Tibetan
དུ་མེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཞི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་སོགས་དང་གཅིག་ཐ་དད་གང་དུའང་བརྗོད་པར་བྱར་མེད་དོ། །དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འདི་ནི་ཆོས་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གང་དང་ཡང་གཅིག་མ་ཡིན་ལ་ཐ་དད་ཀྱང་མིན་མོད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་གཅིག་པུའི་ངང་ཚུལ་དུ་འུབ་ཆུབ་པས་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་མཚུངས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འབའ་ཞིག་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལས་ཐ་དད་པའི་གཉིས་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལས་ཆོས་ཉིད་དམ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་ན་དེའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོར་མ་གྱུར་པའི་ཆོས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཅན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་གཅིག་ཡིན་ན་འདི་མཐོང་བ་ཁོ་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་ཐ་དད་དུ་བཞག་ཏུ་མེད་པ་སོགས་སྐྱོན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རབ་འབྱོར་གྱི་ལེའུ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ་ཞེས་པ་ལ། དེར་ཀོའུ་ཤི་ཀ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཟུགས་ལས་བཙལ་བར་མི་བྱ། གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་བཙལ་བར་མི་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ལས་ཤེས་པ་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོགས་ཚིག་བཅད་གཅིག་སྟེ། དམིགས་པའམ་གཟུང་བར་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ནི་འདི་དང་འདི་ཞེས་རིས་སུ་ཆད་དེ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཕ་མཐའ་མེད་ལ། དེར་རྟོག་པའམ་འཛིན་པ་པོ་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོས་ཕ་མཐའ་མེད་ཅིང་། ཆོས་ཉིད་མཚོན་པའི་དཔེར་གྱུར་པ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ཡང་ཕ་མཐའ་མེད་དོ། །ཡུལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་དེ་ཙམ་དུ་ཕ་མཐའ་མེད་དོ། །དེ་ནི་མདོ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཆེ་བ་དང་ཚད་མེད་པ་དང་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་ཐམས་ཅད་ཤོངས་ཤིང་མཐའ་མི་དམིགས་པ་དང་། དེའི་ངང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་མུ་དང་དུས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པས་ན་རོ་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡངས་པ་ཆེན་པོའི་རང་ བཞིན་དེ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ། འདུ་ཤེས་ཚུ་རོལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། ཅི་ཙམ་དུ་དངོས་དངོས་མེད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་མི་འདའ་བས་ཚུ་རོལ་ཡིན་ཞེས་འདྲེན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པར་མཛད་དེ་ཇི་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བ་དེ་ཙམ་དུ་འཁོར་བའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་གང་ཞིག་དམིགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་མཚན་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་འགྲོའོ། །ཚུལ་དེས་ན་གང་དག་དམིགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་བློ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ནི་གང་གིས་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ནས་སྟོན་པའི་ངེས་དོན་གྱི་བཀའ་ཡི་དགོངས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོས་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བདག་དང་ཆོས་སྣ་ཚོགས་སུ་ཕར་བཏགས་ནས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བསླད་པར་ཟད་ལ། ཆོས་ཉིད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་ ཡང་དག་པའི་མཐའ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་བསལ་བཞག་མེད་པའི་གཤིས་རྣལ་མ་བབ་ཀྱིས་སྐྱོང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ལ། སེམས་ཅན་གྱིས་མཚོན་པའི་ཆོས་ཀུན་གཟོད་ནས་དག་པ་དངོས་དང་། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་གཉིས། དང་པོ། གལ་ཏེ་སྟོན་པས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། གལ་ཏེ་ཚད་མར་གྱུར་པ་སྟོན་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཀྱང་ནི་ཆུ་བོ་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་བཞུགས་ཏེ་སེམས་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་པའི་སྒྲ་མངོན་པར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་ཀྱང་། རང་གི་ངོ་བོ་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་ཤིང་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་སེམས་ཅན་ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་སུས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་བྱ་མི་ནུས་ཏེ་དེས་ན་སྟོན་པས་ཡོད་པར་བསྟན་ཀྱང་ཡོད་པར་མི་སྤྱོད་ན་གཞན་གྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལྟར་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པའི་དོན་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཆོག་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཤེར་ཕྱིན་ཉིད་ངོས་བཟུང་བའི་ཚིགས་བཅད་བཞི་པོ་འདིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི། ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་འཆང་བ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོའི་རྣལ་འ
Chinese
因为没有，诸法的法性，即智慧的波罗蜜多，对于色等，无论是一还是异，都无法言说。因此，智慧的波罗蜜多，这法界，虽然与有法之色等任何一个都不相同，也不是相异的，但一切法都完全包含在那唯一的自性中，例如与虚空界相同，仅仅用法界来区分，连一丝一毫的相异之法都没有。而且，如果从有法中，法性或法界是相异的，那么就会有不是其法性的，以及没有转变成法界体性的法存在，那是不可能的。如果这个有法之色等与法界是一，那么仅仅见到这个就等于见到真谛，并且俗谛和胜义谛无法区分等，会有这些过失。如是说，智慧的波罗蜜多应当从《善现品》中寻找。在那里， कौशिक (Kauśika，梵文人名，憍尸迦)说，智慧的波罗蜜多不应从色中寻找，不应在色之外寻找，因为这些法的体性是一，即无自性。如是宣说。第二，所缘等，一个偈颂。所缘或所取之色等诸法的自性，因为不能确定是这个或那个，所以没有边际。在那里，能思或能执之心识的自性，也以法界的体性而无边际。作为法性象征的虚空界的自性，也是无边际的。通达所有这些境的世间智的智慧，也是同样地无边际。如经中所说，智慧的波罗蜜多是广大的、无量的、无边的等等。因为一切法都转变成了法界的体性，所以法界包含一切且不可见边际。并且，包含于其中的有法等，也没有处所的边际和时间的尽头，因此，应当了知那平等性的法性，是如此广大的自性。第三，想蕴此岸等，一个偈颂。
