Tibetan
་མིན་ཀྱང་ཚད་མར་ཅིས་བཤད་སྙམ་ན་འདི་མ་བཤད་ན་མི་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་དགག་ནུས་མི་ནུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་དགག་རྟགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་གྱི་ཚད་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རྟགས་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མི་འགྱུར་ཏེ་མདུན་གྱི་གཞི་འདིར་ཤ་ཟ་ལྟ་བུ་ཡོད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མི་འཇུག་པ་ཙམ་ལ་རྟགས་ཡང་དག་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཡོད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཁེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་ཁེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སུ་ལ་ཁེགས་ན་བསྐལ་དོན་དུ་སོང་བ་དེའི་རྒྱུད་ལའོ། །འོ་ན་མེད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའང་མི་འགོག་གམ་ཞེ་ན། མེད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའང་མེད་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་མ་དམིགས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པས་སྨྲོས་དོན་མེད་དོ། །དོན་ལ་འདི་ཡོད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ མ་དམིགས་པས་འབྲས་བུ་ཁེགས་པར་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ཡུལ་དེ་མ་དམིགས་ཀྱང་མི་ཁེགས་པ་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན། འདི་ལྟར་གཞལ་བྱ་ཤིན་ཏུ་ལྐོག་གྱུར་དང་མངོན་སུམ་དང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་འཇལ་བྱེད་ལུང་དང་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་དཔག་རྣམས་ཡིན་པ་ལ་དེ་གསུམ་གང་གིས་ཀྱང་ཡོད་མེད་དུ་གཞལ་མ་ནུས་ན་རེ་ཞིག་གཞལ་མ་ནུས་པའམ་དེས་གཞལ་བྱར་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཡོད་མེད་གང་རུང་དུ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་ནུས་པ་མིན་ནོ། །དེས་ན་མདུན་འདིར་ཤ་ཟ་མེད་ངེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇལ་བྱེད་ཀྱི་ལུང་དཔྱད་གསུམ་གྱིས་དག་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་སྐབས་དང་འབྲེལ་བ་མེད་ནས་ལུང་གིས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་དང་བསྐལ་པའི་དོན་དེ་རྣམས་བསྐལ་དོན་དུ་སོང་བ་དེའི་དབང་པོ་ཡི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་མངོན་སུམ་གྱིས་གཞལ་མི་ནུས་ལ། བསྐལ་དོན་དེ་མེད་པའི་རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་གྱུར་པའང་གང་ཟག་དེའི་ངོར་གནས་སྐབས་དེར་མེད་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི། བསྐལ་དོན་དུ་སོང་བ་ཅན་དེས་ཡོད་པར་མ་དམིགས་ཀྱང་དེས་མི་དམིགས་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ན་ཇི་ལྟར་མེད་ངེས་སུ་སྒྲུབ་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་སྒྲུབ་ལའང་ལུང་དང་མངོན་སུམ་དང་འབྲས་རྟགས་མེད་ཚུལ་སྦྱར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་རྟགས་དེ་ཡུལ་དེ་ཡོད་ངེས་དང་མེད་པར་ངེས་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་མིན་པའི་ཕྱིར་ན། བསྐལ་དོན་དེ་ཡོད་ངེས་དང་མེད་ངེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཚད་མ་ཉིད་དུ་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་མངོན་སུམ་རྗེས་དཔག་ལུང་དང་གསུམ་ལོག་པ་དེ་ལ་བསྐལ་དོན་ཞེས་བྱའི། གལ་ཏེ་ཡོད་མེད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ལུང་ཡང་དག་དང་རྟགས་ཡོད་ན་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བསྐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ དེས་ན་འདིར་དེ་གསུམ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །དེ་ཡང་མ་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་མེད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་སྦྱོར་བ་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་མ་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་རྒྱང་འཕེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མ་དམིགས་པ་དང་འགལ་ཟླ་དམིགས་པ་གཉིས། །དང་པོ། མ་དམིགས་པ་ལ་ཡུལ་དེ་དགག་ནུས་པའི་ཚད་མར་འགྲོ་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཡོད་དེ། མ་དམིགས་པའི་རྟགས་དེ་ལ་ཡུལ་དེ་ཁེགས་ནུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རམ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡོད་པ་ཅན་ལ་ལ་ནི་ཡུལ་དེ་དགག་པའི་ཚད་མ་དག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། མ་དམིགས་པར་འདྲ་ཡང་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པས་ནི་ཁེགས་ལ་དེ་བཞིན་དུ་འགལ་ཟླ་དམིགས་ཀྱང་ཅིག་ཤོས་ཁེགས་སོ། །འོ་ན་གོང་དུ་མ་དམིགས་ཀྱང་མེད་པར་ཁེགས་ནུས་ཀྱི་ཚད་མ་མིན་པར་མ་བཤད་དམ་ཞེ་ན། རང་བཞིན་ཏེ་ངོ་བོ་དང་དེའི་ཤེས་བྱེད་དེ་རྟགས་སྣང་རུང་མིན་པས་མི་ཤེས་པའམ་མི་སྣང་བ་ལ། དེ་མ་དམིགས་པ་ཙམ་གྱིས་མེད་པར་མི་འགྲུབ་བའི་རིགས་པ་འདི་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པས་དེ་མེད་པར་མི་འགྲུབ་པ་མིན་ནོ་ཞེས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཤན་འབྱེད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྣང་རུང་གི་རྒྱུ་ཚད་མས་མི་དམིགས་པའམ་མི་ཤེས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟགས་དེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ནུས་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་པའི་རིགས་པས་སོ། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཤིང་ལྟ་བུའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཁྱབ་བྱ་ཤུག་པ་ལྟ་བུ་རྟགས་ཅན་ལ། ཁྱབ་བྱེད་དེའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པ་ཡང་དགག་རྟགས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྱབ་བྱེད་ལོག་པས་ཁྱབ་བྱ་གནས་པ་མི་སྲིད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ འབྲེལ་ཟླ་མ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་འགའ་ཞིག་གིས་འབྲེལ་ཡུལ་དེ་དག་མེད་པར་མི་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྐལ་བ་གསུམ་དང་བྲལ་བ་སྣང་རུང་གི་བུམ་པ་སོགས་མཐོང་བ་མེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ་མཐོང་བའི་གེགས་མི་སྣང་བའི་སྔགས་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པར་ནི་གྱུར་པ་ན་སྣང་རུང་གི་དངོས་པོ་བུམ་སོགས་དེ་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་དངོས་པོ་དེ་གཞི་དེར་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བུམ་པ་མ་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ་དེ་རྟགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་དགོས་ན་ཧ་ཅང་ཐལ་སྙམ་ན། མ་དམིགས་པའི་དོན་བསྒྲུབ་པ་མིན་ཏེ་སྣང་རུང་མ་དམིགས་ན་མེད་ངེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་དུ་བྱའོ་ཞེས་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་ཐ་སྙད་སྒྲུབ་པ་ལ་རྗེས་དཔག་ཏུ་སོང་བ་ཡིན་ཏེ་འོག་ཏུ་ཡང་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྣང་རུང་མ་དམིགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཡོད་དེ་སེར་སྐྱ་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་སྣང་རུང་ཡིན་ཀྱང་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་མ་དམིགས་ཀྱང་མེད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་མི་བྱ་བར་ཡོད་པར་འདོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྣང་རུང་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་འདི་ནི་མེད་པ་དེ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་སྟོན་པས་ན་དོན་ལ་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས་སུ་ཡང་འདུར་རུང་ངོ་། །གཉིས་པ། གཞན་ཡང་ཆོས་གང་དང་འགལ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ཡང་འགལ་ཟླ་དེ་ཡོད་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པས་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ན་དེ་དང་འགལ་བ་དམིགས་པ་ཡི་རྟགས་ནི་འགལ་ཟླ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་དགག་རྟགས་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྩོད་སྤང་ལ། སྣང་རུང་མ་དམིགས་སྐབས་ལ་རྩོད་པ་དང་། །མི་སྣང་མ་དམིགས་སྐབས་ལ་རྩོད་པའོ། ། དང་པོ། གཙོ་སོགས་ཆོས་ཅན་སྒྲ་དོན་ཙམ་དུ་བསྟན། །དེ་ལས་གཞན་དུ་རང་མཚན་ཡོད་མི་འཐད། །དེ་ལ་ལུང་འགལ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་སྤང་། །དང་པོ། སྣང་རུང་མ་དམིགས་པ་འདིས་གཙོ་བོ་མེད་པའི་དོན་དང་ཐ་སྙད་གང་ཡང་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ་འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོས་གཙོ་བོ་ཡོད་པ་མིན་ཏེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བཀོད་པ་དེ་ལ། སྒྲ་དོན་ཡོན་ཏན་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་ཅན་གཙོ་བོ་མེད་ན་དེའི་སྒྲ་སྦྱོར་བའང་མི་འཐད་ལ། སྒྲ་མ་སྦྱར་ན་ཆོས་ཅན་མེད་ལ། དེ་མེད་ན་དགག་པ་ཡན་གར་བ་བརྗོད་དགོས་ནའང་དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་དགག་བྱའི་དོན་མ་བསྟན་པར་དགག་པའི་ཐ་སྙད་མི་རུང་ལ། ཆོས་ཅན་མེད་པས་རྟགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་གྲུབ་པའང་མི་སྲིད་དོ། །གལ་ཏེ་སྒྲ་སྦྱོར་ན་ཆོས་ཅན་གཙོ་བོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟར་ན་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་འགལ་ཞིང་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱང་ལྡོག་པས་ན་རྟགས་དེས་དེ་ལྟར་ཁེགས་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་སྣང་བརྟག་མ་ཕྱེད་པའི་རྩོད་པ་སྟེ། སྒྲ་དོན་ཡོད་པས་ཆོས་ཅན་མེད་པ་སོགས་སྐྱོན་གསུམ་མེད་ཅིང་། རང་མཚན་མེད་པས་དམ་བཅའ་འགལ་བ་སོགས་གཉིས་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ་གཙོ་བོ་ཞེས་པ་སྒྲ་དོན་ཙམ་ལས་རང་མཚན་གང་ཡང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་ཤིང་སྒྲོ་བཏགས་པ་བུམ་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་གཅིག་པུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དོན་དང་། བུམ་མེད་དང་རི་བོང་རྭ་མེད་དང་སྐྱེ་མེད་དང་གཅིག་མ་ཡིན
Chinese
如果有人问，即使不是，为何也说是量？答：如果不这样说，就无法区分仅仅因为没有见到就能否定和不能否定的差别，因此，只是作为否定之相的量而说的。如果这样，岂不是会变成相似之相吗？不会的，因为仅仅是不适用于“前面的这个地方肯定有食肉者”这样的说法，才是真正的相。因此，所谓“否定了肯定有的说法”，也就是指“否定了肯定有的说法适用”。否定的是谁呢？是对已经成为过去之事的那一类。如果这样，难道也不阻止否定没有的说法适用吗？虽然也没有没有的说法适用，但那不是没有见到之果，所以没有必要说。实际上，这是因为没有见到适用肯定有的说法的因，所以结果才会被否定。如果有人问，这为什么没有见到那个地方，却不能否定呢？是这样的，所量的事物有非常隐蔽的、显现的和隐蔽的三种，衡量它们的是经、现量和比量，如果这三者中的任何一个都不能衡量有无，那么暂时不能衡量或者没有被它衡量的事物，就不能绝对地证明是有还是没有。因此，要证明前面这里肯定没有食肉者，就必须与用经、律、论三者衡量过的清净的论典的场合相关联，因此不能用经来证明，而且那些过去之事也超出了过去之人的感官范围，因此不能用现量来衡量。即使过去之事变成了没有的真正的相，对于那个人来说，暂时变成了没有食肉者等等，即使过去之人没有见到有，但仅仅因为他没有见到，又怎么能证明肯定没有呢？不能证明。同样，对于证明有，也要结合经、现量和没有果相的情况。因此，因为没有见到的相不是那个地方肯定有和肯定没有的结果，所以，过去之事本身不会变成认识肯定有和肯定没有的量。因此，将现量、比量和经三者颠倒，就叫做过去之事。如果存在证明有无的正确的经和相，那么在一切方面
English
If someone asks, even if it is not, why is it said to be valid cognition? The answer is: if it is not said like this, it is impossible to distinguish the difference between being able to negate and not being able to negate merely because one has not seen it. Therefore, it is said to be valid cognition merely as a category of negation. If so, wouldn't it become a semblance of a sign? No, because it is only that the term "there must be a meat-eater in this place in front" does not apply, that is the true sign. Therefore, the so-called "negation of the term 'certainly exists'" means "negation of the application of the term 'certainly exists'." Who is negated? It is the lineage of those who have become past events. If so, doesn't it also prevent the application of the term 'certainly does not exist'? Although the term 'certainly does not exist' does not apply, it is not the result of not seeing, so there is no need to say it. In reality, this is because the cause of applying the term 'certainly exists' is not seen, so the result is negated. If someone asks, why is it that even if that place is not seen, it cannot be negated? It is like this: the objects to be measured are the very hidden, the manifest, and the hidden. The means of measuring them are scripture, direct perception, and inference. If none of these three can measure existence or non-existence, then what cannot be measured for the time being or what has not been measured by it cannot be absolutely proven to be either existent or non-existent. Therefore, to prove that there are certainly no meat-eaters here in front, it must be related to the occasion of pure treatises measured by the three, scripture, discipline, and treatises. Therefore, it cannot be proven by scripture, and those past events are beyond the scope of the senses of those who have passed away, so they cannot be measured by direct perception. Even if the past events have become true signs of non-existence, for that person, temporarily becoming non-existent meat-eaters, etc., even if the past person has not seen existence, how can it be proven that it certainly does not exist merely because he has not seen it? It cannot be proven. Similarly, for proving existence, one should also combine scripture, direct perception, and the absence of resultant signs. Therefore, because the sign of not seeing is not the result of that place certainly existing or certainly not existing, the past events themselves will not become valid cognition that recognizes certainty of existence or certainty of non-existence. Therefore, reversing the three, direct perception, inference, and scripture, is called past events. If there is a correct scripture and sign that proves existence or non-existence, then in all aspects
