Tibetan
ས་རྔོན་པ་དེའི་རྐང་པ་ལ་གཏུགས་ ནས་སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་དྲིན་གཟོ་བར་བྱ་སྟེ། འོན་ཀྱང་འདི་ན་མི་མགོ་ནག་པོ་གནས་པ་འདི་ནི་བྱས་པ་ཆུད་གསོན་པ་ཡིན་པས་མ་དབྱུངས་ཤིག་ཅེས་སྨྲས་ནས་སོང་ངོ་། །ཇི་ཙམ་ན་རྔོན་པ་དེས་དེ་ཐམས་ཅད་རིམ་གྱིས་ཕྱུང་ངོ་། །དུས་གཞན་སེང་གེས་རི་དྭགས་བསད་པ་དང་རྔོན་པ་དེ་ངོ་ཤེས་ནས་རི་དྭགས་ཀྱི་རོ་དེ་བྱིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ཚངས་སྦྱིན་བཙུན་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེད་ཚལ་དུ་སོང་ནས་རྒྱལ་པོ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དང་། བཙུན་མོ་རྣམས་རྒྱན་བཀྲོལ་ཏེ་བག་ཡངས་སུ་གནས་པ་ལས། ཁྲས་རྒྱན་རྣམས་བླངས་ནས་ཁྱེར་ཏེ་དྲིན་གཟོ་བའི་ཕྱིར་རྔོན་པ་ལ་བྱིན་ནོ། །བཙུན་མོ་རྣམས་རྒྱན་སྟོར་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་གསོལ་པས། དེས་བློན་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱན་སུས་ཁྱེར་རྩད་ཆོད་ཅེས་བྱས་པ་ལྟར་དྲི་ཞིང་རྨེད་པས། སྔར་གྱི་མི་དེ་རྔོན་པ་དེའི་རྩར་ངོ་ཤེས་ཤིང་རྒྱུ་བས་དེར་ཡོད་པར་ཤེས་ནས་རྒྱལ་པོ་ལ་བསྙད་དོ། །རྒྱལ་པོས་རྔོན་པ་བཀུག་སྟེ་རྒྱན་རྣམས་བརྐུས་སོ་ཞེས་བྱས་བ་ལ་རྔོན་པ་དེས་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་སྨྲས་ནས་རྒྱན་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་ཀྱང་མི་དེ་བཅིངས་ནས་བཙོན་རར་བཞག་གོ། བྱི་བས་དེ་མཐོང་ནས་སྦྲུལ་ལ་སྨྲས་པ། མགོ་ནག་སྡིག་བྱེད་དེས་བདག་ཅག་ལ་ཕན་པའི་གྲོགས་པོ་བཅིངས་ནས་བཙོན་དུ་བཞག་གོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །སྦྲུལ་དེས་རྔོན་པ་ལ། ཀྱེ་དེ་རིང་བདག་གིས་རྒྱལ་པོ་འཛིན་པར་བྱ་ཡི། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ཚིགས་འདི་དང་སྨན་འདི་དག་གིས་གསོས་ཤིག་ཅེས་བྱས་ནས་རྒྱལ་པོ་བཟུང་ངོ་། །རྔོན་པ་དེས་སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་གསོས་པས་རྒྱལ་པོ་མགུ་ཞིང་བཙོན་ནས་བཏང་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་དག་ གི་བགོ་བཤའ་ཡང་བྱས་སོ། །དེ་ལྟར་དུད་འགྲོར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བྱས་པ་གཟོ་བ་ཡོད་ན། མི་ཕལ་ཆེར་བྱས་པ་མི་གཟོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྨད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། སྔོན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྔོན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་བྱས་པ་མི་གཟོ་བའི་མི་དེ་ནི་ལྷས་བྱིན་ཡིན་ཅིང་། ད་ལྟར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ཡང་བྱས་པ་མི་གཟོ་ཞིང་གནོད་པར་བྱེད་མོད་ཀྱིས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་སྲས་སྒྲ་གཅན་ཟིན་དང་ཀུན་ཏུ་མཚུངས་པའི་ཐུགས་བྱམས་པར་གནས་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་བྱི་བ་གང་གཱའི་བྱིན་ཞེས་པ་དང་སྦྲུལ་དང་ནིའུ་ལེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་འདུལ་བ་ལས་འབྱུང་ངོ་། ༈ །ཡང་སྔོན་གྱི་ཚེ་མེ་ཏོག་མཁན་ཞིག་གིས་མེ་ཏོག་གི་ར་བ་ཆུའི་ཕ་རོལ་ན་ཡོད་པས་ཉིན་བཞིན་ཆུ་བརྒལ་ཏེ་མེ་ཏོག་འཐུ་བའི་ཚེ། དུས་ཞིག་ན་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་ཆུས་ཁྱེར་བ་ཞིག་རྙེད་པ་སྒོ་བ་ལ་བྱིན་པ་དང་། དེས་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ། རྒྱལ་པོས་བཙུན་མོ་ལ་བྱིན་ནོ། །བཙུན་མོས་ཀྱང་མྱངས་པས་དེའི་རོ་ལ་ཞེན་ནས། རྒྱལ་པོ་ལ་འདི་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་སྩལ་བར་རིགས་ཞེས་གསོལ་བ་བྱས་སོ། །རྒྱལ་པོས་གསོལ་ཀ་པ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་གང་ལས་འོང་། ཞེས་སོགས་རིམ་པས་རྩད་བཅད་དེ། མེ་ཏོག་མཁན་དེ་ལ་རྒྱལ་པོས་དྲིས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་གསོལ་བས་སོང་ལ་འདི་འདྲ་བ་གཞན་ཡང་ཁྱེར་ཤོག་ཅེས་བསྒོས་པས། རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ལྕི་བ་ལྡོག་ཏུ་མེད་པས། དེས་དེ་བཙལ་བར་བརྩམ་སྟེ་རྒྱགས་ཁྱེར་ནས་སོང་བས་རིའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་ཨམྲའི་ཤིང་སྤྲེའུ་ལས་མི་ཐར་བ་ཞིག་མཐོང་ནས། དེར་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་འདོད་ནས་ཞག་མང་དུ་ལོན་ཏེ་རྒྱགས་ཟད་པ་དང་། དེས་ བདག་འདི་བཞིན་བསྡད་ན་འཆིར་ཆ་བས་ཅི་བྱུང་ཡང་རྡོ་རྣམས་ལ་འཇུས་ཏེ་འཛེགས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་བྱས་པ་དང་། ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པར་གཡང་དུ་ལྷུང་ངོ་། །རི་དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་སྤྲེའུའི་དཔོན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ཕྱོགས་དེར་ཕྱིན་པ་དེས་མཐོང་ནས་མི་དེ་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་པོར་རྡོ་ལ་ཤེད་གོམས་པར་བྱས་ཏེ། མི་དེ་དང་མཉམ་པ་འདེགས་ནུས་པ་ན་བདག་གིས་མི་འདི་དབྱུང་ནུས་སོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་མི་དེ་གཡང་ལས་ཕྱུངས་པས་ཤིན་ཏུ་དུབ་པར་གྱུར་ཀྱང་། དེས་མིའི་སྐད་དུ་མི་དེ་ལ་དྲིས་པ་དང་། དེས་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་སྨྲས་པས་སྤྲེའུའི་རྒྱལ་པོ་དེས་མི་འདི་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་ཉམ་ང་བ་ཐོབ་པས་ན། བདག་གིས་འདི་ལ་འབྲས་བུ་དེ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ། ལུས་དུབ་བཞིན་ཤིང་དེ་ལས་ཨ་མྲའི་འབྲས་བུ་ཀླག་ནས། མི་དེ་ལ་ཅི་འདོད་ཟ་བཅུག་ཅིང་ཐུ་བ་གང་བཀང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བག་ཕབ་པར་གནས་པ་ཡིན་པས། མི་དེའི་དྲུང་དུ་བབ་སྟེ་ཁོ་བོ་དུབ་པས་ཡུད་ཙམ་ཞིག་ཉལ་གྱིས་རེ་ཞིག་ཕྱོགས་སུ་བྱར་གྱིས་ཞེས་སྨྲས་ནས་གཉིད་ལོག་པ་དང་། མི་དེས་བསམས་པ་བདག་རྒྱགས་དང་བྲལ་བས་ཨ་མྲ་རྣམས་ཟོས་ན་རྒྱལ་པོ་ལ་ཅི་ཞིག་དབུལ། དེ་བས་སྤྲེའུ་འདི་བསད་ལ་ཤ་སྐམ་དུ་བྱས་ཏེ་ལམ་དུ་འཇུག་གོ་སྙམ་དུ། སྙིང་རྗེ་མེད་པ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་མི་ལྟ་བ་དེས་རྡོ་བ་ཆེན་པོས་བསད་པ་ན། ལྷ་རྣམས་ཀྱིས། ཕན་འདོགས་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་དང་། །དེ་བཞིན་དྲིན་གཟོ་གྲོགས་པོར་བརྗོད། །མི་རྣམས་ ལ་ཡང་ཁ་ཅིག་ནི། །ཕན་པ་བྱས་པ་མི་ཤེས་སོ། །ཞེས་སྨྲས་སོ། །དེ་ལྟར་ལྷས་བྱིན་ཉིད་སྔོན་གྱི་ཚེ་མེ་ཏོག་མཁན་དུ་སྐྱེས་པས་
Chinese