English
Because there is not, the dharmata of all dharmas, which is the Prajñāpāramitā, cannot be spoken of as either one or different from form, etc. Therefore, the Prajñāpāramitā, this dharmadhatu, although it is not the same as any of the dharmas such as form, nor is it different, but all dharmas are completely contained in that one nature, for example, it is the same as the space element, and there is not even a particle of different dharma that is distinguished only by the dharmadhatu. Moreover, if the dharmata or dharmadhatu is different from the dharmas, then there would be dharmas that are not its dharmata and have not been transformed into the nature of the dharmadhatu, which is impossible. If this dharma of form, etc., is one with the dharmadhatu, then merely seeing this is the same as seeing the truth, and there is no way to distinguish between conventional truth and ultimate truth, etc., there would be these faults. As it is said, the Prajñāpāramitā should be sought in the chapter of Subhuti. There, Kauśika said that the Prajñāpāramitā should not be sought in form, nor should it be sought outside of form, because these dharmas have one characteristic, that is, no characteristic. As it is said. Second, the objects, etc., one verse. The nature of the objects or objects to be grasped, such as form, etc., is without limit because it cannot be determined as this or that. There, the nature of the mind that thinks or grasps is also limitless in the nature of the dharmadhatu. The nature of the space element, which is an example of representing dharmata, is also limitless. The wisdom of the world-knowing that understands all those objects is also limitless to that extent. As it is said in the sutra, the Prajñāpāramitā is great, immeasurable, and infinite, etc. Because all dharmas have been transformed into the nature of the dharmadhatu, the dharmadhatu contains everything and the boundary is invisible. And, the dharmas contained therein have no boundary of place and no end of time, so it should be known that the nature of equality is such a vast nature. Third, the perception of this shore, etc., one verse.
Chinese
即，有多少执著于有无等相的观念，就有多少不能超越世间，因此安乐逝者宣说了这是此岸，产生多少观念，就有多少轮回。如是说。因此，以个别觉悟的智慧，将所有产生观念之处和所缘之处全部摧毁，舍弃一切执相的观念，就是超越一切世间者。因此，那些远离一切所缘观念，获得这种超越思维之法性者，就是到达道路的彼岸，安住于导师的究竟密意之教言中。虽然一切法以自性本来无生之自性无垢而安住，但只是被错误的观念虚构为我与各种法，而被遍计所染污而已。与法性相符，以无分别之智慧止息一切观念，将真实的边际平等安住于法界，要知道这就是以无舍无取的本性自然运行的智慧波罗蜜多之究竟。第四，以有情为代表的一切法本来清净之实相，以及如是证悟之利益二者。第一，假设导师等一颂。假设作为量士夫的导师安乐逝者，即使在恒河沙数劫中住世，显现地宣说有有情，但以自性本来无生且安住于清净自性，怎么会有有情存在或产生呢？因为事物之法性是不变的，所以谁也不能使其产生等，因此，即使导师显示为有，如果不实践为有，那其他人更不用说了。如是见到本来无生之义，这就是修行殊胜的般若波罗蜜多。如是，这四句确定般若波罗蜜多本身，是超越分别识之境的，具有无二智慧之相的真实智慧之 波罗蜜多甚深之实
English
That is, as long as there is a concept of clinging to characteristics such as existence and non-existence, one cannot transcend the world, so the Sugata declared that this is the near shore. As many concepts as arise, that is how much samsara there is. So it is said. Therefore, with the wisdom of individual realization, destroying all places where concepts arise and all objects of focus, abandoning all concepts of clinging to characteristics is to go beyond all worldly beings. Therefore, those who are free from all concepts of focus and who have attained such a nature beyond thought are those who have reached the other shore of the path and abide in the meaning of the definitive teachings of the teacher. Although all dharmas abide in their own nature, which is originally unborn and stainless, they are merely tainted by pervasive thoughts, having been falsely imputed as self and various dharmas by erroneous concepts. In accordance with the nature of reality, stopping all concepts with non-conceptual wisdom, and equally placing the true limit in the realm of reality, know that this is the ultimate perfection of wisdom, which naturally operates with the nature of non-abandonment and non-acceptance. Fourth, the reality that all dharmas, represented by sentient beings, are pure from the beginning, and the benefits of realizing it as such. First, suppose the teacher, etc., one verse. Suppose that the teacher, the Sugata, who has become a measure of man, even if he lives for as many eons as there are sands in the Ganges River, and manifestly proclaims that there are sentient beings, how can there be sentient beings or be born, since his own nature is originally unborn and abides in a pure nature? Because the nature of things is immutable, no one can cause them to be born, etc. Therefore, even if the teacher shows that there is, if he does not practice as if there is, what need is there to mention others? Thus, seeing the meaning of being unborn from the beginning is the practice of the supreme Prajnaparamita. Thus, these four verses, which define Prajnaparamita itself, transcend the realm of discriminating consciousness, and the true wisdom that possesses the aspect of non-dual wisdom is the profound reality of the Paramita.