Tibetan
་འགྱུར་ཏེ། གཞན་ཡང་མིག་ལ་ཚངས་པའི་རི་མོ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་སྐྲའི་ཚད་ཙམ་གྱི་ནག་པོ་དམར་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། དབུགས་ནི་ཟླ་བ་དང་ཉི་མའི་ལམ་དུ་འཕྲོ་སྟེ་སྣ་བུག་གཉིས་དང་ཁ་ནས་དུས་མཉམ་པར་དྲག་ཏུ་བསྐྱོད་ཅིང་ འབབ་པ་དང་། ཀྱེ་མི་ཡི་བདག་པོ་འཆི་བའི་ལྟས་གཞན་ཡང་མཁུར་ཚོས་གཡས་གཡོན་གཉིས་པོ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་འཕྲིག་ཅིང་བསྐྱོད་པ་དང་། ནུ་མའི་སྟེང་གི་ལག་པའི་འཕར་རྩ་ཡི་རླུང་ནི་མཆན་ཁུང་དུ་ཞུགས་པས་ལག་ངར་དུ་འཕར་རྩ་འཕར་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། གཟའ་མིག་དམར་ལ་སོགས་པ་ཡི་སྐར་མའི་ཚོགས་རྣམས་མཐའ་དག་རང་བཞིན་པར་མི་མཐོང་སྟེ་མེ་སྟག་འཕྲོ་བ་དག་དང་བཅས་པར་མཐོང་བ་དང་། མགྲི༷ན་པ་དང་རྐང་ལག་ལུས་དང་བཅས་པ་རེངས་ཤིང་གཡོ་བ་བྲལ་བས་སེམས་མེད་པ་ལྟར་གྱུར་པ་དང་། ལུས་འཁོར་བ་ལྟ་བུར་ཡང་ནི་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་དག་ལུས་ལ་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་དག་ཏུ་འགྱུར་བར་འདོད་དོ། །གཞན་ཡང་ལུས་ལ་གང་ཅུང་ཟད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་གྲིབ་མའི་སྐྱེས་བུ་ནམ་མཁའ་ལ་སྣང་བ་བརྟག་ཚུལ་སོགས་གཞུང་གཞན་ལས་བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྦྱིན་པ་སོགས་དགེ་བ་ལ་འབད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་བསོད་ནམས་སྟོབས་ཀྱིས་འཆི་ལྟས་ཞི་ནས་སླར་འཚོ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་ན་ལེགས་ཤིང་། ཅི་སྟེ་འཆི་བ་བསླུ་མ་བཏུབ་པར་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་ནའང་སྦྱིན་པ་སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཚེ་རྗེས་མ་ལ་སྤྱོད་པ་དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཚེ་འདི་དང་མ་མཐོང་བ་ཕྱི་མའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་བདེ་བ་དོན་དུ་གཉེར་བ། བདེ་བར་གཤེགས་པའམ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཆི་བ་ལ་བསམ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དམ་དུ་འཛིན་པའི་བློ་མི་བསྐྱེད་པར་སྦྱིན་པ་ཅི་ནུས་སུ་བྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའི་ངེས་པའོ། །འཆི་ལྟས་དང་འཆི་བའི་མཚན་ཉིད་དང་རྩ་འཆད་པ་འདི་འགྲེལ་བའི་མདོར་བསྡུས་བཞི་པས་བཤད་པར་མཛད་དོ། །གནས་པ་བཅུ་གསུམ་པ་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱིས་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་ནི། སྐྱེ་བ་དང་ནི་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གྱ་གཉིས་པ་ནས། བརྒྱ་དང་དྲུག་པའི་བར་གྱིས་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་འཆི་ལྟས་ཀྱི་རླུང་རྒྱུ་བ་ དང་རྩ་འཆད་པའི་རིམ་པས་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ལུས་འདོར་ཞིང་འཆི་བའི་ཚུལ་བཤད་ནས་ཤི་བའི་རྗེས་སུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་སྙམ་ན། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་གྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་དྲུག་ཏུ་སྐྱེ་བ
Chinese
也将会转变。此外，眼睛里会出现梵天（ཚངས་པ།）的纹路，极其细微，如同头发丝一般，黑色红色的圆圈将会分开。气息在月亮和太阳的道路上散发，从两个鼻孔和口中同时剧烈地运行和下降。唉！人的主宰，其他的死亡征兆还有，左右两边的脸颊也会像那样颤动和移动。乳房上的手部脉搏之气进入腋窝，导致手腕上没有脉搏跳动。火星（གཟའ་མིག་དམར།）等星辰的集合全部无法自然地看到，而是看到带着火星飞溅。喉咙、腿脚和身体变得僵硬，无法动弹，如同没有意识一般。身体也会像旋转一样显现，这些都被认为是身体上死亡的征兆。此外，身体上稍微看到颠倒错乱，以及身体的影子在天空显现等，其他经典中讲述的那些，瑜伽士也应该知道是死亡的征兆，并努力行布施等善行。如果通过福德的力量，死亡的征兆平息而再次复活，那样是最好的。如果死亡无法欺骗而必定死亡，那么布施等善行的果报将在来世享用，因此，追求看到今生和未见来世两方面的安乐。诸佛或佛教徒们，思考死亡，不生起紧抓享乐的念头，尽力行布施，这是世尊的教诲的定论。关于死亡征兆、死亡的特征和脉搏断绝的解释，由四部概要论述。第十三品，业的异熟导致投生六道的自性安住，从《出生和》等八十二个偈颂到一百零六个偈颂之间进行了阐述。前面讲述了死亡征兆的气息运行和脉搏断绝的次第，说明了意识舍弃身体而死亡的方式，那么死后会怎样呢？在世俗谛中，由于业的异熟力，将会投生到六道
English
