Tibetan
བ་པའི་ཡན་ལག །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གཉིས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཡན་ལག་སྟེ་བཞིར་འགྱུར་རོ། །ཡང་གསུམ་དུ་སྡུད་དེ་མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་ལེན་པ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །འདུ་བྱེད་དང་སྲིད་པ་གཉིས་ནི་ལས་སོ། །ལྷག་མ་བདུན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་བདུན་ནོ། །འདི་གསུམ་ལ་རིམ་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ། ཚེའམ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་འདོགས་ཏེ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་རིམ་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་གཞན་དབང་དང་། ལས་ཀྱི་གཞན་དབང་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞན་དབང་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། ། ཉོན་མོངས་གསུམ་ལས་ལས་གཉིས་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་བདུན་འབྱུང་ཞིང་། བདུན་པོ་ལས་སླར་ཡང་ཉོན་མོངས་དང་ལས་འབྱུང་སྟེ་དེ་ལྟར་རྒྱུན་གྱིས་འཁོར་རོ། །ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ལས་ཉོན་ལྔ་དང་རྣམ་ཤེས་རྣམས་ནི་ཡན་ལག་གཞན་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་། ལས་དང་། སྲེད་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་བཞིའོ། །སྲེད་ལེན་གཉིས་སྲེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་སྲིད་པ་གཉིས་ལས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྣམ་ཤེས་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུ། ལས་ཞིང་ས། སྲེད་པ་རླན། མ་རིག་པ་འདེབས་བྱེད་དང་ལུད་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིས་སྲིད་པའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་མིང་གཟུགས་ཀྱི་མྱུ་གུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ལུགས་འབྱུང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་དག་བསྡུས་ན་ལས་ཉོན་ལྔ་ནི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་བསྡུས་ལ། ལྷག་མ་བདུན་ནི་སྡུག་བདེན་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །ལུགས་ལྡོག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་སྤངས་ནས་ལས་ཉོན་ལྔ་ལྡོག་པ་ལམ་བདེན་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་བདུན་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འགོག་པ་འགོག་བདེན་ཏེ་བདེན་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་གི་མཛོད་ཀྱི་ནང་ན་གཅེས་པ་ཟབ་མོར་གྱུར་པ་སྟེ། སུས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་འཕགས་ལམ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཆོས་མཐོང་ ཞིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟིགས་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རྟེན་འབྲེལ་གྱི་སྐབས་སོ།། །།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ། རྒྱུ་གང་ལས་གང་འབྱུང་མི་འབྱུང་གི་ཁྱད་པར། དགེ་བའི་ལས་ལས་བདེ་བ་འབྱུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བ་དང་། འབྲས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་རང་གི་མྱུ་གུ་སྐྱེ་ལ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དང་། གང་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ལས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་གནས་ཡིན་ལ། བདག་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ལས་ཐར་པ་ཐོབ་པ་གནས་མིན་པ་ལྟ་བུ་དང་། མེ་ཚ་བ་ཡིན་ཞིང་དེ་ལ་གྲང་བ་གནས་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་གནས་དང་གནས་མིན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དོ། །དེ་མཚོན་བྱེད་ཙམ་དུ་གཞན་དབང་བདུན་གསུངས་ཏེ། མི་འདོད་པ་གཞན་དབང་མི་དགེའི་ལས་ཀྱིས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ། འདོད་པ་གཞན་དབང་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ། རྣམ་པར་དག་པ་གཞན་དབང་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པར་རྣམ་དག་མི་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ། མཉམ་དུ་འབྱུང་བ་གཞན་དབང་འགྲན་ཟླ་མེད་པའི་ལས་བསགས་པས་སངས་རྒྱས་དང་འཁོར་སྒྱུར་རེ་རེ་ལས་ཟུང་རེ་ལྷན་ཅིག་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ། དབང་མེད་པ་གཞན་དབང་བུད་མེད་གྱི་རྟེན་གྱིས་འཁོར་ལོ་སོགས་རིན་ཆེན་སྣ་བདུན་ལ་དབང་བྱེད་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུ། འཐོབ་པ་གཞན་དབང་བུད་ མེད་ཀྱི་རྟེན་ལ་རང་སངས་རྒྱས་མི་ཐོབ་པ་ལྟ་བུ། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཞན་དབང་འཕགས་པས་སྲོག་གཅོད་སོགས་མི་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདི་དག་ནི་གནས་དང་གནས་མིན་གྱི་གཞན་དབང་གིས་བྱས་ཀྱི། རང་གང་འདོད་དུ་ཅི་དགར་བྱེད་དུ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་འདིས་མཚོན་ནས། ཆོས་རྣམས་ལ་གང་དང་ཅི་ཞིག་གནས་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་། ལམ་ལས་འགོག་པ་འབྱུང་བ་སོགས་གནས་ཡོད་དང་། ལམ་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་ལས་འགོག་པ་འབྱུང་བ་གནས་མེད་སོགས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་གི་ཚུལ་གྱིས་བདེན་བཞིའི་འཇུག་ལྡོག་གིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིའི་ཁོངས་སུ་འདུ་སྟེ། མདོར་ན་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། བཟོ་རིག་པས་གང་ལ་བྱ་བའི་དོན་ལེགས་པ་དང་མི་ལེགས་པའི་གནས་སྐབས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། གསོ་དཔྱད་ཀྱི་རིག་པས་ནད་ཞི་བ་དང་མི་ཞི་བའི་གཉེན་པོ་སོགས་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པས་མིང་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། དེ་ལ་སྦྱར་བའི་རྐྱེན་དང་། དེ་ལས་རྣམ་འགྱུར་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་གནས་གནས་མིན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚད་མ་རིག་པས་བསྒྲུབ་བྱ་གང་ཞིག་སྒྲུབ་བྱེད་གང་ལས་འགྲུབ་མི་འགྲུབ་གྱི་ཚུལ་ཤེས་པ་དང་། ནང་རིག་པས་དངོས་པོའི་དེ་ཉིད་ཤེས་ཤིང་དོན་དུ་གཉེར་བྱའི་གཙོ་ བོ་ལམ་དང་འགོག་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་
Chinese
父之支分。生与老死二者显现成就之支分，成为四种。又可归纳为三，即无明、贪爱、取，此三者为烦恼。行与有二者为业。其余七者为痛苦之基七者。此三者依次称为烦恼之遍一切烦恼，业之遍一切烦恼，生或有之遍一切烦恼，因其使有情烦恼之故。又依次称为烦恼之他自在，业之他自在，痛苦之他自在。 从三种烦恼产生两种业，从彼产生七种痛苦之基，从七者又再次产生烦恼与业，如是持续流转。十二支中，业烦恼五者与识等是摄集其他支分的因，即无明、业、贪爱、识四者。贪取二者是贪爱，行有二者是业。其中，识如种子，业如田地，贪爱如湿润，无明如播种者和肥料，此四者使有之生处中名色的幼芽得以形成。若总摄顺生的缘起，则业烦恼五者为因，以集谛所摄，其余七者为苦谛所摄。若就逆转而言，以证悟真谛法性的智慧舍弃无明，使业烦恼五者逆转是道谛，痛苦之基七者如是寂灭是灭谛，是为十二真谛之自性。如是，此缘起是佛陀教言宝藏中最珍贵深奥者，谁以智慧之眼见缘起，彼即见八正道之自性之法，以智慧之观照通达一切所知，即是见佛陀法身。如是说。缘起之章节终。 。处与非处遍及一切所知，即从何因而生何不生之差别。从善业生安乐，
English
The branch of the father. The branch that manifests and accomplishes birth and old age and death, becoming four types. It can also be summarized into three: ignorance, craving, and grasping, these three are afflictions. Action and existence are karma. The remaining seven are the seven bases of suffering. These three are sequentially called the all-pervasive affliction of affliction, the all-pervasive affliction of karma, and the all-pervasive affliction of life or existence, because they cause sentient beings to be afflicted. They are also sequentially called the other-dependence of affliction, the other-dependence of karma, and the other-dependence of suffering. From the three afflictions arise two karmas, from which arise the seven bases of suffering, and from the seven, afflictions and karma arise again, thus continuously revolving. Among the twelve branches, the five karmic afflictions and consciousness are the causes that gather the other branches, namely ignorance, karma, craving, and the four consciousnesses. Craving and grasping are craving, and action and existence are karma. Among them, consciousness is like a seed, karma is like a field, craving is like moisture, and ignorance is like a sower and fertilizer, these four cause the sprout of name and form to form in the place of existence. If we summarize the arising of dependent origination, then the five karmic afflictions are the cause, gathered by the truth of the origin of suffering, and the remaining seven are gathered by the truth of suffering. If we consider the reversal, by abandoning ignorance with the wisdom that realizes the nature of truth, causing the five karmic afflictions to reverse is the path