Tibetan
་གི་སྐྱོན་ཡོན་མི་བསམ་པ། །དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་ཁྱད་པར་ཅི། །འཕྲལ་གྱི་ཚོང་སོགས་བྱ་བ་ཕལ། །རང་གི་དཔྱད་ཅིང་གཞན་ལ་དྲི། །ཚེ་གང་བླང་དོར་བྱ་བ་ལ། །མི་དཔྱད་མི་འདྲི་བླུན་མིན་ནམ། །སྐྱོན་མེད་སྐྱེ་བོ་དཀོན་ན་ཡང་། །སྐྱོན་རྣམས་སྐྱོན་དུ་ཤེས་བྱས་ནས། །སྤང་ན་སྐྱོན་ཀུན་འདུས་བྱས་ཉིད། །ཡིན་ཕྱིར་སྤྲིན་བྲལ་ཟླ་འདྲར་འགྱུར། །ཡོན་ཏན་ཀུན་ཚང་དཀའ་ནའང་། །ཡོན་ཏན་ཉིད་ལ་དགའ་བྱས་ནས། །བླང་བྱའི་ཡོན་ཏན་གོམ་བྱས་ན། །ནམ་ཞིག་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོར་འགྱུར། །སྐྱོན་ལ་སྐྱོན་དུ་མ་ཤེས་པ། །དེ་སྲིད་སྐྱོན་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག །དེ་ བཞིན་སྐྱོན་གྱི་རྒྱུན་སྐྱོང་ན། །ཡོན་ཏན་སྔར་ཡོད་དག་ཀྱང་འགྲིབ། །ཡོན་ཏན་ཅི་ཙམ་གོམས་གྱུར་བ། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྐྱོན་ལས་གྲོལ། །མ་བརྟག་བཏང་སྙོམ་ངང་གནས་ན། །ལོ་བརྒྱ་སོང་ཡང་བཟང་སྐྱེད་མེད། །རང་རྒྱུད་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་ན། །མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པར་འགྱུར། །མཉམ་པ་རྣམས་ལས་ཁྱད་དུ་ཐོན། །གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་ཏེ་འགྲོ། །རང་རྒྱུད་སྐྱོན་གྱི་ཆ་འཕེལ་ན། །རི་གཟར་དག་གི་འབབ་ཆུ་བཞིན། །འོག་ནས་འོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ། །ལག་ནས་དྲང་ཀྱང་ལྡོག་མི་བཏུབ། །དེ་ཕྱིར་བདག་ལ་ཕན་འདོད་པས། །རང་རྒྱུད་སྐྱོན་གྱི་ཆ་སྤོངས་ལ། །ཡོན་ཏན་ཇེ་བས་ཇེ་ཆེ་རུ། །སྤེལ་བ་འདི་ལ་ནན་ཏན་མཛོད། །དེ་དག་བླང་དོར་ཤེས་པ་ལ། །རག་ལས་པས་ན་དམ་པ་དང་། །དམ་པའི་གསུང་ལ་རབ་དགའ་བས། །རྟག་ཏུ་བསྒྲིམས་ཏེ་ཉམས་སུ་ལོངས།། ༈ །།སྐྱེ་བོ་ཟུང་ཐུབ་གང་ཞེ་ན། །ཡིད་བརྟན་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན། །ཟུང་མི་ཐུབ་ལ་ཡོན་ཏན་མཆོག །མི་སྲིད་ཆུ་ལ་རི་མོ་བཞིན། །ཟུང་ཐུབ་ཡོད་ན་གཞན་མེད་ཀྱང་། །ཡོན་ཏན་བརྒྱ་གོ་གཅིག་ཆོད་ཡིན། །མི་ཆོས་རྩ་བ་འདི་མེད་ན། །ཡོན་ཏན་གཞན་ལ་རེ་ཐག་ཆད། །རང་ཉིད་ཡོན་ཏན་ལམ་ནས་ཀྱང་། །མི་ལྡོག་རང་ལ་ཡིད་རྟོན་པའི། །སྐྱེ་བོ་ནམ་ཡང་མི་བསླུ་བ། །ཟུང་ཐུབ་ཅེས་གྲགས་མི་ཡི་མཆོག །ལུས་ཟུང་ ཐུབ་པ་སེང་གེ་འདྲ། །བརྙས་སུ་མི་བཏུབ་ཟིལ་གནོན་ཆེ། །ངག་ཟུང་ཐུབ་པ་དྲང་སྲོང་འདྲ། །སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཆེས་དགའ། །ཡིད་ཀྱི་ཟུང་ཐུབ་ནོར་བུ་འདྲ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་འདོད་པ་འཇོ། །ལུས་ཀྱི་ཟུང་མ་ཐུབ་པ་དེ། །ཁྱུ་མཆོག་རྭ་ཆད་བཞིན་དུ་བརྙས། །ངག་གི་ཟུང་མ་ཐུབ་པ་དེ། །ཁ་བཞིན་གཞན་གྱིས་སྡང་ཞིང་གཤེ། ཡིད་ཀྱི་ཟུང་མ་ཐུབ་པ་དེ། །རླུང་ཁྱེར་རྫས་བཞིན་གཏོལ་མེད་འགྲོ། །གློ་ཡིས་མ་ནོར་འབྱེད་པ་བཞིན། །བཟང་པོའི་ལམ་ལ་ཟུང་ཐུབ་པར། །གནས་ན་མི་ཆོས་དམ་པ་ཡི། །དཔག་བསམ་བཟང་པོ་རྩ་བ་ཟུག། ༈ །ཁྲེལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་གང་ཞེ་ན། །མ་རབས་ངན་པའི་བྱ་བ་ལ། །ཤིན་ཏུ་སྐྱོ་ཞིང་སུན་པ་སྟེ། །འདི་ནི་ལུགས་གཉིས་གོས་བཟང་ཡིན། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བོའི་མདུན་ས་རུ། །མི་གཙང་སྟོང་གིས་སྦགས་བཞིན་དུ། །གཅེར་བུར་རྒྱུ་བ་ངོ་ཚ་མིན། །ཁྲེལ་མེད་འདི་ཀ་ངོ་ཚ་ཆེ། །མི་གཙང་གཙང་མའི་ཁྲུས་ཀྱིས་དག །གཅེར་བུར་བཟང་དགུས་བརྒྱན་དུ་རུང་། །ཁྲེལ་མེད་ཁྲུས་ཀྱིས་མ་དག་ལ། །བཟང་པོས་བརྒྱན་ཀྱང་མཛེས་མི་འགྱུར། །ཕན་ལ་བྱས་པ་མི་གཟོ་དང་། །ངན་ལ་རྟིང་གཅོད་ཅི་ཡང་མེད། །ཅི་མེད་ཅང་མེད་གཏོལ་མེད་པོ། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ཁྲེལ་མེད་ཡིན། །ངན་སྨྲས་གྱུར་ཀྱང་འཛེམ་བག་ཆུང་། །ཕན་པའི་གཏམ་ལ་རྣ་མི་གཏོད། །བཟང་པོའི་གནས་ལ་རེ་ཐག་ཟད། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ཁྲེལ་ མེད་ཡིན། །ནང་ག་གསང་གཏམ་ཁ་རུ་བྱུང་། །རེ་ལྟོས་ཅན་ལ་ཡི་ཆད་བསྐྱེད། །མཆོད་འོས་གྱུར་ཀྱང་བདག་མི་སེམས། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ཁྲེལ་མེད་ཡིན། །བཟང་པོའི་ཚུལ་དང་བཟང་པོའི་གཏམ། །ཐོས་ན་དགའ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། །དམ་པ་བརྟེན་པར་མི་བྱེད་པ། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ཁྲེལ་མེད་ཡིན། །མ་རབས་སྡིག་སྤྱོད་གདོལ་པའི་གྲོགས། །བླུན་པོའི་ཁྱུ་ན་འདོད་རྒུར་རྩེ། །ལུགས་གཉིས་སྤྱོད་པ་རྒྱབ་ཏུ་དོར། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ཁྲེལ་མེད་ཡིན། །ཉིན་སྣང་ཆང་དང་རྒྱན་པོ་སོགས། །གྲགས་པ་ཉམས་པའི་རྒྱུ་ཡིས་གཡེངས། །མཚན་མོ་འཁྲིག་པ་ཁོ་ནས་འདའ། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ཁྲེལ་མེད་ཡིན། །དོན་མེད་གཡེངས་པའི་མནོག་ཆུང་གི། ལས་དང་སྡིག་པ་སྣ་ཚོགས་ལ། །འཇུག་ཀྱང་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ཁྲེལ་མེད་ཡིན། །དམ་པའི་ཚུལ་དང་བསྟན་བཅོས་གཞུང་། །མཐོང་ན་དགའ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། །དེ་ཡི་རྗེས་སུ་མི་སེམས་པ། །འདི་འདྲ་འདི་ཡང་ཁྲེལ་མེད་ཡིན། །མདོར་ན་བླང་དོར་བྱ་བ་ལ། །བརྟག་ཅིང་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པའི། །ལུགས་གཉིས་ལམ་ནས་གང་འདའ་བ། །བླུན་པོ་ཁྲེལ་མེད་ཞེས་བྱ་ཡིན། །ཁྲེལ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡིས་དེ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཡེངས་ལས་སྐྱོབ། །ཁྲེལ་མེད་སྙིང་མེད་པོ་དེ་ལ། །གདམས་ངག་རྣམས་ནི་ཅི་ཞིག་བྱ། །དེ་བས་ཁྲེལ་དང་ལྡན་པ་དག །ལུགས་ གཉིས་བྱ་བ་བཟང་པོ་ཡི། །ལམ་སྲོལ་འདི་ལས་མ་འདས་པར། །རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་སྙིང་པོར་བྱ། །བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་གང་ཞེ་ན། །གཡང་ཁར་འདུག་པའི་མི་བཞིན་དུ། །རང་གིས་རང་ཚུལ་བསྲུང་བ་ལ། །རྟག་ཏུ་གཟོབ་པ་ལྷུར་ལེན་པའོ། །བྱིས་པ་མནོག་ཆུང་རྩེད་མོས་བསླུ། །དར་མ་ཆགས་སྡང་ཡུལ་གྱིས་བསླུ། །རྒན་པ་ལུས་སེམས་རྒུད་པས་བསླུ། །བག་མེད་ནམ་ཡང་བསླུ་ཞིང་བསླུས། །འདོད་དང་རྨོངས་པས་བསླུས་ནས་སུ། །འཇིགས་རུང་འཁོར་བའི་འདམ་དུ་སྐྱུར། །ད་རུང་འདོད་རྨོངས་ཁ་ཐལ་བས། །མ་རབས་ལམ་ནས་དམན་པར་བསླུ། །བག་མེད་བདུད་ཀྱི་ལྕགས་ཀྱུ་འདིས། །ཁྲི་དང་གདུགས་ཀྱི་བར་ནས་ཀྱང་། །ཡུད་ཙམ་གྱིས་ནི་འགྲོ་བ་འདི། །དམན་པའི་གནས་སུ་བསྒྱུར་བར་བྱེད། །བུད་མེད་གཞོན་ནུ་བཙུན་པའི་དགྲ། །ཕྱུགས་དབུལ་རྒྱལ་ཁྲིམས་མཁན་པོའི་དགྲ། །འཁོར་ངན་ངོ་སྲུང་གཙོ་བོའི་དགྲ། །དགྲ་འདིས་གང་བཅོམ་ངེས་པར་བཅོམ། །སྐྱེ་བོའི་དཔལ་འབྱོར་གློག་ལྟར་གཡོ། །ལུས་ཀྱང་ཆུ་བུར་ལྟར་འཇིག་ཅིང་། །ནད་དང་གདོན་དང་འཇིགས་པ་ནི། །ཤིན་ཏུ་མང་པའི་དབུས་གནས་པ། །རླུང་གསེབ་མར་མེ་ལྟ་བུ་ལ། །ཡིད་བརྟན་ཅི་ཡང་མེད་བཞིན་དུ། །འབྱུང་འགྱུར་གནས་ལ་མི་སེམས་པར། །བག་བརྐྱང་ཚུལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་གནས། །མཐོན་པོ་རྣམས་ཀྱང་དམའ་བ་དང་། །འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱང་རྒུད་འགྱུར་ལ། ། མཛེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉམས་འགྱུར་པའི། །འདུས་བྱས་འདི་ཚུལ་ཅིས་མ་མཐོང་། །རང་བློ་ནང་དུ་བཀུག་ནས་སུ། །བག་ཡོད་པར་ནི་མ་བྱས་ན། །བདག་སྐྱོན་བདག་གི་མི་ཤེས་ཏེ། །གཞན་གྱིས་བཤད་ཀྱང་གོ་བར་དཀའ། །སྣ་ཚོགས་ཡུལ་རྐྱེན་དང་འཕྲད་ཚེ། །ཅོལ་ཆུང་ཤེས་པ་ཁྱི་བཞིན་འཁྲིད། །བཟང་ཚུགས་ཤོར་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ། །བཞད་གད་བྱས་ཀྱང་བསྟོད་པར་རློམ། །སྲང་ལ་གཞལ་པའི་ལྗིད་བཞིན་དུ། །ལུགས་གཉིས་གྱི་ནི་བྱ་བ་ལ། །བྱས་པའི་ལག་རྗེས་ཆེ་ཆུང་གིས། །སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བཟང་ངན་ཤེས། །བསམ་མེད་ཞེ་མདོ་ཆུང་བ་རྣམས། །སྐྱེ་བའི་དུས་དང་རྒས་པའི་དུས། །ཉི་མ་གཅིག་ལ་བྱུང་བ་ལྟར། །ཚེ་གང་འདི་བྱས་ངོས་བཟུང་མེད། །མཁས་རྣམས་ཉི་མ་རེ་རེར་ཡང་། །ཆོས་དང་ནོར་དང་འདོད་དང་ཐར། །སྡེ་བཞིའི་དོན་ཆེན་ལྷུར་བླང་བས། །ནམ་ཞིག་གྲུབ་འབྲས་རྒྱ་ཆེ་ལྡན། །དོན་མེད་པ་དང་དོན་ཉམས་པ། །ཀུན་ཀྱང་བག་མེད་ལས་བྱུང་བས། །ཉི་མ་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ཡང་། །བག་མེད་སྤོང་ལ་དོན་རེ་བསྒྲུབ། །སྤྱང་པོ་སྤྱང་མཐར་མ་ཕྱིན་པར། །སྤྱང་པོ་འཚལ་བ་ཁྲམ་པའི་རྒྱུ། །དོན་མེད་ཀུན་ལ་མགོ་བདེ་བསྒྱུར། །འདི་འདྲ་བག་མེད་པ་ཡི་སྐྱོན། །ཁོང་ཡངས་ཤོང་རྒྱ་ཡོད་ན་ཡང་། །ངང་རིང་ངང་ནས་བྱ་བ་ཤོར། །ཕན་མེད་གནོད་མེད་རྒྱ་མཚོའི་རྡོ། །འདི་ཡང་བག་མེད་པ་ཡི་སྐྱོན། །བློ་ཆེན་ཤེས་རྒྱ་མི་ཡངས་ པའི། །བྱ་བྱེད་ཆུ་བོའི་རླབས་ལྟར་འཚུབ། །བབ་བབ་སྤྱོད་པས་ལུས་སེམས
Chinese
