Tibetan
གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མཚུངས་པར་རྩོད་དུ་མེད་དོ། །གཉིས་པ་དགག་རྟགས་ཀུན་ཀྱང་མ་དམིགས་པ་ཙམ་དུ་འདུ་བ་ལ། རྟགས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཆོས་མྱོང་བས་གྲུབ། །དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་དོན་བསྡུ་གསུམ། །དང་པོ། བུམ་པ་མེད་པ་མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པ་འདི་ལ་དཔྱད་ན་མི་འཐད་དེ། མ་དམིགས་པ་ཞེས་པ་དམིགས་པའི་བློ་མ་སྐྱེས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ་དེ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཁེགས་ན་གཉིད་དང་མིག་བཙུམས་པ་སོགས་སུ་ཉེ་འཁོར་གྱི་གཟུགས་དམིགས་པའི་བློ་མི་སྐྱེ་བས་ཀྱང་ཁེགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཚད་མ་ལོག་པས་གཞལ་བྱ་འགྲུབ་པ་ཧ་ཅང་ཐལ་ལོ། །གལ་ཏེ་ཡུལ་མ་དམིགས་པ་ཞེས་པ་དངོས་མེད་ཡིན་ན་དེ་མངོན་སུམ་དུ་ཅི་ལྟར་དམིགས་ཏེ་མེད་པ་ལ་དབང་པོའི་བློ་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་སུམ་གྱིས་མ་གྲུབ་ན་རྟགས་ཐུག་མེད་དུ་བཀོད་ནས་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་དོ་ཟེར་ན། འདི་དངོས་མེད་ཡན་གར་བ་མངོན་སུམ་གྱིས་བཟུང་བའང་མ་ཡིན་ལ། དམིགས་བྱེད་ལོག་པ་ཙམ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་མེད་པར་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན། དགག་བྱ་མེ་ལྟ་བུས་དབེན་པའི་དངོས་པོ་ཕྱོགས་ལྟ་བུ་གཅིག་མངོན་སུམ་གྱིས་དམིགས་ཤིང་དེ་ལྟ་བུར་རང་རིག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས། ཕྱོགས་འདི་ནི་འདི་ལྟར་མངོན་སུམ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཕྱོགས་འདི་ན་མེ་མ་དམིགས་སོ་ཞེས་ཡོད་མེད་ཀྱི་དོན་ལ་དཔྱོད་པའི་རྟོག་པ་ཅན་གྱི་བློ་ནི་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱས་དབེན་པའི་དངོས་པོ་དེ་དམིགས་པ་ན་དགག་བྱ་མ་དམིགས་པར་དོན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། དམིགས་ནས་མྱོང་ན་དེ་དོན་གྲུབ། །ཁྱད་ ཅན་མྱོང་ལས་འདི་གཞན་མིན། །དང་པོ། དངོས་པོ་གང་དང་གང་མྱོང་བ་ན་དགག་བྱ་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མྱོང་བ་ཉིད་ལས་དོན་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་དེས་དབེན་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཀ་བ་རང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྣམ་བུས་དབེན་པར་གནས་པ་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣམ་བུ་དང་མ་འདྲེས་པར་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མྱོང་བ་ན་ཀ་བ་ལ་སྣམ་བུ་མེད་པར་དམིགས་པའང་དེ་ལས་གཞན་དུ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་གང་ན་མེས་དབེན་པའང་དེ་དང་འདྲའོ། །མ་འདྲེས་པའམ་དབེན་པ་དེ་ལྟའི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་མྱོང་བ་རང་རིག་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་ནི་མ་འདྲེས་པར་གཅིག་གཅིག་གིས་དབེན་པའི་ཐ་དད་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཡི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཀ་བུམ་ཐ་དད་པར་མྱོང་བའི་ཀ་བ་ལ་བུམ་པ་མ་དམིགས་ཞེས་འདོད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཕྱིར་དགག་བྱ་གང་གིས་དབེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་བློ་ཐ་དད་པའི་དབྱེ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མྱོང་བའི་བློ་རང་རིག་ཉིད་ལས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མངོན་སུམ་མྱོང་བ་ཙམ་ལས་འགྱུར་རོ། །བློ་ཐ་དད་པར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་གིས་ཡུལ་ཅན་དེའི་གཞལ་བྱའི་དོན་དེ་ཡང་དེ་ལྟར་དབེན་པ་དང་མི་དབེན་པར་འཇོག་སྟེ། དཔེར་ན་དུང་ལ་དཀར་པོས་དབེན་པ་མ་དམིགས་ཤིང་ནག་པོས་དབེན་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དུང་ལ་ཁ་དོག་དཀར་པོ་ཡོད་ཅེས་དང་ནག་པོ་མེད་ཅེས་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གཅིག་དམིགས་པས་དེ་ལ་མེད་པའི་དགག་བྱ་མ་དམིགས་པར་རང་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་དེ་ལྟ་མིན་ན་མ་དམིགས་པ་འདི་མངོན་སུམ་མྱོང་བས་མི་འགྲུབ་པས་དེ་སྒྲུབ་བྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འགའ་ཡང་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལ་སྣམ་བུ་མ་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་འགྲུབ་ཅིང་སྒྲུབ་བྱེད་ཇི་བཀོད་ཀྱང་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་མི་དགོས་པ་མི་སྲིད་པས་སྣམ་མེད་མི་འགྲུབ་ལ། དེ་མ་གྲུབ་ན་བུམ་ སྣམ་ཐ་དད་པའང་མི་འགྲུབ་བོ། །གཉིས་པ། ཆོས་གང་གི་རང་བཞིན་དགག་བྱ་དང་མ་འདྲེས་པར་དབེན་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་སུམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལས་དེ་ལ་མེད་པའི་ཆོས་གཞན་བསལ་བའམ་མ་དམིགས་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་དགག་བྱ་དེ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་པ་འདི་ཡང་དགག་བྱ་མེད་པ་ཙམ་ཡན་གར་དུ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱ་དེ་ལས་ཁྱད་པར་ཅན་ཏེ་མ་འདྲེས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དམིགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ། དེས་ན་མི་དམིགས་པ་འདི་ནི་དགག་བྱ་དེས་དབེན་པའི་དངོས་པོ་རང་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ལས་རྟོགས་པས་ན་རྟགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་མི་དམིགས་པ་རང་ཉིད་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དེའི་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དམིགས་པ་ཙམ་ལས་ཡོད་པའི་ཐ་སྙད་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ཅན་དམིགས་པ་དེ་ལས་གཞན་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའི་དོན་ལོགས་སུ་དམིགས་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་མི་དམིགས་པ་རྟགས་སུ་བྱས་ནའང་དགག་བྱ་དེ་མེད་པའི་རྣམ་གཞག་གམ་ཐ་སྙད་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྣང་རུང་མ་དམིགས་ན་མེད་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཡང་མི་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ། དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་དམིགས་པ་མྱོང་བས་གྲུབ་པ་མིན་ན་བུམ་སོགས་དོན་གང་ཡིན་གྱི་མེད་པ་ཉིད་མི་དམིགས་པ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་ལས་རྟོགས་པར་འགྱུར་དགོས་ལ། རྟགས་གཞན་གྱིས་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མི་དམིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། རྟགས་གང་བ
Chinese
是其原因，故无可争辩。第二，所有否定之相皆归于未见，相之方分由体验而成立，除此之外不合理。第一，分三：略说、广说、总结。第一，以不见瓶子之相来成立，对此进行观察则不合理。所谓未见，仅仅是指未生起见之识，如果仅凭此就能否定事物，那么在睡眠和闭眼等情况下，由于不会生起见附近之物的识，也会导致否定，从而使量成为谬误，衡量之物成立则太过分了。如果说未见之境是无实有，那么如何能现量见到它呢？因为无实有不存在根识介入。如果不能通过现量成立，那么即使设置无数个相也无法成立，有人这样说。这既不是现量执取的彻底的无实有，也不是仅仅见者颠倒，而是通过现量成立的无有。如何成立呢？现量见到远离所破之火的事物，如一方，并如是为自证所体验，由此会生起这样的分别念之识：此方如此现量见到，或者此方未见火，从而对有无之义进行辨析。当见到远离所破的事物时，实际上就成立了未见所破。第二，分二：见而体验则义成，此非异于具 विशेष（梵文天城体，viśeṣa，梵文罗马拟音，vishesha，汉语字面意思：殊胜）之体验。第一，体验任何事物时，从体验到不与所破相混的殊胜之处，也能了知诸法是远离彼等的殊胜之处。例如，柱子自身安住于远离布的状态，如是不与布相混而体验到殊胜之处时，也能见到柱子上没有布，除此之外别无他法。同样，任何地方远离火也是如此。体验到不混杂或远离的自性，这种自证是诸法不混杂，是执持一者远离一者的不同之识的因，如同体验到柱子和瓶子是不同的，从而认为柱子上未见瓶子一样。因此，任何所破之
English
is the cause, so there is no arguing. Second, all negative signs are included in not seeing, the aspect of the sign is established by experience, and it is not reasonable otherwise. First, there are three parts: brief explanation, detailed explanation, and summary. First, it is unreasonable to establish the absence of a pot by the sign of not seeing. Not seeing means merely that the mind of seeing has not arisen, and if things can be negated by just that, then in sleep and closing the eyes, etc., the mind of seeing nearby objects will not arise, which would also lead to negation, thus making the valid cognition wrong, and the establishment of what is to be measured would be too extreme. If the unobserved object is said to be non-existent, then how can it be directly perceived, since there is no sense consciousness involved in non-existence? If it cannot be established by direct perception, then it is impossible to establish it even by setting up countless signs, someone says. This is neither a completely non-existent thing grasped by direct perception, nor is it merely a reversal of the seer, but rather the non-existence is established by direct perception. How is it established? One directly perceives an object, such as a direction, that is devoid of the object to be negated, such as fire, and experiences it in that way through self-awareness. From this, a conceptual mind arises that judges the meaning of existence or non-existence, saying, "This direction is directly perceived in this way," or "Fire is not seen in this direction." When an object devoid of the object to be negated is seen, it is actually established that the object to be negated is not seen. Second, there are two parts: if you see and experience, then the meaning is accomplished; this is not different from the experience of having a विशेषता (藏文，विशेष，梵文罗马拟音，vishesha，汉语字面意思：special quality). First, when experiencing anything, from the experience of the special quality that is not mixed with the object to be negated, one can also