Tibetan
་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ཚུལ་རིགས་པས་རྒྱས་པར་བསྒྲུབས་པར་མཛད་པས་ན། དང་པོ་གཞལ་བྱ་གཉིས་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྐབས་འདིར་སྐྱེས་བུའི་འཇུག་ལྡོག་གི་ཡུལ་ཉིད་དུ་བཟུང་བ་དེ་ལ་དོན་དམ་པར་རང་འབྲས་སྐྱེད་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐབས་འདིར་དོན་དམ་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། གཞན་དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་འདྲའི་ཡུལ་དེ་དག་ནི་རང་མཚན་དང་སྤྱི་མཚན་ཞེས་བྱ་ལ། དོན་བྱེད་ནུས་མི་ནུས་དེ་དག་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་ཆོས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་བདེན་གཉིས་ཀྱང་དེ་ལ་དེ་ལྟར་བརྡ་གདགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། མི་སྲིད་པ་དང་ཁྱབ་ཆེས་སྤོང་། །དང་པོ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒོལ་བ་དག་ན་རེ། གལ་ཏེ་འདི་ལྟར་དོན་དམ་དཔྱོད་པའི་རིགས་པས་ དཔྱད་པ་ན་ཇི་ལྟར་ཟླ་གཉིས་མ་གྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཟླ་གཅིག་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པས་དེ་གཉིས་མགོ་མཉམ་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་དོན་བྱེད་ནུས་པ་མེད་པར་ཚད་མས་གྲུབ་པས་དོན་དམ་པར་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དེ་མི་སྲིད་དོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་དཔྱོད་པས་དཔྱད་ན་ཆོས་གང་ཡང་མི་རྙེད་པ་ནི་བདེན་གྱི་འོན་ཀྱང་དེས་ཐ་སྙད་ཚད་མའི་འཇུག་ཡུལ་དཔྱད་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་འགོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་སྙད་དཔྱད་པའི་ཚད་མའི་ངོར་དེ་ཁེགས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱི་སྣང་བ་ས་བོན་སོགས་ནི་མྱུ་གུ་སོགས་རང་འབྲས་བསྐྱེད་པ་དང་། མེས་བཙོ་སྲེག་གི་དོན་བྱེད་པ་སོགས་རང་མཚན་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་དོན་བྱེད་པའི་ནུས་པ་བསླུ་མེད་བསྙོན་མེད་དུ་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པའི་ཚད་མས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་དུ་དོན་བྱེད་པར་སྣང་བ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་སྐྱེ་བ་སོགས་དོན་བྱེད་པ་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་དོན་མི་བྱེད་པ་ཟླ་གཉིས་དང་མགོ་མཉམ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པར་འདོད་ན། ཅི་སྟེ་སྐྱེས་བུའི་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པར་དོན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དག་གིས་དོན་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཅི་ལ་འགྱུར་ཏེ་འགྱུར་མི་རིགས་སོ། །ཕ་རོལ་པོ་དེ་དག་ན་རེ། དེ་འདྲའི་དོན་བྱེད་པ་དེ་ཡང་སྐྱེས་བུའི་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་གྱི་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ས་བོན་རང་གི་སྟེང་ན་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་དོན་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་མ་གྲུབ་པར་ཤིན་ཏུ་ཡང་འདོད་དེ། དོན་དམ་དཔྱོད་པས་དཔྱད་ན་མི་འགྲུབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཙམ་དུ་གསུངས་པས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་དཔྱད་པས་དཔྱད་ན་གཅིག་དང་དུ་མར་བྲལ་ བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་གནས་མི་རྙེད་པར་ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་འདོད་མོད། རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱི་སྣང་བ་ནི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་སྣང་བ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐ་སྙད་པའི་ངོར་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། དེ་དོན་དམ་དཔྱོད་པས་མི་སྣང་བར་བསྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁས་ལེན་ནོ་སྙམ་ན། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་སྣང་བ་དེ་ལ་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་ལྟ་བུ་སྣང་བ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་རང་མཚན་མེད་པ་དང་། ཟླ་གཅིག་སྣང་བ་ལྟ་བུ་སྣང་བ་ལྟར་དོན་རང་མཚན་ཡོད་པ་གཉིས་ཕྱི་དོན་ལ་དཔྱོད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོར་ཡོད་པ་དེ་དོན་དམ་དཔྱོད་པས་མེད་ཅེས་དགག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཁས་ལེན་ནོ་སྙམ་ན། འདིར་ཡང་དོན་དམ་པར་དོན་བྱེད་པ་ཞེས་པ་དེ་ཕྱི་དོན་ལ་དཔྱོད་པའི་སྐབས་སུ་དོན་རང་མཚན་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྡ་སྦྱར་བ་ཡིན་ན་དེ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགོག་པར་རིགས་སམ་བསམ་པར་གྱིས་ཤིག །གལ་ཏེ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དང་མི་ནུས་པར་བཞག་པ་དེ་ཀུན་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་མཉམ་ལ་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པར་མཉམ་པས་ན་ཐ་སྙད་རང་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པ་དེ་འགོག་གོ་ཞེ་ན། རང་མཚན་ཡོད་པ་ཟླ་གཅིག་དང་མེད་པ་ཟླ་གཉིས་ལྟ་བུ་ཐ་སྙད་དུ་མགོ་མཉམ་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པ་བརྗོད་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་རིགས་པ་ནི་དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པ་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དོན་དམ་པར་མ་གྲུབ་པས་ཐ་སྙད་དུ་མགོ་མཉམ་པར་གྱུར་ན། སྐྲ་ཤད་དང་སྐྲ་དངོས་ཀྱང་དོན་བྱེད་མི་བྱེད་ལ་ཐ་སྙད་དུ་མགོ་མཉམ་དགོས་ན་དེ་འདྲ་ཐ་སྙད་དུ་མགོ་མཉམ་པར་སུས་ཀྱང་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ་ཐ་སྙད་དཔྱོད་པ་རང་གི་ངོར་མི་མཉམ་པར་བསླུ་མེད་དུ་གྲུབ་པས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྲ་དངོས་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རྟོག་པས་དེ་ལྟར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་རང་གི་ངོས་ནས་དོན་བྱེད་པར་མི་འགྲུབ་བོ་ཞེ་ན། རྟོག་པས་ཕར་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལ་ཞེས་པ་འདི་ཅི་ཞིག །དངོས་པོ་དེ་ལ་འཁྲུལ་བ་ཞིག་གམ་མ་འཁྲུལ་ བའི་བློ་གང་ཡིན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ལ་མེད་བཞིན་བློས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་འཁྲུལ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་ན་བསླད་པའམ་རྟོག་པས་སྒྲོ་མ་བཏགས་པར་ཡུལ་རང་གིས་དོན་མི་བྱེད་པ་དཔེར་ན་རྟོག་མེད་འཁྲུལ་བ་ཟླ་གཉིས་ལྟ་བུ་འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་ཀྱི་བར་དུ་ཡུལ་དེ་མི་སྣང་བ་དང་། རྟོག་པ་འཁྲུ
Chinese
因此，以理智详尽地论证了存在能作等差别。首先，这两个所量之自相是什么样的呢？在此确定名言的量时，凡是被认为是士夫取舍之境者，即是能真实产生自果的能作，此即是此时的胜义有。而不能作的，则称为世俗有。这样的境，称为自相和共相。能作与不能作，则被说是自与共之法的体性。名言时的二谛，也同样如此称谓。第二，遣除不可能和太过宽泛。第一，依于说无自性者的宗派，辩论者说：如果这样以胜义理智观察，如何二月不成立，同样一月也不成立，因此二者变得相等。因此，以量成立一切法在胜义中无能作，所以胜义中的能作是不可能的。如果说，以胜义观察则任何法都找不到，这是真的，然而这并不能遮止名言量所缘境的观察时的能作，因为在名言观察的量前，遮止它是不可能的。其理由是，仅仅是这些因缘的显现，如种子等，产生苗芽等自果，以及火作煮烧等作用，因为名言观察的量无欺、无可否认地见到自相的事物们具有能作的能力。如果说，在名言中显现的能作，如果以胜义观察，则找不到生等能作，因此认为不作与二月相等是世俗。那么，为什么不依赖士夫的分别假立，事物本身的能作会变成那样呢？不应该变成那样。那些他者说：那样的能作也是士夫分别假立的世俗，而不是不假立，种子自身上产生苗芽的能作之相没有成立，他们非常如此认为。
English
Therefore, it is elaborately proven with reason that there are differences such as functioning. First, what are the characteristics of these two objects of measurement? Here, when establishing the validity of conventional cognition, whatever is regarded as the object of acceptance and rejection of a person is what is truly capable of producing its own result, which is what exists ultimately in this context. And what is incapable of functioning is called conventionally existent. Such objects are called particulars and universals. The ability or inability to function is said to be the nature of the self and common dharmas. The two truths in the context of conventions are also designated as such. Second, refuting the impossible and the overly broad. First, based on the tenets of those who assert selflessness, the opponents say: If, in this way, one examines with ultimate reasoning, just as a double moon is not established, so too a single moon is not established, and therefore the two become equal. Therefore, since it is established by valid cognition that all phenomena do not have the ability to function ultimately, the ability to function ultimately is impossible. If it is said that when examined with ultimate analysis, no phenomenon is found, that is true, but that does not prevent the ability to function when examining the object of conventional valid cognition, because it is impossible to negate it in the face of conventional valid cognition. The reason for this is that the appearance of just these conditions, such as seeds, etc., produce their own results such as sprouts, and the function of fire to cook and burn, etc., because conventional valid cognition sees without deception and undeniably that objects of self-characterization have the ability to function. If it is said that the functioning that appears in convention, if examined ultimately, does not find the functioning of arising, etc., and therefore it is considered that non-functioning is equal to a double moon and is conventional. Then, why would the functioning of the objects themselves, regardless of the imputation of a person's mind, become like that? It should not become like that. Those others say: Such functioning is also a conventionality imputed by a person's mind, and without imputation, the characteristic of the seed itself producing a sprout is not established, they strongly believe so.