不思过失与功德， 与禽兽有何差别？ 短暂的买卖等琐事， 自己观察且询问他人。 一生取舍之事， 不观察不询问岂非愚蠢？ 无过之人虽稀少， 然知诸过为过失后， 若能舍弃则诸过尽除， 是故如离云之月般。 具足一切功德虽难， 然若喜好功德本身， 并逐步修习应取之功德， 则何时将成大功德。 不知过失为过失者， 彼恒时深陷于过失。 如是滋养过失之流， 则先前之功德亦将损减。 功德修习愈加纯熟， 则如是如是解脱过失。 若不观察安住于舍弃， 纵经百年亦无善增。 自相续功德若增长， 则将与不平等者平等， 且于平等者中更超胜， 由高而高向上提升。 自相续过失之分若增长， 则如陡峭山崖之流水， 由下而下流逝而去， 纵以手扶亦无法挽回。 是故欲求利己者， 当舍弃自相续过失之分， 令功德愈发增长广大， 于此精勤努力。 彼等依赖于知晓取舍， 因此当极喜圣者， 及圣者之教言， 恒常精进修持。 何为可信赖之人？ 即是成为可信赖之处者。 不可信赖者无有殊胜功德， 如水中绘画般不可能。 若有可信赖者，纵无其他， 亦胜过百种功德。 若无此人道之根本， 则断绝希求其他功德之念。 自身亦从功德道中， 不退转，信赖自己之， 之人永不欺骗， 被称为可信赖者，人之殊胜。 身可靠如雄狮， 不可轻侮，威慑力大。 语可靠如仙人， 众人皆喜信赖。 意可靠如珍宝， 成办自他之所欲。 身不可靠者， 如群牛之首断角般遭轻贱。 语不可靠者， 如糠秕般遭人憎恨唾弃。 意不可靠者， 如风中之物般无端漂流。 如肺脏般分辨无误， 于善良之道上可靠地， 安住则不
English
Not considering faults and merits, What difference is there from animals? For trivial matters like temporary business, Examine yourself and ask others. But for the matters of taking and leaving in life, Isn't it foolish not to examine and ask? Although people without faults are rare, If, after recognizing faults as faults, you abandon them, all faults will be eliminated, therefore, you will become like the moon free from clouds. Although it is difficult to possess all virtues, if you delight in virtue itself, and gradually practice the virtues to be adopted, you will one day become greatly virtuous. Not knowing faults as faults, you will constantly indulge in faults. Likewise, if you nurture the stream of faults, even the virtues you previously had will diminish. The more accustomed you become to virtue, the more you will be liberated from faults. If you remain in a state of indifference without examination, even if a hundred years pass, there will be no increase in goodness. When the virtues in your own mind stream increase, you will become equal to those who are unequal, and you will surpass those who are equal, rising higher and higher. If the portion of faults in your own mind stream increases, it is like the flowing water of a steep cliff, going lower and lower, and even if you try to straighten it with your hand, you cannot reverse it. Therefore, if you desire benefit for yourself, abandon the portion of faults in your own mind stream, and diligently strive to increase and expand virtue. Since these depend on knowing what to take and leave, be extremely pleased with the holy ones and the