Tibetan
ཡི་ངོ་བོ་ཡི་རང་མཚན་དེའི་ཚུལ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་གཉིས་པོའི་དངོས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་ལ་སྤྱི་རང་གཉིས་སུ་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རང་མཚན་དེའི་ཚུལ་ལ་ཚད་མས་འཇུག་པ་ན་མངོན་སུམ་གྱིས་དངོས་སུ་མ་འཁྲུལ་བར་གཞལ་ཞིང་རྗེས་དཔག་གིས་སྤྱི་ལ་དེར་འཁྲུལ་ནས་ཞེན་པས་གཞལ་བ་ཡིན་ལ། ཚད་མ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བཅད་པ་ལྟར་ཡུལ་རང་མཚན་ལ་དེ་ལྟར་གྲུབ་པས་མི་བསླུ་བ་ལ་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འདི་ཡོད་དེ་མངོན་སུམ་ལ་རང་མཚན་དངོས་སུ་སྣང་བས་སྣང་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་ཞིང་། རྗེས་དཔག་སོགས་སྤྱི་འཛིན་པའི་བློ་ནི་རྟོག་པའི་སྣང་ཡུལ་ལ་རང་མཚན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱི་ངོ་བོར་མངོན་པར་ཞེན་ན་ཡང་དེ་ལྟར་ གྲུབ་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་གཉིས་པ་དོན་རང་མཚན་དངོས་སུ་དེའི་ཡུལ་དུ་མེད་པ་ལ་དེ་ཡོད་པར་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ། གལ་ཏེ་དེ་མ་ཡིན་པ་ལ་དེར་འཛིན་པ་སྤྱི་གཞན་གྱི་ངོ་བོས་ནི་གཞན་རང་མཚན་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་དེ་འཁྲུལ་པ་ཅན་ཡིན་ལ་དེས་ན་ཚད་མ་མིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྗེས་དཔག་གིས་ཇི་ལྟར་བཅད་པའི་བསམ་པ་དེ་ལ་ནི་བསླུ་བ་མེད་པར་དེ་ལྟར་རང་མཚན་ལ་ཡང་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། སྣང་ཡུལ་ལ་རང་མཚན་དུ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ཡང་ཚད་མ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དོན་ལ་མི་བསླུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གཞན་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པ་མཐོང་བས་ན་གཞན་གྱི་ངོ་བོས་གཞན་རྟོགས་ན་ཡུལ་དེ་ལ་ཚད་མ་མིན་པར་བརྗོད་པ་དོན་མེད་དེ། ཚད་མ་ནི་དོན་ཇི་ལྟར་བཅད་པ་དེ་ཙམ་ལ་མི་བསླུ་བའི་སྒོ་ནས་འཇོག་པ་ཡིན་ན་དེ་འདྲའི་གཞན་གཞན་ལ་མི་བསླུ་བ་མཐོང་བས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན། མཐོང་བ་དང་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་ཐ་དད་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་སྔོན་པོར་མཐོང་བའི་ཚད་མས་བཅད་ཟིན་ཕྱིས་མཐོང་བ་ན་ཡང་སྔོན་པོ་ཙམ་ལ་མི་བསླུ་བ་དང་། ཡུལ་གང་ན་སྨན་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་པར་མངོན་སུམ་མཐོང་བའི་བློ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིས་དུས་སུ་ཕྱོགས་དེར་སྨན་ཚོལ་བ་ལ་སྨན་དང་ཕྲད་པར་མི་བསླུ་བ་དང་། ཆོས་གཞན་དུ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མེ་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་སོགས་གཞན་གྱིས་གཞན་རྟོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་བསྙོན་མེད་དུ་གྲུབ་བཞིན་དུ་སྤྱིའི་སྒོ་ནས་རང་མཚན་བཟུང་བ་ན་གཞན་གྱིས་གཞན་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་ཞེས་པ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་དོན་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གཞལ་བྱ་གཞན་གྱིས་གཞན་རྟོགས་པ་མི་འཐད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་ནི་ལན་ཅི་རིགས་པར་བཏབ་ཟིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་མཐར་ཐུག་གི་གཞལ་ བྱ་གཅིག་ཡིན་པའམ་སྤྱི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པས་ན་རྗེས་དཔག་དངོས་པོའི་ཡུལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཟེར་བ་ལ་ནི། བརྗོད་བྱ་ཉིད་ཕྱིར་དེ་དངོས་མིན། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ལན་བཏབ་ཟིན་ལ། གཉིས་ཀས་གཞལ་བྱ་རང་མཚན་ཡིན་ན་གཞལ་བྱ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་ཅེ་ན། དེ་ནི་རང་གཞན་ངོ་བོ་ཡིས། །ཞེས་སོགས་ཀྱི་ལན་བཏབ་ལ། གཉིས་ཀའི་ཡུལ་རང་མཚན་ཡིན་ན་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་མི་འཐད་ཟེར་ན། ཇི་བཞིན་མངོན་ཞེན་མིན། སོགས་ཀྱིས་ལན་བཏབ་ཟིན་ཅིང་། འཁྲུལ་བ་ཡིན་ན་དོན་རང་མཚན་ལ་མི་བསླུ་བ་མི་འཐད་ཅེ་ན། གང་ལ་དངོས་དང་འབྲེལ་ཡོད་པ། །ཞེས་སོགས། སྔར་ལེའུ་དང་པོར་ལན་བཏབ་ཟིན་ཏོ། །དེས་ན་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ཀྱང་དོན་ཐོབ་པ་ལ་མི་བསླུ་བའི་དཔེ་འཇིག་རྟེན་རང་ལ་གྲགས་པ་བཀོད་ན། ནོར་བུ་དག་གི་འོད་ལ་ནོར་བུར་འཁྲུལ་ཏེ་ནོར་བུ་ལེན་དུ་རྒྱུག་པ་དང་། སྒྲོན་མེའི་འོད་དག་ལ་ནོར་བུའི་བློ་ཡིས་ནོར་བུ་ལེན་ནོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་རྒྱུག་པ་གཉིས་ཀ་འོད་ལ་ནོར་བུར་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་ཁྱད་མེད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་ཐོབ་པའི་དོན་བྱེད་མི་བྱེད་ལ་ཁྱད་ཡོད་དེ། སྒྲོན་འོད་ལ་ནོར་བུར་འཁྲུལ་བས་ནོར་བུ་མི་ཐོབ་ལ། ནོར་བུའི་འོད་ལ་འཁྲུལ་ནས་རྒྱུག་པས་ནོར་བུ་ཐོབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དཔྱད་ན་ནོར་བུ་ཉིད་མངོན་སུམ་ཚད་མས་བཅད་པའང་མིན་ལ། ནོར་བུ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་ཞེན་པ་ཙམ་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པའང་མ་ཡིན་མོད་དེ་ལས་དོན་ཐོབ་པ་ཡང་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་ཡིན་པ་ཙམ་དང་། འཁྲུལ་བ་ཡིན་པ་ཙམ་ན་དོན་ལ་བསླུ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བར་རིགས་ཏེ། སྨྲ་བ་དེ་མ་ངེས་པ་དཔེ་འདིས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ནོར་འོད་ལ་ནོར་བུར་འཁྲུལ་བ་འདིས་མི་བསླུ་བ་གང་ལ་ཐུག་ན་འབྲེལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ རྟགས་སུ་དོན་གྱིས་འགྱུར་བར་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་བློ་སོགས་བཞེད་དོ། །དཔེ་དེ་ལྟར་རྗེས་དཔག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་ཡུལ་དེ་ཇི་བཞིན་པ་རང་མཚན་གྱི་དོན་མེད་པར་འདྲ་ནའང་སྒྲ་མི་རྟག་རྟོགས་པའི་རྗེས་དཔག་ལྟ་བུ་དང་ནི། སྒྲ་རྟག་འཛིན་རྟོགས་པ་ལྟ་བུ་རྗེས་དཔག་དེར་སྣང་བའམ་ལྟར་སྣང་བ་དག་ལས་དོན་བྱེད་པ་རང་མཚན་གྱི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་སྒྲ་མི་རྟག་རྟོགས་ཀྱི་རྗེས་དཔག་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ཚད་མ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཞེན་སྟངས་ལྟར་དོན་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ཚད་མ་གཉིས་སུ་མ་ངེས་པར་འདོད་པ་དགག་པ་ལ། གཉིས་སུ་ངེས་པའི་གྲངས་ངེས་བསྒྲུབ། །དེ་ལས་གྲངས་གཞན་འདོད་པ་དགག །དང་པོ་ལ། གཞལ་བྱ་གཉིས་སུ་
Chinese
为了证悟“是”的自相之理，所以将二量（指现量和比量）的实际所量境安立为共相和自相二者。即，当以量进入自相之理时，现量直接无误地衡量，而比量则在共相上误认为彼（自相）而执著，从而衡量。然而，二量都如其所决定的那样，在境自相上如是成立，因此在不欺惑方面是相同的。然而，二者之间存在这样的差别：现量直接显现自相，因此对显现境不迷惑；而比量等执持共相的识，虽然在分别的显现境上，显现并执著自相如其所有的体性，但由于并非如是成立，因此第二个所量境，实际上在彼境中没有自相，却误认为有。第二，如果将非彼执为彼，以共相、他相的体性来证悟他者自相，那么它就是有错乱的，因此会变成非量吗？答：因为比量如其所决定的想法，对于彼（想法）是不欺惑的，并且如是地在自相上也是成立的。即使在显现境上误认为自相，也仍然是量，因为在意义上是不欺惑的。又，因为见到以其他方式也能无误地证悟他者，所以以他者的体性证悟他者，就说在彼境上不是量，是没有意义的。量是以如其所决定的意义，在彼（意义）上不欺惑的方式安立的，因为见到像这样对他者不欺惑。例如，虽然见和得的刹那不同，但现量见到蓝色之后，即使后来再见到，也不会在仅仅是蓝色上欺惑；又如，在某地现量见到生长药物等，依靠彼识，后来在彼方向寻找药物时，不会在遇到药物上欺惑；又如，依靠其他法（烟）而证悟火等，像这样以他者证悟他者的世间是无可否认地成立的，所以在以共相的方式执持自相时，说因为以他者证悟他者而错乱，在任何情况下都是没有意义的。此外，对于说所量境以他者证悟他者是不合理的这一方，已经给予了各种各样的回答。例如，最终的所量 境是一个，或者是共相。