那猎人触碰了他的脚，说道：“我应当报答你的恩德。然而此地有一个黑头的人居住，他是被复活的，不要放走他。”说完便离去。于是猎人逐一地取走了一切。另一次，狮子杀死了一只野兽，猎人认出后，将那野兽的肉给了豺。国王与王妃同游花园时，国王因困倦而睡去，王妃们脱下装饰宽坐。取来锦饰，拿着去报恩，赠与猎人。王妃们脱下饰物对国王说，国王询问大臣是谁取走了饰物。经过审问，认定先前那人正是猎人，于是奏报国王。国王召来猎人，说：“取来饰物。”猎人解释经过，将饰物献上。但那人却被捆缚投入监狱。豺见此对蛇说：“黑头恶人捆缚了对我们有恩的朋友，关进了狱中。”蛇对猎人说：“嘿，今天我来捉住国王，你用这些咒语和药救治他。”于是蛇缠住国王。猎人以咒语与药救治，国王欢喜，释放他出狱，并给予财物享用。由此可知，若对畜生尚能报恩，对大多数人不报恩则是极大可耻。昔日世尊为猎人时，那不报恩的人实为天所化。如今佛陀出世时，也有不报恩、作害者，但世尊以慈心待声闻弟子与菩萨平等。又豺名叫“刚嘎之豺”，蛇与尼乌勒的故事也出自律藏。又昔日有花匠，其花根在河对岸，每日涉水采花。有一时，阿摩罗果坠入水中……
English
The hunter touched his foot and said: “I should repay your kindness. However, here lives a black-headed man, he has been revived, so do not release him.” Saying this, he departed. Then the hunter gradually took everything away. At another time, a lion killed a wild beast, and the hunter, recognizing it, gave the beast’s flesh to the jackal. When the king and his queen went together into the garden, the king, overcome by sleep, lay down, and the queens removed their ornaments and sat at ease. Taking their brocaded ornaments, they carried them away in order to repay the hunter. The queens, having removed their ornaments, spoke to the king. The king inquired of his ministers who had taken them. After investigation, it was determined that the man was the hunter, and this was reported to the king. The king summoned the hunter, saying: “Bring the ornaments.” The hunter explained what had happened and offered the ornaments, but he was bound and cast into prison. The jackal, seeing this, said to the serpent: “The black-headed wicked one has bound our benefactor and put him in prison.” The serpent said to the hunter: “Today I will seize the king; you must heal him with these mantras and medicines.” Thus the serpent seized the king. The hunter, by mantra and medicine, restored him. The king rejoiced, released him from prison, and bestowed wealth and possessions. Thus it is known that if even animals repay kindness, then for most men not to repay kindness is truly shameful. Formerly, when the Blessed One was a hunter, the one who did not repay kindness was a deity in disguise. Even now, in the time of the Buddha, there are those who do not repay kindness and who do harm, yet the Blessed One abides in loving-kindness equally toward the disciple Śāriputra and toward all bodhisattvas. Moreover, the jackal named “the jackal Gangga,” together with the serpent and the story of Niule, are recorded in the Vinaya. Again, in former times, a flower-gatherer had roots of flowers on the other side of a river, and each day he crossed the water to gather blossoms. On one occasion, an āmalaka fruit fell into the water…
Chinese
