有为，言空性则唯有无实，言双运则唯有有实无实聚集，除此以外不解为一味，故将真如执着于空性无实，且理解知晓者为有为之识。若讲经之空性，亦如是讲解。若讲密之俱生与光明，亦仅是道路之方便不同，然最终亦无法从上述之义中取出丝毫尘垢。此等众生于真如超越有实无实之边，直至死亡之尽头，亦无法生起丝毫理解，此乃各自之论典所明示。如是证悟觉性时，则定能现量决断为无为。离戏论义大光明续云：自生觉性法身者，以何体性未成立，相有为之犹豫断。又云：法身自生智慧，
English
It is not the ultimate truth to be established. The nature of the eight consciousnesses, the innate wisdom of awareness and emptiness, which is self-arisen and unconditioned, is the luminous mind to be recognized. The mandala of the mind is naturally luminous, and this is the suchness of the secret mantra. The liberating path, the oral instructions of the guru, is what needs to be recognized as the meaning of the four empowerments. In the path of means, the co-emergent meaning that arises from the signs of the wind and mind entering the central channel is also this. Those who understand the momentary conditioned mind and the newly fabricated emptiness as the wisdom of meaning are showing the likeness of not realizing awareness because they lack the oral instructions of the guru. Those who do not realize the co-emergent meaning of awareness through the oral instructions of the guru, in the minds of all, although emptiness is unconditioned, if they think that there is no other option than conditioned clarity, awareness, and bliss, this is solely due to not realizing the union of reality. Here, if "clarity and awareness" are fixated on as characteristics, then they may be conditioned. However, even if the words "emptiness and clarity" are spoken, since there is not even a subtle fixation on the characteristics of their difference, there is no basis for imputing conditionedness to the primordially pure awareness that is undifferentiated and without characteristics. If such a union is not realized, then saying "clarity" only brings to mind conditionedness, and saying "emptiness" only brings to mind insubstantiality. Saying "union" is only understood as a gathering of substantial and insubstantial, and not as a single taste. Therefore, suchness is grasped as mere emptiness and insubstantiality, and the knower is understood as a conditioned mind. Even when explaining emptiness in the sutras, they explain it in that way. Even when explaining co-emergence and luminosity in the tantras, it is only a difference in the means of the path, but ultimately, there is no way to extract even a speck of dust from the above meaning. These beings, regarding suchness as beyond the extremes of substantial and insubstantial, are unable to generate even a slight understanding until the very end of death, as is clearly stated in their own treatises. Thus, when awareness is realized, it is decisively determined to be unconditioned. The Tantra of the Great Clarity of Meaning Beyond Proliferation states: "The self-arisen awareness, the Dharmakaya, because it is not established as the nature of anything, cuts off doubt about characteristics and conditionedness." And: "In the self-arisen wisdom of the Dharmakaya,
Chinese
因为没有造作，所以不是积聚的。 这样说，这被称为本性本然的心，从自明的角度来说，虽然用“心”或“觉性”的名字来表示，但不是由积聚的八识所包含的心。正如《大圆满究竟义集经》中所说：“无有先后自生身，非从心生是佛陀，无有变异离痛苦。”以及“现在再听集之精要，殊胜究竟义佛陀，无有阿赖耶故无显现，因此无心此觉性，非从心生是佛陀，胜过九乘之法。”以及“无有八识故离心，自生精要法身。”这样说，法界智无二，各自以自证智的体性，因为没有执持各种习气的变动之心，怎么会有阿赖耶识？因为没有外六境，没有内执我的心，也没有作为其境的少许相，怎么会有五根识、意识和染污意识？像这样，内外之相什么也无法确定，如同虚空一样，虽然明明见到空性赤裸自明，但对于明亮而觉性的体性，连可以作为目标的基础、相状的微尘也没有，因此无法说从什么因产生，由什么缘生起，所以是自生本空大光明，因此是自生智慧。这就是法性的心或光明智慧。没有口诀的人虽然不相信，但并非没有这样的法性觉性。不仅在密咒中，即使在共同的乘中也是如此。《经庄严论》中说：“法性异于心，异心非光明，是说自性。”以及《宝性论》中说：“心的自性是光明，它像虚空一样不变。”等等这样说，如来藏也说是指这个光明的心的。
English
Because there is no fabrication, it is not compounded. Thus it is said, this is called the mind of innate nature. From the aspect of self-luminosity, although it is indicated by the name of mind or awareness, it is not the mind that is included by the compounded eight consciousnesses. As it is said in the Dzogchen Definitive Meaning Gathering Tantra: "Without before or after, the self-born body, not born from mind is the Buddha, without change, free from suffering." And also, "Now listen to the essence of the gathering, the special definitive meaning Buddha, because there is no alaya, there is no appearance, therefore this mindless awareness, not born from mind is the Buddha, surpassing the teachings of the nine vehicles." And also, "Because there are no eight consciousnesses, it is separate from mind, the self-born essence is the Dharmakaya." Thus it is said, the indivisibility of space and wisdom, each in its own state of self-awareness, because there is no changing mind that holds various habitual tendencies, how can there be the alaya consciousness? Because there are no external six objects, no internal mind that grasps at self, and not even a slight sign that is its object, how can there be the five sense consciousnesses, mind, and afflicted mind? Like that, since no external or internal signs can be determined, like the sky, although emptiness is seen nakedly and self-luminous, there is not even a speck of a basis for focusing on the nature of clarity and awareness, so it cannot be said from what cause it arose, or by what condition it was produced, therefore it is the self-born, primordial emptiness, great luminosity, therefore it is self-born wisdom. This is the mind of Dharma-nature or luminous wisdom. Even if those without instructions do not believe it, it is not that there is no such Dharma-nature awareness. Not only in mantra, but also in the common vehicle. In the Ornament of the Sutras, it is said: "Dharma-nature is other than mind, other mind is not luminosity, it is said to be self-nature." And in the Uttaratantra, it is said: "Whatever is the self-nature of mind, luminosity, it is unchanging like the sky." And so on. Thus it is said, the Tathagatagarbha is also said to refer to this luminous mind. From the Dzogchen Definitive Meaning Gathering Tantra: "Because the mind has three times, in life there is past, future, and present. Because the mind has change, therefore the body has birth.