Tibetan
་ནད་རྩ་ནི་འགྱུར་དཀའ་དུམ་ཆད་བྱེད། །གཏིང་དུ་འགྱུར་དཀའ་བ་དང་མི་དཀའ་བ། །སྨིན་དང་མ་སྨིན་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། །འོར་གྱི་ཆུ་ནི་རྒྱས་ཚད་བཞིན་དུ་དམར། །དོན་སྣོད་གང་བབ་དབང་གིས་སྣ་ཚོགས་འོང་། །བརྟགས་ན་ཅུང་ཞིག་ཁྲ་བོ་ལོང་ལོང་པོ། །ཟས་ཆུ་འདྲ་བཞིན་སྒང་དུ་རྩིག་མ་ཆགས། །ཕྱི་ཡུལ་དང་པོར་མིག་ཕུག་སྐྲངས་ལ་ཁ་སོ་འགུལ། །མགོ་སྤུ་བཙུགས་པ་འདྲ་བར་གཟིངས། །གཉིད་དང་དང་ག་རེས་འཇོག་བྱེད། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་མིག་རྩ་ཁྲ་བོར་ འགྲོ། །དེ་རྣམས་ཚང་ན་འོར་དུ་ངེས། །སྐྱ་རྦབ་རྩ་ཐུང་གཏིང་གྱོང་། །འགྱུར་དཀའ་མི་དཀའ་ནད་ཡུན་རིང་ཐུང་ཡིན། །ཕལ་ཆེར་མ་ཞུ་བ་དང་མཐུན་ཆ་ཆེ། །ཆུ་ནི་དཀར་ཞིང་རྩིག་མ་འཐུག །སྤྲིས་མ་སྐྱ་བོ་ཚོམ་བུ་རིས་སུ་འོངས། །ཕྱི་ཡུལ་ངར་གདོང་མིག་ཕུག་སྐྲངས། །དང་ག་མི་བདེ་སྤྲོ་ཐུང་ཚིག་པ་ཟ། །ཕལ་ཆེར་རླུང་བཅོས་བྱས་ན་ཕན་སྙམ་བྱེད། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་མགོ་འདར་མིད་པ་འཆུས། །མ་ཞུ་བ་ལས་འོར་སྐྱེད་དེ་ལས་སྐྱ་རྦབ་འགྱུར། །སྐྱ་རྦབ་གཅོང་གི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པས་བཅོས། །དྲེག་དང་གྲུམ་བུ་གཉིས་པོ་ཡ་ཟུང་གཅིག །ནད་གཞི་ཕལ་ཆེར་སྔར་ནད་གཞི་ལས་གྱུར། །དྲེག་རྩ་ཐུང་མཁྲངས་གྲིམ། ཁྲག་ཚད་རྩ་འདྲ་ཁྱད་པར་ཅུང་ཞིག་གཡུང་། ཆུ་ནི་ངེས་མེད་ཚད་པ་འདྲ། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་རྭ་གཞོབ་བྲོ། །ཕྱི་ཡུལ་རྐང་ལག་སྐམ་ཁོལ་བྱེད། །ལྡང་དུབ་བྱེད་ཅིང་ཡང་ཡང་མེ་ལྟར་འབར། །དེ་ལ་ཚ་དྲེག་གྲང་དྲེག་གཉིས་སུ་འདོད། །ཚ་དྲེག་ལྤགས་མདོག་དམར་ལ་རླངས་པ་ཆེ། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་སྐྲངས་མདོག་མེ་འོད་ཆགས། །འདི་ལ་བསིལ་སྨན་གཏར་ཁ་ཁོ་ནས་བཅོས། །གྲང་དྲེག་རྐང་ལག་འཁུམ་ནས་འགུལ་མི་ནུས། །དེ་ལ་གཙོད་དང་བཅུད་ཀྱིས་བཅོས་པར་བྱ། །གྲུམ་བུའི་རྩ་ནི་ཁ་དྲག་གཏིང་ན་འགྱུར། །གདོན་རྩ་བཞིན་དུ་སྔོར་མི་བཏུབ། །ཆུ་ནི་སེར་ལ་རླངས་པ་འོང་། །མི་ ནོར་རྟགས་སུ་ངང་པའི་རྒྱབ་དང་འདྲ། །ཕྱི་ཡུལ་རྐང་ལག་བཞི་བོ་ན་རེས་བྱེད། །སྐམ་ཁོལ་བྱེད་པ་ཚིགས་པ་ཉྭ་བཞི་ཡིན། །ལྡང་རེས་བྱེད་པ་དཔྱི་མགོ་གཉིས་པོ་ཡིན། །གུམ་གྱིས་འཁུམ་པ་སྐེད་པ་ཉྭ་བཞི་ཡིན། །ནུབ་མོ་ན་ཞིང་མགོ་སྤུ་བྱི་བའོ། །དེ་ལ་བཅོས་དང་བྱེར་སྡུད་ཐང་གིས་བཅོས། །ནད་འདི་གཏར་སྲེག་གཉིས་ཀྱིས་སེལ་བར་ནུས། །གྲང་བའི་རྟགས་སུ་སྐྲངས་པ་ཡོད་པ་ཡིན། །ཚ་བའི་རྟགས་སུ་སྐམ་ཁོལ་སྣ་ཚོགས་བྱེད། །བཅུད་བཏང་མི་བཏང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཤེས་བྱ། །གློ་དང་སུར་ཡ་གཉིས་པོ་ཡ་ཟུང་གཅིག །གློ་ནད་འདིའི་གཞི་ཁྲ
Chinese
