Tibetan
ལ་བཤད་ན་ཞེས་སོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དག་པའི་རིགས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་གཞན་བདེན་པ་ལས་འབྲས་སོགས་ལ་རྨོངས་པའི་སེམས་བྱུང་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རིག་པ་མེད་ཙམ་དང་། རིག་པ་མིན་པ་ཙམ་དངོས་མེད་དང་བེམ་པོའང་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་མིན་པ་ནི་དཔེར་ན་མི་མཛའ་ཞེས་པ་མཛའ་བ་མེད་པ་དང་། མིན་པ་ཙམ་ལ་མི་གོ་བར་དགྲ་ལ་གོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་མི་བདེན་པའང་རྫུན་ཁོ་ན་ལ་གོ་བ་དང་སོགས་སྒྲས་ཆོས་མིན་པ་མི་དགེ་བ་དང་། བྱ་བ་མིན་པ་བྱ་བ་ངན་པ་དང་། དོན་མིན་པ་དོན་ལོག་པའི་དོན་ལ་གོ་བ་བཞིན་ནོ། །རིག་པ་མེད་ཙམ་མིན་པར་ཅིས་ཤེས་ན་མ་རིག་པ་ནི་ཀུན་སྦྱོར་འཆིང་བ་ཕྲ་རྒྱས་ཆུ་སྦྱོར་སོགས་འཁོར་བའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོ་དང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་དུ་བསྟན་པའི་ཚིག་གིས་བསྟན་དོན་ཡིན་དགོས་པས། མེད་པ་ཙམ་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་ནམ་ཡང་མི་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ། ཁ་ཅིག་ན་རེ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཞེས་པའི་སེམས་བྱུང་ལོགས་སུ་བ་ནི་མེད་དེ། ཤེས་རབ་ངན་པ་ལ་དམན་པར་དགག་སྒྲ་སྦྱར་ཏེ་བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མེད་དོ། །བུ་མིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་འོ་ཟེར་ན། དེ་ནི་མིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ངན་པ་ནི་ལྟ་བ་ཡིན་ལ། ལྟ་བ་དང་མ་རིག་རྩ་ཉོན་དང་ཆུ་བོ་སོགས་སུ་ཐ་དད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་མིན་པའི་ཤེས་རབ་མ་རིག་པའོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མིན་ཏེ། ལྟ་བ་དེ་དང་མ་རིག་པ་མཚུངས་ལྡན་དུ་བསྟན་པས་ན་ལྟ་བ་མ་རིག་གཉིས་ཀ་ཤེས་རབ་ཡིན་པས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་རྫས་གཉིས་མཚུངས་ལྡན་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། མདོ་ལས་མ་རིག་པས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཤེས་རབ་ནི་རྣམ་པར་མི་འདག་གོ་ཞེས། ཤེས་རབ་མ་རིག་པས་ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བ་ཅན་དུ་བསྟན་ན། རང་ལ་རང་བྱེད་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་དཔལ་ལེན་མ་རིག་པ་ཉོན་མོངས་སྤྱིའི་མིང་དང་། ཆོས་སྐྱོབ་ངའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཅན་ལ་འཇུག་པ། ཆོས་གྲགས་འཇིག་ལྟ་མ་རིག་པར་བཞེད་པ་བསལ་ཟེར་ཀྱང་། འཇིག་ལྟ་མ་རིག་པར་བཤད་པ་ལ་དགོངས་པ་གཏིང་མཐུན་འདྲའོ། །གཉིས་པ། མིང་ནི་མིང་ལྟར་ཐོགས་མེད་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་ཚོར་སོགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞིའོ། །གསུམ་པ་ལ་དངོས་དང་། དེའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། རེག་པ་དྲུག་ནི་ཡུལ་དབང་ཤེས་གསུམ་འདུས་ཏེ་ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་སོགས་དྲུག་གོ །ཁ་ཅིག་གིས། གསུམ་འདུས་ཙམ་ལ་བཏགས་ཟེར། ཁ་ཅིག་གསུམ་འདུས་ལས་བྱུང་བའི་ཡུལ་ཡོངས་གཅོད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཞིག་སྟེ། དྲུག་ཚན་དྲུག་གི་མདོ་ལས། ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། རྣམ་ཤེས་དྲུག་ལས་ཐ་དད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ། རེག་ཚུལ་མིག་སོགས་དང་པོ་ལྔ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོགས་བཅས་ཀྱི་དབང་སོགས་ལ་བརྟེན་པས་སོ། །དྲུག་པ་ཡིད་རེག་ནི་བླ་དྭགས་མིང་ངམ་ཚིག་གི་རེག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བླ་དྭགས་ནི་མིང་སྟེ་ཡིད་ཀྱིས་གཙོ་བོར་མིང་ལ་དམིགས་པས་སོ། །མིག་གིས་སྔོན་པོར་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་ཞེས་སུ་མི་ཤེས་ལ་ཡིད་ ཀྱིས་དེ་གཉིས་ཀ་ཤེས་པར་གསུངས་པས་སོ། །ཁ་ཅིག་སྒོ་ལྔ་ཚིག་ལ་མ་ལྟོས་པར་དོན་འཛིན་ལ་ཡིད་ཤེས་ཚིག་གིས་དབང་དུ་བྱས་ནས་དོན་ལ་འཇུག་པས། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རེག་པའང་གྲོགས་ཀྱིས་ཕྱེ་བའོ། །ཞེས་ཟེར་ཀྱང་འདི་ནི་མིག་སོགས་ཡུལ་རྗེན་ཅེར་དང་། ཡིད་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཙམ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་ཡུལ་གཅོད་པས་དེ་གཟུགས་མིན་པ་ལ་མིང་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ། ཡང་དབྱེ་ན་རིག་པའི་རེག་པ་དང་མ་རིག་པའི་རེག་པ་དང་། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པའི་རེག་པ་ཞེས་གསུམ་ནི་ཟག་མེད་དམ་དྲི་མེད་ཀྱི་རེག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་རེག་པ་དང་། གཞན་ལྷག་མ་དགེ་དང་། མ་སྒྲིབ་ལུང་མ་བསྟན་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་རེག་པའོ། །མ་རིག་པའི་རེག་པ་ལའང་གནོད་སེམས་ཀྱི་རེག་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་གཉིས་སོ། །ཡང་འབྲས་བུ་ལ་ལྟོས་ན་བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པ་དང་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གྱི་རེག་པ་གསུམ་མོ། །བཞི་པ་ལ། དངོས་དང་། དེའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་གཉིས། དང་པོ། རེག་པ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་རྐྱེན་ཚོར་སོགས་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ལ་ཚོར་བ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་དང་། བཅོ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ། ལྔ་ནི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་བརྟེན་པས་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བའོ། །སེམས་ཀྱི་ཚོར་བ་ནི་མིག་སོགས་ལས་གཞན་ཡིད་གཅིག་པུ་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཡང་རེག་ཚོར་གཉིས་དུས་མཉམ་མམ་མི་མཉམ། མཉམ་ན་རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་ལ། མི་མཉམ་ན་རེག་ལྡན་ལ་ཚོར་བ་མེད་ན་ཚོར་བ་སེམས་ཀྱི་ས་མང་པོ་མིན་པར་འགྱུར་ལ། མཉམ་ན་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དུ་མི་འཐད་ཟེར། དེ་ལ་བྱེ་སྨྲས་དེ་དག་ལྷན་འབྱུང་གི་རྒྱུ་ཡིན་པས་དུས་མཉམ་སྟེ། མར་མེའི་འོད་དང་། མྱུ་གུའི་གྲིབ་མ་བཞིན་ནོ་ཟེར། མདོ་སྡེ་པས་རེག་རྗེས་ཚོར་བ་ཡིན་ཏེ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་
Chinese
如是宣说。 像这样，与正确的理性的相违背的，对于其他法，如真谛、业果等愚昧的随心所生的心识，称为无明。 对于它，仅仅是没有智慧，仅仅不是智慧，也是无实有和物质性的。 不是这样就像说“不友善”就是没有友善，仅仅不是友善却理解为敌人。 同样，“不真实”也仅仅理解为虚假。等等，用“非”字表示，非法就是不善，非行为就是恶行，非意义就是错误的意义一样。 如果不是仅仅没有智慧，那怎么知道呢？因为无明是结缚、束缚、细微的增长、水流等轮回的因的实物，并且必须是作为行之因所阐述的词语所表达的意义。仅仅是“无”永远不可能成为因的实物。 第二，有些人说，即使是那样，但是并没有单独的名为无明的随心所生的心识。因为是在恶劣的智慧上附加否定的词语，就像对恶劣的儿子说没有儿子，不是儿子一样。如果这样说，那是不对的。因为颠倒的恶劣的智慧是见，见和无明在根本烦恼和河流等中被说成是不同的。如果说不是见的智慧就是无明，那也是不对的。因为见和无明被说成是相应的，所以见和无明两者都是智慧，两种智慧的实体不可能相应。并且，经中说，被无明所染污的智慧是不能被清除的。如果说智慧是被无明所染污的对象，那么自己对自己起作用是相违背的。这驳斥了说，达波仁波切认为无明是烦恼的总称，曲觉认为众生执着于“我”，却称教典中说的世间见为无明。虽然这样说，但对于将世间见说成无明的观点，其意图是深刻且相似的。 第二，名，如其名，是无碍的，非色蕴，是受等四蕴。 第三，分为本体和对本体的其他名称的解释两部分。 第一，六触是境、根、识三者聚合，是完全断除对境而产生的。 其中，有眼根聚合而产生的触等六种。 有些人说，仅仅是三者聚合就安立为触。有些人说