understand that all things are special qualities that are devoid of those things. For example, the pillar itself abides in a state of being devoid of cloth. When one experiences the special quality of not being mixed with cloth in this way, one can also see that there is no cloth on the pillar, and there is no other way to see it. Similarly, any place that is devoid of fire is the same. Experiencing the nature of being unmixed or devoid, this self-awareness is the cause of the mind that grasps that these things are unmixed and that one is devoid of the other, just as experiencing that a pillar and a pot are different leads to the belief that a pot is not seen on the pillar. Therefore, any object to be negated
Chinese
以远离之相的异体识之差别，乃是如是体验之识由自证而成立，唯由现量体验而成立。由异体而生之彼等识，亦如是安立彼有境之所量义为远离与不远离。譬如，于螺贝，未见以白色远离，见以黑色远离之故，安立螺贝有白色，无黑色。如是，由见一者，于彼不见无有之所破，若非由自性而成立，则此不见不能由现量体验而成立，故其能立将成无穷，是故任何法亦不能成立为异体。譬如，于瓶不见氆氇，不能由现量成立，无论如何安立能立，亦不可能不需成立，故氆氇无不能成立。彼若不成立，则瓶与氆氇之异体亦不能成立。第二，由现量体验任何法之自性与所破不杂，具有远离之差别，由此遣除彼上无有之他法，或不见者，非为自之体性存在于他处，故称此不见为不见所破，亦非仅只缘取无有所破，乃是缘取与所破相异，即不杂之他物。第三，是故此不见乃由现量证知远离所破之事物自身而了知，故不依赖于因相，仅由见不见自身，即是彼之名言施设之处。如仅由见而施设存在之名言般，由见具有差别者，不需另行缘取他者不见之义。是故，即使以不见作为因相，亦能使人理解所破彼无有之安立或名言。若显而易见者不见，则对于施设无有之名言亦无需怀疑。第二，若非由体验成立不见，则瓶等任何事物之无有本身，必须由安立不见为因相而了知。又必须由其他因相成立不见本身，故不见之能立将成无穷。任何因
English
The distinction of different minds with the aspect of being separate is established by the self-awareness of the mind that experiences it in that way, and it arises solely from direct experience. Those minds that arise as different also establish the object to be measured of that object-possessor as separate and not separate. For example, because whiteness is not perceived as separate from a conch shell, but blackness is seen as separate, it is established that a conch shell has the color white and does not have black. In this way, by perceiving one thing, the object to be negated that is absent from it is not perceived, and if it is not established from itself, then this non-perception cannot be established by direct experience, so its means of proof will become endless, and therefore no phenomena will be established as different. For example, the non-perception of woolen cloth on a vase cannot be established by direct perception, and no matter how the means of proof is arranged, it is impossible not to need to establish it, so the absence of woolen cloth cannot be established. If that is not established, then the difference between the vase and the woolen cloth cannot be established either. Secondly, the non-perception or elimination of another phenomenon that is absent from it, which is experienced directly with the distinction of being separate, without the nature of any phenomenon being mixed with the object to be negated, is not that its own entity exists elsewhere, so this non-perception, which is called the non-perception of the object to be negated, is also not merely perceiving the absence of the object to be negated, but is perceiving another object that is distinct from the object to be negated, that is, unmixed. Thirdly, therefore, this non-perception is understood from the direct realization of the object itself that is separate from the object to be negated, so it does not depend on signs, but merely seeing the non-perception itself is the place where its term is applied. Just as the term of existence is applied from merely seeing, there is no need to separately perceive the meaning of non-perception other than seeing the one with distinction. Therefore, even if non-perception is made a sign, it makes one understand the establishment or term of the absence of that object to be negated. If what is visible is not perceived, then there is no need to doubt the application of the term of absence. Secondly, if non-perception is not established by experience, then the absence itself of whatever object there is, such as a vase, must be understood from establishing non-perception as a sign. And the non-perception itself must also be established by other signs, so the means of proof of non-perception will become endless. Any sign