Tibetan
མས་ལ་སྙིང་རྗེ་བས། ཤིང་ཆེན་པོ་དེའི་རྩེ་མོ་ནས་རི་ཞིག་གི་ཁར་བྱ་འཕུར་བ་བཞིན་དུ་མཆོངས་ནས་དེར་སྐྱེས་པའི་སྦ་ཐག་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་ལམ་གྱི་ཁྱོན་ལས་ཀྱང་རིང་བ་ཙམ་རྩ་བ་བརྟན་པ་ཞིག་རང་གི་རྐང་པ་ལ་བཅིངས་ནས་སླར་ཡང་ཤིང་དེའི་རྩེར་མཆོངས་པས་རྐང་པ་གཉིས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་སླེབ་ཙམ་དུ་འབད་པས་ཕྱིན་ནས་ཤིང་དེའི་ཡལ་ག་ལག་པས་ཟིན་ནས་སྦ་ཐག་བརྐྱངས་པའི་སྟེང་དུ་སྤྲེའུ་རྣམས་འགྲོ་བཅུག་པས། སྤྲེའུ་རྣམས་སྐྲག་ཤིང་དེའི་ལུས་བརྫིས་པས་ལུས་སྣད་ཀྱང་སེམས་བརྟན་པ་མ་བྲལ་བར་གནས་པས་སྤྲེའུ་ཐམས་ཅད་འཇིགས་པ་ལས་བསྒྲལ་ཏོ། །དེ་མཐོང་བས་རྒྱལ་པོ་འཁོར་བཅས་ངོ་མཚར་ཞིང་འདི་ནི་དཔའ་ཞིང་བློ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རང་དོན་ལ་མི་ལྟ་ བར་གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞིག་གོ་སྙམ་དུ། རྒྱལ་པོས་མི་དེ་དག་ལ་བསྒོ་བ། སྤྲེའུའི་བདག་པོ་འདི་སྤྲེའུ་རྣམས་བྲོས་པས་ལུས་བརྫིས་ཤིང་ཡུན་རིང་ཟམ་པ་བྱས་ཏེ་དུབ་པས་རང་ལྡང་མི་ནུས་པས། འདིའི་འོག་ཏུ་ངས་བརྒྱང་བཟེད་ལ། སྦ་ཐག་དང་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཡལ་ག་དུས་གཅིག་མདའ་གཉིས་ཀྱིས་ཆོད་ཅེས་བསྒོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་ཏེ་རྒྱལ་པོས་བརྒྱང་པ་བཟེད་པ་ལ་ཕབ་ནས། ལུས་ལ་རྨ་བྱུང་བས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་བ་དེ་མལ་སྟན་འཇམ་པོ་ལ་བཞག་སྟེ་སྨན་གྱིས་དེའི་རྨ་བཀྲུས་ནས་ཅུང་ཟད་ལོན་པའི་རྗེས་སུ་རྒྱལ་པོས་དེ་ལ་སྨྲས་པ། བདག་གི་སྲོག་བོར་ནས་སྙིང་རྗེས་གཞན་ཟམ་པ་ལས་བསྒྲལ་བ་འདི་རྣམས་ཁྱོད་ཀྱི་ཅིར་འོང་། སྤྲེའུ་དེ་རྣམས་ཁྱོད་ཀྱི་ཅི་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྲེའུའི་རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། བདག་གི་ངག་མཉན་གུས་པ་འདི་དག་གིས། །བདག་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཁུར་ནི་བསྐུར་བར་གྱུར། །དེ་བས་འདི་དག་བུ་དང་འདྲ་བར་གྱུར། །ཁུར་དེ་བསྐུར་བའི་ཕྱིར་ནི་འདི་ལྟར་བགྱིས། །ཡུན་རིང་དུས་ནས་འདི་ལྟར་འབྲེལ་བར་གྱུར། །རིགས་གཅིག་སྐྱེས་པས་འདི་ལྟར་མཛའ་གྱུར་ཞིང་། །ལྷན་ཅིག་གནས་པས་གཉེན་དང་འདྲ་བར་གྱུར། །དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཡ་མཚན་ཏེ་ཡང་སྨྲས་པ། བློན་པོ་ལ་སོགས་རྒྱལ་པོའི་ཆེད། །དེ་དག་ཆེད་དུ་རྒྱལ་པོ་མིན། །དེ་བས་བདག་གི་བྲན་གྱི་ཕྱིར། །ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་ལུས་བོར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྨྲས་པ། རྒྱལ་པོ་དེ་ལྟར་བགྱིད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། །རྒྱལ་པོའི་གཞུང་ལུགས་དེ་ལྟ་བུ། །གཞུང་ལུགས་ངན་པར་བདག་གིས་མཐོང་། །མ་འདྲིས་པ་ཡི་ སྡུག་བསྔལ་ཀྱང་། །ཡལ་བར་འདོར་བ་མི་བཟོད་ན། །སེམས་ནི་གུས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས། །གཉེན་དང་མཛའ་གྱུར་སྨོས་ཅི་དགོ
Chinese
