Tibetan
གྱིས་ཡུམ་ལ་བསྟོད་པ་ལས། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་ མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མ་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་དང་། རྩ་བ་ཤེས་རབ་ལས། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མེད། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུར་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཆོས་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་མེད་པས་ན། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་གྱི་དམིགས་གཏད་དང་སྤྲོས་པའི་དྲྭ་བ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ལོག་པས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་རྣམ་པ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཤེས་རབ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའམ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་གཤེགས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་བཀྲོལ་བ་བཞིན་འོག་གི་གནས་སྐབས་རྣམས་སུ་གཟུགས་སོགས་དགག་པའི་ཚིག་ལ་སོགས་པ་གང་བྱུང་བའང་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་དཔེ་ནི། ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། དཔེ་ཇི་ལྟར་ན་མུ་སྟེགས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་བཟོ་སྦྱངས་ཞེས་པའམ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཕྲེང་ཅན་ཞེས་གྲགས་པ་དེས་ཁོ་རང་གི་གཞུང་ན་བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ་སོགས་ དམིགས་པ་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནན་ཏན་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་འཆིང་བ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་བའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་ཤེས་པ་ཡིས་མཐོང་ནས། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དྲུང་དུ་འོང་ནས་ཐར་པའི་ལམ་དྲིས་པ་ན། སྟོན་པས་བདག་མེད་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ལྷག་པར་ཡིད་ཆེས་ནས་ཤེས་རབ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ལམ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་འཇིག་པའམ་འཁོར་བའི་རྒྱུན་ལྡོག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབྱུང་བ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་པའི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་མི་རེག་ཅིང་བྱང་སེམས་དེ་ནི་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ལ། སྒྲུབ་ཕྱོགས་ནས་བསྟན་པ་དང་། དགག་ཕྱོགས་ནས་བསྟན་པ། དེའི་དོན་བསྡུ་བ་དང་གསུམ། དང་པོ་ནི། ཡང་འདི་ཤེས་རབ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ། ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་གཅིག་པུ་པ་འདི་ནི་དོན་
Chinese
在《般若波罗蜜多赞》中说：言思表达皆不及，般若波罗蜜多深。不生不灭虚空体，各别自证智行境。三世诸佛之母前，我皆顶礼。（藏文：སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན།，梵文天城体：अचिन्त्यप्रज्ञापारमिता，梵文罗马拟音：acintyaprajñāpāramitā，汉语字面意思：不可思议的智慧波罗蜜多。） 以及《根本慧论》中说：非从他缘自觉知，寂静无戏论，无分别，无异义，是名真如相。如是宣说。 像这样，安住于甚深法性的瑜伽士，由于对任何法都不执取，因此，所有识的行境之所缘和戏论之网都彻底止息，没有任何执著相的智慧，以自性光明或自生智慧，依凭具足一切殊胜功德，而获得诸佛的菩提。在此略作广释，如下面各处所出现的遮破色等词句，也应如是理解。 第二，譬喻：如云游者等一颂。譬如，外道云游者，名为善巧工匠，或有处名为持鬘者，彼等对于自宗所承许的具有所缘的见解，如何精勤也无法成为从一切系缚中解脱之因，而是以自己辨别的智慧所见，来到导师世尊前，请问解脱之道时，导师开示无我之法，对此生起极大信解，依凭无所缘的智慧之道，而使领受痛苦之蕴彻底坏灭，或使轮回之流止息的寂灭得以生起。同样，任何菩萨如是了知诸法无所缘，则不会触及趋向寂灭的涅槃，并且此菩萨将安住于平等寂灭之性的甚深智慧之中。 第二，分三：从建立方面宣说，从破除方面宣说，归纳其义。第一：又此智慧等一颂。又如是思维，名为通达诸法无自性的智慧，乃是寂灭一切功德之唯一生源，此乃实义
English
In the Praise to the Mother of the Victorious Ones: "Inexpressible, unthinkable, unspeakable, the perfection of wisdom is profound. Unborn, unceasing, the very nature of space. The object of individual self-awareness wisdom. Homage to the mother of the Buddhas of the three times." And in the Root Wisdom: "Not known from others, peaceful, unelaborated by elaborations, without conceptualization, without different meanings, that is the characteristic of suchness." As it is said. Like that, the yogi who abides in the profound nature of reality, because he does not grasp any dharma at all, all