Tibetan
རྒྱ་པོས་རྟག་ཏུ་གཞུ་ཞིང་བརྡེགས་པས་ནོར་མང་དུ་ཐོབ་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་བཏང་། ནོར་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྲོག་ལ་བབ་ཀྱི་བར་དུ་གནོད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་དགེ་བསྙེན་གཅིག་ཁྲིམས་ལས་ཅུང་ཟད་འགལ་བ་དེ་ལྔ་བརྒྱ་པའི་དྲུང་དུ་ཁྲིད་དེ་གཞུ་ཞིང་བརྡེག་པ་ལ། བློན་པོ་དེ་དག་གིས་དགེ་བསྙེན་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐོས་པས་གནོད་མ་བྱས་པར་བཏང་བ་དེའི་ནང་གི་གཅིག་དགེ་སློང་འདི་ཡིན་ཏེ། དགེ་བསྙེན་དེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་སྔོན་རོལ་གྱི་དྲིན་ཡང་བ་ཡང་ལྕི་བས་གླན་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་རྟག་ཏུ་མི་བརྗེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ༈ །ཡང་སྔོན་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་ མེད་པའི་ཕ་རོལ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དེད་དཔོན་སློང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་པ་ན། དེ་སྟེན་གྲོགས་ཤེད་མཉམ་དང་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡི་གེ་དང་། བཟོ་དང་། བགྲང་བ་དང་། ཚོང་པའི་ཐ་སྙད་དང་། སྒྱུ་རྩལ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་སོགས་ལ་མཁས་པར་བྱས་སོ། །དེར་སྟེན་གྲོགས་གཅིག་གིས་གཞོན་ནུ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱོན་དང་། སྐྱེ་བོ་གཞན་གྱིས་རྒོལ་བ་དང་། འབྲོག་གི་སྐྱོན་དང་། ཆུའི་དགོན་པའི་སྐྱོན་དང་། བཟའ་བཏུང་དཀོན་པའི་སྐྱོན་དང་། མི་མཛའ་བའི་དགོན་པར་གཅན་གཟན་ཁྲོ་བོ་དང་། རྐུན་པོའི་སྐྱོན་དང་། རྒྱ་མཚོར་སོང་བའི་གྲུ་བོ་ཆེ་འཇིལ་བའི་སྐྱོན་དང་། སྲིན་མོས་འཇིགས་པ་དང་། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་མི་ཤེས་སམ། གཞོན་ནུ་ཁྱོད་གཞན་ཕ་མའི་རྫས་ཀྱིས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་དམ། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་ཤེས་ཏེ་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བསླུས་སོ། །གཞན་དག་གིས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཚེགས་ཆེན་པོས་བསྒྲུབས་པའི་རྫས་ཡང་བ་འདི་དག་མི་དགོངས་སམ་ཞེས་བསྐུལ་བའི་ཚིག་དེ་ཐོས་ནས་དེ་ལ་སེམས་ཤིང་སྟེན་གྲོགས་ལ་དེ་ལྟར་བསྐུལ་བ་ལགས་སོ། །ད་ལྟར་གྱི་ནོར་བསགས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནོར་རྫས་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲས་ནས། རང་གི་ཕ་མ་ལ། ཡབ་ཡུམ་བདག་ཚོང་ལ་མཆི་ཞིང་དེད་དཔོན་གྱི་བྱ་བ་ནུས་པར་བགྱིའོ། །བུ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སྐྱོན་དཔག་མེད་ཡོད་བས་མ་འགྲོ་ཞིག །བདུན་བརྒྱུད་ཚུན་ཆད་ཀྱི་ཕུག་ནོར་མང་པོ་ཡོད་པས་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འདུག་གི། དེ་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་ བློ་དོར་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་པ་ལ། ཡབ་དེ་ལྟར་མ་ལགས་ཏེ་བདུན་བརྒྱུ
Chinese
