Tibetan
་པ་གཞན་མ་བཀག་ན་ ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དུས་སུ་ཤིང་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེས་རྡོ་བོང་སོགས་ལ་ཡང་ཤིང་དུ་དོགས་པས་འདོད་པའི་ཤིང་དེ་བརྡ་དེས་མི་འགྲུབ་ལ། གལ་ཏེ་འདི་ཁོ་ན་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡལ་ལོ་མི་ལྡན་པ་གཞན་ཤིང་ཡིན་པ་བཀག་སྟེ་གཞན་ལྡན་རྣམ་གཅོད་དུ་སྦྱོར་ན་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚེ་བརྡའ་དེས་འདོད་བྱ་ཤིང་འགྲུབ་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་ཤིང་མིན་གཞན་བསལ་བའི་གཞན་སེལ་དུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་རྣལ་ལན་ལ། དངོས་དང་། དོགས་སྤང་གཉིས། དང་པོ། ངེད་ཀྱི་ལུགས་ལ་འདི་ལྟར་ཡལ་ག་ལོ་མ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཞིག་མཐོང་ནས། དེ་ལ་ཤིང་དེ་་བརྡ་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་ཡལ་ལོ་མི་ལྡན་པ་གཞན་ལ་རིགས་ཐ་དད་པ་ཤིང་མིན་དུ་བརྡ་བྱེད་པས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བརྡ་དེ་རྟོག་བཅས་ཀྱི་བློས་རིགས་མཐུན་རྣམས་ལ་གཅིག་ཏུ་ཞེན་ནས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ་བརྡ་དུས་སུ་ཡལ་ལོ་ཡོད་མེད་ཕྱེ་ནས་འཇུག་དུས་སུ་རྣམ་གཅོད་ལ་དངོས་སུ་མ་བརྟག་པར་དོན་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བརྡའི་ཡུལ་རིགས་ནི་རིགས་མི་མཐུན་གཞན་སེལ་བ་ལས་གཞན་དུ་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །གཉིས་པ། འོ་ན་སྒྲ་ཀུན་གཞན་སེལ་ཁོ་ནས་སྟོན་ན་ངེས་བཟུང་གི་སྒྲ་གཞན་ལྡན་རྣམ་གཅོད་ཁོ་ནས་སྦྱོར་དགོས་སམ་ཞེ་ན་སྒྲ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་གཞན་ལས་བཟློག་ནས་བརྗོད་བྱ་དེར་དངོས་སུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཚིག་ཀུན་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ངེས་བཟུང་གི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བུམ་པར་ཆུ་འོན་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་ལ་བུམ་པའི་སྒྲ་དེས་གཞན་ཁྱོར་བ་སོགས་ཀྱིས་ཆུ་ལེན་པ་མ་བཅད་ན་ཆུ་འོན་ཅིག་ཅེས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་རིགས་ཀྱི་བུམ་པ་བརྗོད་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཆུ་ཞེས་པའི་སྒྲ་དེས་གཞན་ཕྱག་དར་སོགས་མ་བཅད་ན། འོ་ན་ཅིག་ ཅེས་པ་ཁོ་ན་བརྗོད་རིགས་པ་དང་། ཡང་དེ་བཞིན་འོན་ཅིག་ཅེས་པའི་སྒྲ་དེས་གཞན་མི་ལེན་པ་མ་བཅད་ན་དེ་བརྗོད་པལ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས་སྒྲ་དེ་དག་གིས་བཅད་པ་ལྟར་རྟོག་པའི་འཇུག་ཚུལ་ཡང་དེ་ལྟར་ངེས་ཏེ། ཤིང་ཞེས་པས་རྡོ་བོང་བ་སོགས་གཅོད་ཀྱི་ཤ་ཤུག་སོགས་མི་གཅོད་པ་ལྟར་ལྡོག་པའི་འགལ་ཟླ་དེ་མིན་མ་བཅད་ན། དེ་དང་ཐུན་མོང་གི་སྒྲར་གྱུར་ནས་ལོག་པ་ཐུན་མོང་བ་བློར་མི་གྲུབ་བོ། །འདིར་ཤེས་བྱ་ལ་གཞན་སེལ་གྱིས་མ་ཁྱབ་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ནི། རྟོག་གེ་ཤེས་མ་བྱས་ཀྱང་རྟོག་གེའི་གསང་གནད་མ་ཕིག་པ་སྟེ། སྤྱིར་ཤེས་བྱ་ཡིན་ན་གཞན་སེལ་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་སྟེ། སྣང་སེལ་གཉིས་ཀྱི་ཟླས་ཕྱེ་བའི་སྣང་བ་དེ་སེལ་བ་མ་ཡིན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཡིན་ན་སྒྲ་རྟོག་གི
Chinese
如果未遮止其他， 那么在名言之时，木这个声音，因为也会将石头等误认为木，所以想要表达的木，无法通过这个符号来成立。如果说“唯有此才是木”，遮止了没有枝叶的其他是木，从而施加具有其他的决断，那么在名言之时，这个符号就能成立想要表达的木。然而，那却是通过排除非木的其他而成立的他者排除。第二，真实的回答分为：正文和遣除疑惑两部分。第一，按照我们的观点，像这样见到具有枝叶的事物后，就用木这个符号来指称它，同样，对于没有枝叶的其他不同类的东西，就用非木来指称，因此，这样的符号，是由具有分别的智慧，对于同类的事物执着为一而施加的，也就是说，在指称的时候，区分有无枝叶，在运用的时候，不直接考察决断，而是运用到事物上。因此，符号的境，不是存在于排除不同类的他者之外。第二，如果一切声音都仅仅通过他者排除来表示，那么是否需要仅仅通过具有其他的决断来施加确定所取的词语呢？如果说一切词语的施加，都是从他者返回，而直接运用到所表达的事物上，那么一切词语，本质上都具有确定的心要。比如，像说“用瓶子装点水”这样的话，如果瓶子的声音没有遮止用其他容器（如手捧）取水，那么仅仅说“装点水”就没有必要说瓶子了。同样，如果水这个声音没有遮止其他（如抹布），那么仅仅说“装点”就应该足够了。又比如，如果“装点”这个声音没有遮止不取，那么说它就没有意义了，因此，这些声音的遮止，就像所想的那样确定，就像木这个词遮止石头等，而不遮止松树等一样，如果不遮止相反的对立面，那么就会变成和它共同的声音，从而错误的共同点无法在心中成立。在此，那些说所知没有被他者排除遍及的人，即使没有学习逻辑，也没有触及到逻辑的秘密要点。一般来说，如果事物是所知，那么它就是他者排除，因此没有遍及，因为现象和排除二者是相对的，现象不是排除，但如果是所知，那就是声音和分别。
