Tibetan
་ལྟར་རིག་ཅེས་བལྟས་པ་ན་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་གཉིས་སུ་མི་འཆར་བས་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གྱི་རྫས་ལྟ་ཅི་ལྡོག་པ་ཙམ་ཡང་ཐ་དད་དུ་མེད་པས་རང་གིས་རང་ཇི་ལྟར་རིག་སྟེ་མི་རིག་གོ་སྙམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྩིང་སྟེ། དེར་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་ཀྱི་རྫས་ཐ་དད་དུ་ཡོད་ན་རང་རིག་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཏེ་གཞན་རིག་ཏུ་འོས་སོ། །ཡུལ་གང་དང་གང་གི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་གཞི་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱིས་བཏགས་པའི་བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གྱི་ལྡོག་པ་ཡོད་པ་ནི་བློ་རགས་པས་དཔྱད་པ་ཞུགས་མ་ཤེས་པ་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་ཚུལ་གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ལར་རང་རིག་འདི་མངོན་སུམ་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཀྱང་གྲུབ་མཐའི་དཔྱད་པས་བསླད་ནས་ངེས་པ་མ་སྐྱེས་པས་རང་རིག་གི་ཐ་སྙད་མི་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལྟར་ཁ་ནང་དུ་ཕྱོགས་ནས་བསམ་ན་ རང་གི་ཤེས་པ་ལ་གང་དང་གང་ཤར་བ་ཐམས་ཅད་དུས་སྔ་ཕྱིའི་རེས་འཇོག་མ་དགོས་པར་རང་ལ་མངོན་དུ་གསལ་ཞིང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་འདི་རང་རིག་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་བཞིན་རང་རིག་མེད་ཅེས་སྨྲ་བ་ནི་རྫས་ལག་ན་ཐོགས་བཞིན་བདག་གིས་མ་ཁྱེར་ཞེས་བསྙོན་འདིང་བ་ལྟ་བུར་ཡ་མཚན་དུ་འོས་སོ། །དེ་ལྟ་བུར་དོན་མངོན་སུམ་གྲུབ་ཀྱང་དེའི་ཐ་སྙད་མི་སྦྱོར་བ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། སྤྱི་ཡིས་དབེན་པའི་བ་ལང་མངོན་སུམ་མཐོང་ཡང་གཟེགས་ཟན་པ་བློ་གྲོས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་གིས་བ་ལང་སྤྱི་དང་ལྡན་པར་ཁས་ལེན་པ་དང་། ཚོར་བ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་རང་རིག་གིས་མྱོང་ཡང་། གྲངས་ཅན་པ་སོགས་ཀྱིས་བེམ་པོའི་ངོ་བོར་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་རོལ་པ་དག་གིས་རང་རིག་པ་མི་སྲིད་ཅེས་སྨྲ་བའང་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་རང་རིག་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་མེད་རིགས་པས་གྲུབ་བྱ་ཡིན་པས་ན་ལུང་ཁོ་ནས་དགག་པའམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རང་རིག་མེད་ཀྱང་དྲན་པ་སྐྱེ་ཚུལ་བྱི་བས་རྨུགས་པའི་དུག་ལ་དཔེར་བྱས་པ་འདིས་རང་རིག་ཐ་སྙད་དུ་བཀག་པ་ཇི་ལྟར་མིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་རང་རིག་མེད་ཀྱང་དྲན་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ཡོད་ཅེས་ནི་སྒྲུབ་མི་སྲིད་ལ། བྱི་བས་རྨུག་པ་ཙམ་མྱོང་དུས་དུག་གཏན་ནས་མ་མྱོང་བ་བཞིན་སྔར་མྱོང་བྱེད་རང་གིས་རང་གཏན་མ་མྱོང་ཡང་ ཕྱིས་སྔར་གྱི་མྱོང་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཟུང་བར་བསྟན་པ་མིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཡང་ཡིན་ཏེ་རང་རིག་མེད་ཀྱང་དྲན་པ་སྐྱེ་ཚུལ་ཐ་སྙད་ལས་འོས་མེད་པ་ཡིན་མོད། དེ་འདྲའི་སྦྱོར་བ་དེ་བཀོད་ཚོད་ལ་རང་རིག་ཐ་སྙད་དུ་འགོག་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། སོང་ཚོད་
Chinese