商人们经常以弓箭射击、掠夺，因此得到了许多财宝，就像这样，他们对于没有财富的人，甚至在性命上也加以伤害。当时，有一位优婆塞稍微违犯了戒律，被带到五百大臣面前接受鞭打和击打。那些大臣们听闻后说：“这位优婆塞极其善良。”于是没有加以伤害而放走了他。在其中的一位比丘就是当时的优婆塞，那人正是世尊。由此可知，菩萨在无量劫之前，哪怕仅有一点点恩德也会牢记不忘，直到成佛之间，永远不会忘记。世尊如是开示。复次，在往昔无量劫之前，世尊曾名为‘商队导师’，与同伴们一起精通书写、制造、计算、贸易名词、六十四种伎艺等。于此，有一位同伴因年轻而欲往他方，或为他人所争，或牧业之患，或水寮之患，或饮食稀少之患，或居处危险之患，或盗贼之患，或大海船沉没之患，或恶鬼之怖，或种种灾难，皆不能解脱。那青年不知父母之物是共用，亦不知自身痛苦的因缘，不明白此非正法，因而受骗。其他人则以丰盛之物为证劝勉他说：“难道不见吗？像上文所说的富饶财物，不要轻视啊。”闻此劝勉，他便心生动摇，于是被同伴们如此劝诱。当今所积聚的财宝，正是如此成为痛苦之因。因此，我今应当将财宝如理收摄。”他这样说完，便对白发的父母说：“父母啊！我当依商人而行，使能胜任商队导师之事，不再去他方。他人前往他方多有灾难，切勿前去。七代之间家中已有充足的财富，毫无缺乏，当安住其中享用，不必外出。”他说了这话。
English
Merchants, constantly shooting and plundering with bows, thereby gained much wealth; in the same way, they inflicted harm even upon the lives of those without wealth. At that time, a certain lay follower, for slightly violating the precepts, was brought before five hundred ministers and subjected to beating and striking. Those ministers, upon hearing, said: “This lay follower is truly virtuous,” and thus released him without harm. Among them, one monk was that very lay follower, who was in fact the Blessed One himself. Therefore, it is shown that a bodhisattva, even from countless eons ago, will never forget even the smallest kindness, remembering it until the time of perfect Buddhahood. The Blessed One spoke thus. Again, in the distant past, in countless eons, the Blessed One was named ‘Leader of a Caravan,’ who, together with his companions, was skilled in writing, crafting, calculation, the terminology of trade, and the sixty-four arts. There, one companion, being young, wished to travel elsewhere, and so was beset by dangers: conflicts with others, troubles of herding, hazards of water dwellings, scarcity of food and drink, perils of hostile abodes, dangers of thieves, great ships sinking into the ocean, terrors of demons, and many harms from which he could not escape. That youth did not know that his parents’ property was shared, nor did he recognize the nature of his own suffering. Not understanding that this was not Dharma, he was deceived. Others, showing him abundant goods as proof, urged him, saying: “Do you not see? As previously spoken, such great wealth should not be disregarded.” Hearing these words, he wavered in mind and was thus persuaded by his companions. The wealth accumulated at present is likewise the cause of suffering. Therefore, he said: “I myself shall rightly collect and preserve the wealth.” Speaking thus, he addressed his parents: “Father, mother, I shall engage in commerce, able to carry out the duties of a caravan leader. I shall not go elsewhere. To travel elsewhere brings immeasurable dangers, so do not go. For seven generations our household has had abundant wealth without shortage. Let us remain here and enjoy it without wandering abroad.” Thus he spoke.