English
If other is not prevented, Then at the time of expression, the sound of "wood," because it may also mistake stones, etc., for wood, the desired wood cannot be established by this symbol. If it is said, "Only this is wood," preventing others without branches and leaves from being wood, and thus applying a determination with others, then at the time of expression, this symbol can establish the desired wood. However, that is established as other-exclusion by excluding others that are not wood. Second, the real answer is divided into: the main point and the dispelling of doubts. First, according to our view, after seeing something with branches and leaves like this, we use the symbol "wood" to refer to it, and similarly, for other different kinds of things without branches and leaves, we use "non-wood" to refer to them. Therefore, such a symbol is applied by the wisdom with conceptualization, clinging to similar kinds as one. That is, at the time of expression, we distinguish between having or not having branches and leaves, and at the time of application, we do not directly examine the determination, but apply it to the thing itself. Therefore, the object of the symbol is not something that exists apart from excluding others of different kinds. Second, if all sounds only express through other-exclusion, then is it necessary to apply the words of definite grasping only through determination with others? If all applications of words are turned back from others and directly applied to the thing being expressed, then all words are inherently of the essence of definite grasping. For example, like saying "Fill a pot with water," if the sound of "pot" does not prevent taking water with other containers (such as cupped hands), then it is not necessary to say "pot" when only saying "Fill with water." Similarly, if the sound of "water" does not prevent others (such as dust cloths), then it should be sufficient to only say "Fill." Also, for example, if the sound of "Fill" does not prevent not taking, then saying it becomes meaningless. Therefore, the way these sounds prevent is as certain as one thinks, just as the word "wood" prevents stones, etc., but does not prevent pine trees, etc. If the opposite of the contrary is not prevented, then it will become a common sound with it, and thus the mistaken commonality cannot be established in the mind. Here, those who say that knowable things are not pervaded by other-exclusion, even if they have not studied logic, have not touched the secret key points of logic. In general, if something is a knowable thing, then it is other-exclusion, therefore it is not pervaded, because phenomena and exclusion are relative. Phenomena are not exclusion, but if it is a knowable thing, then it is sound and conceptualization.
