Tibetan
ར་སྣང་བ་ཅན་ཡིན་ཡང་ཡུལ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཚད་མ་ལ་ལྟོས་ནས་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་བར་འགྱུར་བས་ན་དེ་ནི་སྐབས་འདིར་བསྟན་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དེའང་བདག་རྐྱེན་དབང་པོ་ཕྱི་དང་ནང་གི་འཁྲུལ་རྒྱུས་ཉེར་གནོད་ཅན་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་ཡང་རབ་རིབ་འབའ་ཞིག་ཙམ་མདོར་གསུངས་པ་ནི་ཉེར་གནོད་གཞན་ཡང་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ཡི་སླད་དུ་ཡིན་ཏེ་འཁྲུལ་རྒྱུས་རྟེན་དབང་པོ་ལ་གནོད་པ་ཅན་མཐའ་དག་ཀྱང་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། ཕྱོགས་སྔའི་འདོད་བརྗོད་དེ་འགོག་པའོ། །དང་པོ། རབ་རིབ་ཀྱིས་བསླད་པའི་ཟླ་གཉིས་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀུན་བཏུས་ཀྱི་འགྲེལ་བྱེད་ཁ་ཅིག་གིས་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་གིས་རྟོག་བྲལ་ཙམ་མངོན་སུམ་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསམས་ནས་ཟླ་གཉིས་སོགས་རྟོག་བྲལ་སྒྲུབ་པའི་ལོག་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་དབུས་ན་རབ་རིབ་གནས་པའི་ཟུར་གཉིས་སུ་རིམ་གྱིས་མཐོང་བ་ན་ཅིག་ཅར་དུ་ཡོད་པར་ཡིད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་པའོ། །གཉིས་པ་དེ་དགག་པ་ལ། ཡིད་རྟོག་ཡིན་ལ་ལུང་རིགས་འགལ། །དེ་ཕྱིར་རྟོག་མེད་ཡིན་མཇུག་བསྡུ། །དང་པོ་ལ། ལུང་དང་རིགས་པར་འགལ་བ་གཉིས། །དང་པོ་ལ། དངོས་དང་ཉེས་སྤོང་ལན་ དགག་པའོ། །དང་པོ། ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་སོགས་ཡིད་རྟོག་ཏུ་འདོད་པ་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་མིན་ཏེ། རྩོད་གྲུབ་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་ལ་བརྟག་པའི་སྐབས་སུ་སྔོ་འཛིན་མ་འཁྲུལ་བའི་དབང་ཤེས་དང་། ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལ་སོགས་པ་རྟོག་མེད་འཁྲུལ་བའི་བློའི་སྐབས་སུ་དབང་པོའང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པར་ཐལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་གཞུང་འདི་དང་ནི་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་སོགས་ཡིད་རྟོག་ཏུ་འདོད་པ་དེ་དག་འགལ་ལོ། །དེའང་རྩོད་གྲུབ་མཁན་པོའི་བཞེད་པར་དབང་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་རྐྱེན་ཕྱི་དོན་དངོས་ཡིན་པར་འདོད་པ་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕྱི་དོན་དེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལས་དབང་ཤེས་སྐྱེའམ། དེ་ལས་གཞན་དུ་སྣང་། དང་པོ་ལྟར་ན། དེ་དག་གི་ལུགས་ལ་དབང་ཤེས་ལ་ཡུལ་ལྔ་རགས་པ་སྣང་བར་འདོད་པས་ན་རགས་པ་རྫས་སུ་མེད་པས་རང་འཛིན་སྣང་བ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་ལ། ཕྱི་དོན་དངོས་ནི་རགས་པར་མེད་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྫས་སུ་ཡོད་པས་རྒྱུ་རྡུལ་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ལས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དོན་རང་ཉིད་ལ་དབང་ཤེས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པར་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཙམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཡིན་ན་སྔོ་འཛིན་དང་ཟླ་གཉིས་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ལའང་དབང་པོ་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དམིགས་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐྱོན་བརྗོད་པར་མཛད་པས་ན་སྔོ་འཛིན་བཞིན་དུ་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