Tibetan
་སུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ནགས་ཚང་ཚིང་དེའི་ཤིང་ཁ་ན་འདུག་པས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དེར་འོངས་པ་མཐོང་ནས་མྱུར་དུ་རི་དྭགས་ཀྱི་དཔོན་པོ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་དྲུང་དུ་སོང་སྟེ་སྨྲས་པ། རི་དྭགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ལ་བདག་གིས་སྔར་མི་རྣམས་ནི་ཕན་པ་བྱས་པ་མི་སེམས་ཤིང་བྱས་པ་མི་གཟོ་ལ་བྱས་པ་མི་ཚོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། མི་དེས་སྐྱེས་མང་དུ་ཁྱེར་ནས་འོང་ངོ་། །སྒྲ་དེ་ཉིད་རི་དྭགས་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ནས་སྐྲག་སྟེ་ཀུན་ཏུ་བྲོས་སོ། །རི་དྭགས་ཀྱི་དཔོན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསམས་པ། གལ་ཏེ་བདག་གིས་རི་དྭགས་འདི་དག་མ་བསྲུངས་ན་དེ་རིང་ཉིད་དུ་ཁ་བཏགས་པར་འགྱུར་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡལ་བར་འདོར་བ་ལས། རང་གི་སྲོག་ཆུད་གཟོན་པ་སླའོ་སྙམ་ནས་རྒྱལ་པོ་བསུར་སོང་ངོ་། །དེ་ནས་མི་སྙིང་རྗེ་མེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ན་ཕ་རོལ་ལ་མི་ལྟ་བ་དེ་རི་དྭགས་ལྟ་བར་རྟུན་པའི་བློས་རི་དྭགས་ཀྱི་མཆོག་དེ་ལག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ་སྨྲས་པ། ལྷ་རི་དྭགས་ཀྱི་དཔོན་པོ་ནི་འདི་ལགས་སོ། །ལས་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དུས་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཡིན་པས་ཚིག་དེ་སྨྲས་མ་ཐག་ཏུ་མི་དེའི་ལག་པ་གཉིས་ཀ་ས་ལ་ལྷུང་བར་གྱུར་ཏོ། དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་དེ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ནས་མི་དེ་ལ་དྲིས་པ། ཀའི་ནད་རྗེ་འདི་ཅི་ལས་གྱུར། མི་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ཉེན་ཞིང་ང་རོ་མི་གསལ་བས་སྨྲས་པ། རྒྱལ་ཆེན་གང་ཞིག་བཀུམ་ནས་ནོར། །འཕྲོག་དེ་ཆོམ་རྐུན་མ་ལགས་ཀྱིས། །རྒྱལ་ཆེན་བྱས་པ་མི་གཟོ་བ། །གང་ལགས་དེ་ནི་ཆོམ་རྐུན་ལགས། །རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། ཚིག་འདིའི་དོན་ཅི་ཡིན། དེས་ཇི་སྐད་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱས་བར་རྒྱལ་པོ་ལ་སྨྲས་སོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་བྱས་པ་ཆུད་གཟོན་པའི་མི་དེ་ལ་སླར་སྨྲས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་ཆད་པར་མི་བྱིང་མ་གྱུར། ཅིའི་ ཕྱིར་ལྕེ་ནི་དུམ་བུ་བརྒྱར་མ་ལྷགས། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་ལུས་འདི་གསང་བ་བས། རྡོ་རྗེའི་ཆར་མདུང་མདའ་ཆེན་བརྡེག་མ་གྱུར། དེ་ནས་རྒྱལ་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཆེན་པོ་དེ་ཤེས་ནས་བློན་པོ་རྣམས་ལ་སྨྲས་པ། ཤེས་ལྡན་དག་རི་དྭགས་ཀྱི་དཔོན་པོ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་འདི་ནི་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བར་འོས་ཀྱིས་ཁྱེད་ཅག་དེད་ལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལམ་བྱི་དོར་བྱེད་དུ་ཆུག་ཅིག །དེ་རྣམས་ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་རྡོ་དང་གསེག་མ་སོགས་བསལ་ཞིང་ཙན་དན་གྱི་ཆུས་ཆག་ཆག་བཏབ། དྲི་ཞིམ་པོའི་པོག་ཕོར་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་དར་གྱི་ཆུན་འཕྱངས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ་མེ་ཏོག་གི་སིལ་མ་བཀྲམ་པས་ལྷའི་སྐྱེད་ཚལ་ལྟར་མཛེས་པར་བྱེད་དུ་བཅུག་ནས་གྲོང་ཁྱེར་དེར་གནས་པའི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱིས་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཐོགས་ཏེ་བསུར་སོང་ངོ་། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོའི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོས་རི་དྭགས་ཀྱི་དཔོན་པོ་གཟུགས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་པ་དེ་སེང་གེའི་ཁྲི་ལ་འདུག་ཏུ་བཅུག་ནས། རྒྱལ་པོའི་འབྱོར་པ་དང་མཐུ་ཆེན་པོས་བཙུན་མོ་དང་གཞོན་ནུ་དང་བློན་པོ་དང་གྲོང་དང་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཞིང་དེས་དེ་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པས་རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པས་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་བླངས་ཞིང་། སེམས་ཅན་དུ་མ་དག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དག་ཐོབ། རྒྱལ་པོས་ནགས་དེ་རི་དྭགས་རྣམས་ལ་བྱིན་ནས་སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མི་འཇིགས་པ་བྱིན་ནོ། ༈ །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་སྔོན་ཆུ་སྲེག་ལྔ་བརྒྱའི་དཔོན་པོར་གྱུར་པའི་ཚེ། དེ་ན་ཆུ་སྲེག་རྒན་པོ་ཞིག་གིས་ ཆུ་སྲེག་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ང་དང་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ཐབས་ཀྱིས་ཟོས་ནས། དལ་བུས་འཆག་ཅིང་རྐང་པ་གཅིག་བཏེག་ནས་དཀའ་ཐུབ་བྱེད་པའི་ཟོལ་ཐོག་ཅན་ཞིག་ཡོད་དོ། །དེར་ཆུ་སྲེག་རྣམས་མྱ་ངན་བྱེད་ཅིང་ཆུ་སྲེག་གི་དཔོན་པོའི་དྲུང་དུ་འདུས་ནས་ཐབས་ཅི་ཡོད་གསོལ་བ་བཏབ་བོ། །ཆུ་སྲེག་གི་དཔོན་པོ་དེས་ཆུ་སྲེག་རྒན་པོའི་ཚུལ་དེ་འཕྲིགས་ནས་ལྐོག་ཏུ་དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་བཅད་བརྗོད་པ་དང་། དེ་སྐྲག་སྟེ་ཆུ་སྲེག་གི་དཔོན་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ངོ་། །དཔོན་པོས་སྨྲས་པ། ནམ་ཆུ་སྲེག་རྣམས་འཁྲུགས་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་བདེ་བར་གྱིས་ཞེས་བརྗོད་པས་དེ་སྐྲག་ནས་ཕྱོགས་གཞན་དུ་བྲོས་པས་ཆུ་སྲེག་རྣམས་བདེ་བར་གྱུར་ཏོ། ༈ །ཡང་ནེ་ཙོ་མི་སྐད་སྨྲ་བར་གྱུར་པས་རྒྱལ་པོ་ཚངས་བྱིན་ཆོས་ལ་བཀོད་པ་དང་། ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་། རྨ་བྱར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ཆོས་བསྟན་པས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་གོང་དུ་སྨྲོས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དུད་འགྲོར་སྐྱེས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་མཉམ་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་ན་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་པ་ན་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་ལ་གུས་པར་བྱའོ། ༈ །ཡང་སྔོན་གྱི་ཚེ་དྲང་སྲོང་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་རྒྱལ་པོ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡལ་འདབ་སྟུག་པོས་ཡོག་པ། ཁོར་ཡུག་ཏུ་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་ཡོད་པ་དེར་གནས་བཅས་ནས། ཤིང་དེའི་འདབ་མའི་གྲངས་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པས་བརྟག་ཅིང་བགྲངས་བས་ལོ་བཅུ་གཉིས་དང་ཞག་བདུན་ན་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ། །དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉི
Chinese
尔时，彼观望之故，于森林稠密之树上栖息，见彼众多生众来临，速往鹿王菩萨处而言：鹿王，我昔对人众说，人不念恩，不报恩，不知恩。彼人携众而来。彼声诸鹿闻已，惊恐而四处逃散。鹿王菩萨思惟：若我不守护此等鹿，则今日必遭宰杀，舍弃有情，不如自舍生命易。遂往迎国王。 尔时，彼无有慈悲心，于世间不顾及他人者，以观望鹿之念，以双手指示彼殊胜之鹿，而言：天，鹿王即此。极猛烈之业圆满，不待异熟之时，语毕，彼人之双手俱堕于地。 尔时，彼国王生起厌恶，问彼人：汝之病因何而起？彼人受苦痛之逼迫，语声不清而言： 大王杀何而得财？ 劫夺非盗贼。 大王不报恩， 彼即是盗贼。 国王言：此语何义？彼人向国王详述所发生之一切。 尔时，国王复对彼忘恩负义之人而言：为何汝未堕入地狱？为何汝之舌未裂为百段？汝之身体如何隐蔽？为何金刚之雨，大箭未击打？ 尔时，国王知晓菩萨之大威力，对诸大臣言：具慧者，此鹿王大士应受供养，汝等驱赶，令清扫城市之路。彼等清除彼城市之石子等，以旃檀之水洒扫，以香气扑鼻之香炉，胜幢及丝绸之悬挂物庄严之。
English
Then, because of his observation, he dwelt on a tree in the dense forest. Seeing that a large crowd of people was coming, he quickly went to the deer king Bodhisattva and said: "King of deer, I used to say to the people that people do not remember kindness, do not repay kindness, and do not appreciate kindness. That man is bringing many people." When the deer heard that sound, they were frightened and scattered in all directions. The deer king Bodhisattva thought: "If I do not protect these deer, they will surely be slaughtered today. It is easier to give up my own life than to abandon sentient beings." So he went to meet the king. At that time, that man, who had no compassion and did not care about others in the world, with the intention of looking at the deer, pointed to that excellent deer with both hands and said: "O god, the deer king is this one." The extremely fierce karma was complete, and without waiting for the time of fruition, as soon as he spoke, both hands of that man fell