Tibetan
མིང་དུ་བཏགས་ཏེ་ཟླ་བ་ལྟར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་སོ་གསུམ་སྤང་ཕྱིར་སྟོང་པའོ། །འཇུག་ཤེས་དྲུག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ཕྱིར་སེམས་ཞེས་བཏགས་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །དེ་ཉིད་ཡུལ་དྲུག་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ཞེས་ཐ་སྙད་བྱས་པའོ། །སེམས་དང་གཞན་གྱི་དབང་དག་སྟེ་འཇུག་ཤེས་དེ་ཡི་རང་བཞིན་སེམས་བྱུང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་དུ་འཕྲོ་རང་རིག་པས་གསལ་བ་ད་ནི་གྲངས་དང་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་ནས། ཚོགས་བརྒྱད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ་དེ་དག་གསལ་པོར་དེ་དག་གི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དང་དེའི་ངོ་བོར་རང་རིག་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་ཡིད་མེད་པས་འཇུག་ཤེས་དྲུག་མེད་ལ། ནང་དུ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་དམིགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ཕྲ་མོ་ཡོད་ཀྱང་བདག་འཛིན་མ་སྤང་ལ་ཕྱིའི་འཇུག་པ་མེད་ཕྱིར་ཉོན་ཡིད་ཅེས་བཞག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ལ་ཆགས་བྲལ་སོགས་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པོ་འདི་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནང་ཤེས་པ་རང་ གིས་རིག་པར་བྱ་བ་སྟེ་རང་རིག་མངོན་སུམ་གྱིས་སོ། །འཇུག་ཤེས་རྣམས་ནི། ཀུན་འགྲོ་ལྔ། ཡུལ་ངེས་ལྔ། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག །རྩ་ཉོན་དྲུག །ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ཆོས་བཞི་བཅུ་རྩ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་མི་སྟོན་པར་སོ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ཅི་ཕྱིར་སྟོན་སྙམ་ན་བདེན་ཏེ། སྐབས་འདིར་འདི་དག་གི་ཁྱད་པར་ཐུན་མིན་ངེས་ཟིན་ཕྱིར་སོ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་རྩ་ཉོན་དྲུག་ལས་ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུར་ཕྱེ་བ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེར་འདུ་བ་བཞིན་དུ། འདི་རྣམས་ཉེ་ཉོན་སོགས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་དེའི་ནང་དུ་འདུ་སྟེ། ཆགས་བྲལ་སོགས་གསུམ་ཉེ་ཉོན་འགྱོད་པའི་ནང་དུ་འདུ་དེ་དེའི་ཆར་གཏོགས་ཏེ། ཡིད་ལ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཕྱིར་ཞེས་སོགས་ཀླུ་བྱང་ཀུན་གསུངས་ཏེ། དེ་བཞིན་ཡིད་ཀྱི་འགྲོ་འོང་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་ཕྲ་རགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞི་བའི་རྣམ་རྟོག་ནི་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་སྙིང་རྗེ། འཇིགས་པ་སོགས་གསུམ་པོ་མ་ཆགས་པ་སོགས་དགེ་བ་གསུམ་དུ་འདུ་སྟེ། འཇིགས་པ་ཡོད་ན་མ་ཆགས་པ་སོགས་རྗེས་སུ་གྲུབ་བོ། །སྲེད་སོགས་གསུམ་དང་ལེན་པ་འདོད་ཆགས་ལས་སོ། །མི་དགེ་བ་ནི། ཆགས་སྡང་དང་ཉེ་ཉོན་ འཆབ་འཚིག་ཕྲག་དོག་སོགས་སུའོ། །ཚོར་སོགས་གསུམ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཚོར་བ་གསུམ་དུའོ། །བཀྲེས་སྐོམ་རེག་པ། རིག་པ་སོགས་གསུམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་དཔྱོད་པར་རོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དགེ་བའི་སེམས་བྱུང་། སྙིང་རྗེ་མི་འཚེ་བ། བརྩེ་བ་གསུམ་ནི་འདོད་ཆགས་པའོ། །དོགས་དང་ཐེ་ཚོམ་རྩ་ཉོན་དྲུག་པར་རོ། །སེར་སྣ་ནི་སེར་སྣའམ་ཕྲག་དོག་དུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་དགེ་མི་དགེ་ཏེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཁོ་ནའོ། །སྣང་བ་མཆེད་པའི་མིང་དུ་ཀླུ་བྱང་འགྲེལ་པར། སྣང་བ་གསལ་བ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ་ཐབས་ཉིད་དང་ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། ཉི་མ་ལྟར་སྣང་བ་གསལ་བས། སྣང་བ་མཆེད་པའམ་གསལ་བ། རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་སྤངས་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་སྟོང་པ། རྩ་གཡས་པ་ན་འབྱུང་བས་ཐབས་ཀྱི་རང་བཞིན། བདག་ལྟ་སོགས་བཞི་དང་རེག་སོགས་ལྔ་ལས་བཏགས་པས་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་ཐ་དད་མེད་ཕྱིར་སེམས་བྱུང་ཞེས་བཏགས་སོ་ཉོན་ཡིད་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་གཉིས། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་གཅིག །བདག་ལ་ ཆགས་པ་བཞི་དང་། རེག་པ། ཡིད་བྱེད། ཚོར་བ། འདུ་ཤེས། སེམས་པ་སྟེ་ཀུན་འགྲོ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཞིང་གཞན་དང་མི་ལྡན་པར་ཡང་མིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན་བདེན་ཏེ། ཉོན་མོངས་བཞིའི་ནང་དུ་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་འདུས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆགས་པ་ནས་འཚིག་པའི་བར་ཏུ་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་རོ། །འཁྱུད་པ་ནས་སྤྲོ་བའི་བར་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ། གྱ་ཚོམ་ནས་མི་བདེན་པའི་བར་ནི་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བར་རོ། །ངེས་པ་ནས་གྱ་གྱུའི་བར་བདག་ལ་ཆགས་པར་འདུ་སྟེ། འདུ་བྱེད་ང་གཅིག་བཞིན་ནོ། །ཞེས་ཀླུ་བྱང་གསུངས། དེ་རྣམས་སེམས་བྱུང་ཡིན་བཞིན་དུ་ཡང་རྩ་ཉོན་དུ་འདུ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆགས་བྲལ་དང་ནི་ཆགས་པ་བར་མ་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཆགས་པ་ཆེན་པོ་དག་ཡིད་ལ་འགོ་ཞིང་འོང་བ་སྟེ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མྱ་ངན་ལ་སོགས་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་གསུམ་དེ་བཞིན། དེ་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བ་སོགས་སེམས་ཤིང་ཡིད་གདུང་བའོ། །སེམས་པར་གནས་པ་ཞི་བ་དང་རྣམ་རྟོག་ནི་རྒོད་པ་འཇིགས་པ་དང་། སེམས་སྐྲག་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་འཇིགས་པ་བར་དང་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་སྲེད་དང་སྲེད་པ་བར་ཡུལ་ལ་ཞེན་པ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་མ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྲེད་པ་དང་ གཞན་ནོར་རམ་ཡུལ་རྣམས་ཉེར་ལེན་པ། དགེ་བའི་ལས་ལ་ཐེ་ཚོམ་པ་མི་དགེ བཀྲེས་དང་སྐོམ་ཉིད་དང་དེའོ། །ཚོར་དང་ཚོར་བ་བར་མ་དང་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ། དེ་ཀུན་ཡང་ཡུལ་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་དབྱེ་ན་ཤིན་ཏུ་ཚོར་བའི་སྐད་ཅིག་དང་། རིག་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་བྱ་བ་དེ་རིག་འཛིན་རང་རིག་གཞི་གནས། ནི་དེ་དག་གིས་དམིགས་པའི་དངོས་རིགས་མི་རིགས་སོ་སོར་རྟོག་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་མི་དགེ་འཛེམ། སྙིང་རྗེ་དང་ནི། དམིགས་བྱ་ལ་བརྩེ་བ་གསུམ་སྟེ་ཆུང་སོགས་གསུམ་མི་འགྲུབ་པ་དོགས་ཐེ་ཚོམ་པས་སེམས་མི་གནས་པ་དང་བ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