Tibetan
དྲེག་རྐང་ལག་འཁུམ་ནས་འགུལ་མི་ནུས། །དེ་ལ་གཙོད་དང་བཏུད་ ཀྱིས་བཅོས་པར་བྱ། །གྲུམ་བུའི་རྩ་ནི་ཁ་དྲག་གཏིང་ན་འགྱུར། །གདོན་རྩ་བཞིན་དུ་སྔོར་མི་བཏུབ། །ཆུ་ནི་སེར་ལ་རླངས་པ་འོང་། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་ངང་པའི་རྒྱབ་དང་འདྲ། །ཕྱི་ཡུལ་རྐང་ལག་བཞི་བོ་ན་རེས་བྱེད། །སྐམ་ཁོལ་བྱེད་པ་ཚིགས་པ་ཉྭ་བཞི་ཡིན། །ལྡང་རེས་བྱེད་པ་དཔྱི་མགོ་གཉིས་པོ་ཡིན། །གུམ་གྱིས་འཁུམ་པ་སྐེད་པ་ཉྭ་བཞི་ཡིན། །ནུབ་མོ་ན་ཞིང་མགོ་སྤུ་བྱི་བའོ། །དེ་ལ་བཅོས་དང་བྱེར་སྡུད་ཐང་གིས་བཅོས། །ནད་འདི་གཏར་སྲེག་གཉིས་ཀྱིས་སེལ་བར་ནུས། །གྲང་བའི་རྟགས་སུ་སྐྲངས་པ་ཡོད་པ་ཡིན། །ཚ་བའི་རྟགས་སུ་སྐམ་ཁོལ་སྣ་ཚོགས་བྱེད། །བཅུད་བཏང་མི་བཏང་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཤེས་བྱ། །གློ་དང་སུར་ཡ་གཉིས་པོ་ཡ་ཟུང་གཅིག །གློ་ནད་འདིའི་གཞི་ཁྲག་ངན་ལུས་པ་ལ། །ནད་དང་མ་འཚམས་སྤྱོད་ལམ་སྔས་པས་འབྱུང་། །གློ་བའི་རྩ་ནི་ཐུང་ལ་རྩ་སྟོད་ཞན། །བརྟགས་ན་འོག་གཞི་འབུར་བ་འདྲ། །གློ་ཆུ་ངེས་མེད་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་འོ་མདངས་དཀར་པོ་ཆགས། །ཕྱི་ཡུལ་གློ་ལུ་ལུད་པ་འབུད། །ཚད་གློ་སྤྱོད་ལམ་ཟས་ཀྱིས་སློང་། །དེར་ཡང་སོ་སོའི་མི་ནོར་རྟགས། །རླུང་གློ་གཟེར་འཕོ་རླུང་གསང་གཟེར། །ཐོ་རེངས་ལུད་པ་ལུ་ན་སྐྱ་སོབ་མང་། །ཚད་པ་དེ་ལྡོག་སྒེར་རྟགས་སོ་དྲེག་ཆགས། །ཟས་སུ་དཀར་གསུམ་མཛོ་མོའི་ཞོ་དང་ནི། །མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་གྲོ་ཆང་བཏང་། །སྤྱོད་ལམ་དྲག་ཤུལ་མེ་དང་ཉི་མ་སྤང་། །སྨན་ནི་དཀར་པོ་དྲུག་སྦྱོར་ཤོག་དྲིལ་ནང་བཞིན་བྱ། །སུར་ཡ་གར་བབ་གནས་དེའི་མིང་གིས་ཕྱེ། །ནད་སྣ་ཚོགས་ལ་སྦྱོང་སྐྱུགས་ལོག་པ་སོགས། །གློ་བར་བབ་པ་གློ་ནད་སུར་ཡ་ཟེར། །ལུད་པ་སྐྱ་སོབ་སྦུ་ཆུང་ཅན་དུ་འབྱུང་། །རྩ་ལ་གདགས་སྲིབ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་། །དེ་ཡང་རླུང་གྱུར་དགང་དང་ཐོ་ རེངས་ན། །ཁྲག་གྱུར་ནམ་ཕྱེད་དུས་སུ་ལྷག་པར་ན། །མཁྲིས་གྱུར་ཤ་སེར་སྐོམ་དད་ཆེ། །མཆིན་པ་སུར་ཡ་ཕལ་ཆེར་མཆིན་གནས་དེ་རུ་ན་ཞིང་གཟེར། །མཁལ་མ་སུར་ཡ་གྲང་ཤུམ་ཆུ་ངན་སྲི། །ཆུ་རྒྱུས་སུར་ཡ་ལུས་སྐམ་སེར། །འདི་ལ་རྩ་ཆུའི་བརྟགས་པ་དོན་ནད་སོ་སོར་མཐུན། །གར་བབ་པ་ཡི་དོན་སྣོད་གནས་སུ་བཅོས། །ཁྱད་པར་གདམས་པ་ཤོག་དྲིལ་ནང་བཞིན་ལ། །གསང་སྨན་རྣམས་ཀྱང་ལྡེའུ་མིག་ལས་བསྟན་པ་ལྟར་བྱའོ། །སྐྲན་དང་དམུ་ཆུ་གཉིས་པོ་ཡ་ཟུང་གཅིག །སྐྲན་ཞེས་བྱ་བ་མཆིན་རྩར་རླུང་ཞུགས་དུས། དུབ་ནས་ཟས་སྐོམ་བསྟེན་པས་སྐོམ་དང་རླུང་འདྲེས
Chinese