truth, and the seven bases of suffering thus ceasing is the cessation truth, which is the nature of the twelve truths. Thus, this dependent origination is the most precious and profound treasure in the Buddha's teachings, whoever sees dependent origination with the eye of wisdom, sees the Dharma of the nature of the eightfold noble path, and understands all knowable things with the vision of wisdom, that is, sees the Dharmakaya of the Buddha. Thus it is said. The chapter on dependent origination ends. Place and non-place pervade all knowable things, that is, the difference between what arises from what cause and what does not arise. From virtuous karma arises happiness,
Chinese
痛苦不会产生，以及从稻子的种子中生出自己的苗芽，而不会生出青稞的苗芽一样，以及任何证悟无我而获得解脱是安住，执着有我而获得解脱不是安住一样，以及火是热的，寒冷不会安住在火中一样，所有所知事物的自性中存在着各种安住和不安住。为了象征这一点，说了七种他自在，如不欲的他自在，以不善业而堕入恶趣等；欲求的他自在，以善业而转生善趣等；完全清净的他自在，没有断除障碍就不能获得完全清净等；一同出现的他自在，由于积累了无与伦比的业，所以佛陀和转轮王各自不会同时出现一对等；无权力的他自在，以女性之身不能掌握轮宝等七宝等；获得的他自在，以女性之身不能获得独觉佛果等；恒常行持的他自在，圣者不会行持杀生等，这些都是由安住和不安住的他自在所致，而不是随心所欲地任意行事，这是事物的法性，通过这个教导来象征。应当了知诸法中什么存在，什么不存在，如从因集起中产生痛苦，从道中产生灭等是安住，从道中产生痛苦，从集起中产生灭等是不安住等。以缘起之理，四谛的进入和返回所涵盖的一切也都包含在此处。总之，所有所知学问之处都是为了了知安住和不安住，如工巧明了知对何者所作之事是好是坏的情况，医方明了知平息疾病和不平息疾病的对治等，声明了知名称等的自性，以及施加于其上的条件，以及从中如何变化的安住和不安住，因明了知所要证成的法从哪个能成立的法中能够成立和不能成立的道理，内明了知事物的真相，并且正确地了知所要追求的主要目标是道和灭。
English
Suffering does not arise, and just as one's own sprout grows from the seed of rice, but the sprout of barley does not grow, and just as realizing no-self and attaining liberation is abiding, and grasping at self and attaining liberation is not abiding, and just as fire is hot and cold does not abide in it, in the nature of all knowable things there are various abidings and non-abidings. To symbolize this, seven others-dependent are spoken of, such as the unwanted others-dependent, going to the lower realms by unwholesome actions; the desired others-dependent, being born in the happy realms by wholesome actions; the completely pure others-dependent, not attaining complete purity without abandoning obscurations; the simultaneously arising others-dependent, because of accumulating incomparable karma, Buddhas and Chakravartins do not each appear together as a pair; the powerless others-dependent, with the body of a woman, one cannot master the seven precious things such as the wheel; the attainable others-dependent, with the body of a woman, one cannot attain the Pratyekabuddha fruit; the constantly practiced others-dependent, noble ones do not practice killing, etc. These are all caused by the others-dependent of abiding and non-abiding, and not acting as one pleases, this is the nature of things, symbolized by this teaching. One should know what exists and what does not exist in phenomena, such as suffering arising from the cause of arising, and cessation arising from the path, etc., are abiding, and suffering arising from the path, and cessation arising from the cause of arising, etc., are non-abiding. All that is encompassed by the entry and return of the four truths by the principle of dependent origination is also included here. In short, all places of knowable knowledge are for the sake of knowing abiding and non-abiding, such as craftsmanship knowing the circumstances of what is good and bad to do, and medicine knowing the antidotes that pacify and do not pacify diseases, and grammar knowing the nature of names, etc., and the conditions applied to them, and how to change from them, the abiding and non-abiding, and logic knowing the way in which the object to be proven can and cannot be proven from the means of proof, and inner science knowing the reality of things, and correctly knowing that the main goal to be pursued is the path and cessation.
