Tibetan
་ལ་ཆོས་ཤེས་དག་གོང་མའི་གཉེན་པོ་མིན་ཏེ། བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་ལོག་ཞུགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐོ་ལ་མིར་འཛིན་པའི་ལོག་རྟོག་ཐག་པ་ལ་དེར་ཤེས་པས་མི་སྤོང་བ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་འགོག་ལམ་རྗེས་ཤེས་སྒོམ་ལམ་པས་བསྡུས་པའང་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་རྗེས་ཤེས་སྒོམ་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པའང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་སྤང་བྱ་ཆོས་ཤེས་པས་སྤངས་ཟིན་པས་དང་། འོག་མའི་སྤང་བྱ་མ་སྤངས་བར་གོང་མའི་གཉེན་པོ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སོ། །གང་སྤེལ་གྱིས། ཆོས་ཤེས་པས་ཡུལ་ཅན་འདོད་པའི་ཀུན་འགྲོ་བཅོམ་ལ་ཅིག་ཤོས་དེ་མིན་པས་ཟེར་བ་ནི་མིན་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སྡུག་ཀུན་ཆོས་ཤེས་པའང་གོང་མའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་ཡུལ་ཅན་འདོད་པའི་ཀུན་འགྲོ་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་འདི་སྤང་དགོས་སོ། །གཉིས་པ་རྣམ་པ་ལ་དངོས་དང་། ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་པའི་གྲངས་འདོད་ཚུལ། རྣམ་པའི་ངོ་བོ་དཔྱད་པ་གསུམ། དང་པོ། ཤེས་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས། ཆོས་ཤེས་པ་དང་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། གྲངས་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་མེད་པར་འདོད་པ་དང་། ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལུགས་གཉིས། དང་པོ། མི་རྟག་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཅན་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་ ནི། སྦྱོར་ལམ་ན་ཡོད་པ་ནི་གཉིས་པོ་དེ་བཞིན་བཅུ་དྲུག་ཅན་ཡིན་ལ། གནས་སྐབས་གཞན་ན་ཡོད་པ་དག་ནི་རྣམ་པ་གཞན་དུའང་ཡིན་ཏེ། མི་སྡུག་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་བྱམས་སོགས་བསྒོམ་པ་ན་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འཛིན་ལ། དེ་དག་ཏུ་མ་ཟད་བུམ་སྣམ་དང་། ཟོ་ཞིག་འཐུང་ཞིག་སོགས་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཊིཀ་བྱེད་དག་འཆད་ལ། འདིའི་རང་མཚན་ནི་ལྟོ་ལྡིར་བ་སྣལ་མ་ཐགས་སུ་བཏགས་པ་སོགས་མིན་པར་བུམ་སྣམ་བཟུང་བ་ཙམ་ལ་ཟེར་རམ་དཔྱད། བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི། རང་རང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་འཇུག་པས་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཕ་རོལ་ཡིད་ཤེས་དྲི་མེད་ཀྱང་ལམ་ཤེས་ཡིན་པས། ལམ་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་བཞི་ཅན་ཡིན་ལ། དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཕ་རོལ་ཡིད་ཤེས་ནི་ཤེས་བྱ་སེམས་སེམས་བྱུང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཏེ། དེ་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཟག་བཅས་མ་བཅས་གཉིས་ཀའང་སེམས་འཛིན་པའི་ཚེ་སེམས་བྱུང་དང་། སེམས་བྱུང་འཛིན་པའི་ཚེ་སེམས་མི་འཛིན་ལ། ཚོར་བ་འཛིན་པའི་ཚེ་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཕན་ཚུན་མི་འཛིན་པ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྫས་རེ་རེ་ཞིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །འོ་ན་གནས་མང་པོའི་མདོ་ལས། འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་སེམས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །ཞེས་པ་ ནས། དེ་བཞིན་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་བཅས་བྲལ་དང་། ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། ལེ་ལོ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཉོན་མོངས་ཅན་ཞུམ་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་མཚུངས་ལྡན་དགེ་བ་རབ་ཏུ་བཟུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་ཆུང་ངུ་དང་། དགེ་བ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་མཚུངས་ལྡན་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བ་དང་། ཉེ་བར་མ་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་གཉིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་རྣམ་གཡེང་དང་མཚུངས་ལྡན་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། དེ་མིན་པའི་མཉམ་པར་བཞག་པ་མ་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་ལྡན་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སེམས་ལ་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། བྱེ་སྨྲས། འདོད་ཆགས་བཅས་བྲལ་ནི་མཚུངས་ལྡན་བཅས་པ་མིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཐོབ་པ་བཅས་པའམ་ཆགས་པ་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་དམིགས་པ་ཡིན་པ་ལ་ལྡན་པ་ཁོ་ནས་བཅས་སྒྲར་བརྗོད་པས་དེ་འཛིན་པ་སྟེ། གོས་སོ་སྙམ་ཚེ་དྲི་མ་མི་འཛིན་ལ་དེ་འཛིན་ཚེ་གོས་མི་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཟེར། ཁ་ཅིག་དེ་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་དགོས་ཟེར། ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པ་དང་རྣམ་གཡེང་ནི་བྱེ་སྨྲས་རྣམ་གཡེང་དང་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དང་། ལྡན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་དམིགས་པ་ལ་སེམས་སྡུད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཟེར། ནུབ་ཕྱོགས་པས་དེ་གཉིས་ནི་རིམ་པར་གཉིད་ཉོན་མོངས་ཅན་དང་། གཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་དང་མཚུངས་ལྡན་ཡིན་པས་གཉིས་ཀའང་ཉོན་མོངས་ཅན་ ཡིན་ནོ་ཟེར། ཡང་ན་བརྒྱད་ནི་དགེ་བ་དང་བརྒྱད་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་འཆད་པ་དེ་བདེའོ། །གཞན་ཡང་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་འདི་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་ཤེས་ཀྱི། གཟུགས་འདི་ལ་ཆགས་པའོ་ཞེས་དམིགས་ཡུལ་མི་ཤེས་ཏེ། ཤེས་ན་གཟུགས་ལ་དམིགས་དགོས་པས་ཕ་རོལ་སེམས་ཤེས་མིན་པར་འགྱུར་བས་སོ། །སེམས་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཡུལ་ཟག་ཟག་མེད་མཚུངས་ལྡན་དང་། རང་མཚན་འཛིན་པ་དང་། དུས་ད་ལྟ་བ་ཕ་རོལ་པོའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པ། ས་བསམ་གཏན་དངོས་གཞིས་བསྡུས་པ། གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྲུབ་བྱ་ཡིན་པས་ཁམས་འོག་མ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དང་། ལམ་སྒོམ་ལམ་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་། རྣམ་གྲོལ་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ལམ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱི། གཟུགས་སོགས་དང་། སྤྱི་མཚན་དང་། འདས་འོངས་དང་། རང་རྒྱུད་དང་། གཟུགས་མེད་ལ་དམིགས་པ་མིན་ནོ་ཟེར། རྣམ་པ་ཟག་མེད་ནི་ལམ་བདེན་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་སྨོན་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་དང་མཚན་མེད་ནི་མིན་ཏེ། དེ་གཉིས་འགོག་སྡུག་གི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་སོ་ཟེར། ཡུལ་གཟུགས་རྐྱང་མི་དམིགས་ཀྱང་ཕ་རོལ་རྟོག་ངོ་ན་ཤར་བ་ལྟར་དམིགས་རུང་ངོ་སྙམ། འདི་དག་གི་རྒྱུ་མཚན་བྱེ་སྨྲས་རྣམ་བརྟགས་ཙམ་སྟེ། ཞིབ་པར་མ་བྲིས་སོ་གསུངས། བརྒྱད་པོ་དེའི་ལྷག་མ་ཟད་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ནི་མི་རྟག་སོགས་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཅན་ཏེ་གང་ཞེ་ན། བཅུ་དྲུག་པོ་ལས་སྟོང་དང་བདག་མེད་གཉིས་མ་གཏོགས་སོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཤེས་པ་དེ་དག་དོན་དམ་པའི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་ཡང་། བདག་གི་སྐྱེ་བ་ ཟད་དོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་ཏོ། །འདི་ལས་སྲིད་པ་གཞན་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་སོགས་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཤེས་པས་བདག་གི་ཐ་སྙད་བྱེད་པས་བདག་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ལ། རྗེས་ཐོབ་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པས་དང་། མཉམ་བཞག་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་བདག་མེད་གཉིས་མི་བསྒོམ་པས་དེ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཟེར། ཁ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི། དྲི་མ་མེད་པ་ལ་ནི་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་རྣམ་པ་མེད་དེ། བདེན་རྣམ་ཅན་འདིར་འདུས་ལ་འདུས་མ་བྱས་གཞན་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་སོ། །གཉིས་པ་ཉི་འོག་པ་ནི། དྲི་མེད་ཀྱི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ལས་གཞན་ཡང་ཡོད་ཅེས་པ་འདོད་དེ། བསྟན་བཅོས་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། རིགས་པས་བསྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྟག་པ་དང་སོགས་ནས། རབ་སྐྱེ་དང་རྐྱེན་བར་བརྒྱད་ཀྱི་རྗེས་ལ། འདི་ནི་གནས་ཡོད་དོ། །འདི་ནི་གཞི་ཡོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་ཟག་མེད་དོ། །རིགས་པས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །གནས་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །གཞི་ནི་རྒྱུའོ། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་སོགས་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་ཡོད། གཞི་ཡོད་ཅེས་སྟོན་པ་ཡིན་གྱི་བདེན་པའི་རྣམ་པ་མིན་ནོ་ཞེ་ན་ཚིག་དེ་གཉིས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་གཞུང་གི་ཆ་གཞན་ནས་མི་འབྱུང་བས་ཏེ། དེ་ལས་རིགས་མིན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་བདག་དང་བདག་གི་དང་ཆད་པ་སོགས་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཡང་འདི་ནི་གནས་ཡོད་གཞི་ཡོད་ཅེས་ འབྱུང་རིགས་པ་ལ
