Tibetan
་བྲལ་བའམ། གནས་སྐབས་དེར་ཆགས་པ་རྒྱུན་ཆད་པའི་ཕྱིར་ན། ཤེས་རབ་མ་དེ་ནི་སྐབས་དེར་གཞན་རིགས་མཐར་སྐྱེས་མའམ་གཏུམ་མོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་ཡུམ་དུ་བཞག་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རླུང་གི་འཕོ་ བའི་དུས་སུ་སྣ་བུག་གཡས་གཡོན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྔའི་རླུང་རྒྱུ་བཟད་པའམ་འགག་པ་སྟེ་དབུ་མར་བཅིངས་པ་ལས་ནང་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གཡུང་མོའི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་ས་སོགས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་ནི་ནང་གིའོ། །མཚན་མ་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་ནི་འཁོར་ལོ་དང་རྣ་ཆ་དང་། མགུལ་རྒྱན་དང་ལག་གདུབ་སོགས་དང་། སྐ་རགས་དང་། ཐལ་བ་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པའི་ལུས་ལ་རྒྱན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་དག་ཀྱང་ཁམས་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་དང་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ནམ་མཚོན་བྱེད་རྟགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱའོ། །ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་བཤད་པའི་ངེས་པའོ། །དེ་ནས་ཕྱག་རྒྱའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་སྐུ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་གསུངས་པ། འདིར་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ལས་དྲང་དོན་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དཔྲལ་བར་སྐུའི་ཕྱག་རྒྱ། མགྲིན་པར་གསུང་གི་ཕྱག་རྒྱ་སྙིང་གར་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ། སྔགས་གསུམ་དང་ཟླ་བ་སོགས་མཚན་མ་གསུམ་ལྟ་བུ་གསུངས་ཀྱང་། ངེས་པའི་དོན་གྱིས་ཡུམ་གྱི་ཆུ་སྐྱེས་ལ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་རབ་ཏུ་ཞུགས་ཤིང་རྟག་ཏུ་འགྲེང་བ་ནི་སྐུའི་ཕྱག་རྒྱའོ། །རྩེ་མོ་ཅན་སྟེ་སྟེང་དུ་རོ་རྐྱང་དབུ་མའི་རྩེ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་དབུ་མ་ལ་སྲོག་གི་རླུང་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་གསུང་གི་ཕྱག་རྒྱ་དང་ཐིག་ལེ་འཕོ་མེད་དུ་བཅིངས་ནས་མི་ལྷུང་བ་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་གསུམ་པའོ། །སྔ་འགྲེལ་རྣམས་སུ་དཔྲལ་བའི་ཆུ་སྐྱེས་ཀྱི་ལྟེ་བར་རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་ཞུགས་ནས་མི་གཡོ་བ་སྐུའི་ཕྱག་རྒྱ། རྩེ་མོ་ཅན་མགྲིན་པའི་རྩ་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་སྲོག་གི་རླུང་ཞུགས་ཏེ་མི་གཡོ་བར་བཅིང་པ་གསུང་གི་ཕྱག་རྒྱ། ཐིག་ལེ་མི་ལྷུང་བ་ནི་སྙིང་ག་ཡན་ཆད་ཀྱི་དབུ་མར་སྲོག་ཞུགས་པ་མི་གཡོ་བར་བཅིངས་པས་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱར་བཤད་དེ་དོན་ལ་དེ་དག་དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་ཡིན་མོད་ཀྱང་། སྐབས་འདིའི་འགྲེལ་པའི་གསུང་སྒྲོས་དང་ཅུང་མི་མཐུན་པར་སྣང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལམ་གྱི་ རྣལ་འབྱོ༷ར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རབ་ཏུ་གསལ་ཞིང་ངེས་པར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ། འདི་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཆགས་པ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་ཆགས་བྲལ་ནག་པོའི་
Chinese
或者没有贪恋。因为在那时贪恋已经断绝。智慧母在那时被安立为异族边地女或猛母，是各种智慧之界的母亲。同样，在风的转移之时，左右鼻孔的五个脉轮的风运行减弱或停止，即被束缚于中脉，由此内在的五手印和智慧风的明妃手印，即地等清净的六手印是内在的。六种表相标志的手印是轮和耳环，颈饰和手镯等，腰带和灰烬等是瑜伽士身上的六种装饰手印。这些也是六界清净的自性和六度清净的自性，或是象征的标志手印。这是关于解释六手印的决定。然后是手印的其他分类，讲述了身等三种手印。这里是从所有续部中以引导义生起次第的角度来说的。额头是身手印，喉咙是语手印，心间是意手印。虽然说了三种真言和月亮等三种标志，但从决定的意义上说，秘密金刚完全进入明妃的莲花中并恒常坚挺，这是身手印。顶端者，即上方有单乌玛脉顶端的三种形态的中脉中，命气完全进入是语手印，明点不动地束缚而不掉落是意手印，这是第三种。在先前的注释中说，金刚智慧气进入额头莲花的中心而不动摇是身手印，顶端者，命气进入喉咙脉轮的中央而不动摇地束缚是语手印，明点不掉落是命气进入心间以上的中脉而不动摇地束缚，所以是意手印。实际上，那些是那样的三种手印，但似乎与此时注释的说法略有不同。像这样，这三种手印通过三种瑜伽的方式完全显现和确定，确实是身语意手印。在这三种之上，贪恋是白色的一方，没有贪恋是黑色的一方。
English