如果像这样观察“知”，由于能知和所知不会显现为二，所以不要说能作、所作、作用这三者的实体，就连作用本身也没有差别，自己如何能知自己呢？认为这是不知，就太粗糙了。如果能知和所知的实体是不同的，那么自知怎么可能呢？应该成为他知。对于任何具有某种形态的知识，在同一个基础上，以世俗的名称安立的能作、所作、作用这三者的作用是存在的，这是粗略的智慧，没有进行分析，不知道如何存在，就像上面所显示的那样。总的来说，自知明明是现量成立的，但由于被宗派的分析所迷惑，没有生起定解，所以仅仅是不使用自知的名称而已。像这样向内思考， 自己心中生起的任何事物，都不需要前后轮换，对自己来说都是明显清晰、毫无疑问的，这就是自知现量。明明是这样，却说没有自知，就像手中拿着东西却否认自己没有拿一样，非常令人惊讶。像这样，虽然意义上现量成立，但却不使用它的名称，还有其他情况。明明现量见到没有共性的牛，但那些以残食为生、颠倒错乱的智慧者却承认牛具有共性。感受以知识的自性被自知所体验，但数论派等却承认它是物质的体性。同样，外道们也说自知是不可能的。因此，自知在名言上存在与否，是可以通过理证来成立的，所以仅仅依靠经文来遮破或成立是没有意义的。如果说即使没有自知，记忆产生的方式也可以用老鼠嗅到毒药的例子来比喻，这怎么不是在名言上遮破自知呢？因为在胜义谛上，即使没有自知，记忆产生的方式也是不可能成立的。就像老鼠仅仅嗅到气味时，根本没有尝到毒药一样，即使以前的体验者自己根本没有体验过自己， 后来不是也显示为执取了以前体验者的形态吗？如果这样问，确实是这样，即使没有自知，记忆产生的方式也只能是名言上的。但那种论式仅仅是表面上看起来像是在名言上否定自知而已，实际上并非如此。
English
If we look at it as "knowing," since the knower and the known do not appear as two, not to mention the substance of the three actions of agent, object, and action, even the mere reversal is not different. How can one know oneself? Thinking that it is unknowing is very crude. If the substances of the knower and the known were different, how could it be self-knowing? It should be other-knowing. For any knowledge with any kind of form, on the same basis, the reversal of the three actions of agent, object, and action, which are labeled by worldly terms, exists. This is a coarse mind that has not engaged in analysis and does not know how it exists, as shown above. In general, self-knowing is manifestly established, but because it is corrupted by the analysis of philosophical systems, certainty is not generated, so it is merely that the term "self-knowing" is not used. If we think inwardly like this, Whatever arises in one's own consciousness is manifestly clear and without doubt to oneself, without the need for alternating between earlier and later times. This is manifest self-knowing. Although it is like that, to say that there is no self-knowing is like holding something in one's hand and denying that one is holding it, which is very surprising. Like that, although the meaning is manifestly established, there are other cases where its term is not used. Although a cow devoid of generality is manifestly seen, those who live on leftovers and whose intelligence has become perverted acknowledge that the cow possesses generality. Although feeling is experienced by self-knowing as the nature of consciousness, the Samkhyas and others acknowledge it as the nature of matter. Similarly, the outsiders also say that self-knowing is impossible. Therefore, whether self-knowing exists in name or not is something to be established by reasoning, so there is no point in refuting or establishing it solely by scripture. If it is said that even if there is no self-knowing, the way memory arises can be exemplified by a mouse smelling poison, how is this not negating self-knowing in name? Because in ultimate truth, even if there is no self-knowing, the way memory arises cannot be established. Just as when a mouse merely smells the odor, it does not taste the poison at all, even though the previous experiencer has never experienced himself, Is it not shown later that he grasps the form of the previous experiencer? If you ask this, it is indeed so. Even if there is no self-knowing, the way memory arises can only be nominal. But that kind of formulation only seems to negate self-knowing in name, but it is not so in reality.
