Tibetan
་དུ་གྲུབ་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་མཐུས་སེམས་ལ་བདེ་སྡུག་ཚོར་བ་འཇུག་སྟེ། དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་སེམས་ཀྱིས་བག་ཆགས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་སུ་མ་བཟུང་བའི་ལུས་ལ་ནི་ཉེར་འཚེ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་འབྱུང་སྟེ་རོ་བཞིན་ནོ། །འདིར་རྨི་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་རྡུལ་ཕྲན་ཚོགས་པའི་ལུས་འདི་མལ་ན་གནས་བཞིན་ཉེར་འཚེ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། རྨི་ལམ་དེར་རང་ལུས་གཡང་ལ་ལྷུང་སྟེ་ཡན་ལག་ཉམས་པ་སོགས་རྨིས་པའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འཇུག་ལ། དེ་བཞིན་ གཅན་གཟན་དང་དགྲ་ཡིས་འཆིང་བ་སོགས་ཀྱིས་འཇིགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྲོ་བ་བཟང་མོ་དང་ཕྲད་དེ་རེག་པའི་རྩེ་དགའ་མྱོང་བའི་ཡིད་ལ་བདེ་བ་འཇུག་པ་འདི་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་གསལ་ཞིང་རབ་ཏུ་གྲགས་པའོ། །དེ་ལྟར་རྨི་ལམ་ན་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ལུས་ཀྱིས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་མེད་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའི་ལུས་དེ་ལ་བདེ་སྡུག་མྱོང་བ་རང་རིག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བ་འདི་ནི་ངོ་མཚར་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣང་བའི་ཉི་ཙེ་བའི་ཤེས་པ་འདི་ཡི་མྱོང་སྣང་འདི་དག་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་པར་མི་ནུས་ན། འཁོར་བའི་བག་ཆགས་ལས་འདས་ཤིང་མྱ་ངན་འདས་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བ་རྣལ་འབྱོར་པའི་རང་རིག་པ་ཀུན་བཟང་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟག་པར་མི་ནུས་པ་སྨྲོས་ཅི་དགོས་སོ། །ཅི་སྟེ་མུ་སྟེགས་པ་སྡིག་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་སྲོག་གི་རླུང་གི་དེ་ཉིད་ལ་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྨི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཚོགས་པའི་ལུས་འདི་ལ་དབུགས་འབྱུང་འཇུག་ཡོད་ཅིང་དེའི་མཐུས་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དང་བདེ་སྡུག་མྱོང་ངོ་ཞེ་ན་འཆི་བ་དང་བརྒྱལ་བའི་སྐབས་སུ་ཐུན་ཚོད་གཅིག་གི་བར་དུ་དབུགས་འབྱུང་འཇུག་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡི་ཚེ། གང་ཟག་དེ་གཤིན་རྗེའི་རྒྱལ་པོའི་གྲོང་དུ་གཤིན་རྗེའི་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱེར་ནས་གཤིན་རྗེ་འཁོར་བཅས་སྣང་ཞིང་དེའི་དགེ་སྡིག་ལ་དཔྱད་དེ། འདི་ད་དུང་ཚེ་མ་ཟད་པས་སླར་སྐྱོལ་ཞེས་བྱས་པས་ཕོ་ཉ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་ཕུང་པོའི་དྲུང་དུ་བསྐྱལ་བ་དང་སླར་ཡང་རང་གི་ལུས་ལ་ཞུགས་ཏེ་དབུགས་འབྱུང་ཞིང་གཉེན་རྣམས་ལ་གཤིན་རྗེའི་ཡུལ་གྱི་གཏམ་བརྗོད་པ་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྡུལ་བསགས་པའི་ལུས་མེད་ཅིང་དབུགས་འབྱུང་འཇུག་དག་མེད་པར་ཡང་ཐོག་མེད་ནས་གོམས་པའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་གློ་བུར་བ་ཡང་ཡང་སྐྱེ་བའི་དབང་གིས
Chinese
没有以微尘聚合而成的任何事物。凭借于此，心中生起苦乐感受。若从究竟上观察，心未以习气执取为自身之身体，则连微小的损害也不会发生，如同尸体一般。在此，梦境的状态中，微尘聚合之身体安住于床榻之上，即使没有微小的损害，但在梦中，自己梦到身体坠入悬崖，肢体残缺等，由梦中所见的心的习气，心中生起痛苦。同样地，被猛兽和敌人束缚等所怖畏的痛苦，以及与妙龄女子相遇，感受爱抚的欢愉，心中生起快乐，诸如此类，在一切世间都显明且广为人知。如此，在梦中，微尘聚合之身体并未前往他处，却在他处所去的身体上感受苦乐，这种自证分是由于心的习气所致，这真是稀奇。如果贤者们都无法衡量众生因习气所显现的如幻觉般的觉知，那么更何况是那些愚昧者，又怎能衡量超越轮回习气，且由涅槃习气所生的瑜伽士的自证分，普贤（藏文：ཀུན་བཟང་），不变大乐之智慧呢？如果外道中具有邪恶智慧，执着于命气之自性者认为，在梦境中，微尘聚合之身体有气息的出入，并因此而体验梦境的显现和苦乐，那么在死亡和昏厥之时，长达一个时辰没有气息出入的情况下，那个人会被阎罗王的使者带到阎罗王的都城，阎罗王及其眷属显现，并审查其善恶业，如果判断此人寿命未尽，便会命令使者将其送回，使者将其送回尸体旁，并再次进入自己的身体，恢复呼吸，并向亲属讲述阎罗王境的见闻。因此，即使没有微尘积聚的身体，也没有气息的出入，也由于无始以来串习的心的习气，以及突如其来的习气反复生起的力量。
English
There is nothing that is made up of an aggregation of particles. By virtue of this, feelings of happiness and suffering arise in the mind. If one examines it in terms of ultimate truth, no subtle harm will occur to a body that the mind has not grasped as its own body through habit, just like a corpse. Here, in the state of dreaming, this body composed of aggregates of particles remains on the bed, and although there is no subtle harm, in the dream, one dreams that one's body falls into a ravine, limbs are damaged, etc. Due to the habits of the mind that are seen in the dream, suffering arises in the mind. Similarly, the