Tibetan
་པར་ལྡན་ པའི་ཤེས་རབ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཡོ་བས་མི་བརྟན་ལ། ང་རྒྱལ་ནི་སེམས་མཐོར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྩ་བ་དུས་ཀུན་ཏུ་བརྟན་པ་དང་གཏིང་ན་གནས་པ་དང་མི་མཐུན་པས་ཐེ་ཚོམ་དང་ང་རྒྱལ་ནི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྩ་བ་མིན་ལ། དེ་ལས་གཞན་ནི་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་རྩ་བ་མིན་ཏེ་གོང་ན་ཁོང་ཁྲོ་མེད་ལ། འདོད་ན་ཡོད་པ་ནི་མི་དགེའོ། །ཞེས་ཁ་ཆེ་བས་འཆད་དོ། །ལུགས་གཉིས་པ། བརྟན་པ་དང་གཏིང་གནས་ཙམ་འདིར་རྩ་བའི་དོན་མིན་ལ་འདིར་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ལ་བརྗོད་པས་དེའི་རྩ་བ་བཞིའོ་ཞེས་ཉི་འོག་བྱེ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདོད་དོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཁམས་གོང་མའི་སྲེད་པ་དང་། ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། འདོད་པའི་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་དང་། གོང་མའི་ང་རྒྱལ་དང་། རྨོངས་པ་སྔར་བཤད་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ཡང་ལྟ་སྲེད་ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། རོ་མྱོང་མཚུངས་ལྡན་བསམ་གཏན་སྲེད་ཤས་ཆེ་བ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྟག་ལྟ་སོགས་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་ལ། བདག་བསམ་གཏན་ཐོབ་ལ་གཞན་མིན་ཞེས་རློམས་པ་ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་ལ། དེ་གསུམ་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བས་སོ། །ཞེས་སོ། ཁ་ཅིག་ནི་འདི་ལམ་ཡིན་ནམ་མིན། བདག་འདས་སོགས་བྱུང་མ་བྱུང་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་ཡོད་པར་བཤད་ལ། བསམ་གཏན་མཚོན་པ་སྟེ་གཟུགས་མེད་སྙོམས་འཇུག་ལུང་མ་བསྟན་དང་འདོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དོ་ཅེས་སོ། །རྩ་བ་དེ་དག་ཚང་དགོས་པ་མིན་ཏེ་ཅི་ རིགས་ལས་སོ། །གསུམ་པ་ཞར་བྱུང་དྲི་བ་ལུང་མ་བསྟན་ནི། འོ་ན་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་འདི་ལས་གཞན་ལུང་མ་བསྟན་ཡོད་དམ་ཞེ་ན་ཡོད་དེ། དྲི་བ་ལུང་མ་བསྟན་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་སྤྱིར་དྲི་བ་ལ་ལན་བཏབ་ཚུལ་བཞི་སྟེ། མགོ་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་ནི། རྣམ་པར་འབྱེད་དེ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དྲི་བར་བྱས་ནས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། བཞག་པར་ལུང་བསྟན་པ་སྟེ་བཞི་ལས། དང་པོ། མགོ་གཅིག་ཏུའམ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ། སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་འཆིའམ་ཞེ་ན་འཆི་ཞེས་ལན་གདབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། གཉིས་པ་འཆི་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེའམ་ཞེ་ན་རྣམ་པར་ཕྱེས་ཏེ་ཉོན་མོངས་མེད་པར་མི་སྐྱེ་ལ་ཉོན་མོངས་བཅས་པ་རྣམས་སྐྱེའོ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། གསུམ་པ། མི་འདི་ཁྱད་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་དམན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ལྷ་ལ་ལྟོས་ནས་སམ། ངན་སོང་ལ་ལྟོས་ནས་ཞེས་དྲིས་ཏེ་ལུང་སྟོན་པ། ལྷ་ལ་ལྟོས་ནས་ཟེར་ན་དམན་ལ་སོགས་ལན་གདབ་པ་ལྟ་བུའོ། །བཞི་པ། ཅི་བདག་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་ཡིན་ནམ་གཅིག་ཡིན་ལ་
Chinese