English
In order to realize the nature of the self-characteristic of "is," the actual objects of measurement of the two valid cognitions (perception and inference) are established as two: the universal and the particular. That is, when a valid cognition engages with the nature of the self-characteristic, perception directly and unerringly measures it, while inference measures it by mistaking the universal for the particular and clinging to it. However, both valid cognitions are similar in that they are not deceptive because they are established in the object's self-characteristic as they are determined. However, there is a difference between the two: perception directly perceives the self-characteristic, so it is not confused about the object of appearance; while the mind that grasps the universal, such as inference, although it appears and clings to the nature of the self-characteristic as it is in the object of appearance of conceptualization, it is mistaken in thinking that the second object of measurement, the self-characteristic, actually exists in that object, because it is not established as such. Secondly, if grasping something as something it is not, and realizing the self-characteristic of another through the nature of the universal or other, then it is confused, and therefore becomes non-valid cognition? Answer: Because the idea of inference as it is determined is not deceptive for that (idea), and it is also established as such in the self-characteristic. Even if it is mistaken for the self-characteristic in the object of appearance, it is still a valid cognition, because it is not deceptive in meaning. Moreover, because it is seen that others can be realized unerringly in other ways, it is meaningless to say that realizing others through the nature of others is not a valid cognition in that object. Valid cognition is established in the way that it is not deceptive in the meaning as it is determined, because it is seen that others are not deceived in this way. For example, although the moment of seeing and obtaining are different, after perception sees blue, even if it is seen later, it will not be deceived in just blue; also, for example, in a place where perception sees the growth of medicine and so on, relying on that consciousness, when searching for medicine in that direction later, it will not be deceived in encountering medicine; also, for example, relying on other phenomena (smoke) to realize fire and so on, like this, the world of realizing others through others is undeniably established, so when grasping the self-characteristic in the way of the universal, it is meaningless in all ways to say that it is confused because of realizing others through others. Furthermore, for those who say that it is unreasonable for the object of measurement to realize others through others, various answers have already been given. For example, the ultimate object of measurement is one, or the universal.
