Tibetan
་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ནས་བསྟན་ལ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་དཔག་གིས་གནོད་པ་ལ་ནི་ དཔེ་བརྗོད་ཙམ་ལས་དེ་ལྟར་རྒྱུ་མཚན་གསུངས་པ་མིན་ཏེ། སྒྲ་མཉན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བུམ་པ་རྟག་གོ་ཞེས་པ་ཙམ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་ལ། རྩ་བར་དོན་སྨོས་དགོས་པ་བཤད། །འགྲེལ་བར་མཉན་བྱ་དཔེར་སྨོས་དོན། །དང་པོ། མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་ཞེས་སྨོས་པས་ཆོག་གི་མངོན་སུམ་དོན་དང་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་པ་འདི་ལ་ཡང་དོན་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་དགོས་པ་ཡོད་དེ། ཆོས་ཅན་སྒྲ་ལྟ་བུ་ནི་བྱས་པ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ལྡོག་པ་དུ་མའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་གང་ཞིག། དེ་ལྟར་སྦྲུལ་གྱི་གདེངས་ཀ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་སུ་ནི་སྣང་བ་ཡི་བློ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉན་ཤེས་ལ་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དེ་ཡི་དོན་དུ་དོན་ཞེས་བཤད་དེ། དབང་ཤེས་ལ་སྣང་བ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྫས་རང་གི་ངོ་བོ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་ནི་སྤོང་ན་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དོན་ཞེས་པའི་ངེས་གཟུང་གིས་སྒྲུབ་ཕྱོགས་ནས་རང་མཚན་གྱི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་དེ་ལ་གཟུང་བའི་དོན་ཞེས་བརྗོད་པས་དེ་ཡི་རྣམ་པ་སྣང་བ་བཟུང་ལ། དགག་ཕྱོགས་ནས་ལྷག་མ་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྤྱི་ནི་རྣམ་བཅད་ཙམ་གྱི་དབང་ལས་རྟོག་པས་ཐ་དད་པར་སྒྲོ་བཏགས་ཀྱི་རང་ཉིད་དངོས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་དེ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་རང་མཚན་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་འཛིན་གྱི་དབང་ཤེས་སྐྱེད་པ་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཆེད་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་སྒྲ་མེད་ཅེས་བརྗོད་པས་ཆོག་མོད་དབང་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྲ་མཉན་བྱ་མིན་ཞེས་བཀོད་པ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། སྒྲ་མེད་ཅེས་པ་ཙམ་ནི་སྤྱིར་ གཏན་མེད་པའམ། རྟག་ཁྱབ་ཀྱི་སྒྲ་མེད་པའམ། ཡུལ་དུས་འདི་ན་མེད་པ་སོགས་སུ་དོགས་ནས་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་སྟོན་པ་ལ་ཚིག་བརྒྱུད་དགོས་པ་ཡིན་ལ། སྒྲ་གཏན་དུ་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་མཐར་མངོན་སུམ་དང་འགལ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ཡང་ཉན་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་ཡོད་པ་ལ་མ་འབྲེལ་བར་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་ཞེས་མི་ཐོབ་པས་མཉན་བྱ་སྨོས་པས་ཆེས་གསལ་པོར་གོ་བ་སྐྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་སྤྱི་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་པ་དེས་ན་སྤྱི༷་ཡི་ཆོས་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་གྱིས་གཞལ་བྱ་མིན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་སྤོང་བའི