Tibetan
ད་ཀྱི་ཟོང་གིས་བསྒྲུབས་པ་རྣམས་མ་སྤྱད་པར་ཡོད་ན། དེ་དག་གིས་བཞག་པ་བདག་གིས་སྤྱད་པར་མི་སྤྲོ་བས་བདག་འདོང་བར་གནང་ཞེས་སྨྲས་པས། ཕ་མས་ནན་གྱིས་མ་བཀག་པར་རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་དུ་རླུང་གིས་ཕྱིན་ནས་ནོར་བུ་རིན་ཐང་མེད་པས་གྲུ་བཀང་ཞིང་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་རྒྱ་མཚོ་ལས་བརྒལ་ནས་རྒྱ་མཚོར་ཁྲུས་བྱས་པའི་ཚེ་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལག་པ་ལ་བཏགས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ལྷུང་ངོ་། །དེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཆུ་ཕྱགས་ཐོགས་ཏེ་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་བསྐམ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་མ་ཐག་ཏུ་ལྷ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོས་གྲོགས་བྱེད་ཅིང་། རླུང་དང་མེ་ཡང་གྲོགས་བྱས་པས་ཆུ་ཕྱགས་པར་བྱས་པ་ལ། རྒྱ་མཚོའི་ལྷས་སྨྲས་པ། རྒྱ་མཚོའི་འདི་ནི་མཐའ་ཡས་མི་ཟད་དེ། །ཅུང་ཟད་འགྱུར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་དེ་ལྟར་མིན། །གྲོགས་པོ་མཁའ་ལ་ལམ་གྱི་ཚད་འདོད་ལྟར། །རྒྱ་མཚོ་བསྐམ་པ་དག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ནུས། །དེས་ལྷ་དེ་དག་ལ་སླར་སྨྲས་པ། ལྷ་དག་རྒྱ་མཚོ་མཐའ་ཡས་མ་ཡིན་ཏེ། །རྒྱ་མཚོ་དཔག་ཚད་མཐའ་ཡང་དཔག་ཏུ་རྙེད། །བདག་གི་བརྩོན་འགྲུས་མཐའ་ཡས་དཔག་མེད་དེ། །རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བདག་གིས་བསྐམ་པར་ནུས། །རྒྱ་མཚོའི་ལྷ་དག་བདག་གི་སྟོབས་ལ་ལྟོས། །མཁའ་ལ་ལྷ་ཡིས་རབ་ཏུ་གང་ལ་ལྟོས། །དཔག་མེད་ལྷ་དག་བདག་གི་གྲོགས་ཡིན་ཏེ། །འབར་དང་སྲེག་དང་དེ་བཞིན་རླུང་དུ་བྱེད། །བདག་གིས་ནམ་མཁར་ཆུ་གཏོར་བ་ལ་ལྟོས། །ནམ་མཁའ་དེར་ནི་འགྲོ་བ་མེད་ལ་ལྟོས། །ལྷ་ཚོགས་དག་ནི་བདག་གི་ གྲོགས་འགྱུར་ཏེ། །བར་སྣང་ཆུ་ནི་སྲེག་ཅིང་སྐེམ་པར་བྱེད། །བར་སྣང་རླུང་ནི་བདག་གི་གྲོགས་ཡིན་ཏེ། །རྒྱ་མཚོ་བསྐམ་པ་དག་ལ་ཞུམ་པ་མེད། །རྒྱ་མཚོས་བདག་གི་ནོར་བུ་མ་བཏང་ན། །བདག་ལ་ཡོན་གནས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་སྟེ། །བདག་གི་ཡོན་གནས་སངས་རྒྱས་དཀོན་མཆོག་དང་། །དེ་བཞིན་སྤྲོས་མེད་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས། །འདྲེན་པའི་སྲས་ཏེ་དགེ་འདུན་རིན་ཆེན་ཡོད། །དེ་དག་བདག་གིར་འགྱུར་ཏེ་མཚོ་ལྷའི་མིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། རྒྱ་མཚོའི་ལྷས་སྐྱེས་བུ་ཁྱོད་ཀྱི་ཚིག་ནི་ངེས་པ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཁྱོད་ནི་བརྩོན་སྟོབས་ལྡན་པ་ལགས། །ནོར་བུ་དང་ནི་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་སྦྱིན། །དེ་ཁྱོད་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་འབུལ་བར་གྱིས། །ཞེས་སྨྲས་ནས་བྱིན་པར་གྱུར་ཏོ། ༈ །ཡང་སྔོན་ཡུལ་བཱ་རཱ་ཎ་སཱིར་ཤཱ་རིའི་བུ་ཁྱིམ་བདག་སོ་ཚིས་ལ་མཁས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པས་ནོར་ཅི་ཡོད་གསེར་དུ་བསྒྱུར་ཏེ་བུམ་
Chinese
