Tibetan
་གནས་པས་དུ་བ་སོགས་ཀྱི་མཚན་མ་མཐོང་ཞིང་དེས་གཏུམ་མོ་རང་འབར་དུ་བྱེད་པ་ལ་བཤད། ཁ་ཅིག་ལས་རླུང་གཡོ་བའི་མུན་པ་ཟད་པའི་མཐར་མངོན་དུ་གསལ་ཞེས་དང་། ཁ་ཅིག་མུན་པ་ཅན་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་དབུ་མ་དག་གི་མཐའ་སྟེ་མར་སྣ་ནས་གཏུམ་མོའི་མེ་གསལ་ཞེས་བཤད་དེ། ཕྱི་མ་འདི་ཚིག་ཕྱི་མ་དང་འབྱོར་བས། མུན་པ་སྒྲ་གཅན་གྱི་རྩ་དབུ་མ་དག་གི་མར་སྣའམ་མཐར་གནས་པ་དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པས་ལམ་དུ་བྱས་པ་ལས་མངོན་དུ་སྣང་ཞིང་གསལ་བར་འགྱུར་ལ། གནས་གང་དུ་སྣང་ཞེ་ན་དབུ་མའི་ནང་དུ་སྟེ། གང་ཞིག་ཕྱི་རོལ་ཁྱིམ་གྱི་མེ་ཉི་མ་དང་གློག་གིས་མི་གདུང་ཞིང་། དེ་མ་ཟད་སྣང་བའི་འོད་ཅན་རི་བོང་འཛིན་པ་དང་བཀྲ་ཤིས་སོགས་གཟའ་དང་ཐ་སྐར་སོགས་སྐར་མ་ལ་སོགས་ཞེས་པས་ཤ་ཟའི་མེ་སོགས་བཟུང་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་མེད་པ་དེ་ན་མངོན་དུ་སྣང་བའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སྤྱིར་གཏུམ་མོའི་མེ་ལྟེ་བ་ལ་གནས་པར་གསུངས་པ་ལྟར་དེར་ཡང་གནས་མོད་ཀྱི། སམྦུ་ཊི་ལས། ཚངས་པའི་མེ་ནི་སུམ་མདོར་གནས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ལྟེ་འོག་སོར་བཞི་གསང་གནས་ཀྱི་སྟེང་གི་ཆར་མེ་ཐབ་གྲུ་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྩ་དུང་ཅན་མའི་དབུས་སུ་གཏུམ་མོའི་མེ་ཁྱད་པར་ཅན་གནས་ལ། རྣལ་འབྱོར་བས་དེ་ལ་ཐབས་ཀྱིས་གནད་དུ་བསྣུན་པ་ལས་གཏུམ་མོའི་མེ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་ཞིང་རྣོ་བ་འབར་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་དཔྲལ་བའི་པདྨའི་ལྟེ་བའི་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་གི་ཁམས་དཀར་པོ་ཞུ་བ་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དྷཱུ་ཏཱིའི་ནང་ནས་བར་མ་ཆོད་པར་འབབ་པའམ་ཡང་ན་དེ་ལྟར་བབ་པས་རྣམ་རྟོག་གིས་བར་མི་ཆོད་པ་བདེ་བ་འཆར་བའི་དོན་ཏེ། འགྲེལ་བར་གསང་བའི་པདྨ་དང་དཔྲལ་བའི་པདྨ་ལ་མི་ཆོད་པ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་བཞི་པ་བདེ་ཆེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་འདྲེན་པ་ལ་མི་བསླུ་བས་ན་བདེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ནམ་མཁའི་གཟུགས་ཅན་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་དངོས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །ད་ནི་གཟའ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཆུ་ཚོད་ལ་སོགས་པ་ནང་ལ་སྦྱར་བ་ནི། རེས་ཀྱི་གཟའ་བདུན་དང་། བརྒྱད་པ་རིགས་ལྡན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནས་པ་དང་བཅས་པའི་གཟའ་བརྒྱད་ནི་སྙིང་གའི་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པ་ལ་སྟེ། ཤར་གྱི་འདབ་མ་ལ་ཉི་མའོ། །མེར་ཟླ་བ། ལྷོར་བཀྲ་ཤིས། བདེན་བྲལ་གཟའ་ལག །ཆུར་ཕུར་བུ། རླུང་དུ་པ་སངས། ལུས་ངན་གནོད་སྦྱིན་ཕྱོགས་ཀྱི་འདབ་མར་སྤེན་པའོ། །དབང་ལྡན་དུ་རིགས་ལྡན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕྱེད་ལ་མཇུག་རིངས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་ཕྱེད་གཞན་ལ་ནི་སྒྲ་གཅན་ནོ
Chinese
有人解释说，因为安住于此，所以能见到烟等征兆，并以此使拙火自然燃起。另一些人说，当风摇动的黑暗消尽时，光明才会显现。还有人说，黑暗者罗睺星的脉，即中脉的尽头，也就是灯芯处，拙火之火才会显现。后者与后面的话语相符。黑暗罗睺星的脉，即中脉的灯芯或尽头，瑜伽士通过修道才能显现和明了。 如果问在何处显现，那就在中脉之中。任何外面的房屋之火，太阳和闪电都无法触及。不仅如此，显现的光明，如持兔者（月亮）和吉祥星等星宿。因为说了星等，所以也包括食肉之火等。据说，没有这些东西的地方才能显现。总之，虽然通常说拙火位于脐轮，但实际上也位于那里。如《桑布扎续》所说：“梵天之火位于三岔路口。”正如所说的那样，脐下四指，在密处的上方，在三角形的火坛形状的脉轮中央，安住着特殊的拙火。瑜伽士通过方法击中要害，拙火之火变得非常细微锐利，以燃烧的力量融化眉间莲花中心的都提脉中的白色明点。由此，菩提心从都提脉中毫无阻碍地流下，或者说，像这样流下，意识不会中断，生起安乐，这就是其含义。注释中说，与密莲和眉间莲花不中断，就是这个意思。这是第四喜大乐智慧，引导而不欺骗，因此是真实智慧的形象，即智慧虚空的形象，它真实地在瑜伽士心中生起。如是说。现在将星曜的享用时辰等与自身结合起来。轮值的七曜星，以及第八位安住于种姓者享用之位的星曜，这八曜星对应于心间八瓣莲花。东面的莲瓣是太阳，火位是月亮，南面是吉祥星，真脱星曜，水位是水星，风位是木星，恶身是罗刹方向莲瓣上的土星。在自在位是种姓者的享用，一半是长尾星，另一半享用的是罗睺星。