་སོགས་ཀྱང་དབང་པོ་ལས་སྐྱེས་པར་གསུངས་པ་འདིས་དབང་ཤེས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ། གལ་ཏེ་དབང་པོའང་བརྒྱུད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་དབང་ཤེས་ཀྱི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་པས་སྐྱོན་དེ་མེད་ཅེ་ན། བརྒྱུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཀྱང་དེ་སྟོན་པ་སྐབས་སུ་མ་བབས་ཏེ་རྩོད་གྲུབ་ཀྱི་དབང་པོའི་ཤེས་པའི་དམིགས་པའམ་སྤྱོད་ཡུལ་དག་དཔྱད་པ་ཡི་སྐབས་འདི་ལ་ཡིད་ཀྱི་ནི་རྒྱུ་གང་ ཡིན་བཤད་པ་སྐབས་སུ་བབས་པར་ཅི་ལྟར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་འབྲེལ་བ་མེད་པས་དེ་བརྗོད་པར་མི་རིགས་སོ། །གཉིས་པ་ལ། དབང་ཤེས་ཡིན་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་འགོད། །ཡིད་རྟོག་ཡིན་ལ་གནོད་བྱེད་སྟོན། །དང་པོ། ཚུལ་འདིས་དབང་ཤེས་སུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་དབང་པོའི་ཤེས་པ་གང་ཞིག་དབང་པོ་ལ་རྟེན་པའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་འདྲི་བར་མཛད་པའོ། །ཕ་རོལ་པོ་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་གང་ཞིག་རང་གི་རྟེན་དབང་པོ་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཅན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཟླ་གཉིས་སོགས་ལ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དབང་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྟེན་དབང་པོ་གསལ་མི་གསལ་སོགས་སུ་འགྱུར་བས་ཤེས་པ་དེའང་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་དབང་པོ་ལ་རྟེན་པའི་དོན་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལ་སོགས་པ་འདི་ཉིད་ལ་ཡོད་ན་ཞེས་སམ། ཡང་ན་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་སོགས་ནི་དབང་པོ་རྣལ་མ་ལས་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་པས་དབང་པོ་ལ་མི་རྟེན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འགྱུར་བའི་དབང་པོ་ལ་རྟེན་པ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་འགྱུར་བས་ཅིའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པར་མི་འདོད་པར་དབང་ཤེས་མིན་ཞེས་འགོག་སྟེ་འགོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་མེད་དོ། །གཉིས་པ་ལ། ཧ་ཅང་ཐལ་བ་མང་དུ་འཕེན། །ཐལ་བ་ཐ་མར་མ་ངེས་སྤང་། །དང་པོ། ཟླ་གཉིས་སོགས་སུ་སྣང་བ་འདི་རྟོག་མེད་དབང་ཤེས་འཁྲུལ་སྣང་མིན་པར་ཡིད་རྟོག་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ན་ཟླ་གཉིས་དང་སྐྲ་ཤད་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་འདིར་ཡང་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་སོགས་སུ་འཁྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དབང་པོའི་འགྱུར་བ་ཡོད་ན་ཡང་ཡིད་མ་འཁྲུལ་བས་ཟླ་གཉིས་སོགས་མེད་པར་ངེས་ཙམ་གྱིས་དེའི་སྣང་བའང་ལྡོག་པར་འགྱུར་བར་ཐལ་ལ། ཡང་རྟེན་དབང་པོའི་བསླད་པ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོག་ཀྱང་འདི་ དབང་པོ་ལ་མི་རྟེན་པར་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱིས་སྒྲོ་བཏགས་པས་ན་སྣང་བ་དེ་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྦྲུལ་འཛིན་དེ་བཞིན་གང་ཟག་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ནི་འདི་ན་ཟླ་གཉིས་དང་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདུག་གོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དག་གིས་མིག་མི་གསལ་བ་དང་ཡིད་གཏད་པ་སོགས་རྐྱེན་ཚོགས་པ་འགའ་ཞིག་གི་ཚེ་སྣང་བ་དེ་འཇོག་པར་ཐལ་ཏེ། མུན་པ་ཚབ་ཚུབ་དང་སྦྲུལ་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་སུ་དོགས་པ་ཟ་བ་ལ་འཁྱིལ་ལུགས་སོགས་འདྲ་བའི་ཐག་པ་བསྟན་ནས་སམ། མ་བསྟན་ཀྱང་འདི་ན་སྦྲུལ་འདུག་ཅེས་བརྗོད་པས་སྦྲུལ་འཛིན་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྒྲོ་འདོགས་པ་ནི་སྔར་མཐོང་བ་ལ་ལྟོས་པས་ན་སྐྲ་ཤད་སོགས་ཀྱང་དེར་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ན་སྔར་སྐྲ་ཤད་སོགས་མཐོང་བ་དྲན་པ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྔར་མ་མཐོང་བར་དུ་སྒྲོ་མི་འདོགས་ཀྱང་མིག་ལ་སྐྱོན་ཡོད་པ་ན་མིག་ཕྱེ་བ་ཙམ་གྱིས་དེ་སྣང་བ་ལས་སྔོན་མཐོང་བ་ལ་མི་ལྟོས་སོ། །གལ་ཏེ་ལྟོས་ན་ཐོག་མའི་སྐྲ་ཤད་ནམ་ཡང་མི་འཛིན་པར་ཐལ་བ་དང་། རྟོག་བཅས་འཁྲུལ་བ་ཡིན་ན་དེར་རྟོག་པ་ཙམ་ལས་མངོན་སུམ་དུ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བར་ཐལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟོག་བཅས་ཡིན་ཡང་གསལ་སྣང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་རྨི་ལམ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན། རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་རྟོག་བཅས་ཀྱི་སྣང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིད་ལོག་པའམ་སད་པ་ན་ཡང་ཡུལ་གསལ་བར་སྣང་བ་ཅན་གྱི་བློ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟོག་མེད་ཡིན་ལ། སད་རྨི་གཉིས་ཀར་ཡང་གསལ་པོར་སྣང་བ་དེ་ལྟ་མིན་ན་རྟོ༷ག་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་མཇུག་བསྡུ་ནི། སྣང་ཡུལ་མངོན་སུམ་ཡིན་པ་དེ་ཕྱིར་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལ་སོགས་དེ་རྟོག་པ་མེད་ན་ཡང་མངོན་སུམ་ཚད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་བཀག་པ་སྟེ་འཇུག་ཡུལ་ལ་བསླུ་ ཞིང་སྣང་བ་ལྟར་ཐོབ་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་བྲལ་དམིགས་ཀྱིས་བསལ་བ་དེ་དོན་དུའང་མངོན་སུམ་ལྟར་སྣང་ལ་རྟོག་རྟོག་མེད་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་བཤད་པས་འཁྲུལ་པ་ཟློག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཚད་མའི་འབྲས་བུ་ལ། །ཚད་མའི་འབྲས་བུ་དོན་གཞན་མིན། །དེ་ཡི་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱས་པར་བརྗོད། །དང་པོ་ལ། སྣང་ཚུལ་ཚད་འབྲས་གཞལ་གསུམ་ཕྱེ། །གནས་ཚུལ་དོན་ལ་དབྱེ་བ་མེད། །དང་པོ་ལ། མ་བརྟགས་འཇིག་རྟེན་དང་མཐུན་སྤྱི། །བརྟགས་ནས་བསྟན་བཅོས་མཐུན་བྱེ་བྲག །དང་པོ་ལ། དགག་དང་གཞག་དང་རྩོད་སྤང་གསུམ། །དང་པོ་ལ། དོན་འདྲ་སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་མར་བསྒྲུབ། །དེ་ཕྱིར་ཚད་འབྲས་གཅིག་པ་ཡིན། །དེ་ལ་མི་འཐད་རྩོད་པ་སྤང་། །དང་པོ་ལ། སྒྲུབ་བྱེད་ཉིད་འཇོག་འཐད་སྤྱི་སྟོན།
Chinese
虽然是具有显现的，但因为没有境，所以依赖于现量，而变成相似现量，因此这是此时所要阐述的主要内容。而且，据说这是从自缘、根、内外之错乱因，具有近损之因所产生的。其中，仅仅简略地说到眼翳，是为了表示其他的近损，也就是包括了一切对所依根有损害的错乱因。第二，驳斥对方的观点。第一，有些《集论》的注释者说，被眼翳所迷惑的二月显现等等，也是意的分别。他们认为无分别仅仅是现量的特征，所以二月等等是成立无分别的错误的例子。他们认为，当眼翳位于眼睛中央，在两个角落逐渐看到时，是意念臆测为同时存在的，就像把绳子执为蛇一样。第二，驳斥它：是意分别，与经论相违，与理相违。因此总结为非分别。第一，分为与经论相违和与理相违两种。第一，驳斥真实和遮遣过失的回答。第一，认为二月显现等是意分别，不是论师的观点。在观察辩论成立的所缘缘时，青色之执不是错乱的根识，以及二月显现等等，在无分别错乱的心的场合，因为根也是因，所以成为所缘的说法是错误的。论师陈那的这个论典，与认为二月显现等是意分别的那些说法是相违的。也就是，在辩论成立者的观点中，根识的所缘缘被认为是外境真实，对此论师问道：外境是如何显现而产生根识的呢？还是以其他方式显现？如果是第一种情况，按照他们的观点，根识显现五种粗大的境，因为粗大不是实有，所以不能作为产生自执显现的因。外境真实虽然不是粗大，但存在于极微的实有中，所以是依靠因微尘本身的力量而成为所缘的。如果说，事物本身没有产生根识的能力，仅仅是作为因就成为所缘，那么
English