་སྡུད་པ་བསམ་པ་ཉིད་དང་ནི་སེར་སྣ་དངོས་ཀྱང་། ཕྲག་དོག་ཅེས་ནི་བྱ་བར་གྲགས་རང་བཞིན་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གང་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་རིག་སྟེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་འདུས་པ་ལས་དེ་དེར་གསལ་བའི་གཟུགས་སམ་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་བཏགས་སོ། །དུས་ཀྱི་ཆའི་དབང་དུ་ན། ཟླ་འོད་ལྟ་བུ་སྣང་བ་ཅུང་མི་གསལ་བའི་ཆ་ནས་མཚན་མོའི་མིང་དུ་ངེས་པར་བཤད། དེ་བཞིན་ཕོ་མོའི་ཆ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆ་བུད་མེད་མིང་དུ་བརྗོད་རེག་བྱའི་དབང་དུ་ན་ཟླ་འོད་ལྟར་འཇམ་ པོ་ལྟ་བུའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ལུས་ཀྱི་ཆའི་རྩ་གཡོན་གྱི་རླུང་དང་ལྡན་ཕྱིར་འཇུག་ཤེས་སམ་གཡོན་པའི་མིང་ཡང་དེ་ཉིད་དེ་ཉི་ཟླ་གཉིས་ལས་པདྨའི་གདན་ལ་ཟླ་དཀྱིལ་བསྒོམ་ནས་དེ་དྲངས་ལ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་པདྨ་ཅན་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས། རང་རིག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཕྱིར་དང་པོའི་ཡི་གེ་ཨ་ཐིག་ཨཾ་ལེར་བཅས་པ་ཨོཾ་དང་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ནི་ཉམས་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་ལྟར་དཀར་ལམ་པར་སྣང་ཞིང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཡང་དག་འབྱུང་ངོ་། །སྣང་བ་མཆེད་པ་བཤད་པ་ཤིན་ཏུ་རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་སྤང་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཐབས་ཀྱི་མིང་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཀུན་བརྟགས་དང་དེ་བཞིན་སེམས་ལས་བྱུང་བར་བཤད་དོ། །རང་བཞིན་བཞི་བཅུ་ནི་དེ་ཡང་ཆགས་ཡུལ་མ་ཐོབ་པར་ཆགས་དང་། ཐོབ་ཡུལ་ལ་ཞེན་དང་། དེ་བཞིན་ཡིད་འོང་མཐོང་ལ་དགའ། དམན་སོགས་དགའ་བ་བར་མ། ཤིན་ཏུ་དགའ་མངོན་འདོད་གྲུབ་པའི་རང་དང་། དེ་ལས་རབ་ཏུ་མགུ་བ་དང་། འདི་འདྲ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངོ་མཚར། དེ་བཞིན་ངོ་མཚར་མཐོང་བས་དགོད་པ་དང་། བདེ་བས་ཚིམ་དང་། དེ་བཞིན་ཆགས་ཡུལ་ལ་འཁྱུད་པ་དང་། འོ་བྱེད་དེ་བཞིན་མཆུ་འཇིབ་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་བརྟན་དང་། བརྩོན་དགེས་སྤྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་མཐོ་བའི་རྣམ་པ་དང་། ལས་ནི་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པའི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ཞེས་ཨ་བྷ་ཡས་གསུངས། ལས་བྱ་བའང་ཡིན་འདྲ། འཕྲོག་པ་གཞན་ནོར་འཕྲོག་པ། སྟོབས་འགྲན་པའམ་གཡུལ་འགྱེད་འདོད་པ། སྤྲོ་དགེ་ལས་གོམ་པ། གྱ་ཚོམ་ནི་ཚམ་ཚོམ་མེད་པར་དྲེགས་པའི་དབང་གིས་མི་དགེའི་ལས་སྤྱོད
Chinese
之所以命名为月亮，是因为它像月亮一样显现。之所以说自性三十三种是空性，是因为要舍弃它们。之所以称为心，是因为它是进入六识的自性。之所以称为他性，是因为它产生于执持六境。心与他性，即进入识的自性，作为心所的自性而显现，通过自证而明了，现在就从数量和分类的角度来详细阐述。因此，发誓说，将八识聚集成三种，要清楚地通过它们的各个心所，以自证来体验它们的各个自性。由于没有与五门识一起进入的意，所以没有进入六识。虽然内在有缘于心之法的细微意，但由于没有舍弃我执，也没有外在的进入，所以被安立为烦恼意。我认为是这样的。其中，贪离等三十三种自性，是身体持有者们通过内在的识自证来认识的，即通过自证现量。进入识等是：遍行五，境决定五，善十一，根本烦恼六，近烦恼二十，与它们相应而具有四十七法，为什么不从这个角度来阐述，而要从具有三十三种的角度来阐述呢？确实如此，因为在此处，这些的独特差别已经确定，所以虽然用三十三种来阐述，但就像从六根本烦恼中分出二十近烦恼一样，这些的自性都包含在其中。这些是近烦恼等细微习气的自性，所以包含在其中。贪离等三种包含在近烦恼后悔中，属于它的范畴，因为它们是意念统一的自性。龙树菩萨和无著菩萨都这样说过。同样，因为意的来往是粗细的分别，寂静的分别念是不害和慈悲。恐惧等三种包含在不贪等三种善法中，如果存在恐惧，那么不贪等就会随之成立。贪欲等三种和接受源于贪爱。不善法是：贪嗔和近烦恼，以及隐藏、愤怒、嫉妒等。感受等三种是遍行感受三种。饥渴触，觉知等三种是作意。