Chinese
因此，通达法的智慧并非是上者的对治，因为缘于真谛的邪见是不同的。例如，将柱子误认为人，并不能通过认识绳索而消除这种错觉。那么，由灭道后得智和修道所摄持的（智慧）也成为欲界的对治吗？并非所有由灭道后得智和修道所摄持的（智慧）都是欲界的对治，因为通达法的智慧已经断除了欲界所应断除的（烦恼），并且在未断除下界所应断除的（烦恼）之前，不会生起上界的对治。嘎桑·班智达说：“通达法的智慧已经摧毁了缘于有境的欲界一切随行，因此它不是（上界的对治）。”这种说法是不对的，因为如果这样，那么通达苦集的智慧也会变成上界的对治，因为它已经摧毁了缘于有境的欲界一切随行。因此，这个观点应该舍弃。第二，关于相，有真实和无漏的相的数量的观点，以及相的自性分析这三种。第一，在这十种智慧中，通达法的智慧和随后的智慧是相。第二，关于相，有两种观点：认为相的数量只有十六种，以及认为相的数量不止十六种。第一种观点认为，无常等的相有十六种。而世俗智慧在加行道中存在的（相），和前两者一样，有十六种。但在其他情况下存在的（相）也是其他的相，例如，在修不净观、出入息观、慈心观等时，会执持自相和共相。不仅如此，还有执持瓶子、布匹，以及喝粥、吃东西等不同于自相和共相的相。注释者是这样解释的。这里的自相是指肚子胀大、棉线织成布匹等，还是仅仅指拿着瓶子和布匹呢？需要思考。通达四谛的智慧，因为进入各自的真谛之相，所以有四种。无垢的他心智也是道智，因此，道智也同样具有道谛的四种相。而有垢的他心智则是具有所知、心和心所的自相之相，因为它将这些作为对境。无论是有漏还是无漏，在执持心的时候不执持心所，在执持心所的时候不执持心，在执持受的时候不执持想等，心和心所的每个体都是各自的行境。那么，在许多处所
English
Therefore, the wisdom of understanding the Dharma is not the antidote to the higher realms, because the wrong views based on the truth are different. For example, mistaking a pillar for a person cannot be eliminated by recognizing a rope. Then, does the (wisdom) gathered by the post-meditation wisdom of cessation and the path and the path of cultivation also become the antidote to the desire realm? Not all (wisdom) gathered by the post-meditation wisdom of cessation and the path of cultivation is the antidote to the desire realm, because the wisdom of understanding the Dharma has already cut off the (afflictions) that should be cut off in the desire realm, and before the (afflictions) that should be cut off in the lower realm are not cut off, the antidote to the upper realm will not arise. Ga Sang Pandita said: "The wisdom of understanding the Dharma has destroyed all the accompanying factors of the desire realm that are based on the object, so it is not (the antidote to the upper realm)." This statement is incorrect, because if this is the case, then the wisdom of understanding suffering and origin will also become the antidote to the upper realm, because it has destroyed all the accompanying factors of the desire realm that are based on the object. Therefore, this view should be abandoned. Second, regarding aspects, there are three types: the view on the number of real and uncontaminated aspects, and the analysis of the nature of aspects. First, among these ten types of wisdom, the wisdom of understanding the Dharma and the subsequent wisdom are aspects. Second, regarding aspects, there are two views: the view that there are only sixteen types of aspects, and the view that there are more than sixteen types of aspects. The first view is that there are sixteen types of aspects such as impermanence. The (aspects) that exist in the path of application in mundane wisdom are the same as the previous two, and there are sixteen types. But the (aspects) that exist in other situations are also other aspects, for example, when practicing the contemplation of impurity, the contemplation of breathing in and out, and the contemplation of loving-kindness, one will grasp the self-characteristic and the common characteristic. Not only that, but there are also aspects that grasp bottles, cloths, and drinking porridge, eating food, etc., which are different from the self-characteristic and the common characteristic. The commentators explain it this way. Does the