Tibetan
ཤོག་དྲིལ་སྐོར་གསུམ་ལས་ངོས་འཛིན་མན་ངག་གསེར་གྱི་ལྡེའུ་མིག ཤོག་དྲིལ་སྐོར་གསུམ་ལས་ངོས་འཛིན་མན་ངག་གསེར་གྱི་ལྡེའུ་མིག ཤོག་དྲིལ་སྐོར་གསུམ་ལས། ངོས་འཛིན་མན་ངག་གསེར་གྱི་ལྡེའུ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། རྗེ་གཡུ་ཐོག་པ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་ངོས་འཛིན་མན་ངག་གསེར་གྱི་ལྡེའུ་མིག་གི་དོན་མདོར་བསྡུས་པ། མ་ཧཱ་གུ་ཎ་ནཱ་ཐཱ་ཡ། རྗེ་ཉིད་ཀྱི་གསུངས་ལས། རྒྱལ་སྲས་རྒྱན་མཛེས་ཡིད་འོང་གཞོན་ནུའི་གཟུགས། །ཚངས་དབྱངས་གསུང་གིས་ཆོས་སྒྲ་སྒྲོགས་པ་པོ། །འགྱུར་མེད་དོན་གྱིས་སེམས་ཅན་འདྲེན་མཛད་པ། །ཡི་དམ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རླུང་གི་ནད་ལ་རྩ་ཆུ་ཕྱི་ཡུལ་གསུམ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ནད་ཀུན་ལ་རྩ་དང་ཆུ་དང་ཕྱི་ཡུལ་གྱི་རྟགས་གསུམ་རེས་བསྟན་ཅིང་གཞུང་ཚིགས་བཅད་དུ་བཞུགས་པ་འདིར་འཇུག་པ་བདེ་ཕྱིར་སྙིང་པོར་དྲིལ་ན། རླུང་གི་རྩ་ནི་རྐྱལ་སྟོང་འཆོལ་ལ་རྒོད། མནན་ན་མི་བཟོད་གཏིང་ན་འབོལ། ཡུན་དུ་མནན་ན་མྱུར་དུ་ འཕར་མི་ནུས། དབུགས་བཞིན་འཕར་ཡང་གྲངས་ལ་ཡོངས་མི་སྡོད། དཔེ་ནི་གླ་རྒྱུན་སྒྲིལ་མ་མནན་པ་འདྲ། ཐོར་བུའི་རླུང་རྩ་དྲག་སྟོང་འཆོལ་ལ་རྒོད། ཐོག་བབ་རླུང་རྩ་གར་མཁན་ལག་པ་འདྲ། རླུང་ཆུ་དཀར་ཞིང་ཀུ་ཡ་མེད། གཏིང་དཀར་རླངས་མེད་དབུ་བ་སངས་སྐྱེན། གར་བླུགས་པའི་སྣོད་ཀྱི་མདོག་ཏུ་འགྱུར། དཔེ་སྤྱི་བཞུར་ཁུ་བ་སླ་མོ་ལྟར་སྔོ། རྩ་ཆུ་གཉིས་ཀ་རླུང་དུ་མཐུན་པ་རླུང་ནད་དོ། །རླུང་གི་ཕྱི་ཡུལ་ནི་རླུང་གསང་རྣམས་སུ་གཟེར། གྲང་ཤུམ་བྱེད། སྦྲིད་པ་མང་། བ་སྤུ་ལོག མགོ་འཁོར། ཁ་སྐྱུར་ཞིང་ཆུ་སྐྱུར་འཐོར། སྒྱིད་སྐྱུར་མགོ་སྤུ་གཙེ། མིག་མཐིལ་ན། སོ་རྩ་གཙེ། ཡང་ཡང་ཚིགས་བཞི་ན། དེ་ལྟར་ རླུང་རྟགས་ཐམས་ཅད་ཚང་ན་ཛཱ་ཏི་སོགས་ཀྱི་ཐང་གིས་བསྡུ་བའམ། བསྐུ་མཉེའི་སྦྱོར་སྡེ་བྱའོ། །རླུང་ཕྲན་ཕལ་པ་རང་གར་བཞག་ཀྱང་ཆོག མཁྲིས་ནད་རྩ་ནི་མཁྲངས་རྒྱས་འབུར་ལ་དྲག །རྒོད་ཅིང་འཕྲིག་ལ་འགྱུར་བར་དཀའ། སྟེང་ན་འབོལ་ལ་འོག་ན་གྲིམ་ཆུང་བྱེད། སྔ་འཐེན་ཕྱི་འཐེན་ཞར་ལ་འདྲིལ། མཁྲིས་ཆུ་རླངས་ཆེ་གཏིང་སེར་ཀུ་ཡ་ཆུང་ལ་ཡང་། འོག་ཏུ་མི་འགྲོ་སྟེང་དུ་འོང་། སྟེང་ན་སྤྲིས་མ་སྐྱ་འོད་ཆགས། སྣོད་ཀྱི་ཐ་མར་ཅུང་ཞིག་སྐྱ། དབུ་བ་སངས་སྐྱེན་སེར་གོར་སྣ་ཚོགས་བྱེད། འཁྱགས་པའི་དུས་སུ་འབྲི་མར་བཞུས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་མེ་འོད་ལྟ་བུ་བྱུང་ན་མཁྲིས་ཁ་ཤོར། སྤྲིས་མ་སྔོ་ལྗང་བྱུང་ན་མཁྲིས་པ་འཁྲུགས་པ་ཡིན། ཀོ་ལེར་རླངས་པ
Chinese