腿脚蜷缩无法动弹，对此应用羚羊角和穇粑灰进行治疗。关节炎的脉象表面强劲，深处变化，像鬼脉一样无法提前预防。尿液发黄且有蒸汽，人和牲畜的征兆像天鹅的背部。外在表现为四肢轮流疼痛，干燥灼热发生在关节和四肢。轮流站立是髋部和头部，因疲惫而蜷缩是腰部和四肢。夜晚疼痛且头发脱落，对此用驱散和聚集的药汤治疗。此病可以通过放血和艾灸两种方法消除。寒症的征兆是有肿胀，热症的征兆是出现各种干燥灼热。要知道是否补充营养的区别。肺和苏雅是成对的。这种肺病的基础是恶血积聚在体内，由与疾病不符的行为方式引起。肺部的脉象短且上部虚弱，检查时下部像凸起一样。肺水种类繁多且不定，人和牲畜的征兆是形成乳白色的光泽。外在表现为咳嗽并咳出痰液，热性肺病由行为和饮食引起。其中也有各自的人和牲畜的征兆。风肺表现为疼痛转移，风引起的隐痛。清晨咳嗽时痰液多为稀薄的白色。热症则相反，独特的征兆是形成牙垢。食物方面，食用三白（牛奶、酥油、蜂蜜），母牦牛奶的酸奶，最好是喝青稞酒。行为方面，避免剧烈运动、火和太阳。药物方面，按照白六合剂的纸卷方式进行。苏雅根据降临的部位以该部位的名称区分。对于各种疾病，如泻药、催吐等。降临在肺部称为肺病苏雅。痰液呈稀薄的白色，带有小泡沫。脉象表现为时隐时现。如果是风引起的，则在傍晚和清晨发作。如果是血引起的，则在半夜时分特别疼痛。如果是胆引起的，则脸色发黄，口渴严重。肝脏苏雅大多在肝脏部位疼痛。肾脏苏雅表现为寒冷呻吟，尿液浑浊。尿道苏雅表现为身体干燥发黄。对此，脉象和尿液的检查与各自的疾病相符。根据降临的部位在相应的脏器部位进行治疗。特别是秘诀按照纸卷方式进行，秘密药物也按照钥匙中所示的方法进行。肿瘤和腹水是成对的。肿瘤是指当风进入肝脉时，因疲惫而摄入食物和饮料，导致口渴和风混合。
English
The legs and feet are curled up and unable to move. Treat this with gazelle horn and roasted barley flour ash. The pulse of arthritis is strong on the surface and changes in the depths, like a ghost pulse that cannot be prevented in advance. The urine is yellow and steamy. The signs in humans and livestock are like the back of a swan. The external manifestation is that the four limbs take turns hurting, and dryness and heat occur in the joints and limbs. Alternating standing is the hip and head, and curling up due to fatigue is the waist and limbs. It hurts at night and the hair falls out. Treat this with dispersing and gathering decoctions. This disease can be eliminated by both bloodletting and moxibustion. The sign of cold is that there is swelling, and the sign of heat is that various dryness and heat occur. Know the difference between whether or not to supplement nutrition. Lung and Sur-ya are a pair. The basis of this lung disease is the accumulation of bad blood in the body, caused by behaviors that do not match the disease. The pulse of the lung is short and the upper part is weak. When examined, the lower part is like a bulge. There are many kinds of lung water and they are uncertain. The signs in humans and livestock are the formation of a milky white luster. The external manifestation is coughing and spitting out phlegm. Hot lung disease is caused by behavior and diet. There are also respective signs in humans and livestock. Wind lung manifests as shifting pain, hidden pain caused by wind. When coughing in the morning, the phlegm is mostly thin and white. Heat is the opposite, and the unique sign is the formation of tartar. In terms of food, eat the three whites (milk, butter, honey), yak milk yogurt, and it is best to drink highland