是具有一切圆满智慧。疑惑是不稳定的，因为它在两种状态之间摇摆不定。我慢会使心高举，因此，它与始终稳定、根深蒂固的根本不相符。所以，疑惑和我慢不是未记说的根本。除了这些之外，没有其他的未记说根本，因为上面没有愤怒，如果想要有，那是不善的。这是克什米尔人的解释。第二种观点：仅仅是稳定和根深蒂固在这里不是根本的含义，而是指主要的因素，因此有四个根本，这是日光部毗婆沙师的观点。这些也是上界的贪欲，一切的见，欲界的最初两个见，上界的我慢，以及之前所说的所有愚痴。也就是说，有三种禅定者，分别是见、贪和慢占主导地位：体验感受相应的禅定，贪欲占主导地位，依赖禅定而生起常常见等，这是见占主导地位。认为自己获得了禅定，而其他人没有，这是我慢占主导地位。这三种都是从无明中产生的。有些人说，有禅定者对“这是道吗？不是道吗？我过去存在吗？不存在吗？”等问题疑惑很大。禅定象征着无色界的等持、未记说以及欲界的障碍等等。这些根本不必全部具备，而是根据情况而定。第三，顺便提出的问题：未记说。那么，除了善与非善的未记说之外，还有其他的未记说吗？答：有，有提问的未记说。一般来说，回答问题的方式有四种：直接回答，分别回答，反问回答，搁置回答。第一，直接或单方面回答。例如，如果问“所有出生的众生都会死吗？”，回答“会死”。第二，如果问“所有死亡的都会出生吗？”，则分别回答说，没有烦恼的不会出生，但有烦恼的会出生。第三，如果问“这个人是特别优秀还是低劣？”，则反问说“与天相比吗？与恶趣相比吗？”，然后回答。如果说“与天相比”，则回答“低劣”等等。第四，如果问“我与蕴是异体还是一体？”
English
is all the wisdom that possesses completeness. Doubt is unstable because it wavers between two states. Pride causes the mind to be elevated, therefore, it is incompatible with the root being always stable and deeply rooted. So, doubt and pride are not the root of the unstated. Other than these, there are no other roots of the unstated, because there is no anger above, and if one wants to have it, it is unwholesome. This is the explanation of the Kashmiris. Second view: merely being stable and deeply rooted is not the meaning of the root here, but refers to the main factor, therefore there are four roots, which is the view of the Vaibhashikas of the Sunlit Region. These are also the desire of the upper realms, all views, the first two views of the desire realm, the pride of the upper realms, and all the ignorance previously mentioned. That is, there are three meditators, with view, desire, and pride being dominant: meditation corresponding to experiencing sensations, with desire being dominant, and generating eternal views etc. based on meditation, with view being dominant. Thinking that one has attained meditation, but others have not, with pride being dominant. These three arise from ignorance. Some say that there are meditators who have great doubts about questions such as "Is this the path or not? Did I exist in the past or not?" Meditation symbolizes the formless attainments, the unstated, and the obscurations of the desire realm, etc. These roots do not have to be all present, but rather according to circumstances. Third, incidental question: the unstated. So, besides the unstated of good and non-good, are there other unstateds? Answer: yes, there is the unstated of questioning. In general, there are four ways to answer a question: answering directly, answering separately, answering by asking a question, and answering by setting aside. First, answering directly or unilaterally. For example, if asked "Will all born beings die?", answer "They will die." Second, if asked "Will all who die be born?", then answer separately, saying that those without afflictions will not be born, but those with afflictions will be born. Third, if asked "Is this person particularly excellent or inferior?", then ask back "Compared to the gods? Compared to the evil destinies?", and then answer. If one says "Compared to the gods", then answer "Inferior" etc. Fourth, if asked "Am I different from the aggregates or one with them?"