书卷三之辨识诀窍黄金钥匙。 书卷三之辨识诀窍黄金钥匙。 书卷三中，名为辨识诀窍黄金钥匙之文安住于此。 尊者宇妥宁玛所著辨识诀窍黄金钥匙之义简要。玛哈 ഗുཎ་ 纳塔雅（藏文，梵文天城体，梵文罗马拟音，汉语大功德主）。 尊者本人之语： 王子仪容庄严悦意少年身， 梵音语调宣说佛法之声者， 不变之义引导有情众生者， 皈依本尊妙音天神。 气病之脉、尿、外候三者。 如是说，一切疾病之脉、尿、外候之征象三者依次指示，且经文偈颂体裁安住于此，为便于入，故摄为心要。 气脉虚空飘忽而粗糙， 按之难忍，深处柔软。 长时间按压则无法迅速跳动。 如呼吸般跳动，然总数不定。 譬如未按压之卷绕的线团。 游走之气脉强劲虚空飘忽而粗糙。 突发之气脉如舞者之手。 气尿色白且无泡沫。 深处色白无蒸汽，气泡稀疏。 变为倒入容器之颜色。 譬如稀薄的酥油般呈蓝色。 脉尿二者皆与气一致则为气病。 气之外候于气穴等处刺痛。 发出寒冷之声。 麻木感强烈。 毛发竖立。 头晕。 口苦且吐酸水。 臀部酸痛，头皮刺痛。 眼眶疼痛。 牙龈刺痛。 频繁四肢疼痛。 如是， 气之征象全部具足则以肉豆蔻等汤药调理，或行涂油按摩之法。 轻微之气病可任其自然。 胆病之脉坚硬粗大凸起而强劲。 粗糙且难以变化。 上部柔软下部略紧。 先拉后拉且斜向卷曲。 胆尿蒸汽大，深处黄色，泡沫小而轻。 不向下沉而向上浮。 上部形成灰白色薄膜。 容器底部略微发青。 气泡稀疏呈黄色圆形等各种形状。 寒冷时如融化之酥油。 若出现如火焰般之光芒则为胆溢出。 若薄膜呈蓝绿色则为胆汁紊乱。 像煤油蒸汽
English
The Golden Key to Identifying Instructions from the Three Scroll Sections. The Golden Key to Identifying Instructions from the Three Scroll Sections. From the Three Scroll Sections: The text called "The Golden Key to Identifying Instructions" resides here. A concise summary of the meaning of the Golden Key to Identifying Instructions, composed by the Venerable Yuthokpa Chenpo. Maha Guna Nathaya (Tibetan, Sanskrit Devanagari, Sanskrit Romanization, Chinese: Great Lord of Qualities). From the words of the Venerable himself: A prince with a beautiful, pleasing, youthful form, Who proclaims the Dharma with the voice of Brahma, Who leads sentient beings with unchanging meaning, I prostrate to the deity Manjushri. For wind disorders, there are three: pulse, urine, and external signs. As it is said, for all diseases, the three signs of pulse, urine, and external signs are shown in turn, and since the text is in verse form, it is summarized for easy entry. The wind pulse is empty, erratic, and rough. It is unbearable when pressed, and soft at the depths. If pressed for a long time, it cannot beat quickly. It beats like breath, but the count is not fixed. The example is like an unpressed coil of thread. Scattered wind pulses are strong, empty, erratic, and rough. A sudden wind pulse is like the hand of a dancer. Wind urine is white and without froth. The depths are white, without steam, and the bubbles are sparse and clear. It changes to the color of the container it is poured into. The example is like thin butter, bluish in color. If both pulse and urine are consistent with wind, it is a wind disorder. The external signs of wind are stabbing pains in the wind points and other places. It makes a cold sound. There is much numbness. The hairs stand on end. There is dizziness. The mouth is bitter and sour water is vomited. The buttocks