由于慈悲之故，从那大树的顶端，如同飞鸟一般跃向一座山崖之上。在那里生长着一条极为漫长的藤索，其长甚至超过道路的远度。那藤索根基坚固，缠绕其双足，于是再次跃向树顶，因双足皆被束缚，便只能尽力摆动前行。到达之后，以手抓住那树枝，将藤索伸展，在其上让群猴行走。群猴因恐惧而依附树身，但身体虽震动，心志未曾丧失，因此所有猴子都从怖畏中得以解脱。见此情景，国王与随从皆惊奇，以为：‘这是勇敢且智慧圆满之人，不顾自身利益，而以慈悲施与他者。’于是国王将此人交付群臣。猴王因群猴四散而身体受创，藤索极长，已不能自起。遂对其下方说道：‘请以弓箭齐射，割断藤索与Nyagrodha（榕树）的枝条！’国王即依此行事，便承受坠地之苦，身受创伤。国王将其安置于柔软卧榻，以药疗治，其伤稍愈后，国王问曰：‘我舍弃性命，以慈悲令群猴渡难，这与汝有何相关？这些猴子于汝又为何？’菩萨猴王答曰：‘他们恭敬聆听我言，将国王之担托付于我，因此他们如同我子。我以肩负其担之故，方才如此行持。自久远以来，我与他们有此因缘，同类出生，故成朋友，共居一处，便成亲族。’国王复问曰：‘如诸大臣等，是为国王之因缘，而此等猴众非是国王因缘，汝却为奴隶之故，为何舍身？’菩萨言曰：‘国王如是行持诚然，然我见国王之法不善。若抛弃未曾询问之属下之苦，亦不可忍，何况于怀敬心之众生？称之为亲族朋友，有何用处！’
English
Out of compassion, he leapt from the top of the great tree toward a mountain cliff, just like a bird in flight. There grew a very long vine, longer even than the span of a road, its root firmly fixed. Binding it to his feet, he again leapt to the treetop. Because both his feet were bound, he could only strive with difficulty, barely reaching forward. Seizing a branch of that tree with his hands, he stretched the vine and let the troop of monkeys cross upon it. The monkeys, though terrified, clung to the tree’s body; their bodies trembled, yet their minds remained firm, and thus all of them escaped from fear. Seeing this, the king and his retinue were astonished, thinking: ‘This is a courageous and supremely wise being, who disregards his own benefit but shows compassion toward others.’ The king entrusted him to his ministers. The Monkey King, because his troop had scattered and his body was injured, with the vine stretched too long, could not rise again by himself. So he called out below: ‘Shoot together two arrows, cutting through both the vine and the branch of the Nyagrodha tree (banyan tree)!’ The king did so, and thus the Monkey King fell, his body wounded, and he lay defeated. The king placed him on a soft couch, cleansed his wounds with medicine, and when he had somewhat recovered, the king asked: ‘I gave up my life, through compassion saving the monkeys—what are they to you? Who are these monkeys to you?’ The Bodhisattva Monkey King replied: ‘They listened with reverence to my words and placed upon me the king’s burden. Therefore they are like my children. Because I accepted their burden, I acted thus. From long ago, I have been connected with them; born of the same kind, we became friends, dwelling together, we became like kin.’ The king asked again: ‘As ministers and others are causes for the king, these monkeys are not causes for the king. Yet because you are a slave, why did you abandon your body for them?’ The Bodhisattva replied: ‘It is true that the king acts thus, yet I see the king’s law as unwholesome. If one cannot abandon the suffering of those never even asked about, how could one abandon beings who bear respect? What then is the worth of calling someone friend or kin!’