English
It is named 'moon' because it appears like the moon. It is said that the thirty-three natures are emptiness because they are to be abandoned. It is called 'mind' because it is the nature of entering the six consciousnesses. It is termed 'other-powered' because it arises from holding the six objects. Mind and other-powered, that is, the nature of entering consciousness, manifesting as the nature of mental factors, clarified by self-awareness, now will be thoroughly explained from the perspective of number and classification. Therefore, having vowed to gather the eight aggregates into three consciousnesses, it is to be clearly experienced through their respective mental factors, by self-awareness, as their respective natures. Since there is no mind entering together with the five sense consciousnesses, there are no six entering consciousnesses. Although there is a subtle mind inwardly focusing on the dharmas of the mind, it is named afflicted mind because it has not abandoned self-grasping and has no external entry. I think it is like that. Among them, these thirty-three natures, such as attachment and detachment, are to be known by embodied beings through their own inner self-awareness, that is, through direct self-awareness. The entering consciousnesses are: the five omnipresent, the five object-specific, the eleven virtuous, the six root afflictions, and the twenty secondary afflictions. Since they are endowed with forty-seven dharmas in accordance with them, why not explain from that perspective, but from the perspective of being endowed with thirty-three? It is true, because here, the unique differences of these have been ascertained, so although explained by thirty-three, just as the twenty secondary afflictions are separated from the six root afflictions, the nature of these is included therein. These are the nature of subtle imprints of secondary afflictions, etc., so they are included within them. The three, such as attachment and detachment, are included within the secondary affliction of regret, belonging to its category, because they are the nature of unity of mind. Nagarjuna and Asanga have all said so. Likewise, because the coming and going of the mind is the subtlety and grossness of thought and analysis, the peaceful conceptualization is non-harming and compassion. The three, such as fear, are included in the three virtues, such as non-attachment, etc. If there is fear, then non-attachment, etc., will consequently be established. The three, such as craving, and acceptance arise from desire. Non-virtuous things are: attachment, aversion, and secondary afflictions, as well as concealment, anger, jealousy, etc. The three, such as feeling, are the three omnipresent feelings. Hunger, thirst, touch, the three, such as awareness, are attention.