ache, and the scalp stings. The eye sockets hurt. The gums sting. There are frequent pains in the four limbs. Thus, if all the signs of wind are present, then treat with nutmeg and other decoctions, or perform oil massage. Minor wind disorders can be left alone. The bile pulse is hard, enlarged, bulging, and strong. It is rough and difficult to change. It is soft on top and slightly tight on the bottom. It pulls forward and backward and coils obliquely. Bile urine has much steam, is yellow at the depths, and has small and light bubbles. It does not go down but comes up. A grayish film forms on top. The bottom of the container is slightly bluish. The bubbles are sparse and come in various shapes, such as yellow circles. In cold weather, it is like melted butter. If a flame-like light appears, it is bile spilling over. If the film is bluish-green, it is bile disturbance. Like kerosene vapor.
Tibetan
་འཁོར་ན་གྲང་མཁྲིས་ཡིན། རླངས་པ་ཐལ་གྱིས་འཐུལ་ན་ཚ་མཁྲིས་ཡིན། མཁྲིས་པའི་ཕྱི་ཡུལ་ནི། མིག་ལ་བབ་ན་འུག་པའི་མིག་ལྟར་སེར། ལྕེ་སེར་མཆུ་ཡང་རིམ་བཞིན་སེར། སྐབས་སུ་མགོ་ན་སྟོང་གླལ་སྒྱིད་པ་སྐྱུར། ལས་བྱས་འཁྲུགས་ན་ན་ཞིང་དལ་ན་བདེ། ཁ་ཁ་བ་དང་སྐོམ་དད་ཆེ་ཆུང་གིས་གསར་དང་རྙིང་པའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱ། མཆིལ་མ་དཀར་ན་ལོ་རུ་རྙིང་པའི་རྟགས། །མཁྲིས་རྩ་སེན་མོ་སེར་ན་མཁྲིས་བྱེར་ཡིན། །མགོ་ལུས་ཁྱབ་པར་སེར་ན་ཚ་འགྲམས་ཡིན། །དང་ག་ཐམས་ཅད་འགགས་ན་ཁ་ཤོར་ཡིན། ། མགོ་སྤུ་སེར་ན་རུས་ལ་བབ་པ་ཡིན། །སྙིང་མི་དགའ་ཞིང་རྨི་ལམ་སྣ་ཚོགས་འོང་། །མཁྲིས་པ་མིག་སེར་ཙམ་ནི་སྤྱོད་ལམ་དང་ཟས་ཀྱིས་འཚོ། །ཤ་སེར་དཔྱིད་དང་དགུན་དུས་བདེ་སྙམ་བྱེད་ཅིང་དབྱར་དང་སྟོན་དུས་སུ་ན། ཁ་ཤོར་དང་ག་འགགས་པ་དང་ལུས་སྐམ་སྟེ་སེར་པོར་འགྲོ། རྟགས་དེ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་ཚང་ན་མཁྲིས་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཟས་བསིལ་བཅུད་ཡང་ལ་དྭངས་པ་བཏང་། སྤྱོད་ལམ་དལ་བསིལ་སྙོམ་པ་བསྟེན། སྨན་ཁ་བ་དང་བསྐ་བས་མཁྲིས་པ་སེལ་ཞེས། ཙ་ར་ཀ་དང་ཀླུ་སྒྲུབ་སྙིང་པོས་གསུངས། བད་ཀན་ནད་ཀྱི་རྩ་ནི་དལ་གཡུང་བྱིང་གུད་ཅན་ལ། སྐབས་སུ་ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་རྩ་ལྟར་འོང་། རེས་འགའ་བདེ་སྙམ་རྩ་མགོ་དང་རྩ་གཞུག་ཞར། ཁྱད་པར་དུ་མི་ནོར་བའི་རྟགས་པ། བད་ཀན་སྐྱ་བོ་དལ་ལ་གཏིང་ན་ལྷོད། ཡང་ན་བྱིང་ཞིང་གུད་ལ་དལ། བད་ཀན་སེར་པོ་ཁ་འབོལ་གཏིང་ན་མཁྲང་། སྨུག་པོའི་རྩ་ནི་གྱོང་ལ་ཐུང་བ་འོང་། ཁྲག་རྩ་བཞིན་དུ་མཁྲང་ཞིང་སྐབས་སུ་མ་ངེས་སྣ་ཚོགས་འོང་། བད་མཁྲིས་འདྲེས་ན་ཚ་གྲང་གོ་བཟློག་གི་རྩ་ཡང་འབྱུང་། གདོན་ལས་གྱུར་པ་བྱིང་རྒོད་གཉིས་ལྡན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །བད་ཀན་ཆུ་ནི་མཆིན་ཆུ་གུར་གུམ་མདོག