Tibetan
་བ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་བློ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པར་བསྟན་པ་འདི་ལ་གོ་དགོས་པ་འདི་ཡོད་དེ། དོན་དམ་རྣམ་གྲངས་པ་བདེན་གྲུབ་མེད་པར་དགག་པ་ཙམ་ནི་བློའི་ཡུལ་ཡིན་སྒྲའི་ཡུལ་ཡིན། རྣམ་གྲངས་མིན་པ་ལ་ནི་སྣང་སྟོང་རེ་རེའི་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུངས་པའི་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་སྤྲོས་བྲལ་དབུ་མ་སོགས་མིང་བཏགས་པ་ནི་མཚོན་བྱེད་ཙམ་སྟེ་མཛུབ་མོས་ཟླ་བ་བསྟན་པ་དང་འདྲ་བ་ལས་དོན་དུ་སྒྲ་རྟོག་གི་ཡུལ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་མཐར་འཛིན་གྱི་ཞེན་ཡུལ་ཐམས་ཅད་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་སུན་ཕྱུང་བའི་འབྲས་བུ་རྟོག་པའི་དྲྭ་བ་མཐའ་དག་ལོག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དགག་སྒྲུབ་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་བསལ་གཞག་མེད་པར་འཇུག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཉམས་ལེན་དངོས་གཞི་སྟེ། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །གཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའང་དཔེར་ན། ཅིའང་མ་མཐོང་ཞེས་མཐོང་བ་དགག་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྗོད་པ་དང་། ཅིའང་མེད་པར་མཐོང་ཞེས་ མཐོང་བ་སྒྲུབ་པ་ལྟ་བུའི་ཚིག་གཉིས་ལ་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་དེ། ཕྱི་མས་ཀྱང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པར་མི་སྟོན་པ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་བློ་འདས་སམ། བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཞེས་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་འདོད་པ་ལ་དོན་ལ་ཁྱད་མེད་དེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་ཅིང་གཟུང་འཛིན་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་ན། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་དམིགས་པར་བྱར་ཡོད་པར་མི་སྟོན་ཏེ། གང་ཚེ་སྐྱེ་མེད་དེ་ཉིད་ཡིན་ཅིང་བློ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་རྣ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་ཀྱང་མིག་ཤེས་ཀྱི་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་དོན་དམ་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྒྲུབས་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་གཟུང་འཛིན་མེད་པའི་ཚུལ་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་ན་དོན་དམ་བློ་འདས་སུ་སྨྲ་བ་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་གནོད་པ་མེད་དེ། མདོ་ལས་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་གྱི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་མཐར་ཐུག་གི་དོན་དམ་དངོས་སུ་གཞལ་བ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཚད་མ་མིན་ཞིང་། དེ་ནི་རྟེན་ཅན་ཞིག་མ་གཏོགས་ཅི
Chinese
就像（这样说）一样。因此，必须理解，这表明胜义不是意识的活动范围。仅仅是否定胜义名言谛中无有真实成立，这是意识的领域，是语言的领域。对于非名言谛，如未堕入显空任何一方的显空双运、二谛双运、离戏中观等，这些名称仅仅是象征，如同用手指指向月亮，实际上远远超出了语言概念的范畴。然而，以理智详细分析，将所有执着对象的执着全部驳倒，其结果是以颠倒的方式使所有概念之网消失，无有取舍地进入超越取舍的法性，这是般若波罗蜜多的实际修持。对此，没有什么需要去除的。没有什么需要安立的。如实地看待真实。如实地见到而解脱。如是说。例如，说“什么也没看见”是以否定看见的方式表达，以及说“看见什么也没有” 这两种说法在意义上没有区别。因为后者也没有显示有能看见的东西。认为胜义超越意识，或不是意识的活动范围，与认为它是非概念的活动范围，在意义上没有区别。因为非概念是通过消除一切戏论和无有能取所取来区分的。因此，它不显示有任何可以作为其活动范围的目标。应当像偈颂的意义那样看待：“何时无生即是彼，意识亦离于生。”如果像眼识是色法的活动范围一样，以非概念的方式确立胜义作为目标，那么非概念和无有能取所取的性质也会被破坏。因此，说胜义超越意识在任何方面都没有过失。如经中所说，完全超越了遍一切种殊胜智慧之间的意识的活动范围。因此，对于实际衡量远离一切名言的究竟胜义，以世俗为境的有漏世间识不是量，因为它只是一个所依。
English
Like (saying) that. Therefore, it must be understood that this shows that ultimate reality is not the scope of consciousness. Merely negating the absence of true establishment in conventional truth of ultimate reality is the realm of consciousness, the realm of language. For non-conventional reality, such as the union of appearance and emptiness that has not fallen into either side of appearance or emptiness, the union of the two truths, non-proliferation Madhyamaka, etc., these names are merely symbols, like pointing to the moon with a finger, but in reality it is far beyond the scope of linguistic concepts. However, by thoroughly analyzing with