Tibetan
ཅན་འཁོར་བ་ལས་ཐར་མི་ནུས་ལ། དམིགས་པ་མེད་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལའང་རྟོགས་པ་རྫོགས་མ་རྫོགས་ཀྱི་འབྲས་ཡུམ་ལ་ཉེ་རིང་གི་ཁྱད་ཡོད་པར་ཤེས་པ་གལ་ཆེའོ་ཞེས་པ་འཕྲོས་དོན་དུ་སྨོས་པའོ། །གཉིས་པ་དེ་ལ་སློབ་ཚུལ་ལ། བསླབ་པར་བྱ་བའི་གནས། སློབ་པ་པོ་གང་ཟག །ཇི་ལྟར་བསླབ་ཚུལ་གསུམ་ལས། དང་པོ། ཆོས་འཆད་པ་དང་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆོས་འཆད་པ་དང་། སློབ་མས་ཉན་པ་དང་། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་ཐོས་ཤིང་ནན་ཏན་བྱས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རྐྱེན་རྒྱལ་ཏེ་རང་རྒྱལ་གྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་མངོན་དུ་མཛད་པ་གང་ཞིག །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ཚུལ་ལ་མཁས་པ་བློ་གསལ་བས་ཐོབ་པའི་མཐར་ཐུག་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་ཀྱང་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྣང་བ་རིགས་པས་དཔྱད་བཟོད་དུ་མ་གྲུབ་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་མདོ་རྒྱས་པ་ལས། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་ཁོ་བོ་ལས་ཆོས་ཉན་པ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུར་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནས་བདག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ལྷག་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བལྟའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་གང་ཟག་བཞི་པོ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་དེ་སུ་ཞིག་གུས་ན། གང་ཟག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་དོན་ཟབ་མོ་དེ་ལ་མི་སྐྲག་སྟེ་བཞི་གང་ཞེ་ན། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་བདེན་དོན་ཟབ་མོ་ལ་མཁས་པ་སྟེ་བདེན་པ་མཐོང་བའམ་ཤེས་རབ་སྦྱང་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ནི་བློ་ཡི་དྲི་མ་བསལ་ཞིང་ཟད་པར་བྱས་ནས་ཟབ་མོའི་དོན་ལ་སོམ་ཉི་སྤང་བས་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་དེ་གསུམ་ཡིན་ལ། བཞི་པ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་ལ་བྱ་བ་བྱས་པས་ད་ལྟ་ཤེར་ཕྱིན་ཡང་དག་པ་སྟོན་པར་ནུས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའོ། །གསུམ་པ་ལ། འབྲས་བུ་དམན་པ་ལ་མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ལ་སློབ་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ལ་སློབ་པ་གཉིས། དང་པོ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་རིག་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་ལ་མཁས་ཤིང་མཐར
Chinese
因此，不能从轮回中解脱。对于修习无缘的般若波罗蜜多，也要知道证悟圆满与否，对于果母的亲疏有差别，这一点非常重要，这是作为补充说明的。第二，关于如何学习它，有三个方面：学习的处所、学习者的人、如何学习。第一，讲经等一颂：以世俗谛的角度，由上师讲经，弟子听闻，所讲的法是什么，听闻佛法并精进修行，获得声闻的四种果位，同样，成为缘觉，获得缘觉的果位，同样，世间怙主佛陀现证菩提，对于超越世间的道路的道理，有智慧的聪明人所获得的究竟涅槃，所有这些 都是如来所开示的，即依靠缘起显现的现象，是不能通过理性分析成立的如幻之物。如《广品经》中，善现说：诸天之子，从我这里听闻佛法，应当像寻觅幻术和化现一样。乃至我说，如果还有比涅槃更高的法，那也应当看作是幻术。第二，四种人等一颂：如前所说，谁会恭敬呢？这四种人不会对刚才所说的深奥道理感到害怕，四种人是谁呢？佛子精通深奥的真理，即证悟真理或学习智慧，以及不退转的大菩萨们，还有圣者阿罗汉，他们清除了智慧的污垢，断尽烦恼，消除了对深奥道理的怀疑，圆满了思想，这是三种人。第四种人，即使是初学者，也因为过去对诸佛做过事，所以现在能够正确地宣讲般若波罗蜜多，被善知识所摄受。第三，分为不学低劣果位之理的学习， 以及不学一切法之理的学习两种。第一，菩萨智者等一颂：菩萨精通三乘道的各个阶段，最终
English
Therefore, one cannot be liberated from samsara. Regarding the practice of non-objective Prajnaparamita, it is also important to know that there is a difference in the closeness to the fruit mother depending on whether the realization is complete or not, which is mentioned as a supplementary explanation. Second, regarding how to learn it, there are three aspects: the place of learning, the person who learns, and how to learn. First, the verse on teaching the Dharma and so on: From the perspective of conventional truth, the teacher teaches the Dharma, the disciple listens, what is the Dharma being taught, listening to the Dharma and practicing diligently, attaining the four fruits of the Hearer, similarly, becoming a Pratyekabuddha, attaining the fruit of the Pratyekabuddha, similarly, the World Protector Buddha manifests enlightenment, for the intelligent and wise who are skilled in the ways of the path