有一个人得到了一颗果实，献给了门卫。门卫转而献给国王，国王又把它献给王后。王后品尝后喜欢上那果实的滋味，请求国王能再得到同样的果实。国王便问侍臣，这果实是从哪里来的？经过层层追查，最终得知是花匠所得。于是国王询问花匠，并命他若能再得此果实，也一并献来。因为国王的命令不可违逆，花匠便带着干粮启程。途中在一座山中，看见一只猴子没有逃走，手里拿着余下的余甘子（阿姆拉，amṛa）树果。花匠渴望那果实，长久逗留，干粮吃尽，心想：我若继续如此停留，必将饿死，不如依靠石头攀登，或许能得到果实。于是攀登悬崖，未得果实，反而坠落在谷中。山的另一边，正有佛陀化身的菩萨为猴王而来，看见了他。菩萨心想：此人若不救必亡，于是先练习举石，以确定若能与人一同举起，便可将其救出。于是将他拉出谷中，虽然极度虚弱，花匠仍答以言语。菩萨问他何故至此，他便答：因求余甘子果而饥困。猴王于是心想：我将这果实分给他。便从树上取下果实，任他吃饱，饮足为止。菩萨心常乐于一切有情布施，便又以自己身体示现困倦，躺下说：“我将暂歇片刻，你去往另一方向。”于是入眠。那人心想：我若将所有余甘子吃尽，国王处还能献什么？我应当杀了这猴，取其干肉献王，然后回国。因其无慈悲心，不信业果，遂以大石击杀猴王。诸天见之，便说偈曰：“施者本名利益友，受恩反忘无知者；于人间亦复有此，不识恩德而害施。” 如是，那时的花匠便是前世的此人。
English
A man once obtained a fruit and gave it to the gatekeeper, who in turn offered it to the king. The king presented it to the queen. The queen, having tasted it, became fond of its flavor and requested the king for more. The king then asked his attendants where the fruit had come from. After inquiry, it was found that the flower gardener had obtained it. The king asked the gardener and commanded that if he ever found such fruits again, he should present them as well. Since the king’s command could not be defied, the gardener set out with provisions. In the mountains, he saw a monkey that did not flee, holding leftover fruits of the āmrā (amṛa) tree. Desiring them, the gardener lingered until his provisions were exhausted, and he thought: “If I remain like this, I will surely die. Better to climb the rocks and try to obtain the fruit.” He climbed, but instead of obtaining fruit, he fell into a ravine. On that mountain was the Buddha himself, appearing as the Monkey King Bodhisattva. Seeing the man, he thought: “If I do not rescue him, he will die.” First, he tested by lifting stones, then decided he could lift the man. He rescued him, though the gardener was very weak, yet able to speak. The Bodhisattva asked what had happened, and the man replied that he had come seeking āmrā fruit and had become famished. The Monkey King then thought: “I will share these fruits with him.” He plucked the fruits, let the man eat as much as he wished and drink his fill. Since the Bodhisattva always abided in generosity toward all beings, he lay down pretending to rest and said: “I shall sleep briefly; you go another way.” Then he slept. But the man thought: “If I eat all the āmrā fruit, what will I present to the king? I should kill this monkey, dry its flesh, and offer it.” With no compassion and disbelief in karmic result, he killed the monkey with a great stone. The gods, witnessing this, said: “The benefactor is called one who gives benefit; yet some, ignorant of kindness, do not recognize beneficence. Even among humans, there are those who harm their benefactors.” Thus, at that time, the flower gardener was this very man in a past life.