疾病的脉象难以改变，时断时续。 深处难以改变和不难改变，成熟和未成熟要区分了解。 “འོར”的尿液像涨水一样红。 根据脏腑的情况，会出现各种各样的症状。 检查时，会发现尿液有些发花，呈浑浊状。 像食物和水一样，表面不会形成沉淀。 外部表现首先是眼眶肿胀，牙齿松动。 头发像竖起来一样，感到眩晕。 睡眠和食欲交替出现问题。 人和牲畜的征兆是眼部血管发红。 如果这些症状都出现，那一定是“འོར”。 “སྐྱ་རྦབ་”的脉象短而深沉。 难以改变和不难改变，表示病程的长短。 大多与消化不良相似。 尿液发白，沉淀物厚重。 尿液中出现灰白色的蛋白，呈团状或条纹状。 外部表现为面部发烫，眼眶肿胀。 食欲不佳，情绪低落，容易生气。 大多认为用调理气的方法会有所帮助。 人和牲畜的征兆是头部颤抖，吞咽困难。 “འོར”由消化不良引起，进而转变为“སྐྱ་རྦབ་”。 “སྐྱ་རྦབ་”是痨病的根源，所以要治疗。 “དྲེག་”和“གྲུམ་བུ་”这两种病是成对出现的。 疾病的起因大多是之前的疾病转变而来。 “དྲེག་”的脉象短而坚硬。 像血热的脉象，但稍微弱一些。 尿液不确定，像发烧一样。 人和牲畜的征兆是角质脱落。 外部表现为四肢干燥发热。 时而精神焕发，时而疲惫不堪，并且反复像火一样发热。 这分为热性“དྲེག་”和寒性“དྲེག་”两种。 热性“དྲེག་”的皮肤发红，并且有大量蒸汽。 人和牲畜的征兆是肿胀的颜色像火光一样。 这种病只能用清凉的药物和放血来治疗。 寒性“དྲེག་”的四肢萎缩，无法活动。 这种病要用羚羊角和滋补品来治疗。 “གྲུམ་བུ་”的脉象表面强劲，深处变化。 像鬼脉一样，无法按压。 尿液发黄，并且有蒸汽。 人和牲畜的征兆是像天鹅的背部一样。 外部表现为四肢交替疼痛。 干燥发热的部位是四个关节和膝盖。 交替发作的部位是两个髋关节。 因“གུམ་”而萎缩的部位是腰部和四个膝盖。 晚上疼痛，并且脱发。 这种病要用药浴和收敛汤剂来治疗。 这种病可以通过放血和艾灸来缓解。 寒性的症状是有肿胀。 热性的症状是有各种干燥发热。 要知道使用滋补品和不使用滋补品的区别。 肺和“སུར་ཡ་”这两种病是成对出现的。 肺病的根源是血。
English
The pulse of the disease is difficult to change, intermittent. It is important to distinguish between what is difficult to change and what is not deep down, and between what is mature and immature. The urine of "འོར" is red like a flood. Depending on the condition of the organs, various symptoms will appear. Upon examination, the urine will appear somewhat mottled and turbid. Like food and water, no sediment will form on the surface. The external manifestations are initially swollen eye sockets and loose teeth. The hair stands up as if erected, and there is dizziness. Sleep and appetite alternate with problems. The signs in humans and livestock are red blood vessels in the eyes. If all these symptoms appear, it must be "འོར". The pulse of "སྐྱ་རྦབ་" is short and deep. What is difficult to change and what is not indicates the length of the illness. It is mostly similar to indigestion. The urine is white and the sediment is thick. Grayish-white protein appears in the urine, in clumps or streaks. External manifestations include a hot face and swollen eye sockets. Poor appetite, low mood, and easy anger. It is often thought that regulating the qi will help. The signs in humans and livestock are head tremors and difficulty swallowing. "འོར" is caused by indigestion, which in turn transforms into "སྐྱ་རྦབ་". "སྐྱ་རྦབ་" is the root of consumption, so it must be treated. "དྲེག་" and "གྲུམ་བུ་" are two diseases that appear in pairs. The cause of the disease is mostly a transformation from a previous illness. The pulse of "དྲེག་" is short, hard, and tense. Like the pulse