teachings of the holy ones, and always strive to practice them. Who is a trustworthy person? It is the one who has become a place of trust. An untrustworthy person has no excellent qualities, impossible like a painting on water. If there is a trustworthy person, even without others, it is better than a hundred virtues. If this root of human conduct is absent, you will cut off the hope of other virtues. Also, from the path of virtue itself, not turning back, trusting in oneself, a person who never deceives, is called trustworthy, the best of people. A body that is reliable is like a lion, unassailable and greatly overpowering. A speech that is reliable is like a sage, all people are happy to trust. A mind that is reliable is like a jewel, fulfilling the desires of oneself and others. A body that is unreliable is despised like a castrated leader of a herd. A speech that is unreliable is hated and reviled by others like chaff. A mind that is unreliable goes aimlessly like something carried by the wind. Like the lungs that distinguish without error, if you reliably abide on the path of goodness, you will not
Chinese
唉，圣洁者啊！如意妙树扎下根。 ༈ 什么是惭愧呢？对于下劣恶行的行为，极其厌恶和厌倦，这便是世间和佛法的华美衣裳。 如同在众人面前，被无数不净之物玷污一般，赤身裸体行走不感到羞耻，这种无惭才是最大的羞耻。 不净之物可以用清净的沐浴来洗净，赤身裸体可以用美好的事物来装饰。无惭之人即使沐浴也无法洁净，即使用美好的事物装饰也不会变得美丽。 对于恩惠不思报答，对于仇恨也不彻底断绝，一无所有、什么都不在乎、毫无顾忌的人，这种人也是无惭之人。 即使说了坏话也毫不在意，不听有益的话语，对善良的境地彻底绝望，这种人也是无惭之人。 内心的秘密在口中泄露，让有期望的人感到失望，即使值得尊敬也不放在心上，这种人也是无惭之人。 听到善良的行为和善良的话语，也不感到高兴，不依止圣洁的人，这种人也是无惭之人。 与下劣、罪恶、卑贱的人为伍，在愚人的群体中随心所欲地玩乐，将世间和佛法的行为抛在脑后，这种人也是无惭之人。 白天沉溺于酒和赌博等，使名声衰败的原因中，夜晚只沉溺于性爱，这种人也是无惭之人。 对于无意义的琐事，以及各种各样的罪恶，即使参与其中也不知羞耻，这种人也是无惭之人。 见到圣洁的行为和经论，也不感到高兴，也不去思考其中的意义，这种人也是无惭之人。 总之，对于应该取舍的行为，不加以考察就盲目行事，在世间和佛法的道路上任意妄为的人，就是愚蠢的无惭之人。 具有惭愧心的人，能够避免颠倒错乱的散乱。对于无惭无愧的人，任何教诲又有什么用呢？ 因此，具有惭愧心的人，对于世间和佛法的美好行为，不偏离这条道路，永远以谨慎为核心。 什么是谨慎呢？如同坐在悬崖边的人一样，对于自己行为的守护，总是非常重视和小心翼翼。小孩被琐碎的玩乐所迷惑，成年人被贪欲和嗔恨所
English
Alas, O holy ones! May the wish-fulfilling excellent tree take root. ༈ What is being ashamed? It is being extremely disgusted and weary of the actions of inferior and evil deeds. This is the beautiful garment of both worldly and Dharma. Like being defiled by countless impure things in front of people, not feeling ashamed to walk naked, this shamelessness is the greatest shame. Impure