་ཚིག་དམ་བཅས་ན་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལ་རྗེས་དཔག་གིས་གནོད་པ་ཞིག་ན་རྗེས་དཔག་གིས་བསལ་བ་འབབ་ཀྱི་མངོན་སུམ་གྱིས་གནོད་པ་ཡོད་པ་མིན་ཞེས་ཏེ། སྒྲ་རྟག་ཅེས་བརྗོད་པ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་སེལ་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་གསལ་པོར་རྟོགས་པའི་སླད་དུ་དཔེ་བརྗོད་དུ་མཉན་བྱ་སྨོས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མཉན་བྱ་ནི་ཉན་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཁོ་ནར་ངེས་ཀྱི་སྤྱི་སོགས་ལ་མི་འཁྲུལ་ལོ། །འོ་ན་མཉན་བྱ་ཞེས་སྨོས་ཀྱང་མཉན་བྱའི་སྤྱི་ལ་གོ་ནས་མངོན་སུམ་གྱིས་སེལ་མི་ནུས་པས་སྒྲའི་རང་མཚན་མེད་ཅེས་སྨོས་དགོས་སོ་ཟེར་ན། རང་མཚན་ཞེས་སྨོས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་རང་མཚན་བརྗོད་བྱའི་དངོས་པོ་མིན་པའི་ཕྱིར་སྒྲས་སྤྱི་བརྗོད་པ་ནི་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་མཚུངས་མོད་ཀྱི་སྣང་བརྟག་བསྲེས་ནས་རང་མཚན་བརྗོད་པར་འགྲོ་བས་ན། སྒྲ་དེ་ལ་མཉན་བྱའི་ཆོས་མ་གྲུབ་ཅེས་བཀག་པས་ཉན་ཤེས་རང་གིས་མངོན་སུམ་གྲུབ་པས་གནོད་པ་འབབས་ཀྱི་རང་མཚན་མེད་ཅེས་སྨོས་ཀྱང་སྒྲ་མེད་ཅེས་པ་དང་དོན་མཚུངས་སོ། །དེས་ན་སྒྲ་རང་མཚན་ནི་སྒྲའི་ཡུལ་མིན་ཏེ་ཉན་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉན་པའི་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་གྲུབ་པས་ཉན་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཡི་ ཐ་སྙད་བཞག་དགོས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉན་ཤེས་མངོན་སུམ་དེ་ཡི་སྟོབས་ཀྱིས་འགལ་བའི་ཕྱོགས་དམ་བཅའ་བ་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་པ་མཉན་བྱས་ནི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དམིགས་བསལ་ཏེ་བཟུང་བས་མངོན་སུམ་གྱིས་བསལ་བ་གསལ་བོར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་གང་ལ་བསལ་བ་བཤད་པ་ལ། །རང་རྟེན་ལ་གནོད་བསལ་བ་ཡིན། །རྟེན་མ་གྲུབ་སོགས་ཕྱོགས་སྐྱོན་མིན། །དང་པོ་ལ། ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་ནི་དགོས་པ་དང་། །རྣམ་བཅད་ཀྱི་ནི་དགོས་པ་དང་། །དེ་དག་གི་ནི་འཇུག་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ལ། དངོས་དང་རྩོད་པ་སྤང་བ་གཉིས། །དང་པོ། མདོ་ལས་བསལ་བ་བཞི་པོ་འཆད་པའི་སྐབས་སུ། རང་རྟེན་ལའོ་ཞེས་པ་འདི་སྨོས་མི་དགོས་པར་འགྱུར་ཏེ་བསལ་བས་ཤུགས་ལ་གྲུབ་བོ་ཟེར་ན། འདིའི་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་དགོས་པ་ནི་རྩོད་པའི་སྐབས་ཀུན་ཏུ་རྒོལ་བ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་བྱར་འདོད་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཡི་ཆོས་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡི་རྟེན་ནམ་ཆོས་ཅན་དེ་ལ་གནོད་ན་རྟེན་བསལ་བས་བསྒྲུབ་བྱ་མི་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་གྱི་སྐབས་ཀྱི་བསྒྲུབ་ཆོས་མིན་པ་ཆོས་གཞན་གྱི་ནི་ཆོས་ཅན་ལ་གནོད་ཀྱང་བསལ་བ་མིན་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ཆོས་ཅན་གཞན་ལ་ནི་གནོད་ཀྱང་སྐབས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་འདི་ལ་ཅི་ཞིག་བཀག་པའམ་བསལ་ཏེ་བསལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པའི་ཆེད་དུ་རང་རྟེན་ལའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྐབས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་རང་གི་རྟེན་ཆོས་ཅན་ལ་བསལ་བ་བབས་ན་ཕྱོགས་མི་འགྲུབ་ཅེས་སོ། །གཉིས་པ། དེ་བསལ་བའི་སྐབས་སུ་སྨོས་ཅི་ལ་དགོས་ཏེ། ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་རང་ཉིད་འདོད་ཅེས་པའི་དོན་གྱིས་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་བྱར་མི་བྱེད་པར་ཡན་གར་བ་རེ་རེ་ལ་ཤེས་འདོད་མེད་ཅིང་བསྒྲུབ་ཆོས་དེའི་རྟེན་ཞིག་ན་དེ་ལ་ཆོས་དེ་འགྲུབ་ ཤོག་ལྷེབ་ ༨༠༡ ནས་ ༩༠༡ བྱོན། ཐབས་མེད་པ་དང་། ཆོས་དེའི་རྟེན་མིན་པ་ནི་དཔྱད་དོན་མེད་དེ་སྒྲ་མི་རྟག་པ་ལ་བུམ་པར་དཔྱད་མི་དགོས་པ་བཞིན་ཡིན་པས་ཚིག་འདི་རྣམ་བཅད་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རང་གི་འདོད་ཡུལ་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་དོན་འདི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་མོད་ཀྱང་རང་གི་རྟེན་ནམ་ཆོས་ཅན་ཞེས་འདིར་ཡང་སྨོས་པས་ནི་སྐབས་དེའི་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་གནོད་པས་ཀྱང་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ནི་གྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ཏེ། དེ་གནོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་རྟེན་ཆོས་ཅན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་འགལ་བར་གྱུར་པ་ཡིས་དེ་ལ་ངེས་པར་བརྟེན་དགོས་པ་ཡི་ཆོས་གྲུབ་པ་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་རང་རྟེན་ཞེས་མ་སྨོས་ན་རྒོལ་བས་འདོད་ཡུལ་དུ་བྱས་པ་དེ་ལྷའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་འགའ་ཞིག་ཏུ་བསྒྲུབ་ཆོས་དེ་ལ་གནོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་སེམས་པ་དེས་ན་རང་གི་ཆོས་ཅན་ཞེས་དམ་བཅའི་སྐྱོན་སྟོན་པའི་སྐབས་སུའང་སྨོས་སོ། །འདི་སྐབས་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཁོ་ནའི་དོན་ཏེ་བསྒྲུབ་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་གནོད་པ་ལས་ཆོས་ཅན་ལ་གནོད་ཀྱང་སྐྱོན་མིན་ནམ་སྙམ་པ་གཅོད་པའི་དོན་དུ་རང་རྟེན་ཞེས་སྨོས་པ་ཡིན་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་རྣམ་བཅད་ཀྱི་དགོས་པ་ལ། གཞན་གྱི་ལོག་རྟོག་དཔེ་བརྗོད་བཅས། །ཚིག་འདིས་དེ་འདྲའི་དོགས་པ་སེལ། །དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ལ། དངོས་དང་གཞན་འདོད་མི་འཐད་པའོ། །དང་པོ། དེ་འདྲའི་རང་རྟེན་ཞེས་ཡོངས་གཅོད་དུ་ངེས་གཟུང་མི་དགོས་ཏེ། ཚོགས་དོན་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པར་གྲུབ་པས་ན་ཆོས་ཅན་ལ་གནོད་ན་བསྒྲུབ་ཆོས་ལ་གནོད་པ་འདི་ཡང་དོན་གྱིས་གྲུབ་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། བདེན་ཏེ་རྒོལ་བ་མཁས་པ་ལ་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱང་གཞན་མི་མཁས་པའི་ལོག་པར་རྟོག་པ་དགག་པའི་ ཆེད་དུ་ཡིན་ཏེ། རྒོལ་བ་འགའ་ཞིག་དག་འདོད་ཡུལ་གྱི་ཆོས་དེས་ཁྱད
Chinese
以理由而显示，对于现量和比量相违，只是举例说明，并没有那样说理由，声音不能听闻。瓶子是常有，仅仅是这样说的。第三，以现量破除，根本上说需要说意义。注释中说听闻所取作为例子。第一，说了以现量破除就可以，为什么说现量意义呢？如果问，对于这个现量相违也需要说意义，因为如同法，声音等是造作和无常等多种相违的事物本身，在世间中成为著名的自性，是怎样的呢？像那样如同蛇的头一样，对于多种显现的心识，因为不生起，以听觉所识的不同的方式，无二地显现，为了那个意义而说了意义。感官意识所显现的生处之物，自己的自性显现是什么，如果舍弃这个，就会变成现量相违。像那样以意义的确定，从建立方面来说，自己的自性本身，那个被称为所取的意义，因此取了那个显现的形象。从破除方面来说，剩余的相异的特征的共相，仅仅是从分别的角度，以分别假立为不同，自己的自性是无实有的自性，因此，显示了那个不是感官的行境。因为那个没有自相，为了知道不产生自执的感官意识。第二，在讲解以现量破除的时候，说没有声音就可以，为什么说与感官相关的声音不是听闻所取呢？如果问，仅仅是没有声音，一般会怀疑为完全没有，或者常遍的声音没有，或者在这个时间和地点没有等等，为了显示以现量破除，需要语句的连接。如果说声音完全没有，最终也与现量相违，但是那个与听觉所识的境没有关联，就不能获得以现量破除，因此说了听闻所取，就产生了非常清楚的理解。如果共相不是感官意识的境，因此共相的法不是现量所量，已经成立的缘