barley wine. In terms of behavior, avoid strenuous exercise, fire, and the sun. In terms of medicine, follow the paper roll method of the White Six Combination. Sur-ya is distinguished by the name of the site where it descends. For various diseases, such as laxatives, emetics, etc. Descending in the lungs is called lung disease Sur-ya. The phlegm is thin and white with small bubbles. The pulse appears to be sometimes hidden and sometimes visible. If it is caused by wind, it occurs in the evening and morning. If it is caused by blood, it is especially painful at midnight. If it is caused by bile, the face is yellow and the thirst is severe. Liver Sur-ya mostly hurts in the liver area. Kidney Sur-ya manifests as cold groaning and turbid urine. Urethral Sur-ya manifests as dry and yellow body. For this, the examination of pulse and urine is consistent with the respective diseases. Treat the corresponding organ site according to the site of descent. In particular, the secret instructions are carried out according to the paper roll method, and the secret medicines are also carried out according to the method shown in the key. Tumors and ascites are a pair. A tumor refers to when wind enters the liver meridian, and due to fatigue, the intake of food and drink causes thirst and wind to mix.
Tibetan
་ན་ཆུ་སྐྲན་ཆུ་དང་འདྲ་ལ་ཟས་དང་ཁྲག་འདྲེས་པས་ཚ་སྐྲན་མེ་ལྟར་འབར་བ་འབྱུང་། རྐྱེན་བཞི་འདྲེས་པ་ལས་རྒྱས་གདོན་སྐྲན་མེས་མི་ནོན། ཁ་ཅིག་གདོན་སྐྲན་ལ་གྲང་སྐྲན་ཟེར། ཚ་སྐྲན་ལ་མཆིན་གླང་ཟེར། དེ་ལྟར་ངོ་མ་ཤེས་ན་སྨན་བཅོས་ལོག་པར་འགྱུར། གྲང་སྐྲན་ཕལ་ཆེར་ཕོ་བའི་གནས་སུ་འབབ། །གྲང་སྐྲན་རྩ་ནི་འདར་དང་རྒོད་མེད་འཁྲིལ་ཞིང་འཐོགས། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་ཚ་འབྲུམ་ཉིལ་བ་འདྲ། །དེ་ཡང་ཅུང་ཟད་བདེ་སྙམ་འཁྱག་ནས་ན། །དེ་ནི་རླུང་སྐྲན་ཆུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན། །གྲང་སྐྲན་ཆུ་ནི་དཀར་ཞིང་སྤུ་འདྲ་མང་། །སྦུ་བ་མེད་ལ་སྟེང་ན་ལིང་ཚེ་འོང་། །ཀུ་ཡ་དམར་པོ་རྣ་སྤབ་སྐམ་པོ་འདྲ། །བསྐོལ་ན་ཅུང་སེར་སླ་བ་དང་། །གྲང་རྗེས་ཅུང་ཞིག་དམར་བ་ཡིན། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་ཆུ་ལ་དྲི་མ་མེད། །གྲང་སྐྲན་ཕྱི་ཡུལ་ལུས་ལ་དྲེག་པས་ཁྱབ། །ཁ་སོ་ནག་ལ་སྔོ་མདངས་ལྡན། །ལེགས་པར་བརྟགས་ན་མིག་ལ་འཇའ་འོད་འཚེར། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་གྲོད་པ་ཡུལ་གྲུ་འདྲ། །དོན་སྣོད་གར་བབས་སྟེང་དུ་དགུན་ དཔྱིད་ན། །རྟགས་ནི་དེ་རྣམས་ཚང་བའི་གྲང་སྐྲན་ལ། །ཟས་གསར་བཅུད་དང་དང་ག་གང་བདེ་བཏང་། །སྤྱོད་ལམ་དྲོ་སྐམ་གཅན་གཟན་ལྤགས་པ་བསྟེན། །སྨན་ནི་རྡོ་སྨན་ཤོག་དྲིལ་བཞིན་དུ་སྦྱར། །ཚ་སྐྲན་རྩ་ནི་མནན་ན་མཁྲང་དང་སྤུན། །སྐབས་སུ་ཚ་བ་ཐོག་བབ་ལྟ་བུར་རྒོད། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་གཞན་པས་འགྱུར་བ་དཀའ། །དཔེ་ནི་རེ་བ་ཆུ་ལ་བཅུག་ལྟར་གྱོང་། །ཆུ་ནི་དམར་ལ་མེ་འོད་ཆགས། །སྟེང་ན་དྭངས་མ་ཆགས་ལ་རྩིགས་མ་མེད། །ཆུང་ངུ་ཡང་ཡང་གཏོང་སྙིང་འདོད་ལ་ཚ། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་ཁྲག་རུལ་རྭ་གཞོབ་བྲོ། །ཕྱི་ཡུལ་ལུས་ནི་ཉམས་ཆུང་སྐོམ་ལ་དད། །ལེགས་པར་བརྟགས་ན་དྲོད་རྟགས་ཐམས་ཅད་ཚང་། །ནད་གཞི་ཕལ་ཆེར་མཆིན་པའི་སྟེང་དུ་འབབ། །ཕྱི་བལྟས་རུས་སྦལ་བཞིན་དུ་ཐག་ཐུག་མང་། །མི་འགྱུར་རྟགས་སུ་དང་ག་འགགས་པ་དང་། །སྐབས་སུ་ཚ་དྲོད་འཆུས་པས་ཟས་མི་ལེན། །གང་ནའི་སྟེང་དུ་དྲོད་མི་འཕྲོད་པ་འོང་། །ཟས་ནི་གསར་དང་ཡང་བ་བཏང་། །སྤྱོད་ལམ་སོས་དལ་ཡིད་འོང་བྱ། །སྨན་ནི་བསིལ་དང་ཁྲག་སྨན་གཏོང་། །གདོན་སྐྲན་རྩ་ནི་རེས་འཇོག་འཐེན་སྡོད་བྱེད། །ཆེ་ཆུང་རིང་ཐུང་གཡས་གཡོན་མི་མཉམ་གདོན་དུ་ཤེས། །ངོ་མི་རྟག་ལ་སྐབས་སུ་སྔོར་མི་བཏུབ། །ཆུ་ནི་ངེས་པ་མེད་ན་ཡང་། །མི་ནོར་རྟགས་སུ་སྲན་མའི་ཁུ་བ་འདྲ། །སྣོད་ལ་དྲེག་པ་ནག་པོ་ཆགས་པ་འོང་། །ཕྱི་ཡུལ་སྐྲངས་དང་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་ནག །ཁ་ལ་དྲེག་པ་ནག་པོ་ཡང་ཡང་ཆགས།
Chinese
如果水瘤像水一样，又混合了食物和血液，就会发生像火一样燃烧的热瘤。四种因素混合在一起，会导致鬼瘤生长，火无法抑制。有些人称鬼瘤为冷瘤，称热瘤为肝肿大。如果不能真正了解，治疗就会出错。冷瘤大多会落在胃部。冷瘤的脉象是缠绕和隐伏的，没有颤抖和粗大。错误的迹象是像热疹破裂。如果稍微感觉好一点，但冷却后又疼痛，那就是风瘤的水的特征。冷瘤的水是白色，像毛发一样多，没有泡沫，上面有薄膜。像红色的藏红花和干燥的耳垢。煮沸后稍微发黄变稀，冷却后稍微变红。错误的迹象是水中没有气味。冷瘤的外部身体被污垢覆盖，嘴唇和牙齿发黑，带有蓝色光泽。如果仔细检查，眼睛里会闪耀彩虹的光芒。错误的迹象是腹部像一个国家。内脏器官下沉，冬天和春天在上部。症状是冷瘤具备所有这些。给予新鲜、有营养和容易消化的食物。行为上保持温暖干燥，使用野兽的皮毛。药物像石头药物一样混合使用。热瘤的脉象是按压时坚硬而跳动，有时像闪电一样爆发。错误的迹象是很难被其他因素改变，就像希望被放入水中一样坚硬。水是红色，带有火的光芒，上面有清澈的液体，没有沉淀物。少量多次地排出，渴望心脏并感到热。错误的迹象是有腐烂的血液和角质烧焦的味道。外部身体虚弱，渴望饮水。如果仔细检查，所有热的迹象都具备。疾病大多落在肝脏上，外观像乌龟一样有很多皱纹。不可改变的迹象是食欲不振，有时因为热度错误而不进食。阴部上方会感到不适。给予新鲜和清淡的食物，行为上保持凉爽放松，心情愉快，药物使用清凉和血液药物。鬼瘤的脉象是交替、拉扯和停止。大小、长短、左右不均匀，要知道是鬼瘤。面貌不确定，有时无法触摸。水是不确定的，但错误的迹象是像大豆汤一样。容器里会形成黑色的污垢。外部肿胀，身体颜色发黑，嘴里经常有黑色的污垢。
English
If a water tumor is like water and mixed with food and blood, a hot tumor that burns like fire will occur. When four factors are mixed, the ghost tumor grows, and fire cannot suppress it. Some call ghost tumors cold tumors, and hot tumors are called liver enlargement. If you don't really understand, the treatment will go wrong. Cold tumors mostly fall into the stomach. The pulse of a cold tumor is