Tibetan
ན་པ། དེ་གཉིས་ཀར་ཡང་སྐྱེས་བུའི་འཇུག་ལྡོག་གི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་ཆ་ནས་འཇུག་ཡུལ། བློས་བཟུང་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་གཟུང་ཡུལ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེ་ལྟར་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་བཞག་དང་། ཡང་འགལ་འབྲེལ་གྱི་རྣམ་བཞག་ལ། འགལ་བ་གཉིས་ཏེ་རྒྱུན་ནུས་མཚུངས་སུ་མི་འགྲོགས་པ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་འགལ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་བདག་འཛིན་དང་བདག་མེད་འཛིན་པ་ལྟ་བུ་བློ་འགལ་དང་། ཚ་རེག་གྲང་རེག་ལྟ་བུ་དོན་འགལ་དང་གཉིས་ཡོད། ཕན་ཚུན་སྤང་འགལ་ལ་དངོས་འགལ་རྟག་མི་རྟག་ལྟ་བུ། བརྒྱུད་འགལ་འགལ་ཟླའི་ཁྱབ་བྱ་དང་འགལ་ཟླ་ཅིག་ཤོས་ཏེ། རྟག་པ་དང་། བྱས་པ་ལྟ་བུ་གཉིས་སོ། །འབྲེལ་བ་ལ་བྱས་མི་རྟག་ལྟ་བུ་ལྡོག་པ་ཐ་དད་ཀྱང་བུམ་པའི་ཆོས་སུ་ངོ་བོ་ཐ་དད་མེད་པ་ལྟ་བུ་བདག་གཅིག་འབྲེལ། མེ་དུ་ལྟ་བུ་དེ་བྱུང་འབྲེལ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །ཡང་བུམ་པ་ཞེས་ པའི་བཏགས་དོན་ལྟོ་ལྡིར་བ་བུམ་པ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད། དེས་བཞག་པའི་བུམ་པའི་ཐ་སྙད་མཚོན་བྱ། དེ་གཉིས་གང་ལ་སྒྲུབ་པའི་གཞིར་མཚོན་བྱའི་བྱེ་བྲག་ལས་གསེར་གྱི་ལྟོ་ལྡིར་བའི་གོང་བུ་འཛིན་པ་མཚན་གཞི་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་དང་། ཡང་བུམ་པ་ལྟ་བུ་ཁྱད་གཞི་ཆོས་ཅན་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་ཁ་ཁྱེར་དང་ལྟོ་བ་འདབ་མ་སོགས་དང་བྱས་མི་རྟག་སོགས་ཆོས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་བཞག་དང་། ཡང་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་ནི། བརྟག་བྱ་ཕྱི་རོལ་ཀྱི་དོན་དང་། དེའི་དོན་སྤྱི་བློ་ལ་སྣང་བའི་སྣང་བརྟགས་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ནས་བརྡའ་རྣམས་དོན་ལ་འབྱོར་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལ་དཔྱད་ན་མིང་གི་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དོན་སྤྱི། ཞེན་པའི་བརྗོད་བྱ་དོན་རང་མཚན། དངོས་ཀྱི་རྗོད་བྱེད་སྒྲ་སྤྱི། ཞེན་པའི་རྗོད་བྱེད་སྒྲ་རང་མཚན་ཡིན་ཀྱང་། ཡིད་རྟོག་བཅས་ཀྱིས་སྒྲ་དང་སྒྲ་སྤྱི་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་རྗོད་བྱེད་དང་། དོན་དང་དོན་སྤྱི་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་བརྗོད་བྱར་བཟུང་ནས། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ལས་བརྗོད་བྱའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་དོན་མཐུན་གྱི་རྣམ་བཞག་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤེས་བྱའི་དོན་ལ་མ་རྨོངས་པར་འགྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དེ་ལ་ཤེས་བརྗོད་འཇུག་གསུམ་དུ་བཞག་པ་ནི་སེམས་དང་ངག་དང་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་སྒོ་ནས་དབང་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་ སུམ་མཐོང་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་མཐོང་བའི་ཐ་སྙད། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་ཚིག་ལས་ཐོས་པ་དང་། རང་གི་ཡིད་ཀྱིས་དཔྱད་ནས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རང་རིག་པས་ཉམས་སུ་མྱོ༷ང་བ་ལས་ཐ་སྙད་བྱེད་པའི་ཚུལ་བཞི་དང་། ཡང་ཡིན་ཡོད་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། མེད་མ་ཡིན་དུ་དགག་པ་སྟེ། སྒྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཐ་སྙད་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞིའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་དེ་ཡང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་བཅུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་བསྡུས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་འདི་ཕུང་ལྔའི་ནང་ཚན་གྱི་གཟུགས་སུ་བརྗོད་ཀྱི་ཡུལ་ལྔའི་ནང་ཚན་གྱི་གཟུགས་ཁོ་ན་མིན་ནོ། །གཟུགས་བརྙན་དང་སྒྲ་བརྙན་ལྟ་བུ་མིག་རྣའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཙམ་མིན་པར་ཐ་སྙད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་ཀྱང་། དེ་དག་ལ་གཟུགས་སྒྲ་རང་མཚན་པ་གང་ཡང་མེད་པས་མེད་པ་གསལ་སྣང་ཙམ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསྡུ་ཡི། གཟུགས་སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་མི་བསྡུའོ། །ཡུལ་ལྔའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ། བསྟན་ཡོད་ཐོགས་བཅས་ནི་ཀ་བུམ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་ལྟ་བུའོ། །བསྟན་མེད་ཐོགས་བཅས་ནི་དབང་རྟེན་མིག་སོགས་མཐོང་བྱ་འདིའི་ནང་ན་ཤིན་ཏུ་དྭངས་པ་ཉི་འོད་ལྟར་ཡོད་པ་ཕལ་པས་དབང་པོས་གཟུང་དུ་མེད་ཀྱང་ཐོགས་བཅས་སུ་ འདོད་དོ། །བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་ནི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་གཟུགས་ཏེ་དེ་གསུམ་ཙམ་གསུངས་ཀྱང་། གཟུགས་བརྙན་ལ་བསྟན་ཡོད་ཐོགས་མེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཙམ་འདོགས་རུང་བར་མངོན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཤེས་པའི་ཁམས་བདུན་གྱིས་བསྡུས་སོ། །ཕུང་པོ་གཞན་གསུམ་དང་། གཟུགས་ཕུང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་བཅས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་བསྡུས་སོ། །དེ་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འདུའོ། །ཡང་ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔར་འདུ་སྟེ། སྣང་བ་གཟུགས་ཀྱི་གཞི་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །གཙོ་བོ་སེམས་ཀྱི་གཞི་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་གམ་བརྒྱད་པོ་དེའོ། །འཁོར་སེམས་བྱུང་གི་གཞི་ནི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཏེ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་བཅས་པའི་སེམས་བྱུང་ང་གཅིག་གོ། །ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་གཞི་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐབས་སོ།། །།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། ཕྱི་དང་ནང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་འདི་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པར་བྱུང་བ་མ་ཡིན། རྒྱུ་མིན་པ་བདག་དང་དུས་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་བྱེད་པོ་རྟག་པ་གཞན་ གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། རང་རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚུལ་འདི་ལྟ་བུར་སྨྲ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཐུན་མོང་མིན་པའི་རང་ལུགས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱིའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ལ། ནང་གི་ཆོས་སེམས་ཅན་མཆོག་དམན་བར་མའི་ཕུང་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཇི་ལྟར་ན་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་བདུན་དང་། རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་དྲུག་གི་ཚུལ་གྱིས་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སོགས་འབྱུང་བའི་དཔེས་མཚོན་ནས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ནི། ས་བོན་དང་། མྱུ་གུ་དང་། འདབ་མ་དང་། སྡོང་བུ་དང་། སྦུ་གུ་དང་། སྙིང་པོ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་རྣམས་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་རིམ་བཞིན་སྐྱེ་བ་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་གསུངས་སོ། །རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་ནི། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་དུས་དང་དྲུག་སྟེ། རིམ་པ་ལྟར་བརྟེན་པ་དང་སྡུད་པ་དང་སྨིན་པ་དང་འཕེལ་བ་དང་གོ་འབྱེད་པ་དང་རིམ་པས་འགྱུར་བར་བྱེད་དེ། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་འདི་དག་གིས་མྱུ་གུ་ནས་འབྲས་བུའི་བར་དུ་དྲུག་པོ་འབྱུང་བའི་གྲོགས་བྱེད་དོ། །ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ནི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། གང་ཞེ་ན་མདོ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོགས་ནས། དེ་བཞིན་དུ་མིང་དང་གཟུགས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །རེག་པ།ཚོར་བ། སྲེད་པ། ལེན་པ། སྲིད་པ། སྐྱེ་བ། རྒ་ཤིའི་བར་དུ་སྦྱར་ཞིང་། མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་སོགས་ནས། སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ
Chinese
那，對於這兩者，從作為士夫進入和退出的對象的方面來說，稱為進入的對象；從作為心識所取持的對象的方面來說，稱為所取對象。這樣，就是對境和有境的安立。還有，關於相違關係的安立，相違有兩種，即常有功能相同而不共存的，是俱不生相違。對於它，如執著我和不執著我，是心識相違；如冷觸熱觸，是事物相違，有這兩種。互相捨棄相違，如實質相違常和無常等。間接相違，是相違品的遍及對象和相違品的另一個，如常和所作，有這兩種。關係方面，如所作和無常，雖然反體各異，但在瓶子的法性中，沒有本質各異，是自體一關係。如火和煙，有彼生關係這兩種。還有，瓶子這個詞的假立義，是腹部膨脹是瓶子的能立特徵。它所安立的瓶子的名稱是所表詮。這兩者在什麼上成立的基礎上，從所表詮的差別上，如執著金子的腹部膨脹的團塊是所依，就像這樣，是能詮、所詮、所依三者的安立。還有，如瓶子是具有特徵的法，在它的上面，有口、腹部、瓣等，以及所作、無常等，有多少法，就稱為特徵之法的安立。還有，所說和能說的安立是，所觀察的外境事物，以及它的事物總相顯現在心識上的顯現觀察，混合為一，符號都變為與事物相符。對此進行分析，名稱的語音的實際所說的是事物總相，執著的所說是事物自相，實際的能說是語音總相，執著的能說是語音自相，雖然如此，但通過有意的分別，將語音和語音總相混合為一而執為能說，將事物和事物總相混合為一而執為所說，從能說的詞句中就能夠理解所說的事物。像這些意義相符的名稱的安立，依靠這些就能夠不迷惑於所知的事物。這個名稱被安立為知、說、行三者，是通過心、語、身三門。從作名稱的因的角度來說，是通過根識現量見到後作名稱，是見到的名稱。同樣，從相信的語句中
English
Now, for both of these, from the aspect of being the object of entry and exit of a person, it is called the object of entry; from the aspect of being the object to be apprehended by the mind, it is called the object of apprehension. Thus, it is the establishment of object and subject. Also, regarding the establishment of contradictory relationships, there are two types of contradiction: those that do not coexist with the same constant function are mutually exclusive contradictions. For example, like grasping at self and not grasping at self, it is a contradiction of mind; like hot and cold touch, it is a contradiction of things, there are these two. Mutual abandonment contradiction, such as substantial contradiction like permanent and impermanent. Indirect contradiction is the object pervaded by the contradictory opposite and the other of the contradictory opposite, such as permanent and created, there are these two. Regarding relationship, like created and impermanent, although the reverse is different, in the Dharma of the vase, there is no difference in essence, it is a single self relationship. Like fire and smoke, there are these two types of arising relationship. Also, the imputed meaning of the word "vase" is that the bulging belly is the defining characteristic of the vase. The term for the vase established by it is the signified. On what basis are these two established? From the distinction of the signified, such as grasping a lump of gold with a bulging belly as the basis, like this, it is the establishment of the signifier, the signified, and the basis. Also, like a vase, it is a qualified basis, and on top of it, there are openings, bellies, petals, etc., and as many dharmas as there are, such as created and impermanent, are called the establishment of the dharma of characteristics. Also, the establishment of the expressible and the expression is that the object of observation, the external thing, and the appearance of its general meaning appearing in the mind, are mixed into one, and all the symbols become consistent with the thing. Analyzing this, the actual expressible of the sound of the name is the general meaning of the thing, the expressible of attachment is the self-characteristic of the thing, the actual expression is the general sound, the expression of attachment is the self-characteristic of the sound, although this is the case, through intentional discrimination, the sound and the general sound are mixed into one and held as the expression, the thing and the general meaning of the thing are mixed into one and held as the expressible, and from the words of the expression, the expressible thing can be understood. Relying on these establishments of names with similar meanings, one can become unconfused about the things to be known. This name is established as the three: knowing, speaking, and acting, through the three doors of mind, speech, and body. From the perspective of the cause of making names, it is making names after seeing directly through sense consciousness, it is the name of seeing. Similarly, from the words of belief