things can be cleansed by pure bathing, and nakedness can be adorned with beautiful things. A shameless person cannot be purified even by bathing, and will not become beautiful even if adorned with beautiful things. Not thinking of repaying kindness, and not completely cutting off hatred, a person who has nothing, cares about nothing, and has no scruples, such a person is also shameless. Even if bad words are spoken, they are not afraid, they do not listen to beneficial words, and they are completely desperate for the good state, such a person is also shameless. Inner secrets are revealed in the mouth, causing those who have expectations to feel disappointed, and even if they are worthy of respect, they do not take it to heart, such a person is also shameless. Hearing good deeds and good words, they are not happy, and they do not rely on holy people, such a person is also shameless. Associating with inferior, sinful, and lowly people, playing at will in the group of fools, throwing worldly and Dharma actions behind their backs, such a person is also shameless. During the day, indulging in alcohol and gambling, etc., which cause fame to decline, and at night, only indulging in sexual love, such a person is also shameless. For meaningless trivial matters, and all kinds of sins, even if they participate in them, they do not know shame, such a person is also shameless. Seeing holy deeds and scriptures, they are not happy, and they do not think about the meaning in them, such a person is also shameless. In short, for actions that should be taken or abandoned, those who act blindly without examination, and those who act arbitrarily on the path of worldly and Dharma, are foolish and shameless people. A person with a sense of shame can avoid the confusion of inverted distractions. What is the use of any teachings for a shameless person? Therefore, a person with a sense of shame, for the good deeds of worldly and Dharma, does not deviate from this path, and always makes vigilance the core. What is vigilance? Like a person sitting on the edge of a cliff, they always attach great importance to and are very careful in guarding their own behavior. Children are deceived by trivial amusements, and adults are