Tibetan
བྲེལ་བ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་བརྗོད་བྱ་མེད་ན་དེ་རྗོད་ཀྱི་སྒྲ་དེ་འབྱུང་མི་ཤེས་པའི་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ན་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་བསྟན་དོན་ངེས་ཀྱང་དེ་གཉིས་གང་ཡང་མིན་ལ། འབྲེལ་བ་གཉིས་པོ་འདི་ལས་རྣམ་པར་བཟློག་པས་ཀྱང་སྒྲ་གང་ཡིན་བརྗོད་དོན་ དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དོན་གང་གི་རྗོད་བྱེད་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པའམ་རྗོད་པ་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོར་བརྗོད་བྱ་དོན་གང་ཡིན་དེ་མཐོང་བས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་ལ་རག་ལས་པ་ཅན་དུ་འདོད་དོ་ཅེ་ན། ཕན་ཚུན་དག་ནི་འགལ་བའི་དོན་ཅན་གྱི་སྒྲ་རྟག་མི་རྟག་ལྟ་བུ་དེ་ནི་བུམ་པ་ལྟ་བུའི་དོན་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་དོན་ལ་དེ་གང་རུང་ལས་གཉིས་ཀ་ཡོད་མི་ཤེས་པས་སོ། །དེས་ན་རྗོད་བྱེད་ལུང་དང་བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་དཔྱོད་པ་པོའམ་རྟོག་པ་པོ་ཡི་རིགས་པའི་རྣམ་པ་འགའ་ཡི་ཡང་མེད་ན་མི་འབྱུང་གི་འབྲེལ་བ་མི་འགྲུབ་ན། ལུང་དེ་ལས་དོན་གང་ཞིག་དེ་ན་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ངེས་མི་ནུས་སོ། །གཉིས་པ། དེ་ཕྱིར་བསྐལ་དོན་དེ་སྟོན་པའི་ལུང་ལྟ་བུ་དེ་ནི་ལོག་ན་སྟེ་མེད་ན་ཡང་དེ་ན་མ་བཤད་པ་ཙམ་གྱིས་དངོས་པོ་དེ་མེད་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེས་ན་བསྐལ་དོན་མེད་པར་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དུ་ནི་གང་ཟག་དེས་དེ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཚད་མ་གསུམ་ལོག་པའམ་ཚད་མ་གསུམ་གྱིས་མི་དམིགས་པ་ཙམ་ཡོད་པས་ནི་མི་འགྲུབ་བོ། །གཉིས་པ་འགལ་བ་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཁས་ལེན་པ་བླུན་པོའི་རྟགས་སུ་བསྟན་པ་ནི། འགལ་བ་ཅན་གྱི་རིག་བྱེད་ནི་རྟག་པ་རང་བྱུང་གི་ཚད་མའོ་ཞེས་པ་དང་ནི་བདག་ལ་སོགས་པ་རྟག་པ་འགའ་ཞིག་འབྲས་བུའི་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་དང་། གངྒཱ་སོགས་ཀྱི་ཁྲུས་ལས་དཀར་པོའི་ཆོས་འཕེལ་པར་འདོད་པ་དང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོགས་ཡོན་ཏན་མེད་ཀྱང་འདི་ནི་བྲམ་ཟེ་སོགས་ཀྱི་རིགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཙམ་ལས་དྲེགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ལུས་ཅན་གྱི་ནང་གི་སྡིག་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་མེ་ལྔ་སོགས་ལུས་གདུང་བ་རྩོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་དཔྱོད་པ་པ་སོགས་བླུན་པོ་ གང་ཞིག་དངོས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་པ་ཚད་མའི་སྟོབས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པར་བསྟན་བཅོས་ངན་པ་ལ་ཞེན་པས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་དེའི་བཟློག་ཕྱོགས་སུ་འཆལ་བའི་ནང་གི་རྟགས་ཕྱི་རོལ་ལུས་ངག་ལ་འཕོས་པ་ལྔ་ཡིན་ཏེ་དེ་ཀུན་ལ་རིགས་པས་དཔྱད་ན་མི་བདེན་པར་གནས་པས་སོ། །ལྔ་པོ་དེ་ནི་བླུན་པོའི་རྟགས་གཙོ་བོ་འ
Chinese
是匆忙吗？或者如果没有所要表达的事物，那么表达的语音无法产生，如果是从那产生的果实，即使仅凭语音就能确定所要表达的意义，但这两者都不是。即使从这两个关联中完全逆转，也不能确定任何语音都必然不会与所要表达的意义相混淆。如果说，任何事物的表达语音的运用或表达的产生，是因为首先看到所要表达的事物而产生的，因此认为是依赖于事物的，那么，像恒常与无常这样具有相互矛盾意义的语音，怎么能运用于像瓶子这样的同一事物上呢？因为在事物上无法知道两者中的任何一个都存在。因此，如果表达的语言和所要表达的事物的实体，如果没有审查者或思考者的某些理性的形式，就不会产生关联，那么，从那个语言中，事物如何像它所显示的那样被确定呢？一点也不能确定。第二，因此，像显示劫末意义的语言，即使是错误的或不存在的，仅仅因为没有在那里说明，事物也不会被证明不存在。因此，要确定劫末不存在的结果，那个人用以证明它的三种量是错误的，或者仅仅因为三种量没有观察到，也不能证明。第二，承认具有矛盾的论著是愚蠢的标志，即：具有矛盾的吠陀是恒常自生的量，以及说我和其他一些恒常的事物是果实的作者，以及认为从恒河（Ganga）等的沐浴中会增长白色的法，以及即使没有戒律等功德，也仅仅因为说这是婆罗门等的种姓而产生傲慢，以及为了摧毁有情体内的罪恶，应该努力用五火等来折磨身体，这些都是审查者等愚蠢的人，因为不具备从事物力量的理性，从量的力量产生的智慧，而执着于恶劣的论著，所以与正确的智慧相反，放荡的内在标志转移到外在的身体和语言上的五种，因为用理性来审查所有这些，它们都处于不真实的状态。这五种是愚蠢的主要标志。