Chinese
还有，通过自己的心来分析辨别，以及通过自己的觉知来体验，从而产生四种命名的方式。此外，肯定存在的事物，否定不存在的事物，这是确立方式的命名中，肯定和否定这两个分支的四部分。通过这些例子，应该理解命名的分类。同样，关于蕴、界、处的分类，色蕴包含十个处和界，以及法界和一部分的处。因此，法处所包含的色，可以被称作五蕴中的色，但不仅仅是五境中的色。比如，对于像影像和声音影像这样的事物，虽然承认它们仅仅是眼识和耳识的对象，并没有矛盾。但是，因为它们没有任何自性的色和声，仅仅是虚幻的显现，所以被归类为法处所包含的色，而不是色声处。在五境的分类中，可见有碍之色，比如柱子、瓶子等。不可见有碍之色，比如眼根等，虽然在这些可见事物中，存在像阳光一样非常清澈的东西，但普通人无法通过感官感知，仍然被认为是“有碍”。不可见无碍之色，是非表示色。虽然只说了这三种，但影像似乎可以勉强被赋予“可见无碍之色”的名称。识蕴包含意处和七个识界。其余三个蕴，以及色蕴的一部分，即法处所包含的色和无为法，被归类为法处和法界。所有这些都包含在色蕴、意处和法界这三者之中。此外，所知可以归纳为五个基础：显现的色之基础，就是前面所说的色蕴。主要的心之基础，就是六识或八识。随行心所的基础，就是心所，包括受和想等五十一个心所。非相应行如前所述，无为法的基础就是法界。
English
Furthermore, there are four ways of naming things: by analyzing and distinguishing with one's own mind, and by experiencing with one's own awareness. Also, affirming what exists and denying what does not exist; these are the four parts of affirmation and negation, which are branches of the way of establishing names. Through these examples, one should understand the classification of names. Similarly, regarding the classification of aggregates, realms, and sources, the form aggregate includes ten sources and realms, as well as the dharma realm and one part of the sources. Therefore, the form included in the dharma source can be called the form among the five aggregates, but it is not merely the form among the five objects. For example, although there is no contradiction in admitting that things like images and sound images are merely objects of eye consciousness and ear consciousness, because they do not have any self-nature of form and sound, but are merely illusory appearances, they are classified as the form included in the dharma source, not the form and sound source. Among the classifications of the five objects, visible and obstructive form is like the form of pillars, vases, etc. Invisible and obstructive form is like the eye faculty, etc. Although there is something very clear like sunlight among these visible things, ordinary people cannot perceive it through the senses, but it is still considered "obstructive." Invisible and non-obstructive form is non-revealing form. Although only these three are mentioned, it seems that images can barely be given the name of "visible and non-obstructive form." The consciousness aggregate includes the mind source and the seven consciousness realms. The other three aggregates, and one part of the form aggregate, namely the form included in the dharma source and unconditioned dharmas, are classified as the dharma source and the dharma realm. All of these are included within the three: the form aggregate, the mind source, and the dharma realm. Furthermore, knowable things can be summarized into five bases: the base of appearing form is the form aggregate as previously described. The main base of mind is the six or eight consciousnesses. The base of accompanying mental factors is the mental factors, including the fifty-one mental factors such as feeling and perception. Non-associated formations are as previously described, and the base of unconditioned dharmas is the dharma realm.