Tibetan
་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚའོ། །དེའང་ཞིབ་པར་ཟུར་མཆན་དུ་བཀོད་དོ། །གསུམ་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཤེས་བྱ་དང་ཐམས་ཅད་དང་མཐའ་དག་མ་ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་རྣམས་ལ་གཅད་བྱ་མེད་དེ་མཐའ་དག་གི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྣམ་བཅད་ཀྱི་གཞན་སེལ་འཇུག་པ་འགལ་ཞེ་ན། གཉིས་པ། ཤེས་བྱ་སོགས་དེ་ལས་གཞན་པའམ་དེ་ལ་མ་འདུས་པའི་དངོས་པོ་མེད་ན་ཡང་། དེ་མིན་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་བཅད་ཡོད་དེ་ཤེས་བྱ་མིན་པ་སོགས་བཅད་ནས་ཤེས་བྱ་སོགས་སུ་སྒྲུབ་པའོ། །བཞི་པ་ལ། རྩོད་པ་དང་། ལན་གཉིས། དང་པོ། ཁོ་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱི་འདོད་པའི་གཞན་སེལ་ལམ་ལྡོག་པ་དེ། དངོས་པོར་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་སྤྱི༷་དངོས་པོར་འདོད་པ་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དང་མཚུངས་ལ། དངོས་མེད་ཡིན་ན་ཅི་ཡང་མེད་པས་དེ་བཞག་པའི་དགོས་ པ་དང་དེ་ལ་ནུས་པ་གང་ཡང་མེད་པ་དེས་ན་ལྡོག་པ་ཞེས་པའི་རྣམ་གཞག་འདི་ནི་མི་དགོས་ལོ། །གཉིས་པ་ལ། གཞན་ལན་མི་འཐད་པ་བསྟན། རང་གི་ལན་གདབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། ལན་མི་འཐད་ཚུལ་དང་། མི་འཐད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཉིས། དང་པོ། འདི་ལ་ལན་དུ་བོད་ཀྱི་རྟོག་གེ་བ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ནི་དངོས་མེད་ཀྱི་ལྡོག་པ་དངོས་མེད་ཡིན་ཡང་དངོས་པོའི་ལྡོག་པ་དངོས་པོར་འདོད་དེ་དངོས་པོ་དང་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དུ་ཡོད་པས་སོ་ཞེས་ཟེར་ཡང་། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་སྤྱི༷་དགག་པ་ཡི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་འདི་ནི་གདོན་པ་དཀའོ། །གཉིས་པ་ལ། རིགས་པ་དང་། ལུགས་དེ་སྨད་བྱར་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ཇི་ལྟར་དཀའ་ན་ཤིང་མིན་ལས་ལྡོག་དངོས་པོ་དེ་ལོག་པའི་ཤིང་ཤ་བ་དང་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེས་དྲིའོ། །ཤ་བ་དང་གཅིག་ཡིན་ན་ཤ་བའི་རང་བཞིན་དེ་གཞན་ལ་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བའི་ཙནྡན་སོགས་གཞན་ཤིང་མིན་པར་འགྱུར་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་པ་ལྟར་འདོད་ཅིང་ཙནྡན་སོགས་གཞན་ཤིང་ཡིན་ན་ཤ་བ་ཤིང་མིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྡོག་པ་དེ་ཡི་རང་བཞིན་དངོས་པོ་དེ་ལས་གཞན་མིན་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ན་ཤིང་ལྡོག་ཤ་བ་དང་ཐ་དད་པས་རྡོའི་དུམ་བུ་བཞིན་དུ་ཤིང་མ་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ། སྤྱི་དང་ལྡོག་པ་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་པ་དེས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་གང་བཀག་པ་དེ་སྙིང་ནད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་བོད་འདིར་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་གཞུང་བཟུང་ནས། བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་རིགས་པ་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་རྙོག་ཅིང་སྒྲིབ་པའམ་འགོག་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དཔེར་ན་ནགས་ལ་གནས་པའི་སྤྲེ༷འུ་དག་གིས་རང་གནས་བཟང་པོ་ལྗོན་པའི་ཤིང་ལ་མི་
Chinese