English
Is it a rush? Or if there is nothing to be expressed, then the sound of expression cannot arise, and if it is the fruit arising from that, even if the meaning to be expressed can be determined by sound alone, neither of these is the case. Even if completely reversed from these two connections, it cannot be certain that any sound is necessarily free from confusion with the meaning to be expressed. If it is said that the application or arising of the expressive sounds of any thing is because it is done by first seeing what the thing to be expressed is, therefore it is considered to be dependent on the thing, then how can sounds with mutually contradictory meanings such as permanence and impermanence be applied to the same thing like a pot? Because it is not possible to know that either of the two exists in the thing. Therefore, if the expressive language and the entity of the thing to be expressed do not have some rational form of the examiner or thinker, the connection that does not arise will not be established. How then can it be certain that what is shown in that language is exactly as it is? It cannot be certain at all. Secondly, therefore, like the language that shows the meaning of the end of the kalpa, even if it is wrong or non-existent, the thing will not be proven to be non-existent merely because it is not stated there. Therefore, to determine the result that the end of the kalpa does not exist, the three valid cognitions used by that person to prove it are wrong, or it cannot be proven merely because the three valid cognitions have not observed it. Secondly, admitting contradictory treatises is shown as a sign of foolishness, namely: the contradictory Vedas are the permanent self-born valid cognition, and saying that I and some other permanent things are the authors of the fruit, and thinking that white dharma will increase from bathing in the Ganges (Ganga) etc., and even if there are no qualities such as discipline, arrogance arises merely from saying that this is the caste of Brahmins etc., and in order to destroy the sins within sentient beings, one should strive to torment the body with five fires etc., these are foolish people such as examiners, because they do not possess the wisdom arising from the power of valid cognition from the rationality of the power of things, and they are attached to bad treatises, so contrary to correct wisdom, the five licentious inner signs transferred to the external body and language, because all of these are examined with reason, they are in a state of untruth. These five are the main signs of foolishness.