Or without attachment. Because at that time attachment has ceased. The wisdom mother is then established as a foreign barbarian woman or a fierce mother, the mother of various wisdom realms. Similarly, at the time of the transition of wind, the wind flow of the five chakras of the left and right nostrils weakens or stops, that is, it is bound in the central channel, hence the inner five mudras and the consort mudra of the wisdom wind, that is, the six pure mudras of earth etc. are inner. The six symbolic mudras are the wheel and earrings, necklaces and bracelets etc., belts and ashes etc. are the six kinds of ornamental mudras on the body of the yogi. These are also the nature of the six pure realms and the nature of the six perfections, or the symbolic mudras. This is the determination regarding the explanation of the six mudras. Then there are other classifications of mudras, the three mudras of body etc. are explained. Here, from all the tantras, it is spoken from the perspective of the provisional meaning arising stage. The forehead is the body mudra, the throat is the speech mudra, and the heart is the mind mudra. Although three signs such as the three mantras and the moon are mentioned, in the definitive sense, the secret vajra completely enters the lotus of the consort and is always erect, this is the body mudra. The one with a tip, that is, in the central channel with the three forms of the single UMA nadi at the top, the life wind completely enters is the speech mudra, and the bindu is bound immovably and does not fall, this is the mind mudra, this is the third. In the previous commentaries, it is said that the vajra wisdom wind enters the center of the lotus of the forehead and does not move, this is the body mudra, the one with a tip, the life wind enters the center of the throat chakra and is bound without moving, this is the speech mudra, the bindu does not fall is the life wind enters the central channel above the heart and is bound without moving, so it is the mind mudra. In reality, those are those three mudras, but it seems slightly different from the statement of the commentary at this time. Like this, these three mudras are completely revealed and determined through the three yogas, indeed they are the body, speech and mind mudras. On top of these three, attachment is the white side, and non-attachment is the black side.
Tibetan
ཕྱོགས་ཀྱི་རིམ་བཞིན་ཆགས་པའི་མཐར་གྱུར་པ་དང་། ཆགས་བྲལ་གྱི་དང་པོ་སྟེ་ཟླ་བའི་ཆ་བཅུ་དྲུག་ལ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀའི་དབུས་སུ་གྱུར་པ་ལྟ་བུའི་མཆོག་བདེའི་གཏེར་ཞེས་མཆོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཆགས་དང་ཆགས་བྲལ་ལས་འདས་པའི་དབུ་མ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བདེ་སྟོང་རོ་མཉམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ནམ་ཡང་འཛད་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དམ་པའི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་རིག་པས་རྟོ༷གས་པར་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེའི་ཕྱག་རྒྱ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པའོ། །འདི་རྟོགས་ན་དོན་དམ་པའི་དབང་བཞི་པ་ཐོབ་པ་སྟེ་མཚོན་བྱ་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་འདི་ཉིད་གཅིག་པུ་ཡིན་གྱི་འདི་ལས་གཞན་དུ་མེད་ལ། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་གསང་བ་འདུས་པ་དང་། མཁའ་འགྲོ་མའི་དྲ་བའི་འཁོར་ལོ་སྡོམ་པ་དང་། གསང་བའི་སྙིང་པོ་དང་། ངེས་དོན་གྱི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཉིད་ཡིན་པས། ལམ་ཐམས་ཅད་འདི་ཉིད་རྟོགས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་རླུང་སེམས་འཕོ་མེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བསྒྲུབ་པས་འདི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྫོགས་པའི་རིམ་པ་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ལམ་དེ་ལས་ལམ་གཞན་གྱིས་རྟོགས་བྱ་མ་ཡིན་ནོ། །སྔར་བསྟན་ཕྱག་རྒྱ་དྲུག་དང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་གསུམ་བཅས་དགུ་པོ་དེ་རྣམས་ལས། བཞི་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དེ་ནི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཁམས་མཐའ་དག་སྐྱེད་པ་ལེགས་པའི་མ་རུ་འགྱུར་ཏེ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་ཆེན་མོའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་མར་འགྱུར་ཞེ་ན་འཇིག་རྟེན་ན་མས་བུའི་ལུས་དང་པོར་མངལ་དུ་བཟུང་བ་དེ་སྐྱེས་པའི་དུས་ནས་བརྩམས་ཏེ་འཆི་བའི་མཐར་ ཐུག་པའི་བར་དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ལྟར། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་དབང་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་པོར་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པ་ནི་ས་བོན་མངལ་དུ་བཟུང་བ་དང་འདྲ་ལ། དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ལས་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་སྟོང་ཉིད་པྲ་ཕབ་པ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གདངས་མངོན་སུམ་མཐོང་བས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་མངལ་ནས་བཙས་པ་དང་འདྲ་ཞིང་། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་འཛིན་གྱི་སྔ་ལོགས་ཀྱི་བར་གྱིས་ལུས་འཕེལ་བ་སོགས་དང་འདྲ་ཞིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཡན་ལག་གི་རླུང་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་འཕོ་བ་འགགས་པ་ནི་
Chinese
趋向于各方次第形成的终点，以及离生的开端，如同月亮的十六分之一，处于黑白二者的中心，是殊胜安乐之宝藏，即不变化的伟大安乐，超越了生与离生的中观平等性之义，乐空无别的智慧，如虚空般永不穷尽的殊胜安乐之宝藏。这是殊胜瑜伽士们各自以自证智所证悟的智慧金刚手印，即第四手印。若能证悟此，则获得究竟的第四灌顶，所诠释的意义之智慧即是此唯一，除此之外别无他物。此即是彼性空性时轮，以及一切如来的身语意之秘密集合，空行母之网的坛城誓言，秘密藏，以及究竟意义的金刚萨埵，和普贤王如来本身。因此，一切道都是为了证悟此意义。因此，通过六支瑜伽的结合，修持风心不动的智慧身，就能证悟此意义。圆满次第金刚瑜伽之道，除此之外没有其他道可以证悟。先前所示的六手印以及身语意之三手印共九者之中，第四智慧手印，是产生一切无漏法界之善妙之母，是三世一切佛之大母。那么，它如何成为母亲呢？如同世间母亲最初在子宫中怀胎，从出生之时起，直到死亡的终点为止，所发生的一切都依赖于母亲而产生。同样，智慧手印，权义的智慧最初在相续中产生，如同种子在子宫中受孕。之后，凭借金刚瑜伽的力量，如实地显现一切殊胜圆满的空性，亲身体验到智慧的光芒，如同从子宫中出生。然后，次第地，从禅定等入定前的阶段，身体的成长等都与之相似。入定后，支分之风二万一千六百的流动停止，就是
English
It is the ultimate end of the gradual formation towards all directions, and the beginning of separation from formation, like the sixteenth part of the moon, being in the center of both black and white, it is the treasure of supreme bliss, that is, the great bliss that does not change, the meaning of the Madhyamaka equality that transcends formation and separation from formation, the wisdom of bliss and emptiness being of one taste, like the sky, the treasure of supreme bliss that never ends. This is the wisdom Vajra Mudra to be realized by the noble yogis with their own self-awareness, that is, the fourth Mudra. If one realizes this, one obtains the ultimate fourth empowerment, the wisdom of the meaning to be interpreted is only this one, and there is nothing else other than this. This is the Kalachakra of Suchness itself, and the secret gathering of the body, speech, and mind of all the Tathagatas, the Samvara of the Mandala of the Net of Dakinis, the Secret Essence, and the Vajrasattva of Definitive Meaning, and Samantabhadra himself. Therefore, all paths are for the purpose of realizing this meaning. Therefore, by practicing the wind-mind unmoving wisdom body through the union of the six-branch yoga, one will realize this meaning. The path of the Completion Stage Vajra Yoga, there is no other path to be realized other than that. Among the previously shown six mudras and the three mudras of body, speech, and mind, the fourth wisdom mudra is the good mother who gives birth to all the uncontaminated Dharmadhatu, the great mother of all Buddhas of the three times. Then, how does it become a mother? Just as in the world, a mother first conceives a child's body in the womb, and everything that happens from the time of birth until the end of death depends on the mother for its occurrence. Similarly, the wisdom mudra, the wisdom of empowerment and meaning, first arises in the continuum, like a seed being conceived in the womb. Then, by the power of Vajra Yoga, the emptiness of all supreme perfections is manifested as it is, and experiencing the radiance of wisdom directly is like being born from the womb. Then, gradually, from the stage before meditation and so on, the growth of the body and so on are similar to that. After entering meditation, the flow of the branch winds of twenty-one thousand six hundred stops, which is