suffering of being frightened by being bound by wild animals and enemies, and the happiness that arises in the mind from meeting a beautiful woman and experiencing the joy of caresses, are all clear and well-known in all the world. Thus, in a dream, although the body composed of aggregates of particles does not go to another place, the self-awareness of experiencing happiness and suffering in that body that has gone to another place arises due to the power of the mind's habits. This is amazing. If even the wise cannot fathom these experiences of illusory-like awareness that appear due to the power of the habits of sentient beings, then what need is there to say that the ignorant cannot fathom the self-awareness of a yogi, which arises from habits that transcend samsaric habits and from nirvanic habits, the wisdom of unchanging great bliss, Kuntuzangpo? If the tirthikas, who have evil intelligence and cling to the very nature of the life-force wind, say that in the state of dreaming, this body composed of aggregates of particles has the inhalation and exhalation of breath, and that by virtue of this, one experiences the appearances and happiness and suffering of the dream, then at the time of death and fainting, when there is no inhalation and exhalation of breath for a period of one tun, that person is taken by the messengers of Yama to the city of Yama, the King of Death, and Yama and his retinue appear, and they examine his virtuous and non-virtuous deeds. If they judge that this person's life is not yet exhausted, they will order the messengers to return him, and the messengers will return him to his corpse, and he will enter his body again, resume breathing, and tell his relatives about his experiences in the realm of Yama. Therefore, even without a body composed of accumulated particles and without inhalation and exhalation of breath, due to the power of the mind's habits that have been familiar since beginningless time and the sudden arising of habits again and again.
Tibetan
་བདེ་སྡུག་གི་སྣང་བ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཡང་། བག་ཆགས་འདི་གློ་བུར་བ་ཡིན་ པས་སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡིན་ན་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གློ་བུར་བའི་བག་ཆགས་ཟད་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པའི་རྣམ་པ་དུ་མས་དཔྱད་ན་འཁོར་བ་འདི་ནི་རང་གི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་སྟེ་གཞན་འགའ་ཡང་མིན་ནོ། །འཁོར་བའི་བག་ཆགས་ཀྱང་ཁུ་རྡུལ་རླུང་གསུམ་གྱི་འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་གྱི་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་བག་ཆགས་སྣ་ཚོགས་སྐྱེད་པར་མི་རིགས་པས་བག་ཆགས་མཐའ་དག་བྲལ་ཏེ་སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མེད་པ་ནི། དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བག་ཆགས་ནི་མི་འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གི་རྒྱུ་ཡིན་གྱི་འགྱུར་བ་ཡི་མ་ཡིན་པ་ནི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུའོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུད་འདིར་ཡང་ནང་གི་ལེའུའི་ཚིགས་བཅད་བརྒྱ་དང་གཉིས་པར་གང་ཞིག་གང་གི་དབུས་སུ་སོགས་གསུངས་པ་བཞིན་སྲིད་པ་གསུམ་དུ་བག་ཆགས་ཀྱི་གོམས་པས་སེམས་བཅིངས་ནས་འཁྱམས་ཚུལ་དང་། མྱང་འདས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱང་ལེའུ་དེ་ཉིད་ལས་ཚིགས་བཅད་དགུ་བཅུ་རྩ་བདུན་པར། རྣལ་འབྱོར་དབང་པོ་རྣལ་འབྱོར་མ་ཐོབ་སོགས་ཀྱིས་ཚེ་འདིར་ལམ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ལས་སྐྱེ་བ་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་བཞིན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྟོང་གཟུགས་ཕྱག་ཆེན་ལ་འཁྱུད་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རང་རིག་པ་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་གྱི་ངེས་པར་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་ལུས་ཅན་ཕྱག་རྒྱ་དང་སྦྱོར་དགོས་པ་མིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་རྨི་ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་འཁྲིག་པ་བྱེད་པ་རྨིས་པས་གཉིད་ལོག་པའི་ལུས་ལས་ཁུ་བ་འཛག་པའི་ཕྱིར་ན་ལུས་ཀྱི་མཐུས་བདེ་བ་རང་རིག་པར་འགྱུར་ གྱི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཁོ་ནས་བདེ་བ་རང་རིག་པ་མིན་ནོ་སྙམ་དུ་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་འཛག་བདེ་ལ་ཞེན་པ་དག་གིས་སེམས་ན། ཚིག་དེ་ནི་ཚད་མ་མིན་ཏེ། གང་ཕྱིར་རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པའི་ལུས་མེད་པའི་གཟུགས་མེད་པའི་སྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་འཛག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རྡུལ་ཕྲན་ཚོགས་པའི་ལུས་མེད་པར་འཕོ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། འཕོ་བ་མེད་པ་འཁོར་བར་མི་འགྱུར་ལ་འཁོར་བ་མེད་པར་བདེ་བ་ཆེན་པོ
Chinese
即使生起各种苦乐的显现，这些习气也是突发的，并非融入心性之中，如果融入心性，那就无法成为脱离习气的佛陀了。因此，如来宣说了，是由于突发的习气耗尽而成就佛陀之果。如是经过多种理性的分析，轮回仅仅是自心习气的显现而已，并非其他。轮回的习气也是精液、微尘、风三种变迁之相的刹那，并非不变。如果像虚空一样不变，那就不应产生各种习气，因为断绝了一切习气，在证得轮回与寂灭平等性的佛陀智慧之身中，生和灭的刹那在任何情况下都不存在。如经中所说：那时，无生亦无灭。涅槃的习气是不变之相的刹那之因，不变的情况是在道位时。如是，在此续中，也在内部章节第一百零二颂中，如所说“何者于何之中央”等，说明了在三有中，由于习气的串习，心被束缚而流转的方式。关于涅槃的习气，也在同一章节第九十七颂中，如“瑜伽自在瑜伽未得”等，说明了在此生中，从修道习气中，在其他生中获得果。因此，依靠心的习气，与空色大印相拥的大乐自证将转变为智慧光明，并非一定要与具有微细颗粒之身的明妃结合。如果有人认为，在梦境中，梦到行淫而从睡眠中的身体中泄精，是因为身体的力量使乐成为自证，并非仅仅是心的习气使乐成为自证。如果那些执着于两根泄乐的人这样想，那么这种说法是不正确的。因为，即使在没有微尘积聚之身的无色界众生的相续中，也有泄精的现象。如果说没有微尘积聚之身就无法转移，没有转移就无法轮回，没有轮回就没有大乐。
English
Even though various appearances of suffering and happiness arise, these habitual tendencies are sudden and do not enter into the nature of the mind. If they did, one could not become a Buddha who is free from habitual tendencies. Therefore, the Tathagata has declared that it is through the exhaustion of sudden habitual tendencies that one becomes a Buddha. Thus, after analyzing with various kinds of reasoning, samsara is merely the appearance of one's own mind's habitual tendencies, and nothing else. The habitual tendencies of samsara are also momentary, characterized by the changing of semen, dust, and wind, and are not unchanging. If it were unchanging like space, then it would not be appropriate to generate various habitual tendencies, because all habitual tendencies are severed, and in the wisdom body of the Buddha who has realized the equality of samsara and nirvana, there is no moment of arising and ceasing in any way. As it is said in the scriptures: At that time, there is no birth and no death. The habitual tendency of nirvana is the cause of the moment of unchanging characteristics, and the unchanging situation is at the stage of the path. Thus, in this tantra also, in the one hundred and second verse of the inner chapter, as it is said, "Which in the center of which," etc., it explains how the mind is bound and wanders in the three realms due to the habituation of habitual tendencies. Regarding the habitual tendency of nirvana, also in the ninety-seventh verse of the same chapter, such as "Yogic power, yogini not attained," etc., it explains that in this life, from the habitual tendencies of practicing the path, one obtains the result in another life. Therefore, relying on the power of the mind's habitual tendencies, the great bliss of embracing the empty form Mahamudra, self-awareness, will be transformed into wisdom light, and it is not necessary to unite with a consort who has a body of subtle particles. If someone thinks that in a dream, dreaming of having intercourse and ejaculating from the sleeping body is because the power of the body makes bliss self-aware, and not only the habitual tendencies of the mind make bliss self-aware. If those who are attached to the pleasure of ejaculation of the two organs think this way, then this statement is not valid. Because, even in the continuum of formless beings who do not have a body accumulated by dust particles, there is also the phenomenon of ejaculation. If it is said that without a body accumulated by dust particles, one cannot transfer, without transfer one cannot transmigrate, and without transmigration there is no great bliss.