Chinese
之故。 個別思擇觀察之故。 知慚是善心所， 慈悲不害， 愛三者是貪欲。 疑惑與猶豫是六根本煩惱。 慳吝是慳吝或嫉妒。 因此，那些是善非不善，僅僅是無記的心所。 在顯現增長之名中，《龍猛菩薩傳》中說：「顯現是明亮的。」等等，說「極空是方便自性」等。 如同太陽般顯現明亮， 顯現增長或明亮。 捨棄四十四自性之故是極空。 從右脈生起是方便的自性。 從我見等四者和觸等五者所施設，是周遍施設。 心和心所沒有差別之故，施設為心所。 煩惱意是認為有我。 我慢有二。 無明有一。 對我的貪著有四，以及觸、作意、受、想、思，是五遍行，具有並且不與其他不具。 如何具有四十四自性呢？真實，在四煩惱中包含四十四自性。 從貪著到瞋恚之間是我見。 從擁抱到歡樂之間是無明。 從猶豫到不真實之間是我慢。 從決定到變異之間是對我的貪著，如同一個造作。 龍猛菩薩如是說。 那些明明是心所，卻又被包含在根本煩惱中。 離貪與貪欲中間，同樣地，大貪欲在心中生起並到來，即是心散亂，以及憂惱等小、中、大三種。 那些是與痛苦分離等，心與意苦惱。 住於心中是寂靜，分別念是掉舉、恐懼，以及心害怕，小、中、大恐懼中間和極恐懼，貪愛和愛中間對境的執著小、中、大，以及極貪愛和 取他人的財物或境。 對善業猶豫是不善。 飢渴也是如此。 受和受中間，以及樂苦捨三者。 那些全部，若以境的差別來區分，有極受的剎那。 能知者和作者和所作，那是持明者自
English
Therefore. Separately discerning and examining. Knowing shame is a virtuous mental factor. Compassion, non-harming. Love, the three are desire. Doubt and hesitation are the sixth of the root afflictions. Stinginess is stinginess or jealousy. Therefore, those are virtuous, non-virtuous, only the unspecified mental factors. In the name of increasing appearance, in the commentary of KLu-byang, it is said, "Appearance is clear." And so on, it is said, "Extreme emptiness is the nature of means," and so on. Like the sun, the appearance is clear. Appearance increases or is clear. Because forty natures are abandoned, it is extremely empty. Because it arises in the right channel, it is the nature of means. Because it is imputed from the four views of self, etc., and the five touches, etc., it is completely imputed. Because there is no difference between mind and mental factors, it is designated as mental factor. Afflicted mind is the view of self. Pride of self is two. Ignorance of self is one. Attachment to self is four, and touch, attention, feeling, perception, thought, which are the five omnipresent, possessing and not possessing others. How does it possess forty natures? It is true that the forty natures are included in the four afflictions. From attachment to anger is the view of self. From embrace to joy is ignorance of self. From hesitation to untruth is pride of self. From certainty to change is attachment to self, like a single action. KLu-byang said so. Those are mental factors, but they are also included in the root afflictions. Separation from desire and the middle of desire, similarly, great desires arise and come to mind, that is, mental wandering, and sorrow, etc., small, medium, and large, three each. Those are separation from suffering, etc., mind and mental distress. Abiding in the mind is peace, and conceptualization is agitation, fear, and the mind is afraid, small, medium, and large fear in the middle and extreme fear, attachment and attachment in the middle, attachment to objects small, medium, and large, and extreme attachment and taking others' property or objects. Hesitation about virtuous actions is non-virtuous. Hunger and thirst are also the same. Feeling and the middle of feeling, and the three of pleasure, pain, and equanimity. All of those, if distinguished by the difference of objects, there is a moment of extreme feeling. The knower and the doer and the done, that is the vidyadhara itself.