སྣ་ཚོགས་འཁྲུགས་པ་འདམ་ཁུ་དུད་ཁུ་འདྲ། གཏིང་དུ་ཀུ་ཡ་མེད་པར་བསིལ་བ་དང་སླ་བ་སྤྱི་ཡི་རྟགས་སོ། །ཁྱད་པར་གྱི་རྟགས་ བད་ཀན་སྐྱ་བོའི་རྩ་ནི་བྱིང་གུད་དལ་ལ་རབ་ཏུ་འདེགས། སེར་པོ་དེ་ལས་ཅུང་ཞིག་མཁྲང་། སྨུག་པོར་གྱོང་ལ་ཐུང་བའི་རྩ་འོང་། གདོན་ལས་གྱུར་པ་བྱིང་རྒོད་གཉིས་ལྡན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །བད་ཀན་དེ་རྣམས་ལ་ཆུ་འཁྲུགས་ནས་ལྡན་ཆུའམ་མངལ་ཆུ་ལ་ཁྲག་རིས་དང་། རྟ་བོང་གི་ཆུ་དང་འདྲ་བར་དཀར་བ་དང་། ཚིག་ཁུ་འདྲ་ཞིང་དམར་བ་དང་རྙོགས་མ་མང་ལ་ཁུ་རྩིགས་ཆགས་པ་དང་། ལོང་ཆུ་དང་མཁྲིས་ཆུ་ལྟ་བུའི་སྦུ་བ་ཆགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །བད་ཀན་གྱི་ཕྱི་ཡུལ་ནི་མ་ཞུ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དང་ག་མི་བདེ་སྔ་དྲོ་
Chinese
如果脉搏细微，就是寒性胆病。如果气体过度上升，就是热性胆病。胆病的外在表现是：如果发生在眼睛上，眼睛会像猫头鹰的眼睛一样发黄。舌头发黄，嘴唇也逐渐发黄。有时会头痛、空虚、腰部酸痛。工作劳累时会生病，休息时会舒服。通过口干和口渴的程度可以了解是新病还是旧病。如果唾液发白，就是病情长久的征兆。胆脉和指甲发黄，就是胆汁外溢。如果头部和身体都发黄，就是热病蔓延。如果食欲完全消失，就是厌食。 如果头发发黄，就是病已入骨。内心不悦，会做各种各样的梦。胆病只是眼睛发黄，可以通过行为和饮食来调养。如果肌肉发黄，在春季和冬季会感觉舒适，如果在夏季和秋季生病，就会厌食、食欲不振、身体消瘦，变得发黄。如果这些症状大部分都出现，就是胆病。对此，要食用清凉、滋补、清淡的食物。行为上要缓慢、清凉、平和。据说，苦味和涩味的药物可以消除胆病。这是查拉卡和龙树心髓所说的。 黏液病的脉搏是缓慢、柔软、沉细、微弱的。有时会像男人、女人、双性的脉搏一样。有时会感觉舒适，脉头和脉尾消失。特别是不容易混淆的征兆是：白色黏液脉搏缓慢，深沉而松弛。或者沉细而微弱。黄色黏液脉搏表面粗大，深处坚硬。紫色脉搏是僵硬而短促的。像血脉一样坚硬，有时不确定，会出现各种各样的脉象。如果黏液和胆汁混合，也会出现寒热颠倒的脉象。如果是鬼神作祟，会出现沉实和浮大两种脉象。黏液尿液的颜色像藏红花色的肝脏水。各种各样的混合物像泥浆、烟雾一样。深处没有泡沫，清凉而稀薄是共同的征兆。特殊的征兆是： 白色黏液的脉搏是沉细、微弱、缓慢且非常上浮的。黄色比它稍微坚硬。紫色会出现僵硬而短促的脉搏。如果是鬼神作祟，会出现沉实和浮大两种脉象。这些黏液病，如果尿液浑浊，导致尿液或羊水中有血丝。像马或驴的尿液一样发白。像米汤一样发红，有很多沉淀物，液体浓稠。会出现像结肠水和胆汁一样的泡沫。黏液病的外在表现是由于消化不良引起的，所以食欲不佳，早上
English
If the pulse is subtle, it is cold bile disease. If the gas rises excessively, it is hot bile disease. The external manifestations of bile disease are: if it occurs in the eyes, the eyes will be yellow like the eyes of an owl. The tongue turns yellow, and the lips gradually turn yellow as well. Sometimes there will be headaches, emptiness, and soreness in the waist. Sickness occurs when working hard, and comfort when resting. The difference between new and old diseases can be known by the degree of thirst and thirst. If the saliva is white, it is a sign of a long-term illness. If the bile pulse and nails are yellow, it is bile overflow. If the head and body are covered in yellow, it