承认是有境的是非常可耻的。这也详细地写在了附注里。第三，分辩论和回答两部分。第一，对于所知、一切、所有、无余等词语，因为它们是有所有境的，所以没有可排除的，因此对它们进行区分的排除他者是相违的，是这样问难吗？第二，即使没有其他于所知等或不包含在其中的事物，但通过虚构的方式存在区分，即排除非所知等，从而成立所知等。第四，分辩论和回答两部分。第一，对方说，如果你们所认为的排除他者或反体是实有成立的事物，那就和认为总相是实有物一样，有言说的过失。如果是非实有，那就什么也没有，因此没有必要设立它，而且它没有任何作用，因此不需要“反体”这种名相。第二，分显示他人的回答不合理，自己进行回答两部分。第一，分回答不合理的方式和不合理的理由两部分。第一，对此，大多数藏地的正理学家认为，虽然非实有的反体是非实有的，但实有物的反体是实有的，因为实有物和自性无有差别。如果是这样，那总相驳斥的过失就难以避免。第二，分道理和显示该宗派应受呵责两部分。第一，如果难以避免，那么从非树木中反体的实有物，与反过来的树木椴木是一还是异呢？如果和椴木是一，那么椴木的自性不会随顺其他的旃檀等，其他的就变成非树木了，如果像第二种情况那样认为，并且旃檀等是其他的树木，那么椴木就变成非树木了，因为已经承诺了反体的自性不是其他于该实有物，因此树木的反体和椴木是相异的，所以会变成像石头一样不是树木。第二，承认总相和反体是实有物，就像法称所破斥的被心病所承认一样，因此在藏地这里，执持法称的论典，搅乱和遮蔽或阻止大自在的无垢正理，这就像住在森林里的猴子们不
English
It is very shameful to admit that it is an object-possessor. This is also written in detail in the footnotes. Third, there are two parts: debate and answer. First, for words such as knowable, all, everything, and without exception, there is nothing to be excluded because they are the object-possessors of all, so is it contradictory to apply the exclusion of others that distinguishes them? Second, even if there is no object other than or not included in the knowable, etc., there is distinction through fabrication, that is, excluding the non-knowable, etc., thereby establishing the knowable, etc. Fourth, there are two parts: debate and answer. First, the opponent says, if the exclusion of others or the opposite that you believe in is an established real entity, then it is the same as claiming that the general characteristic is a real entity, which is a fault of expression. If it is a non-entity, then there is nothing, so there is no need to establish it, and it has no function, so this designation of "opposite" is not necessary. Second, there are two parts: showing that others' answers are unreasonable, and giving one's own answer. First, there are two parts: the way the answer is unreasonable, and the reason for the unreasonableness. First, in response to this, most Tibetan logicians believe that although the opposite of a non-entity is a non-entity, the opposite of a real entity is considered a real entity because the real entity and the essence are inseparable. If this is the case, then the fault of refuting the general characteristic is difficult to avoid. Second, there are two parts: reasoning and showing that the system is to be blamed. First, if it is difficult to avoid, then is the real entity that is the opposite of non-tree one with or different from the reversed tree, sandalwood? If it is one with sandalwood, then the nature of sandalwood will not follow others, and other things such as sandalwood will become non-trees. If it is believed to be like the second case, and sandalwood and other things are other trees, then sandalwood will become a non-tree, because it has been promised that the nature of the opposite is not other than that real entity, so the opposite of tree is different from sandalwood, so it will become like a piece of stone and not a tree. Second, admitting that the general characteristic and the opposite are real entities is like what Dharmakirti refuted being admitted by heart disease, so here in Tibet, holding the treatises of Dharmakirti, confusing and obscuring or preventing the immaculate reasoning of the great self, this is like the monkeys living in the forest not