Tibetan
པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མངོན་བརྗོད་ཀྱིས་དོན་གང་ལ་མིང་སྣ་ཚོགས་འཇུག་མི་འཇུག །རྩིས་ཀྱིས་གྲངས་སོགས་ཇི་ལྟ་བུའི་གནས། ཟློས་གར་གྱིས་སྐད་རིགས་སྣ་ཚོགས། སྙན་ངག་གིས་བརྗོད་པ་མཛེས་མི་མཛེས། སྡེབ་སྦྱོར་གྱིས་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་ལྕི་ཡང་སོགས་ཀྱི་གནས་གནས་མིན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འདིར་ནི་ནང་རིག་པ་ལས་གྲུབ་པའི་མཐའ་མདོར་བསྡུས་པ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཤེས་ན་གནས་གནས་མིན་གྱི་དོན་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་སྤང་བྱ་ཕྱི་རོལ་པ་དང་། བླང་བྱ་ནང་པ་གཉིས། ཕྱི་ནང་ཙམ་གྱི་ཁྱད་པར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྐྱབས་གནས་ཡང་དག་ཏུ་ཁས་ལེན་མི་ལེན་གྱིས་འབྱེད་དོ། །དེ་དག་གི་གྲུབ་མཐའ་ལ། ཕྱི་རོལ་པ་ལ་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སོགས་དབྱེ་སྒོ་མང་ཡང་བསྡུས་ན་ཏརྐ་སྡེ་ལྔར་འདུ་ཞིང་སོ་སོའི་འདོད་ཚུལ་མང་དུ་ཡོད་ལ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་བསྡུས་ན་རྟག་ཆད་སྨྲ་བ་གཉིས་སུ་འདུའོ། །དེ་ལ་རྟག་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་དུས་དང་དབང་ཕྱུག་ཚངས་པ་ཁྱབ་འཇུག་སོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་བྱེད་པ་པོར་ལྟ་ཞིང་དེ་ཉིད་རྟག་པར་འདོད། རྟག་པ་དེ་འདྲ་བའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ཕྱིར་ལྷ་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་བསམ་གཏན་སྒོམ་པ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ཡོད་དོ། །ཆད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་གྱི་ལས་སོགས་ཀྱི་ རྒྱུ་མེད་པར་ད་ལྟའི་འཇིག་རྟེན་འདི་རང་གི་ངོ་བོས་བྱུང་སྟེ། སེམས་ནི་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་གློ་བུར་དུ་བྱུང་ཞིང་། འཆི་བའི་དུས་ན་རྒྱུན་ཆད་པས་ཐར་པ་སྒྲུབ་ཕྱིར་ལམ་ལ་འབད་པ་སོགས་དོན་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར། འདི་ཀུན་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་པས་དཔྱད་ན། རྒྱུ་རྟག་པ་དེ་འདྲས་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པའི་དོན་མི་བྱེད་དེ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཆར་བསྐྱེད་པར་མ་དམིགས་ལ། རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་ན་རྒྱུ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བྱེད་པ་པོ་དེ་ལ་རྒྱུ་གཞན་ཡོད་ན་བྱེད་པོ་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་ཞིང་མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་བ་དང་། མེད་ན་དེ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྒྲུབ་དུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དེས་བསམ་བཞིན་བྱེད་ན་བསམ་པའི་གཞན་དབང་ཅན་དང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཅན་བྱེད་པ་མི་རིགས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་བཞིན་མི་བྱེད་ན་རང་དབང་མེད་པ་དང་། དེ་མཆོད་ཀྱང་ཕན་པར་མི་འགྱུར་བ་སོགས་རིགས་པ་ཡང་དག་གི་སྒོ་དུ་མས་ཁེགས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་དེ། གལ་ཏེ་འབྱུང་ན