winding and latent, without trembling and coarseness. The wrong signs are like ruptured heat rash. If it feels a little better, but it hurts after cooling, that is the characteristic of water in a wind tumor. The water of a cold tumor is white and has many hair-like strands, without bubbles, and a film on top. It's like red saffron and dry earwax. When boiled, it becomes slightly yellow and thin, and slightly red after cooling. The wrong sign is that the water has no odor. The external body of a cold tumor is covered with dirt, and the lips and teeth are black with a blue sheen. If you examine carefully, rainbows shine in the eyes. The wrong sign is that the abdomen is like a country. The internal organs sink, and winter and spring are in the upper part. The symptom is that the cold tumor has all of these. Give fresh, nutritious, and easily digestible food. In behavior, stay warm and dry, and use animal skins. Medicines are mixed and used like stone medicines. The pulse of a hot tumor is hard and throbbing when pressed, and sometimes it bursts like lightning. The wrong sign is that it is difficult to be changed by other factors, as hard as hope being put into water. The water is red with the light of fire, with clear liquid on top and no sediment. Drain small amounts frequently, craving the heart and feeling hot. The wrong signs are the smell of rotten blood and burnt horn. The external body is weak and thirsty. If you examine carefully, all the signs of heat are present. The disease mostly falls on the liver, and the appearance is like a turtle with many wrinkles. The unchangeable signs are loss of appetite, and sometimes not eating due to heat errors. There will be discomfort above the genitals. Give fresh and light food, keep cool and relaxed in behavior, and be happy. Medicines use cooling and blood medicines. The pulse of a ghost tumor is alternating, pulling, and stopping. The size, length, left, and right are uneven, know that it is a ghost tumor. The appearance is uncertain, and sometimes it cannot be touched. The water is uncertain, but the wrong sign is that it is like soybean soup. Black dirt will form in the container. The outside is swollen, and the body color is black. There is often black dirt in the mouth.