of blood heat, but slightly weaker. The urine is uncertain, like a fever. The signs in humans and livestock are shedding of horns. External manifestations include dry and hot limbs. Sometimes energetic, sometimes exhausted, and repeatedly burning like fire. This is divided into hot "དྲེག་" and cold "དྲེག་". The skin of hot "དྲེག་" is red and has a lot of steam. The signs in humans and livestock are swollen colors like firelight. This disease can only be treated with cooling medicines and bloodletting. The limbs of cold "དྲེག་" are atrophied and unable to move. This disease should be treated with antelope horn and tonics. The pulse of "གྲུམ་བུ་" is strong on the surface and changes deep down. Like a ghost pulse, it cannot be pressed. The urine is yellow and has steam. The signs in humans and livestock are like the back of a swan. External manifestations include alternating pain in the limbs. The dry and hot areas are the four joints and knees. The alternating areas are the two hip joints. The areas atrophied due to "གུམ་" are the waist and four knees. Pain at night and hair loss. This disease should be treated with medicated baths and astringent decoctions. This disease can be relieved by bloodletting and moxibustion. The symptom of cold is swelling. The symptom of heat is various dryness and heat. Know the difference between using tonics and not using tonics. Lung and "སུར་ཡ་" are two diseases that appear in pairs. The root of lung disease is blood.
Tibetan
ག་ངན་ལུས་པ་ལ། །ནད་དང་མ་འཚམས་སྤྱོད་ལམ་སྔས་པས་འབྱུང་། །གློ་བའི་རྩ་ནི་ཐུང་ལ་རྩ་སྟོད་ཞན། །བརྟགས་ན་འོག་གཞི་འབུར་བ་འདྲ། །གློ་ཆུ་ངེས་མེད་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་འོ་མདངས་དཀར་པོ་ཆགས། །ཕྱི་ཡུལ་གློ་ལུ་ལུད་པ་འབུད། །ཚད་གློ་སྤྱོད་ལམ་ཟས་ཀྱིས་སློང་། །དེར་ཡང་སོ་སོའི་མི་ནོར་རྟགས། །རླུང་གློ་གཟེར་འཕོ་རླུང་གསང་གཟེར། །ཐོ་རེངས་ལུད་པ་ལུ་ན་སྐྱ་སོབ་མང་། །ཚད་པ་དེ་ལྡོག་སྒེར་རྟགས་སོ་དྲེག་ཆགས། །ཟས་སུ་དཀར་གསུམ་མཛོ་མོའི་ཞོ་དང་ནི། །མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་གྲོ་ཆང་བཏང་། །སྤྱོད་ལམ་དྲག་ཤུལ་མེ་དང་ཉི་མ་སྤང་། །སྨན་ནི་དཀར་པོ་དྲུག་སྦྱོར་ཤོག་དྲིལ་ནང་བཞིན་བྱ། །སུར་ཡ་གར་བབ་གནས་དེའི་མིང་གིས་ཕྱེ། །ནད་སྣ་ ཚོགས་ལ་སྦྱོང་སྐྱུགས་ལོག་པ་སོགས། །གློ་བར་བབ་པ་གློ་ནད་སུར་ཡ་ཟེར། །ལུད་པ་སྐྱ་སོབ་སྦུ་ཆུང་ཅན་དུ་འབྱུང་། །རྩ་ལ་གདགས་སྲིབ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་། །དེ་ཡང་རླུང་གྱུར་དགང་དང་ཐོ་རེངས་ན། །ཁྲག་གྱུར་ནམ་ཕྱེད་དུས་སུ་ལྷག་པར་ན། །མཁྲིས་གྱུར་ཤ་སེར་སྐོམ་དད་ཆེ། །མཆིན་པ་སུར་ཡ་ཕལ་ཆེར་མཆིན་གནས་དེ་རུ་ན་ཞིང་གཟེར། །མཁལ་མ་སུར་ཡ་གྲང་ཤུམ་ཆུ་ངན་སྲི། །ཆུ་རྒྱུས་སུར་ཡ་ལུས་སྐམ་སེར། །འདི་ལ་རྩ་ཆུའི་བརྟགས་པ་དོན་ནད་སོ་སོར་མཐུན། །གར་བབ་པ་ཡི་དོན་སྣོད་གནས་སུ་བཅོས། །ཁྱད་པར་གདམས་པ་ཤོག་དྲིལ་ནང་བཞིན་ལ། །གསང་སྨན་རྣམས་ཀྱང་ལྡེའུ་མིག་ལས་བསྟན་པ་ལྟར་བྱའོ། །སྐྲན་དང་དམུ་ཆུ་གཉིས་པོ་ཡ་ཟུང་གཅིག །སྐྲན་ཞེས་བྱ་བ་མཆིན་རྩར་རླུང་ཞུགས་དུས། དུབ་ནས་ཟས་སྐོམ་བསྟེན་པས་སྐོམ་དང་རླུང་འདྲེས་ན་ཆུ་སྐྲན་ཆུ་དང་འདྲ་ལ་ཟས་དང་ཁྲག་འདྲེས་པས་ཚ་སྐྲན་མེ་ལྟར་འབར་བ་འབྱུང་། རྐྱེན་བཞི་འདྲེས་པ་ལས་རྒྱས་གདོན་སྐྲན་མེས་མི་ནོན། ཁ་ཅིག་གདོན་སྐྲན་ལ་གྲང་སྐྲན་ཟེར། ཚ་སྐྲན་ལ་མཆིན་གླང་ཟེར། དེ་ལྟར་ངོ་མ་ཤེས་ན་སྨན་བཅོས་ལོག་པར་འགྱུར། གྲང་སྐྲན་ཕལ་ཆེར་ཕོ་བའི་གནས་སུ་འབབ། །གྲང་སྐྲན་རྩ་ནི་འདར་དང་རྒོད་མེད་འཁྲིལ་ཞིང་འཐོགས། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་ཚ་འབྲུམ་ཉིལ་བ་འདྲ། །དེ་ཡང་ཅུང་ཟད་བདེ་སྙམ་འཁྱག་ནས་ན། །དེ་ནི་རླུང་སྐྲན་ཆུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །གྲང་སྐྲན་ཆུ་ ནི་དཀར་ཞིང་སྤུ་འདྲ་མང་། །སྦུ་བ་མེད་ལ་སྟེང་ན་ལིང་ཚེ་འོང་། །ཀུ་ཡ་དམར་པོ་རྣ་སྤབ་སྐམ་པོ་འདྲ། །བསྐོལ་ན་ཅུང་སེར་སླ་བ་དང་། །གྲང་རྗེས་ཅུང་ཞིག་དམར་བ་ཡིན། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་ཆུ་ལ་དྲི་མ་མེད། །གྲང་སྐྲན་ཕྱི་ཡུལ་ལུས་ལ
Chinese
何为劣身之因？ 因与病不适之行为所致。 肺脉短且上部弱， 诊之似下部隆起。 肺水不定亦多种， 人畜之征乳色白。 外症咳嗽吐痰涎， 热肺因行食所致。 彼亦各有之人畜征。 风肺刺痛移位风秘痛， 早晨咳痰多灰稀。 热病反之独征齿垢生。 食疗宜用白三物及牦牛酸奶， 尤赞青稞酒。 行为应避剧烈、火及日晒， 药则用白六合剂，如卷轴内书写。 以病发之处之名命名苏雅。 诸病 皆可施以泻吐等疗法。 落于肺部之肺病名苏雅。 痰呈灰稀带小泡状， 脉象如测隐现。 若风病则于傍晚及早晨发作， 若血病则于半夜尤甚， 若胆病则肤黄口渴甚。 肝苏雅多于肝处痛且刺， 肾苏雅则畏寒颤抖小便不利， 水脉苏雅则身干黄。 此依脉尿诊察，与各病症相符。 于何处发病，即治彼脏腑。 特殊口诀如卷轴内书写， 秘密药方亦如钥匙所示。 肿瘤与腹水二者为一对。 所谓肿瘤，乃风入肝脉之时， 疲惫后饮食不节，渴与风相合则成水肿瘤，似水；食与血相合则成热肿瘤，如火燃烧。四因相合则成增长之魔肿瘤，火不能胜。有谓魔肿瘤为寒肿瘤，热肿瘤为肝肿大。若不识其真，则药疗反误。寒肿瘤多落于胃部。 寒肿瘤之脉颤抖不明显，缠绕且滞涩。 人畜之征如热疹溃烂。 彼亦稍觉舒适，遇冷则痛， 此乃风肿瘤之水性。 寒肿瘤之水 色白且多毛状物， 无泡沫，上生白膜。 库雅红色如干耳垢， 煮后稍黄稀薄， 冷后稍红。 人畜之征水无异味。 寒肿瘤外症身体上
English
What causes a bad body? It arises from behaviors that are not suitable for the illness. The lung pulse is short and the upper part is weak, When examined, it resembles a bulging base. Lung fluid is uncertain and varied, The sign in humans and animals is the formation of white milk luster. External symptoms include coughing and spitting phlegm, Heat in the lungs is caused by behavior and diet. There are also individual signs for humans and animals. Wind lung causes shifting pain, wind secret pain, In the