Tibetan
སོགས་པས་གཉིས་ཡིན་གཉིས་མིན་སོགས་གང་དུའང་ལན་མི་གདབ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ་ལུང་མ་བསྟན་བཅུ་བཞི་བཟུང་ངོ་། །ལུང་མ་བསྟན་བཅུ་བཞི་པོ་མི་དགེ་བ་ཡིན་ཡང་འདིར་དྲི་བ་ལུང་མི་བསྟན་པར་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ཅད་བདག་ལས་བརྩམས་པའི་དྲི་བ་ཡིན་པས། བདག་མ་གྲུབ་པས་སྨྲས་པ་ལྟར་དུ་ལུང་བསྟན་ན་དོན་ལ་མི་གནས་པས་སོ། །བདག་མེད་པར་བསྟན་ན་སྣོད་དུ་མི་འགྱུར་བས་དེ་དག་བསྟན་ པ་ལ་རིམ་གྱིས་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ལུང་མ་བསྟན་བཅུ་བཞི་ནི། བདག་དང་འཇིག་རྟེན་རྟག་སོགས་བཞི། མཐའ་ལྡན་སོགས་བཞི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་འབྱུང་མི་འབྱུང་སོགས་བཞི། ལུས་དེ་ཉིད་སྲོག་ཡིན་ནམ། སྲོག་ཀྱང་གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ཞེས་སོ། །འོ་ན་ལུང་བསྟན་པར་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། དེ་དག་ཏུ་ལུང་མི་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བཞག་པར་ལུང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་མེད་དོ། །བཞི་པ་ལྡན་ཚུལ་ལ་དངོས་དང་། འཕྲོས་དོན་གཉིས། དང་པོ། ཆགས་སོགས་ཉོན་མོངས་རང་མཚན་པ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལྡན་ཚུལ་དང་། རྨོངས་སོགས་ཉོན་མོངས་སྤྱི་པ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ལྡན་པར་བྱེད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དངོས་དང་ཞར་བྱུང་གཉིས། དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། དུས་གཉིས། དང་པོ། ལྡན་ཚུལ་སྤྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་པ་གཉིས། དང་པོ་འདོད་ཁྲོ་སྙེམས་གསུམ་སྟེ། འདོད་སྙེམས་བདེ་མྱོང་དང་། ཁྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་ལ་དམིགས་པས་སོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་པ་ནི། ལྟ་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་རྨོངས་པ་གསུམ་སྟེ། བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཡུལ་གསུམ་ཀ་ལ་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཕྲ་རྒྱས་ལྡན་ཚུལ་ནི། འདས་པ་དང་། ཉེ་བར་གནས་པ་ད་ལྟ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དག་གིས་ནི་གང་ཟག་གང་ལ་ཉོན་མོངས་དེ་གསུམ་གང་རུང་སྐྱེས་ནས་མ་སྤངས་པའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་སོགས་གསུམ་པོ་རྣམ་ཤེས་གང་གི་འཁོར་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་དེས་གླང་བུ་ ཐག་པས་ཕུར་པ་ལ་བཏགས་པ་ལྟར་གང་ཟག་དེ་དང་ཡུལ་དེ་ལྡན་པར་བྱེད་པས་སོ། །ལྡན་ཚུལ་ནི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི་ཡུལ་ཐོབ་ལྡན་མིན་ཏེ་རྒྱུད་དུ་མ་གཏོགས་པ་ལ་ལྡན་པ་མེད་པས་སོ། །དེ་ཡང་ཆགས་སྡང་ནི་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པའི་འཁོར་དུ་འབྱུང་གིང་རྒྱལ་ནི་ཡིད་ཤེས་ཁོ་ནའི་འཁོར་དུའོ། །སྐྱེས་ཞེས་པ་ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཡུལ་འགའ་ལ་མི་སྐྱེ་བ་སྲིད་ལ། གལ་ཏེ་དང་པོར་སྐྱེས་ཀྱང་སྤང་ན་མི་ལྡན་པས་དེ་གཉིས་གཅོད་པའོ། །དཔེར་ན་ཁྱི་ཕག་དྲི་ཆེན་ལ་སྲེད
Chinese
等等，就像对“是二”、“不是二”等等任何问题都不回答一样，这就是执持十四无记。虽然这十四无记是不善的，但这里说对问题不作回答，因为一切都是从我出发的问题。因为我没有成立，如果像所说的那样回答，就与实际不符。如果显示无我，就不能成为法器，因此为了让他们逐渐进入这些而说。这十四无记是：我和世界是常等四种，有边等四种，如来死后存在不存在等四种，身体就是生命吗？生命是其他的，身体也是其他的。如果这样，回答不是矛盾吗？因为回答说在那些中不回答，所以回答并没有矛盾。第四，具有的方式有正文和引申义两种。第一，贪等烦恼自相三种的境的具有方式，以及痴等烦恼共相三种的境具有的方式两种。第一种有正文和顺带两种。第一种有正文和时间两种。第一，具有的方式总的来说有烦恼自相和共相两种。第一是贪、嗔、慢三种，贪和慢缘于感受快乐，嗔缘于感受痛苦的转变。共相是见、疑、痴三种，缘于乐、苦、舍三种境，各自相应。其中，细致地具有的方式是：过去、现在、未来的贪着、嗔恨、我慢，对于任何众生，如果生起这三种烦恼中的任何一种，并且没有舍弃的境的实物，就是和它具有的。无论贪等三种在哪个识的眷属中产生，它都像用绳子把小牛拴在柱子上一样，使那个众生和那个境具有。具有的方式是以缘的方式具有，而不是获得境的方式具有，因为除了相续之外没有具有。其中，贪和嗔在五根识的眷属中产生，而慢只在意识的眷属中产生。生起是指那些烦恼可能不会在某些境上生起，如果最初生起也舍弃了，就不会具有，所以要断除这两种情况。例如，狗和猪贪恋粪便。