Tibetan
ལ་དོན་དམ་པར་བཀག་པར་སོང་གི་ཐ་སྙད་དུ་ཁེགས་མི་སྲིད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཡུལ་སྔོན་པོ་ལྟ་བུ་མྱོང་བའི་བློ་ནི་ཀུན་ལ་རྩོད་མེད་དུ་གྲུབ་ལ། སྔོ་འཛིན་དེ་ཡང་མྱོང་བའི་བློ་གཉིས་པ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ན་ཐ་སྙད་དུ་མེད་ཀྱང་སྔོན་པོ་མྱོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྔོ་འཛིན་ཞེས་ཐ་སྙད་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་ཕྱིས་སྔོན་པོ་དྲན་པ་ན་དེའི་ཡུལ་ཅན་སྔོ་འཛིན་ཀྱང་དྲན་རིགས་ཏེ་སྔར་མྱོང་དུས་ཀྱང་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་པོ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཕྱིས་དྲན་དུས་ཀྱང་ཡུལ་དང་འབྲེལ་བར་ཡུལ་ཅན་དྲན་པ་ཙམ་སྟེ་རྒྱུད་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་མ་བརྟགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་ཙམ་ལས་དོན་དམ་པར་བརྟགས་ན་མྱོང་དྲན་གང་ཡང་མི་འགྲུབ་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་དེ་འདྲའི་ངག་སྦྱོར་དེས་ཡུལ་ཅན་སྔོ་འཛིན་ཙམ་ཞིག་ཡོད་ཀྱི་སླར་ཡང་དེ་རིག་པའམ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་འཛིན་རྣམ་ཡན་གར་བ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མེད་པར་དགག་པའི་དོན་དུ་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ་ཡུལ་ཅན་དེ་ལས་བློ་ཡན་གར་བ་ཞིག་ཡིན་ན་རང་རིག་ཀྱང་མིན་ཏེ་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་གཞན་རིག་པར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་ཡང་ འཛིན་རྣམ་ཐུག་མེད་དུ་འདོད་དགོས་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱོན་མཐའ་ཡས་པས་ན་མདོ་སེམས་ཀྱི་གཞུང་སྨྲ་བ་དག་ལ་དེ་འདྲའི་རང་རིག་ཁས་ལེན་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མེད་ལ་འཇིག་རྟེན་ཐ་མལ་པས་ཀྱང་དེ་འདྲ་ཁས་མི་ལེན་པས་དགག་པ་དེ་ལྟ་བུ་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་གསལ་པོར་གོ་དགོས་པའི་གནད་གཅིག་ཡིན་ཏེ། གང་ཞེ་ན་རང་རིག་བདེན་གྲུབ་ཏུ་ཁས་ལེན་ན་རྫས་སུ་མེད་པར་བཏགས་པ་ཙམ་གྱིས་ནི་རང་རིག་གི་གོ་མི་ཆོད་ཅིང་། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་ཡང་རང་ངོས་ནས་གྲུབ་དགོས་པས་ན་རིག་བྱ་སྔོ་འཛིན་དེ་ལ་རིག་བྱེད་ཀྱི་འཛིན་རྣམ་ཡན་གར་དུ་ཡོད་དགོས་ཏེ་དེ་མེད་པར་རང་གིས་རང་ལ་བྱེད་པ་འཇུག་པའི་བཏགས་དོན་དཔྱད་ན་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རྙེད་ན་རང་རིག་ཅེས་པའང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་འགྱུར་གྱི་དོན་དམ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡན་གར་དུ་ཡོད་ནའང་རང་རིག་པར་མི་འཐད་ལ་དེ་འདྲ་ཐ་སྙད་དུའང་མེད་ཅིང་ཕ་རོལ་གྱིས་ཁས་བླངས་ཀྱང་མེད་པ་དེ་ལྟར་རང་རིག་བདེན་གྲུབ་བཀག་པ་དེ་ཁོ་ནས་གཉིས་སྟོང་གི་རྣམ་ཤེས་བདེན་གྲུབ་ཏུ་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐའི་ལུགས་ལ་གནོད་པ་བརྗོད་པའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་རང་རིག་དང་བསྒྲུབ་བྱ་རང་གསལ་གྱི་ཤེས་པ་གཉིས་ཀ་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་ཡང་དག་པར་དཔྱད་ན་བཏགས་དོན་མ་གྲུབ་པར་རིགས
Chinese
因此，从胜义谛上遮止，在名言中是不可能遮止的。为什么呢？比如，体验蓝色境的意识，对一切人来说都是无可争辩地成立的。而执取蓝色的那个，即使在世间名言中也没有第二个体验的意识，但凭借体验蓝色的力量而获得“蓝色执取”这个名称，同样，后来回忆蓝色时，也理应回忆起它的有境蓝色执取，因为以前体验时，也仅仅是境和有境这两个，后来回忆时，也仅仅是与境相关联地回忆起有境，这是因为是同一个相续的缘故。这也就是不观察时，仅仅是世间名言的规矩，如果从胜义谛上观察，体验和回忆任何一个都不能成立的意思。因此，像那样的言语组合，仅仅是存在有境蓝色执取，但再也没有一个能认识或体验它的独立的执取相，这是为了遮止在名言中也不存在的意思。如果有人这样想：如果从有境之外有一个独立的意识，那也不是自证，因为其他的意识会认识其他的，而且还要承认执取相无穷无尽等等的无边过失，因此，显教和唯识宗的论典的宣说者中，没有一个承认那样的自证，而且世间普通人也不承认那样，因此那样的遮止没有任何关联。这有一个非常清楚地需要理解的关键。什么呢？如果承认自证是真实成立的，那么仅仅以非实有的假立，是不能成立自证的意义的。而且能作、所作、作用三者也必须从自身成立，因此，所识之境蓝色执取，必须有能识的独立的执取相，因为没有它，自己对自己起作用的假立之义，如果观察就找不到的缘故。如果找不到，那么自证也仅仅变成名称，而不能变成胜义谛。即使有独立的，也不合理成为自证，而且那样在名言中也没有，而且对方也不承认，像那样遮止自证真实成立，那仅仅是对于宣说二取空性的名言识真实成立的宗派的观点，是陈述损害的主要原因。因为，名言识的成立方式是自证，以及所要成立的自明之识，如果从真实的角度观察，仅仅是假立，假立之义不能成立的缘故。