Tibetan
གའ་ཞིག་སྨྲོས་པ་སྟེ་ཞིབ་ཏུ་ན་བླུན་པོའི་རྟགས་ཚད་མེད་དོ། །ཚད་མ་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་ལས་རང་དོན་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྟེ་ལེའུ་དང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་ལེགས་པར་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་ཚད་མ་མདོའི་མཆོད་པར་བརྗོད་པའི་དོན་བཞིན་ལེའུ་གཉིས་པ་འདིར་ཐར་ལམ་རིགས་པས་བསྒྲུབ་ཚུལ་བཤད་པ་ལ། སྟོན་པ་ཚད་མའི་སྐྱེས་བུར་བསྟན། །དེ་ཡི་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱས་པར་བཤད། །དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་དགོས་པ་གསུམ། །དང་པོ་ལ། ཚད་མ་སྤྱི་ཡི་མཚན་ཉིད་བཤད། །དེ་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཚད་མར་བསྟན། །དང་པོ་ལ། ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། །དེ་ལས་རྣམ་གཅོད་གྲུབ་པའི་ཚུལ། །དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་པའོ། །དང་པོ། ཚད་མ་ནི་སླུ་བ་མེད་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཡུལ་སྣང་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལ་མི་སླུ་བ་ཡིན་ན་ནི་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལྟ་བུ་རྟོག་མེད་འཁྲུལ་ཤེས་དང་ཐག་ཁྲ་སྦྲུལ་འཛིན་ལྟ་བུ་རྟོག་པ་ལོག་ཤེས་ལ་ཡང་རང་སྣང་གི་ཡུལ་ཡོད་ཅིང་། ཡུལ་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ལ་འཛིན་ན་ནི་མངོན་སུམ་རྗེས་དཔག་གིས་ཀྱང་བཟུང་བ་མ་ཐོབ་ཐོབ་པ་མ་བཟུང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སླུ་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུའི་འཇུག་ཡུལ་གྱི་དོན་རང་མཚན་འདི་དོན་ བྱེད་ནུས་པ་ཡིན་པས་ན་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པས་འདི་ལ་བརྟག་ཅིང་འཇུག་ལྡོག་བྱེད་ཀྱི། དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་འཇུག་ལྡོག་གི་ཡུལ་དུ་བརྟག་པ་ལ་དགོས་ནུས་མེད་པར་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་པས་ན། བློ་འདི་དག་གིས་དོན་ཡོངས་སུ་བཅད་ནས་འཇུག་པ་ན་ཞུགས་པ་དེ་ལྟར་དོན་བྱེད་ནུས་པར་གནས་པ་ནི་མི་སླུ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་ལ་བློ་དེས་བཅད་པ་ལྟར་དོན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཚད་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བསྙོན་དུ་མེད་པར་ཡོད་པ་འདི་ཙམ་ལས་ཀུན་ཏུ་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པས་ན་ལོག་ཤེས་རྣམས་ནི་ཤེས་པས་བཅད་པ་ལྟར་དོན་གྱི་ངོ་བོར་མེད་ལ། སྐད་ཅིག་ཕྱེ་ནས་དཔྱད་པ་ཡང་མི་དགོས་པས་མི་སླུ་བའི་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལའང་ལས་སུ་བྱ་བ་ཡུལ་གང་ལ་མི་སླུ་ན། ཇི་ལྟར་བཅད་པའི་དོན་རང་མཚན་དེ་ལའོ། །བྱེད་པ་པོ་གང་གིས་མི་སླུ་ན་ཚད་མ་གཉིས་ཀྱི་བློ་དེས་སོ། །ཇི་ལྟར་མི་སླུ་ན་དེས་ཡོད་པར་བཅད་ན་ཡོད་པར་མི་སླུ་བ་དང་། མེད་པར་བཅད་ན་མེད་པར་མི་
Chinese
略言之，详察则愚者之相无有穷尽。成量论释之偈颂中，自利比量，即第一品之释疏圆满矣。如是，比量之理如何，以先已述说之门，如量经之赞颂之义，于此第二品中，宣说以理证成解脱道之理。 导师示现为量士夫， 彼之证成广为宣说， 如是示现之必要有三。 第一，宣说量之总相， 是故能仁示现为量。 第一， 示现量之体相， 及由此成立断除之理， 及于此遣除诤论。 第一，量即是无欺惑之识。 如是说。 第二，若仅以境显现存在即为不欺惑，则如二月显现之无分别错觉，及如花绳执蛇之分别颠倒识，亦有自显现之境。若仅执取已得之境，则现量比量亦将变为未取而取，已取而未取，以境与有境乃刹那之故，则所谓不欺惑之识将不可能成立。若问：士夫所入之境，此自相能起作用，故以名言分析而对此进行观察，并作取舍。不能起作用者，如前所说，观察其为取舍之境则无意义。故此等智于义完全确定而趣入时，如是所入者，安住于能起作用，即是不欺惑。如是，彼智如所决定般获得义，故称为量。如是获得存在，乃世间无可否认之存在，仅此而已，即圆满了世间名言之量之意义。故颠倒识等，非如识所决定般于义之自性中存在。亦无需刹那分析观察，故不欺惑之识如是存在。于此，于何境不欺惑？即于如所决定之义自相中。以何者不欺惑？即以二量之智。如何不欺惑？即彼若决定为有，则不欺惑为有；若决定为无，则不欺惑为无。