Chinese
如果有人说，用胜义谛的理智来观察就不能成立，而且如来也说过一切法都是由分别的势力所安立的。那么，现在就详细解释它的意义：我们也很赞同，用胜义谛的理智来观察，就找不到可以执著于远离一和多的法的处所。然而，仅仅是这种因缘的显现，是凭借因缘的势力而显现的，仅仅凭这一点，在世俗谛的层面就是成立的。但这并不是要证明用胜义谛的理智就不能显现。如果承认这一点，那么，像因缘的势力而显现的二月一样，外境没有自相；又像显现一月一样，外境有自相。这两种在外境上进行观察的世间名言层面是存在的，但这并不是用胜义谛的理智来否定它。如果也承认这一点，那么，这里所说的“在胜义谛中起作用”，如果是在观察外境时，将“具有自相”作为术语来使用，那么你又怎么能否定它呢？请好好思考一下。如果说，能起作用和不能起作用的安立，都是仅仅显现而已，在胜义谛中没有成立，所以是相同的，因此要否定以自相成立的名言。那么，就应该说明有自相的一月和没有自相的二月，在名言中变得相同的道理。如果说，道理就是没有在胜义谛中成立。那么，因为没有在胜义谛中成立，所以在名言中就变得相同了，那么，梳子和真头发，在起作用和不起作用上，也应该在名言中变得相同，但像这样在名言中变得相同，是谁也无法成立的，因为名言的理智在自己的层面，已经无可辩驳地成立了不相同。如果说，真头发的起作用，也只是由分别念那样假立的，从事物自身来说，是不能成立起作用的。那么，这个“由分别念向外假立”是什么意思呢？是对事物产生迷惑，还是不迷惑的智慧？如果认为是对事物本来没有的，由心假立的迷惑，那么，在没有被蒙蔽或者分别念没有假立的情况下，事物自身不起作用，例如没有分别念的迷惑，二月一样，在没有被迷惑的原因蒙蔽之前，那个事物不会显现，而且分别念的迷惑
English
If someone says that it cannot be established by examining with the wisdom of ultimate truth, and that the Thus-gone One has also said that all phenomena are merely established by the power of conceptualization. Then, let's explain its meaning in detail: We also strongly agree that by examining with the wisdom of ultimate truth, one cannot find a place to cling to phenomena that are separate from one and many. However, the appearance of just this condition is established in the face of conventional truth by the appearance of just that much by the power of conditions. But it is not to prove that it is not visible by the wisdom of ultimate truth. If you admit that, then, like the appearance of two moons that appear due to the power of interdependence, external objects have no self-characteristic; and like the appearance of one moon, external objects have self-characteristic. These two exist in the worldly conventional level of examining external objects, but it is not to deny that they do not exist by the wisdom of ultimate truth. If you also admit that, then, here, the so-called "acting in ultimate truth," if it is used as a term for "having self-characteristic" when examining external objects, then how can you deny it? Please think about it carefully. If you say that the establishment of being able to act and not being able to act are all just appearances, and they are the same because they are not established in ultimate truth, so you deny the conventional truth established by self-characteristic. Then, you should explain the reason why the one moon with self-characteristic and the two moons without self-characteristic become the same in conventional truth. If you say that the reason is that it is not established in ultimate truth. Then, because it is not established in ultimate truth, it becomes the same in conventional truth, then the comb and real hair should also become the same in conventional truth in terms of acting and not acting, but no one can establish that they become the same in conventional truth like that, because the wisdom of conventional truth has irrefutably established that they are not the same in its own level. If you say that the acting of real hair is also just falsely imputed by conceptualization, and it cannot be established that it acts from the object itself. Then, what does this "falsely imputed outward by conceptualization" mean? Is it a delusion about the object, or a non-delusive wisdom? If you think that it is a delusion falsely imputed by the mind to the object that does not exist, then, in the absence of being obscured or conceptualization falsely imputing, the object itself does not act, for example, like the delusion without conceptualization, two moons, that object will not appear until it is obscured by the cause of delusion, and the delusion of conceptualization.