Tibetan
། སྐྱེས་བུའི་བློ་ཆགས་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པས་བསླད་པའི་སྐྱོན་མེད་པའི་མེ་དང་ཟླ་འོད་ལ་སོགས་པ་ཇི་བཞིན་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་རྣམ་པ་གཞན་ལོག་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་མེ་འོད་ནི་མཚན་མོ་ཨུཏྤལ་སྔོན་པོ་ལ་དམར་པོར་མཐོང་བ་དང་། ཟླ་འོད་ནི་མཚན་མོ་གོས་སེར་པོ་ལ་དཀར་པོར་མཐོང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་སྒྲ་མ་བྱས་སུ་ཆུག་ཀྱང་མ་བྱས་ན་བདེན་དོན་ཅན་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་སྟེ། མི་བདེན་པ་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མར་མེ་སོགས་སྐྱེས་བུའི་ཉེས་པས་མ་བསླད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། རིག་བྱེད་དེ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེན་པར་འདོད་ན། དེ་ཉན་པའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་རྟག་པ་དག་ལ་རང་འཛིན་ཤེས་པ་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་འགའ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་སྐྱེད་ན་ཅིག་ཅར་བསྐྱེད་དགོས་ལ་མི་བསྐྱེད་ན་ནམ་ཡང་མི་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་དང་ཚོགས་ནས་བསྐྱེད་རུང་བར་འགྱུར་ན་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་སྔ་ཕྱིར་ལན་མང་དུ་དཔྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་མ་ངེས་ཏེ་ནམ་མཁའ་རྟག་པ་ལས་དེ་འཛིན་ཤེས་པ་སྐྱེད་པས་སོ་ཟེར་ན། ནམ་མཁའ་རྟག་པས་རང་འཛིན་སྐྱེད་སྲིད་ནའང་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་ཅིག་ཅར་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་སོ་ན་གནས་ཤིང་རིམ་གྱིས་བསྐྱེད་པའང་མི་འཐད་དོ། །དེས་ན་རྟག་པ་ནི་རིམ་དང་ཅིག་ཅར་གྱི་དོན་བྱེད་པས་སྟོང་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ནམ་ མཁར་ཤེས་པ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། ཕྱི་རོལ་དོན་གྱི་རྒྱུ་མེད་པ་འདོད་ལ་དེར་ཤེས་པ་ཙམ་རྒྱུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་ནང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐོག་མེད་ནས་གོམས་པའི་བག་ཆགས་སད་པ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་མེད་ཀྱང་དོན་དུ་སྒྲོ༷་བཏགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པར་རྟོགས་པའི་བློ་དག་གོམས་པའི་རྟོག་པ་འབའ་ཞིག་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རང་མཚན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་རྟོག་པ་ལ་དོན་སྤྱི་ཙམ་དུ་སྣང་བ་ནི་དོན་རང་མཚན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་མི་དགོས་ཏེ་སྔར་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་དཔྱད་ཟིན་ཏོ། །དེས་ན་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཀྱང་བཏགས་པའི་ཐ་སྙད་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་ལས་བཏགས་དོན་རྫས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་གཞན་རིག་དང་རང་རིག་གང་གིས་ཀྱང་དེའི་རང་མཚན་དམིགས་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་། ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞེས་སེམས་ཅན་ཚིག་ཏུ་རབ་བརྗོད་པ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་མཐོང་སྟེ་དོན་འདི་བརྟག་པར་གྱིས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྟོག་པས་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མཐོང་བ་དང་རྟག་པར་རློམ་པ་ཙམ་སྟེ། དཔྱད་ན་མཐོང་རྒྱུ་དང་རྟགས་རྒྱུའི་རང་མཚན་རྡུལ་ཙམ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་ལྡོག་ཁྱབ་མ་གྲུབ་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ལ་ཕ་རོལ་པོས་ལྡོག་པ་ཆིག་རྐྱང་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ལན་བསྟན་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུས་བྱས་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལོག་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་དེའི་བཟློག་ཕྱོགས་མ་བྱས་པའི་ཚིག་ནི་བདེན་པའི་དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། རྟགས་མ་བྱས་པ་དེ་བཟློག་པ་བྱས་པ་ཞེས་པས་བདེན་པ་དང་འགལ་བ་ལོག་པའི་དོན་ཅན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་ལོག་པའི་དོན་ཅན་དེའི་ཁྱབ་བྱེད་དང་འགལ་བ་མ་བྱས་པ་ནི་བདེན་དོན་ཅན་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། བྱས་པ་དང་མ་བྱས་ པ་འགལ་ཀྱང་མ་བྱས་པའི་བསྒྲུབ་བྱ་བདེན་པ་དེ་ནི་བྱས་པའི་སྒྲ་ལའང་མི་ཁེགས་པས་ན། རྟགས་དེ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལོག་པའི་དོན་ཅན་ལ་མེད་པའམ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རམ་ཆེད་དུ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་འཇུག་པ་ལ་གནོད་པ་ཅན་གྱི་གཏན་ཚིགས་མ་བསྟན་པ་ནའང་། མ་བྱས་ཀྱང་ལོག་པའི་དོན་ཅན་ཅིས་མི་སྲིད་སྙམ་དུ་རྟགས་དེ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཡོད་པར་དོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཁྱབ་བྱ་གཉིས་ནང་འགལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཁྱབ་བྱེད་འགལ་བ་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ། ཁྱབ་བྱ་དངོས་པོ་འགལ་བ་རྩོལ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་མ་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཡང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མི་རྟག་པ་གཅིག་ལྟ་བུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཁྱབ་བྱ་བྱས་པ་དང་། མ་བྱས་པའི་སྒྲ་འགལ་དུ་ཆུག་ཀྱང་ཁྱབ་བྱེད་བདེན་པ་གཅིག་གམ་ཡང་ན་ལོག་དོན་གཅིག་ཡོད་སྲིད་པ་ལ་མ་བྱས་པ་ལ་ལོག་དོན་མེད་པར་འགོག་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་མེད་པས་ན་དམ་བཅའ་བའི་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། རྟགས་དེ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀུན་ལ་མེད་པ་ནི་མ་མཐོང་བའམ་མི་དམིགས་པས་མི་འགྲུབ་ཅེས་ནི་སྔར་རྟགས་དེ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མཐོང་མི་སྲིད་ནའང་ཕྲུ་བའི་འབྲས་ནི་ཚོས་པར་དཔོག་པ་སོགས་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་བར་སྲིད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་སླད་དུ་རྟགས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ནི་རྟགས་དང་བསྒྲུབ་བྱ་མེད་ན་མི་འབྱུང་གི་ཚད་མས་ངེས་པའི་སྒོ་ནས་མ་གྲུབ་ན། ལྡོག་པའི་ཁྱབ་པ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ཡིན་གྱི་དེས་བསྒྲུབ་བྱ་འགྲུབ་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟར་མ་བྱས་པས་བདེན་དོན་ཅན་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཚུལ་གསུམ་མ་ཚང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་ཡིན་ན་ཚུལ་གསུམ་ཚང་དགོས་པར་བསྟན་པ་ནི། གལ་ཏེ་རྗེས་འགྲོ་དང་ལྡོག་པའི་ཁྱབ་པ་དང་ བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་ཅན་ལ་ཡོད་པ་ཕྱོགས་ཆོས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བ་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མས་ངེས་པར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་དེ་ཡིས་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ན་དེ་འདྲའི་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་རྟགས་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཡང་དག་ཏུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་བྱའི་ཡུལ་གང་ལ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་དེ་ཉིད་བཟློག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ཉིད་ནི་རྟགས་འདི་ཡི་ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། རང་ཉིད་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་གཞིར་འགྱུར་བའི་ཁྱབ་པ་ངེས་ན་ལྡོག་ཁྱབ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་མཐུན་ཕྱོགས་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་གྲུབ་པ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་རྗེས་འགྲོ་མེད་པར་ལྡོག་ཁྱབ་རྐྱང་པ་གྲུབ་ཐབས་མེད་པས་ན་ལྡོག་པ་ཆིག་རྐྱང་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཏན་ཚིགས་ཡང་དག་མིན་ནོ། །དེས་ན་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལོག་པའི་དོན་ཅན་བཟློག་པ་བདེན་དོན་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་དང་རྟགས་མ་བྱས་པ་ལ་རྗེས་འགྲོའི་འབྲེལ་བ་མ་གྲུབ་ན་རྟགས་དེ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལས་ལྡོག་པ་ལ་ཚད་མས་ངེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མི་རྙེད་པས་མ་ངེས་པའི་རྟགས་ལྟར་སྣང་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྔགས་ཚིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་དགག་པ་ལ། སྔགས་རྣམས་སྐྱེས་བུས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ། །དེ་ཡིས་སྐྱེས་བུ་ནུས་མེད་སྒྲུབ་པ་བསལ། །དང་པོ་ལ། སྔགས་རྣམས་སྐྱེས་བུས་བྱས་པར་འཐད་མདོར་བསྟན། །དེ་ཡི་ཚུལ་ནི་རིགས་པས་རྒྱས་པར་སྒྲུབ། །དེ་ཕྱིར་སྔགས་རྣམས་བྱས་པར་མཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ། སྤྱིར་སྔགས་རྣམས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྐྱེས་བུས་བྱས་པར་དམིགས་བསལ་ཏེ་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་འདི་ནི་ཕ་རོལ་པོས་རིག་བྱེད་མ་བྱས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྔགས་འགོད་པས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རིག་བྱེད་ཀྱི་སྔགས་རྣམས་ནི་ནུས་པ་མངོན་སུམ་གྲུབ་པས་སྔགས་མིན་པར་ བརྗོད་མི་ནུས་ལ། སྐྱེས་བུས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་པའི་ཚིག་གསར་དུ་སྤེལ་ནུས་ཀྱང་། ཞི་སོགས་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་དེ་འདྲའི་ནུས་ཅན་གྱི་སྔགས་དེ་སྐྱེས་བུས་གསར་དུ་སྤེལ་མི་ནུས་པས་སྔགས་ནི་རང་བྱུང་དུ་ཡོད་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་བདེན་པའི་མཐུ་གྲུབ་པའི་གང་ཟག་འགའ་ཡིས་ཆོ་ག་འདི་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་སྔགས་འདི་བཟླས་པ་ལས་ལས་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་ཡི་གེའི་བཀོད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་ལས་དེ་བྱེད་པའི་སྔགས་སུ་བརྡ་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་ན། སྔགས་དེ་རྣ
Chinese
由于受到人为主观意念等过失玷污，原本没有瑕疵的火和月光等，被看作是如实了知的因素之外，反而成了其他颠倒认知的因素。例如，火光在夜晚会使蓝色的乌 উৎপལ་（utpala，睡莲）呈现红色，月光在夜晚会使黄色的布料呈现白色。因此，即使不发出声音，也不能因此就证明它是真实的，因为人们会对它是否与不真实的事物相违背产生怀疑。酥油灯等即使没有受到人为主观意念的玷污，也是无常的。如果认为吠陀（Veda）不是任何因素造成的常法，所以是真实的，那么它也不会成为听闻它的知识的因素。因为对于常法而言，没有任何能够产生认知事物的能力。如果它能产生认知，就必须同时产生，如果不产生，就永远不会产生。如果它能与其它事物一起或集合后产生认知，那么它就会变成无常的，这在之前已经多次讨论过了。如果有人说，情况并非如此，因为虚空是常法，但它却能产生对它的认知。即使虚空是常法，能够产生对它的认知，但正如刚才所说，它也只能同时产生认知，不可能逐渐产生认知。因此，常法只是在逐渐和同时产生作用方面是空无的。如果有人认为，那么虚空中的知识就会变成无因的了。我们承认外境是无因的，但并非因此知识本身也变成无因的。而是因为内在的分别念从无始以来就习惯了，当这种习气苏醒时，就会产生对虚空等的认知，虽然这些认知没有实际意义，但却将意义强加于其上，成为一种惯性的分别念。因此，这种认知仅仅是从惯性的分别念中产生的，而不是以外境的自相为对境。内在的分别念仅仅显现为总相，并不需要以自相为因素，因为之前已经讨论过数百次了。因此，即使不能说它们没有名称，但仅仅是存在假立的名称而已，除此之外，没有任何假立的事物可以被认为是实有的，因为无论是他识还是自识，都无法确定它的自相。经中也说：‘虚空可见，众生语词。’
English
Due to the faults of being defiled by the faults of attachment of a person's mind, etc., fire and moonlight, etc., which are originally without flaws, are seen as the very cause of other inverted cognitions, rather than the cause of realizing them as they are. For example, firelight at night makes blue utpalas (utpala, water lilies) appear red, and moonlight at night makes yellow cloth appear white. Therefore, even if it does not make a sound, it cannot be proved to be true, because people will doubt whether it contradicts untrue things. Butter lamps, etc., are impermanent even if they are not defiled by human subjective intentions. If it is believed that the Vedas (Veda) are eternal laws not caused by any factor, and therefore true, then they will not become the cause of the knowledge of hearing them. Because for eternal laws, there is no ability to produce cognition of things. If it can produce cognition, it must produce it simultaneously, and if it does not produce it, it will never produce it. If it can produce cognition together with other things or after gathering, then it will become impermanent, which has been discussed many times before. If someone says that this is not the case, because space is eternal, but it can produce cognition of it. Even if space is eternal and can produce cognition of itself, as just said, it can only produce cognition simultaneously, and it is not reasonable to produce cognition gradually. Therefore, eternity is only empty in terms of gradual and simultaneous action. If someone thinks that then knowledge in space will become without cause. We admit that external objects are without cause, but not that knowledge itself becomes without cause. Rather, it is because the internal discrimination has been accustomed to it since beginningless time, and when this habit awakens, it produces cognition of space, etc., although these cognitions have no actual meaning, they impose meaning on it and become a habitual discrimination. Therefore, this cognition arises only from habitual discrimination, and not with the self-character of external objects as its object. Internal discrimination only appears as a general characteristic, and does not need to have the self-characteristic as a factor, because it has been discussed hundreds of times before. Therefore, even if we cannot say that they have no names, there are only imputed names, and apart from that, there is nothing imputed that can be considered real, because neither other-cognition nor self-cognition can determine its self-characteristic. The sutra also says: 'Space can be seen, sentient beings' words.'