English
It is explained that because one abides in this, one sees signs such as smoke, and by this, Tummo spontaneously ignites. Some say that when the darkness stirred by the wind is exhausted, clarity manifests. Others say that the fire of Tummo becomes clear from the end of the vein of the dark Rahu, that is, the end of the central channel, that is, from the wick. Since the latter corresponds to the latter words, the darkness, the vein of Rahu, that is, the wick or end of the central channel, becomes manifest and clear from the path practiced by the yogi. If asked where it appears, it is in the central channel. The fire of any external house cannot be touched by the sun or electricity. Moreover, the light of appearance, such as the rabbit-holder (moon) and auspicious stars, etc. Because it is said that there are stars, etc., it also includes the fire of flesh-eaters, etc. It is said that it appears manifestly in a place where such things are absent. In general, although it is said that the fire of Tummo resides in the navel, it also resides there. As the Sambhuti says, "The fire of Brahma resides at the crossroads." As it is said, four fingers below the navel, above the secret place, in the center of the vein shaped like a triangular fire altar, a special fire of Tummo resides. When the yogi strikes the key point with skillful means, the fire of Tummo becomes extremely subtle and sharp, and with the power of burning, it melts the white essence in the center of the Duti vein in the lotus of the forehead. From this, the mind of enlightenment flows uninterruptedly from the Duti vein, or, as it flows in this way, consciousness is not interrupted, and bliss arises, which is its meaning. The commentary says that it is uninterrupted with the secret lotus and the lotus of the forehead, which is the meaning. This is the fourth, the great bliss wisdom, which guides without deceiving, so it is the form of true wisdom, that is, the form of wisdom-space, which truly arises in the yogi. So it is said. Now, the hours of enjoyment of the planets, etc., are combined internally. The seven planets of the cycle, and the eighth planet residing in the enjoyment of the lineage holder, these eight planets correspond to the eight petals of the lotus of the heart. The eastern petal is the sun, the fire position is the moon, the southern is the auspicious star, the true-detached planet, the water position is Mercury, the wind position is Jupiter, and the evil body is Saturn on the petal in the Rakshasa direction. In the empowered position is the enjoyment of the lineage holder, half is the long-tailed star, and the other half is the enjoyment of Rahu.