如果如今宗族所修之行未曾实践，那么他们所置放的我不会欣然去用，而是我自己将要前行——如此说道。父母没有强力阻止，他便入大海，被风吹至珍宝之岛。因无如意宝，便装满船只，返航而归。渡过大海时，以海水沐浴之际，手中所系之如意宝坠入大海。于是他立刻持水器，凭借伟大的心力，为了取回如意宝，发愿横渡大海。此念一生，即有无量百千诸天协助，风与火亦来助伴，使他得以汲水。此时海神说道：“此海无边无尽，并非如可量度之小海。友人啊，若依天空道路量度般的意愿，怎能横渡大海？” 他却复对诸天说道：“诸天啊，大海并非无边无际，大海可量可测。我之精进无边无尽，凭此我能横渡大海。海神们依靠我之力量，天众亦依赖虚空，诸不可量之天众是我之朋友，他们化为火焰、焚烧，亦复成风。于我散水于空之时，观此虚空无行旅者，天众大会皆为我友。虚幻之水灼燃而使枯竭，幻化之风是我之友，横渡大海不应退缩。若大海不交还我之如意宝，我自有功德威力。我之功德为佛陀三宝，及同样无戏论真实之法，及摄受之圣子——宝贵僧伽。彼等皆属我，不属于海神。” 如是言毕。海神复曰：“善男子，你之言确实无疑，你确是具足精进与力量者。必将获得珍宝，当以此供养三宝。” 如是言已，遂得加持。 又从前，在婆罗奈国，有一位家主名苏赐，善于方术，能将一切财物化为黄金，以器皿盛之……
English
If the practices of the clan are not applied today, then what they have established I will not gladly use; instead, I myself shall go forward—so he declared. His parents did not strictly forbid him, and he entered the ocean, carried by the wind to the Island of Precious Jewels. Because he lacked the wish-fulfilling jewel, he filled his boat with goods and returned. While crossing the ocean, when he bathed in its waters, the great jewel tied to his hand fell into the vast sea. At once, he grasped his water vessel and, with mighty resolve, thought, “I shall cross the ocean to retrieve the wish-fulfilling jewel.” No sooner had he thought this than countless hundreds of thousands of gods came to his aid, and wind and fire also became his companions, enabling him to draw the water. Then the sea deity spoke: “This ocean is boundless, inexhaustible; it is not like a small sea that can be measured. Friend, how could one ever cross the ocean as if measuring the path in the sky?” Yet he replied again to the gods: “Gods, the ocean is not truly infinite. The ocean can be measured and fathomed. But my diligence is boundless, beyond measure. With it, I can indeed cross the great ocean. The sea gods rely upon my strength; the gods of the sky depend on the heavens. The measureless gods are my companions: they blaze like fire, they burn, and likewise they become the wind. When I scatter water into the sky, I see that there are no travelers there. The host of gods are my companions. Illusory waters burn and dry up; the illusory wind is my friend. There is no fear in crossing the ocean. If the ocean does not return my precious jewel, I possess the power of merit. My merit is the Buddha, the supreme Dharma that is free of elaboration and truly arises, and the noble assembly of monks, the precious Sangha. They belong to me, not to the sea gods.” Thus he spoke. Then the sea deity replied: “Noble son, your words are certain. Indeed, you are endowed with diligence and strength. You shall gain the jewel and should offer it to the Three Jewels.” Having spoken thus, he received blessings. Moreover, long ago in the land of Vārāṇasī, there was a householder named So-tsi, skilled in arts, who transformed all wealth into gold and filled vessels with it...