Although it has appearance, but because it lacks an object, it relies on direct perception and becomes a semblance of direct perception. Therefore, this is the main topic to be explained here. Moreover, it is said that this arises from the self-cause, the senses, the causes of confusion both internal and external, and the presence of detrimental factors. Among these, the brief mention of mere cataracts is to indicate other detrimental factors, that is, to include all causes of confusion that are harmful to the dependent senses. Second, refuting the opponent's assertion. First, some commentators on the Abhidharmasamuccaya say that the appearance of two moons, etc., which are obscured by cataracts, are also mental constructs. They think that mere non-conceptualization is the characteristic of valid direct perception, so the two moons, etc., are incorrect examples for establishing non-conceptualization. They think that when cataracts are located in the center of the eye, and one gradually sees two corners, the mind imagines that they exist simultaneously, just like mistaking a rope for a snake. Second, refuting that: It is mental construction, which contradicts scripture and reason. Therefore, it concludes that it is non-conceptual. First, it is divided into two: contradiction with scripture and contradiction with reason. First, refuting the answers of reality and refuting faults. First, the view that the appearance of two moons, etc., is mental construction is not the intention of the teacher. When examining the objective condition of the establishment of debate, the consciousness of grasping blue is not a mistaken sense consciousness, and in the case of the non-conceptual mistaken mind of the appearance of two moons, etc., since the sense is also a cause, it is wrong to say that it is the object. This treatise of the teacher Dignāga contradicts those who think that the appearance of two moons, etc., is mental construction. That is, in the view of the debater, the objective condition of sense consciousness is considered to be an external reality. To this, the teacher asks: How does the external object appear and produce sense consciousness? Or does it appear in another way? If it is the first case, according to their view, sense consciousness appears to have five coarse objects, and since coarseness is not real, it cannot be the cause of producing self-grasping appearance. Although the external reality is not coarse, it exists in the reality of atoms, so it becomes the object by the power of the causal atoms themselves. If it is said that the thing itself does not have the ability to produce sense consciousness, but merely being a cause makes it the object, then
Chinese
而且，对于执取青色和显现二月之识，由于感官是其因，所以那也成了所缘缘，这样作了责难。因此，就像执取青色一样，显现二月等也说是从感官所生，这便成立了是感官识。第二，如果说，感官也是通过传递成为意的因，因为是感官识的俱生缘，所以没有那个过失。即使是传递的因，但那不是阐述的时候，因为辩论成立的感官识的所缘或行境等进行观察的时候，对于这个场合，意的因是什么进行讲述，怎么会成为适当的时候呢？因为没有关联，所以不应该说那个。第二，感官识成立而安立能立，是意识分别而显示能害。第一，以这种方式会成立是感官识吧，这样心中想着，询问什么是感官的识，什么是依赖于感官的意义。对方说，如果某个识是跟随自己的所依感官的有无而转变的，那么，那与二月等相同，所以会成为感官识。如果说，所依感官变得明不明等，识也同样具有那样变化的，那是依赖于感官的意义，那么，那也存在于二月显现等本身中，或者说，二月显现等是从真实的感官变化而来的，所以不依赖于感官，那么，那是依赖于变化的感官，这本身就变成了它的体性，为什么不认为是依赖于感官而生的识，而阻碍说不是感官识呢？因为没有阻碍的理由。第二，施加非常多的太过，舍弃最终不决定的太过。第一，如果显现二月等不是无分别感官识的错觉显现，而是意识分别的错觉，那么，在二月和发梳等的显现中，也像绳子上错认为蛇等一样，即使有感官的变化，但由于意识没有错乱，仅仅是确定没有二月等，那个显现也会消失，这太过分了。而且，即使所依感官的损害如眼花等消失，但这个 不依赖于感官，而是像执著于我等一样，是意识的
