Tibetan
ལ་བ་གསུམ་གྱིས་གནོད་པས་ན་རང་མཚན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། བདེན་སྟོང་དུ་བཞག་པའང་ཐ་སྙད་ཙམ་སྟེ་གནས་ལུགས་ལ་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་གྲུབ་བོ། །དེས་ན་མཉམ་བཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབུ་མ་དཔལ་ལྡན་ཟླ་བའི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་དེ། ཚུལ་འདི་ལྟ་བུའི་ལམ་ལ་མ་བརྟེན་པར་རྟོགས་དཀའ་བ་མིན་ནམ་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ལེགས་པར་སོམས་ཤིག གཉིས་པ་རྣམ་གྲངས་མིན་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། ཡང་དག་ཏུ་ན་སྤྲོས་པ་ཡི། །ཚོགས་རྣམས་ཀུན་ལས་དེ་གྲོལ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་དགག་པའི་དོན་དམ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་དངོས་མ་ཡིན། མཐར་ཐུག་པའི་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ལས་བོགས་དབྱུང་དུ་མི་སྲིད་པ་གང་ཡིན་སྙམ་ན། དངོས་པོ་དགག་བྱ་རྣམ་པར་བཅད་པ་འདི་ནི་ཡོད་པ་བསལ་བའི་གཞན་སེལ་རྟོག་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་ཡིན་པས་སྤྲོས་པ་ལས་མ་འདས་ལ། ཡང་དག་པ་མཐར་ཐུག་གི་དོན་དུ་ན་ཡོད་མེད་ཡིན་མིན་ལ་སོགས་པའི་མཐར་འཛིན་གྱི་སྤྲོ༷ས་པ་ཡི་ཚོགས་རྣམས་ཀུན་ལས་ཀྱང་། དོན་དམ་མཚན་ཉིད་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོར་བསྟན་ནས། གཉིས་པ་དེའི་ཚུལ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། དོན་དམ་སྒྲ་རྟོག་ གི་ཡུལ་ལས་འདས་པར་བསྟན་པ། སྒྲ་རྟོག་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་བ་མེད་ལ་སོགས་མི་སྲིད། །དེ་ཡི་ངོ་བོ་བཀག་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་ཚིག་གི་སྒྲ་མི་སྲིད། །ཡུལ་མེད་པ་ལ་དགག་པ་ཡི། །སྦྱོར་བ་ལེགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དོན་དམ་པར་དངོས་དངོས་མེད། སྐྱེ་མི་སྐྱེ། སྟོང་མི་སྟོང་ལ་སོགས་པ་སྤྲོས་པའི་དྲྭ་བ་མཐའ་དག་སྤངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་དག་གི་ལྡོག་ཕྱོགས་སྐྱེ་བ་མེད་གནས་པ་མེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་ལ། སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡི་ངོ་བོ་བཀག་པའི་ཕྱིར་ན། བརྗོད་བྱ་དེ་དང་དེ་ཡི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྒྲ་ཡང་མི་སྲིད་ལ། དགག་བྱའི་ཡུལ་མེད་པ་ཡིན་པ་ལ། དེ་དགག་པ་ཡི་གཏན་ཚིགས་སྦྱོར་བའང་བརྫུན་པ་ཙམ་ལས་ལེགས་པའམ་དོན་དུ་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགག་བྱ་ཡོད་པ་དགག་པའམ། མེད་པ་དགག་པའམ། གཉིས་ཡིན་གཉིས་བྲལ་ཅི་དགག་ཀྱང་དགག་བྱ་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས། དེ་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། དེ་རྗོད་པའི་སྒྲ་དང་། དེ་ལྟར་ཡིད་ཀྱིས་སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བསད་པར་རློམ་པའི་སྒྲ་དང་ཚིག་
Chinese
由于受到三种垢染的损害，所以成立自相和安立为真性空也只是名言而已，就实相而言，显空无别而成立。因此，不依靠这种途径，难道难以证悟等持智慧的中观，殊胜月称的甚深密意吗？有智慧的人们好好地思考吧！第二，对于非有差别的，分为总说和广说两部分。第一，经中说：“真实中从一切戏论的集合中解脱”。那么，为什么对事物存在的遮破的胜义谛不是真实的胜义谛呢？什么是无法超越的究竟胜义谛的自性呢？如果认为，对所破事物进行辨别的这种遮破，仅仅是排除有法的遣余分别念的影像，所以没有超出戏论。那么，在真实究竟的意义上，从有无、是与非等等的执着的戏论的集合中，胜义谛的自性是完全解脱的。这是总说。第二，详细阐述它的方式，分为：胜义谛超出言语分别的对境，言语分别是一切世俗的行境。第一，经中说：“因为没有生等等，所以没有生等等。因为遮破了它的自性，所以没有它的词语声音。对于没有对境的遮破，没有好的论式。”意思是说，在胜义谛中，有和没有、生和不生、空和不空等等一切戏论之网都已舍弃。像这样，因为没有生、住、灭等等，所以它们的反面，没有生、没有住等等也不可能存在。因为遮破了有生和无生等等的自性，所以所表达的事物和表达它的词语声音也不可能存在。对于没有所破的对境，那么，遮破它的论式也只是虚假的，而不是好的或者真实存在的。无论是遮破存在，还是遮破不存在，或者是遮破二者，或者是遮破既非二者，无论遮破什么，因为所破的对境的自性本来就没有产生过。所以，遮破它的论式，以及表达它的声音，以及像这样用意识思考的一切，都如同自以为杀死了石女的儿子一样的声音和词语
English
Because of being harmed by the three stains, the establishment of self-character and the establishment of true emptiness are only nominal. As for the reality, appearance and emptiness are established as inseparable. Therefore, without relying on this kind of path, is it difficult to realize the Madhyamaka of Samadhi wisdom, the profound secret intention of glorious Chandrakirti? Let the wise people think carefully! Second, for the non-differential, it is divided into two parts: summary and detailed explanation. First, the sutra says: "In reality, it is liberated from all collections of elaboration." Then, why is the ultimate truth that negates the existence of