self-characteristic here refer to the bulging of the belly, the weaving of cotton thread into cloth, etc., or does it only refer to holding bottles and cloths? It needs to be considered. The wisdom of understanding the four truths has four types because it enters the aspects of each truth. The stainless other-mind wisdom is also the path wisdom, therefore, the path wisdom also has the four aspects of the truth of the path. The contaminated other-mind wisdom has the aspects of the self-characteristic of the knowable, mind, and mental factors, because it takes these as objects. Whether it is contaminated or uncontaminated, when holding the mind, it does not hold the mental factors, when holding the mental factors, it does not hold the mind, when holding the feeling, it does not hold the thought, etc. Each entity of the mind and mental factors is its own object. Then, in many places
Chinese
又如经中说：“有贪欲的心，亦如实了知是有贪欲的心；离贪欲的心，亦如实了知是离贪欲的心。” 乃至，如是嗔恚、愚痴，有无；以及心之收摄、散乱；与懈怠相应之烦恼，与精进相应之善法；微小之烦恼，广大之善法；掉举相应之烦恼，及其对治之善法；未寂静与已寂静二者亦如是。未入定之心，与散乱相应之烦恼；以及非定之心，未修与已修；与烦恼相应之未解脱，与已解脱之心相合而说，是否相违呢？ 毗婆沙师说：“有贪欲与离贪欲，并非与贪欲相应，而是具有贪欲之得，或是贪欲增长之所缘，仅以具有之名言而执取，如思念衣服时，不执取污垢，执取污垢时，不执取衣服一般。”有些人说必须是相应。 关于收摄与散乱，毗婆沙师说，以不与散乱相应和相应之差别，心收摄于所缘，故而是善或烦恼。西方人说，此二者依次是睡眠烦恼，以及与睡眠之外的烦恼相应，故而二者皆是烦恼。或者，解释为八种是善，八种是烦恼，这样解释是好的。 此外，以他心智了知此心具有贪欲，却不了知是对何种色法具有贪欲，若了知，则必须缘于色法，如此则非他心智。一切他心智，皆与有漏无漏相应，且执取自相，时间是现在，为他者之相续所摄，地为禅定之实修所摄，以色法为所依，是所证之法，故为下二界所摄，道为修道之加行，以及解脱道，和。
English
Furthermore, as stated in the sutra: "A mind with desire, one knows as it truly is, a mind with desire; a mind without desire, one knows as it truly is, a mind without desire." And so forth, likewise with hatred and ignorance, whether present or absent; as well as the mind being collected or scattered; afflictions associated with laziness, virtuous qualities associated with diligence; minor afflictions, vast virtuous qualities; afflictions associated with restlessness, and the virtuous qualities that counteract it; the unpacified and the pacified are also similar. A mind not in samadhi, afflictions associated with distraction; and a mind not in samadhi, uncultivated and cultivated; the undelivered associated with afflictions, and the delivered mind are combined and spoken of, is there a contradiction? The Vaibhashika says: "Having desire and being without desire are not associated with desire, but rather possessing the attainment of desire, or the object of increasing desire, only by the name of having is it grasped, like when thinking of clothes, one does not grasp the dirt, and when grasping the dirt, one does not grasp the clothes." Some say it must be associated. Regarding collection and scattering, the Vaibhashika says that due to the difference between not being associated with scattering and being associated, the mind is collected on the object, therefore it is either virtuous or afflicted. Westerners say that these two are respectively the affliction of sleep, and associated with afflictions other than sleep, therefore both are afflictions. Alternatively, explaining that eight are virtuous and eight are afflicted, this explanation is good. Moreover, with knowledge of others' minds, one knows that this mind has desire, but one does not know what form it has desire for. If one knows, then one must focus on form, thus it would not be knowledge of others' minds. All knowledge of others' minds is associated with the contaminated and uncontaminated, and grasps its own characteristic, the time is the present, included in the continuum of others, the ground is included in the actual practice of samadhi, relying on form, it is the object to be attained, therefore it is included in the lower two realms, the path is the application of the path of cultivation, as well as the path of liberation, and.