English
It is shown with reasons. For contradiction by direct perception and inference, it is only an example, and the reason is not stated as such. Sound cannot be heard. It is only said that the pot is permanent. Third, to refute by direct perception, it is said that it is necessary to mention the meaning in the root text. In the commentary, the purpose of mentioning the audible object as an example. First, it is sufficient to say that it is refuted by direct perception, but what is the need to say 'direct perception meaning'? If asked, there is a need to mention 'meaning' even for this contradiction by direct perception. For example, like sound, which is a phenomenon, it is the very object of various contradictions such as being made and impermanent, and what is it that has become the nature of being famous in the world? Like the hood of a snake, since the mind that appears in various ways does not arise, it appears indivisibly in the manner of being different from what is known by hearing. Therefore, 'meaning' is said for that meaning. If one abandons what appears to the sense consciousness, the substance of the birth, the appearance of its own nature, it will become contradictory to direct perception. Thus, by the determination of meaning, from the aspect of establishment, the very nature of its own character, that is called the meaning of what is taken, and therefore the appearance of that aspect is taken. From the aspect of negation, the general characteristic of the remaining different characteristics is only from the point of view of distinction, and it is falsely assumed to be different by discrimination, and its own nature is the nature of non-reality. Therefore, it is shown that it is not the object of the senses. Since it has no self-character, it is for the sake of knowing that it does not generate the sense consciousness of self-grasping. Second, when explaining the refutation by direct perception, it is sufficient to say that there is no sound, but why is it stated that the sound related to the senses is not audible? If asked, merely saying that there is no sound may generally be suspected of being completely non-existent, or that there is no sound that is constant and pervasive, or that it does not exist in this time and place, etc. In order to show the refutation by direct perception, a connection of words is necessary. Even if it is said that there is absolutely no sound, it is ultimately contradictory to direct perception, but since it is not related to being in the object of auditory consciousness, it is not possible to obtain refutation by direct perception. Therefore, by mentioning the audible object, it generates a very clear understanding. If the general characteristic is not the object of sense consciousness, then the qualities of the general characteristic are not measurable by direct perception, and it has been established that