to the ground. At that time, the king became disgusted and asked the man: "What is the cause of your illness?" That man, oppressed by the feeling of pain, spoke unclearly, saying: What does the great king kill to gain wealth? Robbery is not thievery. The great king does not repay kindness, He is the thief. The king said: "What is the meaning of this saying?" The man explained to the king in detail everything that had happened. At that time, the king again said to that ungrateful man: "Why did you not fall into hell? Why did your tongue not split into a hundred pieces? How is your body hidden? Why did the rain of vajras and great arrows not strike?" At that time, the king knew the great power of the Bodhisattva and said to the ministers: "Wise ones, this great deer king should be honored. You should drive them away and have the city roads cleaned." They cleared the stones and pebbles of that city, sprinkled it with sandalwood water, and decorated it with fragrant incense burners, victory banners, and silk hangings.
Chinese
以花卉的嫩叶铺陈，使之如同天神的园林般庄严美丽，于是该城居民手执花环前来迎接。尔时，国王以其广大财富，使形貌极其庄严的兽王安坐狮座。国王依凭财富与大力，偕同王后、太子、大臣及城乡百姓环绕在侧，由其为大众宣说佛法。于是国王与眷属皆受五戒之根本教义，众多有情亦由此获得善根。国王将此森林赐予诸兽类，又赐予一切有情众生无所畏惧。复次，世尊昔日为五百火焰鬼王时，有一老火鬼将火鬼们的门徒与幼子吞噬，并以拄杖、跛足而作艰苦劳役，成为强暴之徒。于是火鬼们忧惧聚集鬼王之前祈求救护。鬼王察知老火鬼行径，遂暗中以偈语警示之。老火鬼惊惧，归依鬼王。鬼王言：“从今尔等不应恐乱，自当安乐。”于是众火鬼皆获安乐。又世尊曾为尼咄（尼拘陀）哑者，王名梵施，及为乌鹊王、马者王时，亦皆弘法，利益众生。由是可见，菩萨虽生畜生道，智慧之力无等，能成熟有情。若得人身，当更无疑，当敬重智慧之力。又昔日仙人名曰光明，住于阎浮提善王树下。树叶繁茂，周遍闻名。其人能数叶数，精勤观察，十二年七日之间，一切尽知。尔时世尊亦在其中。
English
By spreading the tender leaves of flowers, it was made as beautiful as the garden of the gods. The townspeople who dwelled there came carrying flower garlands to greet him. Then the king, with his great wealth, seated a beast-lord of splendid form upon a lion throne. The king, relying on his immense wealth and power, together with his queen, princes, ministers, townsfolk, and villagers, all surrounded him, and he expounded the Dharma to them. Thus, the king and his retinue received the foundation of the five precepts, and many beings thereby obtained virtuous roots. The king bestowed the forest upon the wild animals and granted fearlessness to all sentient beings. Again, in a former time, the Blessed One, when he was the lord of five hundred fire-spirits, there was an old fire-spirit who devoured the disciples and children of the fire-spirits, and with a crutch and lame foot performed harsh oppression. Then the fire-spirits, distressed, gathered before their lord and implored him for aid. The lord of fire-spirits, perceiving the conduct of that old one, secretly admonished him with verses. Terrified, he took refuge in the fire-spirit lord. The lord said: “Let the fire-spirits no longer be disturbed; let them dwell in peace.” Thus the fire-spirits came to dwell in happiness. Likewise, when the Blessed One was formerly born as the mute Netsa, as King Brahmadatta, as the goose king, or as the horse-king, he too proclaimed the Dharma and bestowed benefit upon others. From this, it is shown that though bodhisattvas may be born among animals, with unequalled power of wisdom they can mature beings. When born among humans, how much more so! Therefore one should honor the power of wisdom. Again, in a former age, there was a seer named Radiant who dwelt by the good king-tree in Jambudvīpa. The tree’s branches were dense and far-famed. Dwelling there, by counting and examining the leaves, he attained perfect knowledge. In twelve years and seven days he came to know all. At that time the Blessed One also resided there.