English
Etc., just like not answering any questions such as "is it two," "is it not two," etc., this is holding the fourteen unanswerable questions. Although these fourteen unanswerable questions are unwholesome, here it is said that questions are not answered, because all questions originate from the self. Because the self is not established, if answered as stated, it would not be in accordance with reality. If non-self is shown, it will not become a vessel, so it is said in order to gradually lead them into these. These fourteen unanswerable questions are: the self and the world are permanent, etc., four types; having boundaries, etc., four types; whether the Tathagata exists or does not exist after death, etc., four types; is the body the same as the life? Life is other, and the body is also other. If so, isn't answering contradictory? Because it is answered that one does not answer in those, there is no contradiction in answering. Fourth, the way of having has two aspects: the main point and the implied meaning. First, the way of having the objects of the three afflictions with their own characteristics, such as attachment, and the way of causing the objects of the three afflictions with common characteristics, such as delusion, to be had. The first has two aspects: the main point and the incidental. The first has two aspects: the main point and time. First, in general, the way of having is divided into afflictions with their own characteristics and common characteristics. The first is the three: desire, anger, and pride. Desire and pride are focused on experiencing pleasure, and anger is focused on the transformation of experiencing suffering. The common characteristics are the three: view, doubt, and delusion, which are focused on the three objects of pleasure, suffering, and equanimity, each accordingly. Among them, the way of having in detail is: past, present, and future attachment, anger, and pride, for any being, if any of these three afflictions arise and the object of the state that has not been abandoned, then it is had. No matter in which consciousness's retinue the three, such as attachment, arise, it makes that being and that object have it, just like tying a calf to a post with a rope. The way of having is to have in the way of focusing, not in the way of obtaining the object, because there is no having except in the continuum. Among them, attachment and anger arise in the retinue of the five sense consciousnesses, while pride arises only in the retinue of mind consciousness. "Arising" means that those afflictions may not arise on some objects, and if they arise initially but are abandoned, they will not be had, so these two situations must be cut off. For example, dogs and pigs crave feces.