things not the real ultimate truth? What is the nature of the ultimate truth that cannot be surpassed? If it is thought that this negation of distinguishing the object to be negated is only the image of the other-exclusion conceptualization that excludes existence, so it has not exceeded the elaboration. Then, in the true ultimate sense, from the collection of elaborations of clinging to existence and non-existence, yes and no, etc., the nature of the ultimate truth is completely liberated. This is the summary. Second, the way to explain it in detail is divided into: the ultimate truth is beyond the object of speech and conceptualization, and speech and conceptualization are the realm of all conventionalities. First, the sutra says: "Because there is no birth, etc., there is no non-birth, etc. Because the nature of it is negated, there is no sound of its words. For the negation of no object, there is no good argument." It means that in the ultimate truth, all the nets of elaboration such as existence and non-existence, birth and non-birth, emptiness and non-emptiness have been abandoned. Like this, because there is no birth, dwelling, cessation, etc., their opposites, non-birth, non-dwelling, etc. are also impossible. Because the nature of existence and non-existence, etc. is negated, the things expressed and the sound of the words expressing it are also impossible. For the negation of no object to be negated, then the argument for negating it is also only false, not good or truly existing. Whether it is negating existence, or negating non-existence, or negating both, or negating neither, no matter what is negated, because the nature of the object to be negated has never been produced. Therefore, the argument for negating it, and the sound expressing it, and everything that is thought of in this way with consciousness, are like the sound and words of thinking that the son of a barren woman has been killed.
Tibetan
ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་དུ་ཟད་ཀྱི། དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ལ་རེག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མེད་པར་དགག་པའི་གཏན་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྨི་ལམ་ན་བུ་བྱུང་ཞིང་ཤི་བ་ལ་མྱ་ངན་བྱེད་པའི་ཚེ། བུ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་བཞིན་དུ། དངོས་པོའི་གནས་ལུགས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པའི་ཡོད་དོ་སྙམ་པའི་ཞེན་པ་ཞིག་བྱུང་བ་ལ། དེ་དོན་དུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་མེད་དགག་ཏུ་འཛིན་པ་དེས་རྟོག་པས་རྟོག་པ་བཤིག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། མེད་པ་རང་ཡང་རྟོག་པས་ཕར་བཞག་པ་ལས་མ་འདས་པས་གནས་ལུགས་ལ་མེད་པ་ཞེས་སུའང་གྲུབ་པ་མེད་དེ། ཞི་བ་ལྷས། བརྟག་པའི་དངོས་ལ་མ་རེག་པར། །དེ་ཡི་དངོས་མེད་འཛིན་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་བརྫུན་པའི་དངོས་གང་ཡིན། །དེ་ཡི་དངོས་མེད་གསལ་བར་བརྫུན། །དེས་ན་རྨི་ལམ་བུ་ཤི་ལ། །དེ་མེད་སྙམ་པའི་རྣམ་རྟོག་ནི། །དེ་ཡོད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡི། །གེགས་ཡིན་དེ་ཡང་བརྫུན་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་། དཔྱད་བྱ་རྣམ་པར་དཔྱད་བྱས་ན། །རྣམ་དཔྱོད་ལ་ནི་རྟེན་ཡོད་མིན། །རྟེན་མེད་ཕྱིར་ན་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དེ་ཡང་མྱ་ངན་འདས་པར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་སྒྲ་དང་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཡོ་བ་ཇི་སྲིད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཀུན་རྫོབ་དང་ཐ་སྙད་ལས་མ་འདས་ཀྱང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་དང་། ཐ་སྙད་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དམ་པ། གཉིས་སུ་འབྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཆོས་ཉིད་མཐར་ཐུག་པའི་ངོ་བོ་ནི་མཐའ་བཞིའི་སྤྲོས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འདི་ཞེས་ཚིག་གིས་བརྗོད་པ་དང་། འདི་ཞེས་བློས་དམིགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ངོ་བོ་ནི་སྣང་སྟོང་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བ་སྐྱེ་འགག་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་ཞི་ཞིང་འོད་གསལ་བ་སྟེ། མ་སྐྱེས་མི་འགག་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། ཅེས་ གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་སྒྲ་དང་རྟོག་པ་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ཀྱང་མཐར་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་ངན་པའི་སྨག་ཐམས་ཅད་སེལ་ནུས་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣལ་འབྱོར་པའི་སོ་སོ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་ཞིང་། གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ་ཡོད་ཀྱི། གཉིད་འཐུག་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པས། སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ
Chinese
等等，都只是分别念的幻轮，并非触及事物的真实本性。因此，所有以“无”来否定的论证，就像在梦中生子又死去时，悲伤的人认为“没有儿子”一样。当对于事物的实相产生颠倒的“有”的执着时，如果认为以“无”来否定它，就能表明它并非真实，那也只是以分别念来破除分别念而已。因为“无”本身也是分别念所安立的，所以无法因此证明实相是“无”。如寂天菩萨所说：“未触及所观察之物，则不执着彼之无。因此，何为虚假之物？彼之无亦明显虚假。因此，梦中子死时，认为彼无之分别念，乃是彼有分别念之障碍，彼亦是虚假。”以及“若对所观察之物进行观察，则观察之识无有依处。无依处故不生，彼亦名为寂灭。”如是说。因此，声音和分别念的活动范围有多广，世俗和名言就有多广。然而，必须依靠分别念才能生起无分别的智慧，依靠名言才能证得胜义谛，依靠二分的智慧才能获得无二的智慧。因此，法性究竟的本体，由于远离四边的戏论，无法用语言来表达，也无法用心来缘取。如云：“言说思念皆寂灭，般若波罗蜜多。”本体是不落入显空任何一方，远离生灭等一切戏论，自性极为寂静而光明。如云：“不生不灭虚空性。”如是说。如此，虽然胜义谛超越了世俗的声音、分别念和心识的活动范围，但法界本性却能以瑜伽士的各自自证智，以不见的方式见到，以不住的方式安住，从而遣除一切执着恶见的黑暗，并非如深度睡眠和昏厥等状态，各自自证智的行境。
English
Etc., are merely illusions of conceptualization, not touching the true nature of things. Therefore, all arguments that negate with "non-existence" are like when someone grieves over the birth and death of a child in a dream, thinking, "There is no child." When a reversed clinging to "existence" arises regarding the reality of things, if one thinks that negating it with "non-existence" shows that it is not real, it is merely destroying conceptualization with conceptualization. Because "non-existence" itself is established by conceptualization, it cannot prove that reality is "non-existence." As Shantideva said, "Without touching the object of examination, there is no grasping of its non-existence. Therefore, what is the false object? Its non-existence is also clearly false. Therefore, when a child dies in a dream, the conceptualization that thinks it is non-existent is an obstacle to the conceptualization that it exists, and that too is false." And, "If the object of examination is examined, then the examining consciousness has no basis. Because it has no basis, it does not arise, and that is also called peace." Thus it is said. Therefore, as far as the activity of sound and conceptualization extends, so far extends conventional truth and terminology. However, one must rely on conceptualization to generate non-conceptual wisdom, rely on terminology to realize ultimate truth, and rely on dualistic wisdom to attain non-dual wisdom. Therefore, the ultimate essence of dharmata, because it is free from all elaborations of the four extremes, cannot be expressed in words or apprehended by the mind. As it is said, "Beyond speech, thought, and expression, is the Prajnaparamita." The essence is not falling into either the appearance or emptiness side, the nature of being free from all elaborations of arising and ceasing, being utterly peaceful and luminous. As it is said, "Unborn, unceasing, the nature of space itself." Thus, although ultimate truth transcends all conventional sound, conceptualization, and the activity of the mind, the nature of dharmadhatu can be seen in a way that is unseen by the self-cognizant wisdom of each yogi, and abides in a way that is non-abiding, thereby dispelling all the darkness of clinging to evil views, and is not like deep sleep and fainting, etc., the realm of self-cognizant wisdom.