Tibetan
ས། །ཞེས་སོགས་རང་གིས་འཁོར་རྣམས་ལ་བརྩེ་བས་སྦ་ཐག་དྲངས་པའི་ཚུལ་བརྗོད་པས་རྒྱལ་པོ་ཤིན་ཏུ་དད་ཅིང་དགའ་ནས། དེ་ལྟར་བདག་གི་བདེ་བ་བཏང་ནས་གཞན་དང་དུ་བླངས་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཅི་ཞིག་ཐོབ། སྤྲེའུའི་རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། བདག་གི་ལུས་བཅད་པར་གྱུར་ཀྱང་རིགས་མཐུན་རྣམས་ཀྱིས་བཀུར་སྟི་བྱས་པའི་ལན་གློན་པས་བདག་ལ་མི་དགའ་བ་མེད། བདག་གུམས་ཀྱང་དགའ་བ་ཐོབ་ལ། གྲགས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་དང་། རྒྱལ་པོས་མཆོད་པ་དང་། ཤི་ཡང་འཇིགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་འདི་དག་ཐོབ་སྟེ། བདག་པོ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ནི་དེ་དང་འགལ་བའི་ཉེས་པ་རྣམས་ཐོབ་ལ། དམྱལ་བའི་མེ་འབར་བར་མཆི་བ་ལས་གཞན་མེད་དོ། །དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ལ་བདག་གིས་བསྟན་པ་འདི་བཞིན་དུ་ཁྱོད་ཀྱང་ཆོས་དང་ལྡན་པས་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོངས་ལ་འཁོར་གྱི་སྐྱེ་བོ་དང་མགོན་མེད་པའི་ཚོགས་ལ་ཕ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ཕན་བདེར་མཛད་ནས་ཆོས་སྲིད་དང་གྲགས་པ་བསོད་ནམས་འཕེལ་ནས་འདི་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གདམས་པས་རྒྱལ་པོ་དེ་ཡང་དད་པར་གྱུར་ཅིང་། སྤྲེའུའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ཡང་ལུས་བོར་ནས་མཐོ་རིས་སུ་སོང་བར་གྱུར་ཏོ། ༈ །ཡང་སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་རྒྱལ་པོ་ཚངས་བྱིན་ཞེས་བྱ་བ་འབྱོར་པ་རྒྱས་ཤིང་ཆོས་བཞིན་རྒྱལ་སྲིད་བྱེད་པ་དེའི་ཡུལ་ན་དེད་དཔོན་དབྱིག་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་ཐོས་ཀྱི་བུའི་ནོར་ དང་འགྲན་པ་ཞིག་གི་བུ་གཟུགས་བཟང་ཞིང་མཛེས་པ་དབྱིག་དགའ་ཞེས་བྱ་བར་བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ཉིད་གྱུར་པའི་ཚེ་ན། ཡི་གེ་དང་བརྟག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་བློ་གསལ་བར་གྱུར་ཅིང་། དེ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ། ཕའི་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལས་ཅི་འདོད་པ་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་གཏོང་བར་བྱས་སོ། །དུས་གཞན་ན་དེའི་ཕ་གུམས་ནས་ཁྱེའུ་དབྱིག་དགའ་དེ་རྒྱལ་པོས་དེད་དཔོན་ཆེན་པོར་དབང་བསྐུར་ནས་ནོར་གྱི་ཉོ་ཚོང་བྱེད་ཅིང་། སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་བསྩལ་ཏོ། །དུས་ཤིག་ན་དེས་བསམས་པ། བདག་གི་ཕའི་ནོར་འདི་དག་ནི་བདག་གི་ཕའི་ཡིན་ན་འདི་བྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཅི་ཡོད་དེ་བདག་རང་གི་ཞོ་ཤས་ནོར་བསྒྲུབས་ནས་སྦྱིན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བདག་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱ་མཚོར་འགྲོ་འདོད་ན་ཤོ་གམ་དང་ལག་ཅན་དང་གྲུ་བཙས་དང་བསེལ་རྔན་མེད་པར་སུ་འགྲོ་འདོད་ན་ཟོང་སྟ་གོན་གྱིས་ཞེས་སྨྲས་པས། ཚོང་པ་ལྔ་བརྒྱ་ནས་འགྲོ་བར་སྨྲས་ནས། རྒྱ་མཚོའི་ངོགས་སུ་ཕྱིན་ཏེ། དེར་ཟས་སྐོམ་གྱི་འཚོ་བ་སྦྱོར་བ་དང་། རྩོད་པ
Chinese
于是，如是以慈爱引导眷属的方式而作开示，国王心生极大信敬与欢喜。于是说道：我舍弃自身安乐，采纳利益他人，你因此得到了何等功德？猴王答言：即使我的身体被割截，但因同类众所供养尊重，我心中并无不悦。即便死去亦得欢喜；复又得无染之名声，得国王供养，得死无畏惧之功德。若依无慈之主，必获与此相反之过患，必堕地狱火焰中而无余。由是，国王，我所示范如此，你亦应以具法之德守护国政，普利属民及无依之众，如父护子，令一切得安乐。如此则法治、国治、名誉与福德俱增，现世与后世皆得安乐。国王蒙此教诫，亦生信心。猴王遂舍身而往高处而逝。昔时，婆罗那国有王，名曰“清净施”，富饶广大，以正法治国。彼国有长者名“财主”，乃闻名之子，竞富之人，其子貌美端正，名曰“财乐”。即是本佛往昔之身。彼时聪慧，通达文字学艺，具大悲心，乐于布施。凡父所用受用之物，悉以施予贫乏。后其父死，财乐子王授之为大长者，经营财货，广行布施。一时心念：我父之财，本是我父所有，我施与人又有何奇？今当自以己力得财而布施。乃与侍从同行海上，经商贸易。或以陆行，或以舟船，或无装饰。商人数百随行，遂至大海，于彼以资粮自活，互相商议。
English
Thus, by teaching in such a way, showing the method of guiding one’s retinue with compassion, the king developed deep faith and joy. He said: “By abandoning my own happiness and taking on the welfare of others, what virtues have you obtained?” The monkey king replied: “Even if my body were cut apart, since I was honored and served by those of my kin, I feel no displeasure. Even if I die, I obtain joy; I also gain the virtue of untainted fame, offerings from the king, and a fearless death. But those relying on a master without compassion will receive the opposite faults, falling into the blazing fires of hell without escape. Therefore, O King, just as I have demonstrated, you too should uphold the Dharma and protect the kingdom, benefiting your people and those without protector, as a father does for his children, bringing happiness to all. In this way, the Dharma and governance, reputation and merit will all increase, and both this life and the next will become happy.” Instructed thus, the king too developed faith. The monkey king then abandoned his body and passed into the higher realms. In a former time, in the land of Benares, there was a king named Tsangjin (Pure Almsgiver), who was prosperous and ruled in accordance with the Dharma. In that land was a wealthy man named Yik, son of Namthö, a rival in wealth. His son, handsome and beautiful, was called Yikga (Delight in Wealth). This was the Blessed One himself in a former life. At that time, he became wise, skilled in letters and analysis, with a clear mind, endowed with compassion, and rejoiced in giving. From his father’s resources he gave to the needy whatever they desired. When his father died, the king appointed Yikga as a great householder, to manage trade in wealth, and he bestowed great alms. At one time he thought: “This wealth of my father’s is indeed my father’s. What wonder is there in giving it? I shall earn wealth myself and then give it.” So, together with companions, he desired to journey to the ocean for trade. Some went with packs, some with servants, some by ship, some without ornaments. With five hundred merchants he went forth, and they reached the great ocean, where they lived by provisions and engaged in negotiations.