Chinese
因此，对于有人说比量成为事物之境，已经用“所说本身非彼物”等作答。如果两者所量都是自相，那所量不应是二，对此也已用“此乃自他体性故”等作答。如果两者的境都是自相，那不应有错与不错之说，对此也已用“不如实显现执”等作答。如果是有错乱，那不应不欺骗义自相，对此也已用“与何者有实相连”等，在之前的章节中作答了。因此，即使是错乱，为了说明不欺骗获得事物，可以举一个世间常见的例子：对于宝石的光芒，误以为是宝石而跑去拿取；对于灯的光芒，以宝石的想法显现而跑去拿取，两者虽然同样是由于将光芒误认为宝石而产生的颠倒识，但获得宝石的作用却有差别。因为误以为灯光是宝石而无法获得宝石，而误以为宝石的光芒而跑去拿取就能获得宝石。对此进行分析，宝石本身也并非由现量正量所确定，也并非仅仅是认为“是宝石”的执着，但从中也能获得事物，那为什么仅仅因为是其他，仅仅因为是错乱，就说是在事物上欺骗呢？应该知道，这种说法是不确定的，可以通过这个例子来理解。这种将宝石的光芒误认为宝石而不欺骗的情况，是因为与宝石有关联而产生的，因此班禅释迦智等认为，这是作为果的因的标志。如同这个例子，即使所有比量的显现境都与如实存在的自相之义不符，但像了知声音无常的比量，以及像执持声音常有的了知，在这些比量显现或相似显现中，与能起作用的自相事物之实相有关联的，像了知声音无常的比量，就被安立为正量，因为它的执着方式与事物相符。第二，驳斥认为正量不确定为二的观点，分为：确立确定为二的数量；驳斥除此之外的数量。首先：所量为二。
English
Therefore, regarding the statement that inference becomes the object of things, it has already been answered with "The object itself is not that thing," and so on. If what is measured by both is self-characterized, then it is not appropriate for what is measured to be two, to which it has also been answered with "This is due to the nature of self and other," and so on. If the object of both is self-characterized, then it is said that it is not appropriate to have error and non-error, to which it has already been answered with "Not appearing as it is." And if it is error, then it is said that it is not appropriate not to deceive the self-characterized meaning of the object, to which it has been answered with "Whatever is related to the real," and so on, in the previous chapter. Therefore, even if it is error, to illustrate not deceiving the attainment of the object, a well-known example in the world is given: Mistaking the light of jewels for jewels and running to take them; and with the thought of jewels, manifestly running to take what is the light of a lamp as jewels. Both are mistaken cognitions because they mistake light for jewels, but there is a difference in whether or not they accomplish the purpose of obtaining jewels. Because mistaking the light of a lamp for jewels does not obtain jewels, but mistaking the light of jewels and running obtains jewels. Analyzing this, the jewels themselves are not determined by direct perception valid cognition, nor is it merely the clinging to the thought that they are jewels, but even though it is not inference, if there is also attainment of the object from it, then why is it reasonable to say that it is deceiving the object merely because it is other, merely because it is error? It should be known that this statement is uncertain, and this example should be understood. This mistaking of the light of jewels for jewels without deception is because it arises from a connection, therefore Panchen Shakya Lodro and others consider it to be a sign of the effect as a result. Like that example, even if the appearing object of all inferences does not match the meaning of the self-characterized that exists as it is, like the inference that realizes sound is impermanent, and like the cognition that grasps sound as permanent, among those inferences that appear or seem to appear, the inference that realizes sound is impermanent, which is related to the reality of the self-characterized object that can function, is established as valid cognition, because its way of clinging is in accordance with what exists in reality. Second, refuting the view that valid cognition is not definitely two, it is divided into: establishing the definite number of two; refuting the desire for other numbers than that. First: what is to be measured is two.