Chinese
即使立誓放弃它，如果用比量对它造成损害，那么比量就能消除，但并非现量造成损害。例如，说“声音是常”时，无法用现量消除。因此，为了清楚地理解现量消除，通过举例说明可听性来表明，可听性仅限于听觉的对境，不会与一般等混淆。如果说，即使说了可听性，也理解为可听性的一般，无法用现量消除，所以需要说声音没有自相。即使说了自相，因为在任何情况下，自相都不是所表达的事物，所以声音表达一般对所有声音都是相同的，但由于显现、推测混合，所以会表达自相。因此，通过阻止声音不具备可听性的法，听觉自身通过现量成立，从而造成损害，即使说没有自相，也与说没有声音意义相同。因此，声音的自相不是声音的对境，而是听觉的对境。因为通过听觉现量成立，所以必须依赖于听觉来建立它的
English
Even if a vow is made to abandon it, if inference causes harm to it, then inference can eliminate it, but it is not the case that manifestness causes harm. For example, when saying "sound is permanent," it cannot be eliminated by manifestness. Therefore, in order to clearly understand manifest elimination, it is shown by mentioning audibility as an example, audibility is definitely only the object of hearing consciousness, and will not be confused with generality, etc. If it is said that even if audibility is mentioned, it is understood as the generality of audibility, and cannot be eliminated by manifestness, so it is necessary to say that sound has no self-character. Even if self-character is mentioned, since self-character is not the object to be expressed in any way, the expression of generality by sound is the same for all sounds, but since appearance and speculation are mixed, it will express self-character. Therefore, by preventing sound from not having the quality of audibility, hearing itself is established through manifestness, thereby causing harm, and even if it is said that there is no self-character, it is the same as saying there is no sound. Therefore, the self-character of sound is not the object of sound, but the object of hearing consciousness. Because it is established manifestly by hearing, it is necessary to rely on hearing to establish its
Chinese
為了知道對這個應成式有什麼阻礙或破除，以及沒有什麼需要破除，所以說「自之所依」。也就是說，如果對應成式的自之所依法，也就是有法，產生破除，那麼宗就不成立了。第二，為什麼需要在破除的時候提及呢？因為在解釋宗的定義時，已經由「自己所許」的意義所成立了。因為不是將集合作為應成式，而是對個別的支分沒有想要了解的，而且如果應成法的那一個所依不存在，那麼那個法就無法成立。 從第801頁到第901頁。 而且不是那個法的所依，就沒有研究的必要，就像聲音是無常的，沒有必要研究瓶子一樣，所以這句話會變成沒有簡別。如果有人問：自己所許的對象是有法，這個意義雖然在解釋宗的定義時就能夠了解，但是因為這裡也說了「自之所依」或「有法」，所以對於當時成為法之所依的有法，即使受到損害，也會損害應成式，這是為了成立的意義。之所以會損害，是因為所依有法與成立相違，因此必須依靠它的法成立也是相違的。否則，如果沒有說「自之所依」，那麼反駁者會說，他所許的對象是具有天神形象的法，是應成式，因此在某些情況下，會認為只是損害了應成法，因此在指出立宗的過失時，也提到了「自己的有法」。這裡的「僅」這個詞是唯一的意思，也就是為了斷除認為僅僅損害應成法，即使損害有法也沒有關係的想法，所以才說了「自之所依」。第二，簡別的必要是：其他的邪分別，譬喻等。 這句話能消除那樣的疑惑。 這是為了避免爭論。第一，對於事物和他人所許的不合理。第一，像這樣的「自之所依」不需要確定為完全簡別，因為集合是應成式已經成立，所以如果損害有法，那麼損害應成法這件事也已經在意義上成立了嗎？是的，對於聰明的反駁者來說是這樣，但是為了遮止其他不聰明者的邪分別， 這是為了這個目的。有些反駁者認為，所許的法具有特殊的性質