it will also change. Furthermore, Brahma's (ཚངས་པ།) lines will appear in the eyes, extremely subtle, like a strand of hair, and the black and red circles will separate. The breath radiates in the paths of the moon and sun, moving and descending vigorously from both nostrils and the mouth simultaneously. Alas! Lord of humans, other signs of death include the trembling and moving of both cheeks in the same way. The pulse of the hand above the breasts enters the armpits, causing no pulse to be felt in the wrist. The constellations of Mars (གཟའ་མིག་དམར།) and others are not seen naturally at all, but are seen with sparks flying. The throat, legs, and body become stiff and immobile, as if without consciousness. The body may also appear to be spinning, and these are considered to be signs of death in the body. Furthermore, if anything is seen slightly inverted or distorted in the body, and the appearance of the body's shadow in the sky, etc., as explained in other texts, the yogi should also recognize these as signs of death and strive to perform virtuous deeds such as giving. If, through the power of merit, the signs of death subside and one revives, that is best. If death cannot be deceived and one is certain to die, then the fruits of giving and other virtuous deeds will be enjoyed in the next life. Therefore, seek happiness in both aspects, seeing this life and the unseen future life. The Buddhas or Buddhists, contemplating death, do not generate the thought of clinging to enjoyment, but give as much as they can. This is the definitive teaching of the Bhagavan. The explanation of the signs of death, the characteristics of death, and the cessation of the pulse is explained by the four condensed commentaries. The thirteenth chapter, the abiding nature of the ripening of karma leading to rebirth in the six realms, is explained from the eighty-second verse, 'Birth and,' to the one hundred and sixth verse. Previously, the sequence of the movement of the signs of death and the cessation of the pulse was explained, illustrating how consciousness abandons the body and dies. So, what happens after death? In conventional truth, due to the power of the ripening of karma, one will be reborn in the six realms.
Tibetan
ར་བྱེད་ལ། དེར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པ་དང་སྡུད་པའི་བྱེད་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། དོན་དམ་པར་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་གང་གིས་འཁོར་བར་བཅིངས་པ་དང་། དེ་ལས་གྲོལ་ཚུལ་རྣམས་བསྟན་པ་ལས། དང་པོར་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྐྱེད་པ་དང་སྡུད་པའི་བྱེད་པོ་གསུངས་པ། སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་ནི་བཙའ་བའི་དུས་དང་བྱིས་པ་དང་གཞོན་ནུ་དག་གི་གཟུགས་ནི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མཐོ་རིས་ལྷ་དང་མི་དང་ས་འོག་གི་འཇིག་རྟེན་དག་ཏུ་སླར་ཡང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་པོ་གང་ཞིག་ཡིན་ན་འཕོ་བའི་སྐད་ཅིག་གི་གནས་སྐབས་དང་ལྡན་པའི་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཅན་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཁུ་རྡུལ་དང་ལྷན་ཅིག་མངལ་དུ་ཞུགས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སྲོག་གི་རླུང་དང་བཅས་པ་ཕ་མའི་སྙོམས་འཇུག་གི་བདེ་བ་བཞི་པའི་གནས་སྐབས་དེས་ལུས་འཛིན་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སླར་སྡུད་པའི་དུས་སུའང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་སྲོག་གི་རླུང་དང་བཅས་པ་དེར་སྡུད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེད་པ་དང་སྡུད་པའི་བྱེད་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་ཉི་མ་ཞེས་པ་རྡུལ་དང་ཟླ་བ་ཁུ་བ་སོགས་རྐྱང་བས་ལུས་འཛིན་པ་མིན་ཏེ། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འཕོ་བའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་མེད་པས་ཁུ་རྡུལ་སོགས་ཀྱིས་ལུས་འཛིན་ཅིང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེའི་ཟུར་གྱིས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་སོགས་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་བའི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཁུ་རྡུལ་སེམས་གསུམ་མམ། ཟླ་ཉི་མེ་སྟེ་སྒྲ་གཅན་དང་གསུམ་ཚོགས་པ་ལ་འགྲོ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་གྲགས་པའི་ཁུ་རྡུལ་དག་གིས་ཀྱང་འགྲོ་བ་སྐྱེད་པར་ཅི་ཕྱིར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། ཟླ་བ་ཉི་མ་སྟེ་ཁུ་རྡུལ་དང་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བཤང་གཅི་རྐང་གི་དངས་མ་དང་བཅས་པ་དང་ལྷ་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་པོ་དག་དང་བཅས་པ། མཚན་མོའི་ཆ་ཞེས་པ་ མཚན་མོ་ཟླ་བའི་ཆ་ཡིན་པས་སྐབས་འདིར་འཁོར་བ་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་དུས་ལ་གོ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སེམས་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ་ཡིས་མའི་མངལ་དུ་ཁུ་བ་ལ་སོགས་པ་དངས་མ་ལྔ་དང་ལྷ་ལྔ་དང་འབྱུང་བ་ལྔ་རྣམས་ལུས་དང་ངག་སེམས་རྫོགས་པའི་དོན་དུ་རོ་མཉམ་པར་ཟོས་ཏེའམ་བཟུང་སྟེ་ཚོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་ལུས་ངག་སེམས་གསུམ་འཕེལ་ཞིང་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ། སླར་ཡང་ཉིན་མོའི་དུས་ཏེ་ཉི་མའི་ཆ་སྡུད་པའི་དུས་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན་པས་འཚོ་བ་སྡུད་པའི་དུས་སུ་འཕོ་བའི་བག་ཆ
Chinese
如是而作。於彼亦然，於世俗諦中，生起及攝集世間之作者為何？及於勝義諦中，無有作者。以何因繫縛於輪迴？及從彼解脫之理，皆已宣說。初說世間世俗之生起及攝集之作者。有情之生及出生之時，與童子及青少年等之色身，其作者為何？彼即是於高天之天人與人，及地下之世間中，復次攝集之作者為何？乃是具有變異剎那之狀態的時輪。與精血一同入胎之阿賴耶識，連同命氣，父母之等入四喜之狀態，彼即執持及生長身體。復次於攝集之時，亦攝集於阿賴耶識連同命氣之中，除彼之外，少分亦無有生起及攝集世間之作者。故說太陽並非唯以精血等微塵而執持身體。以時輪具有變異之習氣，若無阿賴耶識，則精血等亦不執持及生長身體。以彼之旁述，亦顯示太陽與月亮等諸天亦非行之作者。若如精血心三者，或月亮太陽火，即羅睺星與三者之集合，為何不以名為行之自性之精血等生長有情耶？以月亮太陽，即精血等之聲，連同大小便之精華與五部天等，及五大種等。所謂夜晚之分，夜晚是月亮之分，故於此處應知輪迴者乃是出生之時。有情出生之時，薄伽梵時輪心金剛持，於母胎之中，將精液等五精華與五部天及五大種等，為令身語意圓滿之義，如一味般噉食或執持，成為一集合之因，從彼生長及圓滿身語意三者。復次，所謂白晝之時，即太陽之分，是說攝集之時，故於攝集壽命之時，變異之習
English
Thus it is done. Also, in the relative truth, what is the agent that generates and gathers the world? And in the ultimate truth, there is no agent. By what cause are beings bound in samsara? And how to be liberated from it, all have been explained. First, the agent of the generation and gathering of the relative world is spoken of. What is the agent of the form of sentient beings at the time of birth, childhood, and youth? That which is the agent of the gods and humans in the high heavens, and the worlds under the earth, who is the agent that gathers them again? It is the Kalachakra, which has the state of changing moments. The alaya-consciousness that enters the womb together with sperm and ovum, along with the life-force wind, the state of the four joys of the parents' union, that holds and nourishes the body. Again, at the time of gathering, it is also gathered into the alaya-consciousness along with the life-force wind, and apart from that, there is not even a small part of the agent that generates and gathers the world. Therefore, it is said that the sun does not hold the body merely by particles such as sperm and ovum. Because the Kalachakra has the habit of change, if there is no alaya-consciousness, then sperm and ovum etc. do not hold and nourish the body. By that implication, it is also shown that the gods such as the sun and moon are not the agents of going. If like the three, sperm, ovum, and mind, or the moon, sun, and fire, that is, Rahu and the collection of the three, why do they not generate beings with sperm and ovum etc., which are known as the nature of going? With the moon and sun, that is, the sound of sperm and ovum etc., along with the essence of urine and feces, the five classes of gods, and the five great elements etc. The part called night, night is the part of the moon, so here it should be understood that the samsaric beings are at the time of birth. At the time of the birth of sentient beings, the Bhagavan Kalachakra Mind Vajradhara, in the mother's womb, takes the five essences such as semen, the five classes of gods, and the five great elements, for the purpose of perfecting body, speech, and mind, and eats or holds them as one taste, becoming a cause of collection, from which the three, body, speech, and mind, grow and are perfected. Again, the time called day, that is, the part of the sun, is said to be the time of gathering, so at the time of gathering life, the habit of change.