Chinese
于劫时亦不改变。 因此，此处是就那三者不存在的立场而说的。而且，仅仅因为没有见到就断定为不存在的说法者，就是说仅仅因为没有见到来世和布施的果报就说没有的顺世外道等。第二，没有见到和相违见到二者。第一，对于没有见到，它是否能成为衡量否定该对象的量呢？答：是的。因为没有见到的标志具有能够否定该对象的特殊性或优越性，有些就变成了否定该对象的量。虽然同样是没有见到，但能见而未见就能否定，同样，见到相违也能否定另一方。那么，前面不是说了，即使没有见到，也不是能够否定不存在的量吗？答：说的是，对于自性，即本体，以及它的认知方式，即标志，因为不能显现而无法知晓或无法显现的情况。仅仅因为没有见到就不能成立不存在的这种道理，说的是这种情况，而不是说能见而未见就不能成立不存在。这是为了区分二者而作的解释。因此，如果通过量无法见到或无法知晓能见的因，那么通过该标志就能成立它的果是不存在的，因为没有因的果是不可能的道理。对于周遍，如树木等事物的自性，其周遍所遍是松树等有法，如果不见周遍的自性，也能成为否定标志，因为周遍消失，所遍不可能存在。如果那样的话， 一些具有关联未见原因的理由，会导致无法理解那些关联对象不存在。与三世隔绝的能见瓶子等，使之无法看见的原因，即见解的障碍，如不可见的咒语等，当确定为不可能时，能见的物体瓶子等，通过未见之标志，就能确定该物体在该处不存在。如果觉得，瓶子未见是现而易见的，如果还需要通过标志来证明，那就太过分了。其实不是要证明未见，而是为了让大家知道，能见而未见，就应该使用“确定不存在”这个词，为了理解这一点，才进行了概念上的推理，在下面
English
It also does not change in kalpas. Therefore, here it is said from the standpoint of the absence of those three. Moreover, those who assert that something does not exist merely because it is not seen are the materialists, etc., who say that the afterlife and the results of giving do not exist merely because they are not seen. Secondly, there are two: not seeing and seeing the contradictory. First, regarding not seeing, can it become a valid means of negating that object? Yes, it can. Because the sign of not seeing has the particularity or superiority of being able to negate that object, some become the valid means of negating that object. Although it is the same as not seeing, not seeing what can be seen can negate, and similarly, seeing the contradictory can also negate the other. Then, didn't it say earlier that even if it is not seen, it is not a valid means of negating non-existence? The answer is: it is said that for the nature, that is, the essence, and its way of knowing, that is, the sign, because it cannot appear, it cannot be known or cannot appear. The reason why it cannot be established that something does not exist merely because it is not seen is talking about this situation, not saying that not seeing what can be seen cannot establish non-existence. This is to distinguish between the two. Therefore, if the cause that can be seen is not seen or cannot be known by valid means, then the sign can establish that its effect does not exist, because the effect without a cause is impossible. For the pervader, such as the nature of things like trees, the pervaded that is pervaded is the subject of proof like pine trees, if the nature of the pervader is not seen, it can also become a negative sign, because when the pervader disappears, the pervaded cannot exist. If that is the case, Some reasons with the cause of unseen relations will lead to the failure to understand that those related objects do not exist. The cause of making the visible vase, etc., separated from the three times, invisible, that is, the obstacle to seeing, such as invisible mantras, etc., when it is determined to be impossible, the visible object vase, etc., through the sign of unseen, it can be determined that the object does not exist in that place. If you think that the unseen vase is obvious, and if it is necessary to prove it through signs, it is too much. In fact, it is not to prove the unseen, but to let everyone know that if you can see but do not see, you should use the word "determine non-existence". In order to understand this, a conceptual reasoning was carried out, below