the objects of consciousness and the net of elaboration are completely reversed, and there is no aspect of grasping, the wisdom is naturally luminous or the self-arisen wisdom is endowed with all kinds of supreme qualities, and based on that, the Sugatas attain great enlightenment. Here, as explained in a little more detail, whatever words of negation of form, etc., appear in the following situations should be understood in the same way. Second, the example: Just as the wanderer, etc., is one verse. For example, how can the non-Buddhist wanderer, called a skilled craftsman, or in some places called a garland holder, who asserts that there is a self in his own doctrine, no matter how diligently he does so, not be the cause of liberation from all bonds, but see with his own discriminating wisdom, come to the Teacher, the Blessed One, and ask for the path of liberation? The Teacher taught the Dharma of no-self, and he had great faith in it, and relied on the path of wisdom without an object, and the aggregates that closely take suffering were completely destroyed, or the cessation of the cycle of samsara, nirvana, arose. Similarly, any Bodhisattva who knows that all dharmas are without an object will not touch the nirvana that leads to peace, and that Bodhisattva will abide in the profound wisdom of the equality of existence and peace. Second, in three parts: explaining from the aspect of establishment, explaining from the aspect of refutation, and summarizing its meaning. First: Also this wisdom, etc., is one verse. Also, thinking like this, the wisdom called understanding that all dharmas are without self-nature is the only source of all the qualities of peace, this is the meaning.
Tibetan
དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདིའི་ངོ་བོ་གང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། གང་ཟག་སུ་ཡི་ཡིན། ཡུལ་གང་ལས་ཡིན་ཞེས་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་པ་ན་དེ་ལའང་དེའི་ ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་། དེས་མཚོན་ནས་གཟུགས་ནས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་བར་གྱི་ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་རང་གི་ངོ་བོས་སྟོང་པར་རྟོ༷ག་ཅིང་དཔྱོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པས་ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་མགོ་རྨོངས་པའི་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཟབ་མོ་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།། གཉིས་པ། གལ་ཏེ་མི་ཤེས་སོགས་རྐང་པ་བཞིའི་དོན་ནི། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་སྟོང་པའི་དོན་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་གནས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་སེམས་པ་སྟེ་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོར་བདེན་ཞེན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེས་རིགས་པས་དཔྱད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་འདི་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི་དགག་བྱ་བདེན་གྲུབ་བཀག་པའི་མེད་དགག་སྟོང་པ་དེ་ཙམ་གནས་ལུགས་སོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་ནའང་དེ་འདྲའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི། གནས་ལུགས་སྒྲོ་སྐུར་དང་བྲལ་བ་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་དོན་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། དམིགས་པ་ཅན་གྱི་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིན་གྱི་མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་ཀུན་གྱིས་དབེན་པའི་སྐྱེ་མེད་ཆོས་དབྱིངས་ཟབ་མོའི་གནས་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དམིགས་ གཏད་མཚན་འཛིན་གྱིས་བཅིངས་པ་ཅན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ། གང་ཞིག་གཟུགས་མིན་སོགས་རྐང་པ་བཞིའི་དོན། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དོན་རྣལ་མ་ནི། གང་ཞིག་གཟུགས་ལ་གཟུགས་སུ་འཛིན་པ་མིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བར་འཛིན་པ་མིན་ལ་འདུ་ཤེས་དང་སེམས་པ་ཉིད་དུའང་འཛིན་པ་མིན་ཞིང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་སྤྱོད་ལ། མདོར་ན་ཕུང་སོགས་ཆོས་གང་ལའང་ཡོད་མེད་ལ་སོགས་པ་དམིགས་གཏད་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་མི་སྤྱོད་པས་གང་ལའང་གནས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་གང་དུ་སྤྱོད་ཀྱང་བདག་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་དམིགས་ཏེ་རློམས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བརྟན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུར་སྐྱེ་མེད་རྟོགས་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འ
Chinese
虽然应当努力修持，然而此（事物）的体性是怎样的？是谁的人？从何处而来？如果进行考察和分析，也会知道它并没有一个真实成立的体性。以此为例，从色蕴到一切种智之间的所有法，都要观想和分析其自性为空。像这样，以具足正确的理智进行细致观察后，对于空性的意义不会感到困惑和沮丧，对于甚深的法性也不会感到恐惧的菩萨，就是接近圆满菩提的。 第二，如果不知等四句的意义是：如果不知道一切法从原始以来就是空性的意义，却安住于色蕴具有色蕴自性完全成立的观念中。同样，对于受、想，即行蕴和识蕴也以真实执着的观念来行事。即使他通过理智分析后认为，所有这些蕴的自性就是否定所要否定的真实成立，仅仅是否定之否定（的）空性，这就是实相，但这样的菩萨，因为不住于远离增益和损减的实相，不住于超出思维对象之外的意义，所以他是在有相的征相上行事，而不是获得对远离一切征相戏论的无生法界甚深之境的信赖，应当知道他是被目标和执相所束缚的。 第三，何者非色等四句的意义是：如此所开示的真实意义是：何者不执著色为色，同样，不执著受为受，也不执著想和行蕴本身，对于识蕴也不以自性成立的方式来行事。总之，对于蕴等任何法，都不以有无等目标性的征相来行事，因此不住于任何事物而行事，那就是无论在哪里行事，都不执著于“我行事”的想法，因为他已经稳固了远离一切骄慢的无相智慧。像这样，具有证悟无生之智慧的人，就是具有名为勇猛行等的等持。
English
Although one should strive to practice, what is the nature of this (thing)? Whose person is it? From where does it come? If one examines and analyzes, one will also know that it does not have a truly established nature. Taking this as an example, all dharmas from form to omniscience should be contemplated and analyzed as being empty of their own nature. Like this, having closely examined with correct reasoning, the bodhisattva who is not confused or discouraged about the meaning of emptiness, and who is not afraid of the profound nature of reality, is close to perfect enlightenment. Second, the meaning of the four lines beginning with "if one does not know" is: If one does not know that all dharmas are empty from the beginning, but abides in the notion that form has a fully established nature of form. Similarly, one acts with the notion of true clinging to feeling and thought, that is, the aggregates of formation and consciousness. Even if he analyzes with reason and thinks that the nature of all these aggregates is the negation of what is to be negated, the truly established, merely the negation of negation (of) emptiness, that is the reality, but such a bodhisattva, because he does not abide in the reality that is free from exaggeration and depreciation, does not abide in the meaning beyond the object of thought, therefore he acts on the signs of characteristics, but does not gain confident faith in the profound state of the unborn dharmadhatu, which is devoid of all elaboration of signs, one should know that he is bound by the object and clinging to signs. Third, the meaning of the four lines beginning with "whoever is not form" is: The true meaning shown in this way is: Whoever does not grasp form as form, similarly, does not grasp feeling as feeling, nor does he grasp thought and formation themselves, and does not act with consciousness in a way that it is established by its own nature. In short, for any dharma such as the aggregates, he does not act with objective signs such as existence or non-existence, therefore he acts without abiding in anything, that is, wherever he acts, he does not cling to the idea of "I act," because he has stabilized the wisdom without characteristics, which is free from all arrogance. Like this, the one who possesses the wisdom of realizing the unborn is the one who possesses the samadhi named courageous conduct, etc.