Chinese
于其余的辩论。 就像所说的：“天空如何得见，应考察此义。” 这样以分别念妄加臆测而见，并执着为常，仅此而已。如果加以分析，则连能见之物与能作为根据之物的自相，微尘许也没有。 第二，对于这样反遍不成立的过失，对方显示成立单方面反驳之理是： 假设，仅仅由人所作的事物才被认为是虚妄的，因为见到是如此，那么它的反面，未作之语就是真实的。因为未作之根据遍及与真实相违背的虚妄，那么虚妄的遍及之反面，未作就是成立为真实的。如果这样说，即使已作和未作相违，但未作的所立宗真实，对于已作之声也不排斥。因此，即使没有显示那根据在不相似方虚妄中不存在或不容有，或者特意存在于不相似方中具有损害的理由，也会想，未作怎么不会是虚妄呢？因此会怀疑那根据也存在于不相似方中，仅仅两个遍及互相违背，不能成立遍及违背。因为遍及的事物互相违背，就像勤作所生和非勤作所生等，也见到遍及者无常是相同的。 因此，即使遍及已作和未作之声是相违的，遍及者真实唯一或者虚妄唯一也是可能存在的，因为没有能遮止未作没有虚妄的道理，所以仅仅是立宗之语而已。那根据在一切不相似方中不存在，因为没有见到或者不可得，所以不成立，以前也说过，即使那根据在不相似方中不可能见到，但就像以果实推测颜色等一样，也可能是错乱的。 因此，如果根据在不相似方中不存在，没有由根据和所立宗不存在则不生的量成立的定解，那么就会怀疑反遍成立，但那不能成立所立宗。 这样，以未作成立真实，是不具足三相的。 第二，如果能立是正确的，则必须具足三相。
English
Regarding other debates. As it is said, "How is the sky seen? This meaning should be examined." Thus, seeing with conceptual imputation and clinging to it as permanent is merely that. If analyzed, there is not even a particle of the self-characteristic of what can be seen and what can serve as a basis. Secondly, in response to the fault of the non-establishment of such a counter-pervasion, the opponent shows the reason for establishing a single-sided reversal: If it is assumed that only things done by a person are seen as being false, then the opposite of that, words that are not done, are true. Because the sign of not-done pervades falsity, which contradicts truth, then the opposite of the pervader of falsity, not-done, is established as true. If you say that, even though done and not-done are contradictory, the probandum of not-done, truth, is not excluded from the sound of done. Therefore, even if the reason is not shown to be absent or not present in the dissimilar side of falsity, or a reason that specifically harms being present in the dissimilar side, one might think, how could not-done not be false? Therefore, one might doubt that the reason is also present in the dissimilar side, and merely because two pervaded things are mutually contradictory, one cannot establish that the pervader is contradictory. Because pervaded things are mutually contradictory, such as those born from effort and those not born from effort, the pervader, such as impermanence, is also seen to be the same. Therefore, even if the sounds of pervaded done and not-done are contradictory, it is possible that the pervader is either uniquely true or uniquely false, because there is no reason to prevent not-done from being without falsity, so it is merely a statement of assertion. That the reason is absent in all dissimilar sides is not established because it is not seen or not found, and it has been said before that even if that reason cannot be seen in the dissimilar side, it is possible to be mistaken, just as inferring the color from the fruit. Therefore, if the reason is absent in the dissimilar side, and there is no definite understanding established by the measure of reasoning that if the reason and the probandum are absent, it does not arise, then one will doubt the establishment of the counter-pervasion, but that cannot establish the probandum. Thus, establishing truth by not-done does not possess the three aspects. Secondly, if the proof is valid, it must possess the three aspects.