English
Therefore, it is impossible to negate it in conventional truth when it is negated in ultimate truth. Why is that? For example, the mind that experiences a blue object is undeniably established for everyone. And that blue apprehension, even though there is no second mind of experience in the world of conventional terms, the name "blue apprehension" is obtained by the power of experiencing blue. Similarly, when blue is later remembered, its object-possessing blue apprehension should also be remembered, because in the past, when experiencing, there were only those two, the object and the object-possessor. Later, when remembering, it is only remembering the object-possessor in relation to the object, because it is under the power of the same continuum. That is, without investigation, it is only the way of worldly conventions, but if investigated from the ultimate truth, neither experience nor memory can be established. Therefore, such a combination of words only means that there is an object-possessing blue apprehension, but there is no independent apprehending aspect that can recognize or experience it again, which is to negate that it does not exist even in conventional terms. If one thinks like this: if there is an independent mind apart from the object-possessor, then it is not self-awareness, because other consciousnesses will recognize others, and one must also accept endless apprehending aspects and other infinite faults. Therefore, among the speakers of the Sutra and Mind teachings, there is not a single one who accepts such self-awareness, and ordinary people in the world do not accept it either, so such a negation would have no relevance at all. This is a key point that needs to be understood very clearly. What is it? If one accepts that self-awareness is truly established, then merely by imputation without substance, the meaning of self-awareness cannot be established. Moreover, the three, agent, object, and action, must also be established from their own side. Therefore, the object of cognition, blue apprehension, must have an independent apprehending aspect of the cognizer, because without it, the meaning of imputation of oneself acting on oneself cannot be found upon examination. If it cannot be found, then self-awareness also becomes merely a name, and cannot become the ultimate truth. Even if there is an independent one, it is not reasonable to be self-awareness, and there is no such thing in conventional terms, and the other party does not accept it either. Thus, negating the true establishment of self-awareness is the main reason for stating the harm to the tenets of the school that speaks of the true establishment of the two emptinesses of consciousness. Because the means of establishing consciousness is self-awareness, and the object to be established is self-luminous consciousness, if examined from the perspective of truth, it is merely imputation, and the meaning of imputation cannot be established.