morning, coughing up phlegm is often gray and sparse. Heat reverses this, with a unique sign of tartar formation. For diet, use the three white foods and yak yogurt, Especially praised is barley beer. Avoid strenuous activities, fire, and sunlight, The medicine is a white six-compound, prepared like writing inside a scroll. Name the Surya after the place where it occurs. Various illnesses Can be treated with purgation, vomiting, and other therapies. A lung disease that settles in the lungs is called Surya. The phlegm appears gray and sparse with small bubbles, The pulse feels like measuring concealment and manifestation. If it's a wind disorder, it occurs in the evening and morning, If it's a blood disorder, it's especially severe at midnight, If it's a bile disorder, the skin is yellow and there's great thirst. Liver Surya often causes pain and stabbing in the liver area, Kidney Surya causes chills, shivering, and poor urination, Water channel Surya causes the body to be dry and yellow. Examine the pulse and urine for this, consistent with each disease. Treat the organ where the disease occurs. Special instructions are like writing inside a scroll, Secret formulas should also be done as shown by the key. Tumors and ascites are a pair. A tumor is when wind enters the liver vessels, Fatigue and improper diet cause thirst and wind to combine into a water tumor, like water; food and blood combine into a heat tumor, burning like fire. The combination of four causes leads to a growing demonic tumor that fire cannot overcome. Some call demonic tumors cold tumors, and heat tumors liver enlargement. If you don't know the truth, the medical treatment will be wrong. Cold tumors mostly fall into the stomach area. The pulse of a cold tumor is not obviously trembling, it is entangled and stagnant. The sign in humans and animals is like ruptured heat rash. It also feels slightly comfortable, but it hurts when cold, This is the watery nature of a wind tumor. The fluid of a cold tumor Is white and has many hair-like objects, Without bubbles, a white film forms on top. Kuya is red like dry earwax, When boiled, it is slightly yellow and thin, After cooling, it is slightly red. The sign in humans and animals is that the water has no odor. External symptoms of cold tumors on the body