that transcends the world, the ultimate Nirvana that they attain, all of these are taught by the Thus Come One as phenomena that arise dependently, like illusions that cannot be established through rational analysis. As it says in the Extensive Sutra, Subhuti said: Sons of the gods, listening to the Dharma from me should be sought as if searching for illusions and emanations. And I say, if there is a Dharma higher than Nirvana, that too should be regarded as an illusion. Second, the verse on the four people and so on: Who will respect the meaning just spoken? These four people are not afraid of the profound meaning just spoken, who are the four? The sons of the Buddhas are skilled in the profound truth, that is, realizing the truth or studying wisdom, and the great Bodhisattvas who do not turn back, and the noble Arhats, they have cleared away the defilements of wisdom, exhausted afflictions, eliminated doubts about the profound meaning, perfected their thoughts, these are the three. The fourth person, even if they are beginners, because they have done deeds for the Buddhas in the past, they are now able to correctly teach Prajnaparamita, and are embraced by a virtuous friend. Third, it is divided into learning the way of not learning inferior fruits, and learning the way of not learning all dharmas. First, the verse on the wise Bodhisattva and so on: The Bodhisattva is skilled in the stages of the three vehicles, and ultimately
Tibetan
་ཐུག་བདེན་པ་དབྱེར་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་ཐེག་པ་གཅིག་པུའི་ཚུལ་རིག་པ་གང་ཞིག་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐའ་བྲལ་རོ་མཉམ་དུ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་བཏགས་པའི་ཆོས་ཉིད་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་དེ་ནི། རང་ཉིད་ཉན་ཐོས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་བྱེད་ཀྱི་ས་ལ་མི་སློབ། རྐྱེན་རྟོགས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལའང་སློབ་པ་མིན་ལ། ཐ་སྙད་དུ་གང་ལ་སློབ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཁོ་ནའི་ཆེད་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་གཤེགས་ཤིང་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ནའང་དོན་དམ་པར་གང་ཞིག་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེའི་ཟློག་ཕྱོགས་མི་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་དམིགས་པས་ཆོས་གང་ལའང་མི་སློབ་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལམ་ལ་སློབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། གཟུགས་འཕེལ་ཡོངས་སུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཉོན་དང་རྣམ་བྱང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བ་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྟེ་འགྲིབ་པ་དང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་པ་མིན་ཏེ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་གདོད་ནས་དམིགས་སུ་མེད་པས་རང་བཞིན་དག་པ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པར་དེ་ལ་འཕེལ་འགྲིབ་དང་སྐྱེ་འགགས་གཟུང་བྱ་སོགས་ནམ་ཡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་གཉུག་མའི་དོན་མཐོང་ནས་བྱར་མེད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་དེས། ཆོས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པ་གང་ཡང་མངོན་ཞེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའམ་དང་དུ་ལེན་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བས་མི་སློབ་པའམ་མི་དམིགས་པར་སློབ་ཅིང་། བསམ་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཕྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་ལ། ཐབས་ཤེས་ཟབ་མོའི་ལམ་གྱི་ནུས་པས་རང་གིས་འདོད་པ་མཐར་ཐུག་གི་གོ་འཕང་དེར་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ་ཆོས་གསུམ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཐེག་པ་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ལ་དགའ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སློབ་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་ལྟར་བསླབ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་ངོས་བཟུང་བ་ལ། གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བར་བསྟན་པ། མཐའ་ཡས་པར་བསྟན་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ། གཟོད་ནས་དག་པར་བསྟན་པ་བཞི། དང་པོ་གཟུགས་ནི་ཤེས་རབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་གཟུགས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕར་ཕྱིན་མ་ཡིན་ཏེ་དེ་གཉིས་གཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཟུགས་ལ་ཤེས་རབ་ཐ་དད་དུ་གནས་ པའང་མེད་དེ་གུད་ན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་ཤེས་དང་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་པ་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ནི། ཤེས་རབ་མ་ཡིན་ལ་འདི་དག་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཐ་དད་
Chinese
证悟无二无别平等性，唯一乘之理，通达诸法离边一味，如是行持，且能无违显现名言之法性者，彼自不学声闻阿罗汉之果位，亦不学缘觉自佛之果位，然于名言中，若学何者，则唯为一切种智之故，随诸佛之行迹而学。如是，然就胜义而言，以未曾照见何为所学，及其反面不学二者，故于任何法亦不学，是乃学于真正之道。二者，色增长圆满等一颂：色等一切为烦恼与清净所摄之诸法，增长与全然衰损，即减损，及为全然执取之故而非学，以诸法自始即无所缘，是故自性清净，是故就胜义而言，于彼无有增长衰损及生灭执取等，恒时得见本初自性之义，安住于无作平等性者，对于任何显现之诸法，亦不以实执而全然执取或接受之故，不以加行而学或不缘，且以思惟亦不分别一切智性之方式而全然执持，以方便智慧甚深道之力量，定能现前自所欲求之究竟果位，即具足三法者，此乃喜乐殊胜乘功德之菩萨之学法。二者，如是所学之境，于能认定般若波罗蜜多时，有四：显示离一与异，显示无边，显示不可思议，显示本初清净。初者，色即智慧等一颂：何为般若波罗蜜多？谓色非般若波罗蜜多，以二者非一故。色上亦无有智慧异体而住，以于异处未曾照见故。如是，识与想与受与心行此等，非智慧，且此等上亦无有智慧异
English
That which realizes the non-dual, undifferentiated equality, the principle of the one and only vehicle, understands that all phenomena are free from extremes and of one taste, and thus acts without contradicting the nature of conventional phenomena, does not learn the level of a Hearer Arhat, nor does it learn the level of a Solitary Buddha who realizes dependent origination. However, in terms of conventions, if one learns anything, it is only for the sake of all-knowingness, following the traces of the Buddhas who have gone and come. Even so, in terms of ultimate truth, since neither what is learned nor its opposite, what is not learned, are perceived, one does not learn any dharma, but learns the true path. Secondly, "Form increases completely," etc., is one verse: One does not learn for the sake of increasing or completely diminishing, i.e., decreasing, all phenomena such as form, which are included in affliction and purification, or for the sake of being completely grasped, because all these phenomena are primordially without object and are therefore pure in nature. Therefore, in terms of ultimate truth, one sees the meaning of the original nature in which there is never increase or decrease, birth or cessation, grasping, etc., and abides in the equality of non-action. Because one does not learn or perceive by exertion for the sake of completely grasping or accepting any of the various phenomena with attachment, and also completely holds the all-knowingness in a way that thought does not distinguish, by the power of the profound path of skillful means and wisdom, one will definitely manifest the ultimate state that one desires, i.e., one who possesses the three dharmas. This is the way of learning for Bodhisattvas who delight in the qualities of the supreme vehicle. Secondly, when identifying the object of learning, the Prajnaparamita, there are four: showing that it is free from one and different, showing that it is limitless, showing that it is inconceivable, and showing that it is primordially pure. The first, "Form is wisdom," etc., is one verse: What is the Prajnaparamita? Form is not the Prajnaparamita, because the two are not one. Wisdom does not abide in form as a different entity, because it is not perceived in a separate place. Likewise, consciousness, perception, feeling, and mental formations are not wisdom, and wisdom is not different from them.