English
Briefly speaking, if examined in detail, the characteristics of a fool are endless. In the verses of the Commentary on Valid Cognition, the inference for oneself, that is, the commentary on the first chapter, is well completed. Thus, how is the method of inference? Through the door of what has already been said, according to the meaning of the praise in the Compendium on Valid Cognition, in this second chapter, the method of establishing the path to liberation through reasoning is explained. The Teacher is shown as a valid person, His proof is extensively explained, The purpose of showing it in this way is threefold. First, the general characteristics of validity are explained, Therefore, the Able One is shown as valid. First, the characteristics of validity are shown, And the way to establish exclusion from it, And to refute disputes about it. First, validity is knowledge that is not deceptive. So it is said. Secondly, if merely the appearance of an object is not deceptive, then like the illusion of seeing two moons, which is a non-conceptual error, and like mistaking a rope for a snake, which is a conceptual error, there is also an object of self-appearance. If one only grasps what has been obtained, then direct perception and inference will also become taking what has not been obtained and not taking what has been obtained, because the object and the subject are momentary. Therefore, the so-called non-deceptive knowledge will be impossible. If one asks: the object of a person's entry, this self-characteristic can function, therefore, it is examined through linguistic analysis and acceptance and rejection are made. What cannot function, as previously explained, is meaningless to examine as an object of acceptance and rejection. Therefore, when these minds enter after completely determining the meaning, the one who enters in this way, abiding in the ability to function, is non-deceptive. Thus, that mind obtains the meaning as it has determined, therefore it is called valid. Thus, obtaining existence is an undeniable existence in the world, and only this completes the meaning of validity in worldly terms. Therefore, deluded cognitions, etc., do not exist in the nature of meaning as determined by the mind. There is also no need to analyze and examine moment by moment, therefore, non-deceptive knowledge exists in this way. In this, in what object is there no deception? That is, in the self-characteristic of the meaning as determined. By whom is there no deception? That is, by the mind of the two valid cognitions. How is there no deception? That is, if it determines it to be existent, then it does not deceive as existent; if it determines it to be non-existent, then it does not deceive as non-existent.