reason, all attachments to all objects of attachment are refuted, and as a result, all nets of concepts disappear in a reversed manner, and one enters the nature of reality beyond acceptance and rejection without acceptance or rejection. This is the actual practice of Prajnaparamita. There is nothing to be removed from this. There is nothing to be established. Look at reality as it is. Seeing reality as it is, one is liberated. It is said. For example, saying "I didn't see anything" is expressed in a way that negates seeing, and saying "I saw that there was nothing" There is no difference in meaning between these two statements. Because the latter does not show that there is anything to be seen. There is no difference in meaning between thinking that ultimate reality transcends consciousness, or is not the scope of consciousness, and thinking that it is the scope of non-conceptuality. Because non-conceptuality is distinguished by eliminating all elaborations and having no grasper or grasped. Therefore, it does not show that there is anything that can be targeted as its scope. One should look at it like the meaning of the verse: "When the unborn is that, consciousness is also free from birth." If, like eye consciousness being the scope of form, ultimate reality is established as an object in a non-conceptual way, then the nature of non-conceptuality and non-grasping will also be destroyed. Therefore, there is no fault in saying that ultimate reality transcends consciousness in any way. As it is said in the sutras, it completely transcends the scope of consciousness between all kinds of supreme wisdom. Therefore, mundane consciousness with objects of the conventional is not a valid measure for actually measuring the ultimate reality that is free from all terms, because it is only a dependent.
Tibetan
་ལའང་མི་བརྟེན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་དམིགས་མི་ནུས་ཏེ། བཙས་པའི་བུ་ཆུང་གིས་ཉི་མ་ལ་ལྟ་བ་དང་། དམུས་ལོང་གིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལྟ་བུར་གསུངས་ལ། རྟེན་ཅན་ཡོད་དོ་སྙམ་པའམ། མེད་དོ་སྙམ་པ་ཞིག་དམིགས་ཡུལ་དུ་བྱས་ཏེ་འཛིན་སྟངས་ཀྱིས་ཡུལ་དེ་གནས་ལུགས་སོ་སྙམ་ན་མ་ ཡིན་ཏེ། བློས་རྟེན་འཆའ་བའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དབུ་མའི་རིགས་པས་སུན་ཕྱུང་མི་ནུས་པ་མི་སྲིད་དེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་ཉེ་རིང་མི་མངའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། གང་གི་ངོར་བྱས་ནས་མཚན་མ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཉིད་དུ་གཟུང་བའང་གཞག་པར་མི་བྱེད་ལ། དེ་ལྟར་ན་སྟོང་ཉིད་མཐའ་བྲལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་དངོས་ཞེན་གྱི་གྲུ་གཟིངས་འཇིག་པའི་ཚེ། དམིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་མའི་གཟེབ་ལ་ཆགས་པའི་སྲིད་པའི་ཡིད་ཀྱི་ཚོང་པ་རྣམས་སྐྲག་ཅིང་རྟབ་རྟབ་པོར་གྱུར་ནས་ཡུལ་གྱི་རྟེན་ཞིག་ལ་འཇུ་བར་བརྩམས་ཀྱང་། རྟེན་ཉིད་ཀྱང་མི་བརྟན་པ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དབྱིངས་ཕ་མཐའ་དང་བྲལ་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར། ཐོག་མེད་ནས་འཁོར་བར་འཆིང་བྱེད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་ཤི་ཡང་སུ་དག་ལ་མི་དགའ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐབས་ལ་དབང་འབྱོར་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ན་ཟབ་མོ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ནི་ཚུལ་དེ་ལ་མི་སྐྲག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དབུ་མའི་གཞུང་ཀུན་གྱིས་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ཀྱང་། རང་བཞིན་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་གྲངས་དང་རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་གོ་བའི་དབང་གིས་ཕྱི་མ་ལྟར་ན་སྤྲོས་ཀུན་ལོག་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཅིའང་མ་མཐོང་བའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་ནས་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚིག་གིས་དེར་ཞེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་སྤྲོས་པ་ལྡོག་པའི་དོན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚིག་གསལ་ལས། ཁྱོད་ལ་སྟེར་བའི་ཟོང་ཅིའང་མེད་ཅེས་སྨྲས་པ་ལ། ཀྱེ་བདག་ལ་ཅིའང་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཟོང་དེ་བྱིན་ཅིག་ཟེར་ན། དེ་ལ་ཟོང་མེད་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་ཐབས་གང་གིས་ནུས། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཞེན་པའང་དེ་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མདོར་ན་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པའི་འཛིན་སྟངས་དང་བཅས་པ་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་གྱི་ཡུལ་ཅན་དང་། ཕྱི་མ་ལྟར་ཁས་ལེན་དང་སྤྲོས་པ་བྲལ་བ་གང་ཡིན་ལས་དོན་གྱི་གནད་ཤན་ཕྱེད་དགོས་ཀྱི། རང་བཞིན་མེད་
Chinese
也不依赖，就无法缘取法界超越世间的智慧之行境，如初生之子观看太阳，盲人观看事物一般。如果认为有或没有所依，以执着的方式认为那个对境是实相，那就错了。凡是以心识作为依托的对境，中观的理证不可能无法驳斥，这是不可能的，因为法性的理证没有亲疏之分。以何种方式，那些喜爱名相者所执取的对境，也不应安立。这样一来，在空性离边的浩瀚大海中，当实执的船只沉没时，那些执着于各种对境名相牢笼的轮回意念商人，会感到恐惧和慌乱，开始抓住某个对境作为依靠，然而，依靠本身也是不稳固的，这是法性。在法界无边无际的大海中，从无始以来束缚轮回的一切分别念都消失了，又有谁会不高兴呢？因为已经获得了不住涅槃的王位，生起了无分别的智慧，因此，对深奥有信者不会对此感到恐惧，反而会非常高兴。对此，虽然所有的中观论典都宣说事物无自性，但对于无自性和空性，由于有有差别和无差别的理解，如果按照后者，一切戏论都会消失，所谓空性，就是什么也看不到的空洞之词。如是确定之后，不要执着于无自性的词语，因为这是为了显示止息戏论之义。如《明句论》中说：如果有人说，我没有什么东西可以给你，另一个人却说，请把那个叫做“我什么都没有”的东西给我。那么，用什么方法能让他执着于没有东西呢？执着于空性也是如此，应当如是理解。总之，具有事物无自性的执着，是有差别的胜义谛之境，而后者是远离承认和戏论，必须区分开来，这是行事的关键。无自性
English
and also without relying, one cannot focus on the sphere of activity of wisdom that transcends the world of the Dharma realm, just like a newborn child looking at the sun, or a blind person looking at objects. If one thinks that there is or is not a basis, and clings to that object as the reality, then that is wrong. Whatever object is taken as a support by the mind, it is impossible for the reasoning of Madhyamaka not to be able to refute it, because the reasoning of Dharma nature has no partiality. In whatever way, the object that is grasped by those who are fond of names should not be established. In this way, in the vast ocean of emptiness free from extremes, when the ship of clinging to reality sinks, those merchants of samsaric thoughts who are attached to the cage of various objective appearances will be frightened and flustered, and will begin to grasp at some object as a support, but the support itself is also unstable, this is the Dharma nature. In the vast ocean of the Dharma realm that is without beginning or end, all the discriminating thoughts that bind one to samsara from beginningless time disappear, so who would not be happy? Because one has attained the kingdom of non-abiding nirvana, and the wisdom of non-discrimination has arisen, therefore, those who have faith in the profound will not be afraid of this, but will be very happy. Regarding this, although all the Madhyamaka treatises teach that things are without inherent existence, but for non-inherent existence and emptiness, due to having different and non-different understandings, if according to the latter, all elaborations will cease, the so-called emptiness is just an empty word that sees nothing. Having ascertained this, do not cling to the word of non-inherent existence, because this is to show the meaning of ceasing elaboration. As it is said in the Clear Words: If someone says, I have nothing to give you, and another person says, please give me that thing called "I have nothing." Then, by what means can he be made to cling to having nothing? Clinging to emptiness is also like that, it should be understood in this way. In short, having the clinging to things as being without inherent existence is the object of the conventional ultimate truth, and the latter is whatever is free from acceptance and elaboration, one must distinguish the key point of the matter. Non-inherent existence