is the spread of heat disease. If the appetite is completely lost, it is anorexia. If the hair turns yellow, it means the disease has entered the bones. The heart is unhappy, and various dreams will occur. Bile disease is only yellowing of the eyes, which can be nourished by behavior and diet. If the muscles are yellow, it feels comfortable in spring and winter, and if sick in summer and autumn, there will be anorexia, loss of appetite, emaciation, and turning yellow. If most of these symptoms appear, it is bile disease. For this, eat cool, nourishing, and light foods. In behavior, be slow, cool, and peaceful. It is said that bitter and astringent medicines can eliminate bile disease. This is what Charaka and Nagarjuna's Essence said. The pulse of phlegm disease is slow, soft, deep, subtle, and weak. Sometimes it will be like the pulse of a man, woman, or hermaphrodite. Sometimes it feels comfortable, and the pulse head and pulse tail disappear. A particularly unmistakable sign is: white phlegm pulse is slow, deep, and relaxed. Or deep, subtle, and weak. Yellow phlegm pulse is coarse on the surface and hard in the depths. The purple pulse is stiff and short. It is as hard as a blood vessel, and sometimes uncertain, various pulse signs will appear. If phlegm and bile are mixed, there will also be a pulse sign of reversed cold and heat. If it is caused by demonic possession, there will be both deep and floating pulse signs. Phlegm urine is the color of saffron-colored liver water. Various mixtures are like mud and smoke. The absence of foam in the depths, coolness, and thinness are common signs. Special signs are: The pulse of white phlegm is deep, subtle, slow, and very floating. Yellow is slightly harder than it. Purple will have a stiff and short pulse. If it is caused by demonic possession, there will be both deep and floating pulse signs. These phlegm diseases, if the urine is turbid, cause blood streaks in the urine or amniotic fluid. It is as white as the urine of a horse or donkey. It is as red as rice soup, with a lot of sediment, and the liquid is thick. Foams like colon water and bile will appear. The external manifestation of phlegm disease is caused by indigestion, so the appetite is poor, in the morning