English
Moreover, regarding the consciousness that apprehends blue and the appearance of two moons, since the senses are the cause, that also becomes the objective condition, thus making an accusation. Therefore, just like apprehending blue, the appearance of two moons, etc., are said to arise from the senses, which establishes that it is sense consciousness. Second, if you say that the senses are also the cause of mind through transmission, because it is the immediately preceding condition of sense consciousness, then there is no fault. Even if it is a transmitted cause, that is not the time to explain it, because when examining the object or realm of sense consciousness that is debated and established, how can it be appropriate to discuss what the cause of mind is in this context? Because there is no connection, it is not appropriate to say that. Second, establish the proof that it is sense consciousness, and show the harm that it is conceptual mind. First, thinking in this way that it will be established as sense consciousness, he asks what is sense consciousness, what is the meaning of relying on the senses. The opponent says, if a consciousness is one that follows the presence or absence of its basis, the senses, then that is the same as two moons, etc., so it will become sense consciousness. If you say that the meaning of relying on the senses is that the basis, the senses, becomes clear or unclear, etc., and the consciousness also has such changes, then that also exists in the appearance of two moons, etc., or that the appearance of two moons, etc., comes from the change of the real senses, so it does not rely on the senses, then that relies on the changing senses, and this itself becomes its nature, why not consider it a consciousness that arises depending on the senses, and obstruct it by saying it is not sense consciousness? Because there is no reason to obstruct it. Second, apply too many extremes, and abandon the extremes that are ultimately uncertain. First, if the appearance of two moons, etc., is not an illusory appearance of non-conceptual sense consciousness, but an illusion of conceptual mind, then in the appearance of two moons and hair combs, etc., just like mistaking a rope for a snake, etc., even if there is a change in the senses, but because the mind is not confused, merely determining that there are no two moons, etc., that appearance will also disappear, which is too extreme. Moreover, even if the damage to the basis, the senses, such as blurred vision, disappears, this does not rely on the senses, but is like clinging to self, etc., it is the mind's