English
Thus it is explained. Like this, the mental phenomenon that is contrary to correct reasoning, and is ignorant of other things such as truth and karmic results, is called ignorance. For it, merely the absence of knowledge, merely not being knowledge, is also non-existent and material. Not being like that is like saying "unfriendly" is the absence of friendliness, and merely not being friendly is understood as an enemy. Similarly, "untrue" is understood only as false. And so on, using the word "non" to indicate that non-dharma is non-virtue, non-action is evil action, and non-meaning is like the meaning of wrong meaning. If it is not merely the absence of knowledge, how is it known? Because ignorance is the object of the cause of samsara such as attachment, bondage, subtle increase, and the flow of water, and it must be the meaning expressed by the words that are explained as the cause of action. Merely "non-existence" can never be the object of a cause. Second, some say, even if it is so, there is no separate mental phenomenon called ignorance. Because it is attaching a negative word to bad wisdom, just like saying to a bad son that there is no son, not a son. If you say that, it is not right. Because inverted bad wisdom is view, and view and ignorance are said to be different in fundamental afflictions and rivers, etc. If you say that wisdom that is not view is ignorance, that is also not right. Because view and ignorance are said to be corresponding, so both view and ignorance are wisdom, and it is impossible for two entities of wisdom to be corresponding. Moreover, the sutra says that wisdom that has been defiled by ignorance cannot be cleansed. If it is said that wisdom is the object defiled by ignorance, then it is contradictory for oneself to act on oneself. This refutes the statement that Dapa Rinpoche considers ignorance to be the general name for afflictions, and Chokyong considers sentient beings to be attached to "I", but calls the worldly view mentioned in the scriptures ignorance. Although it is said like this, the intention is profound and similar to the view of explaining the worldly view as ignorance. Second, name, as its name implies, is unobstructed, non-form skandha, and is the four skandhas of feeling, etc. Third, it is divided into two parts: the entity and the explanation of other names of the entity. First, the six contacts are the aggregation of object, sense, and consciousness, and are produced by completely cutting off the object. Among them, there are six types of contact, such as contact produced by the aggregation of the eye sense. Some say that it is only the aggregation of the three that is established as contact. Some say
Chinese
是從蘊聚中產生的，一種完全斷除對境的智慧。在《六組經》中說到，它與內外的六處和六識是不同的。第二，觸的方式，眼等最初五者是有對觸，因為它們依賴於有對的根等。第六，意觸被稱為是名或詞的觸，因為「名」是意主要緣於名。眼只能知道藍色，但不能知道「是藍色」，而意能知道這兩者。有些人說，前五識不依賴於詞而執取義，而意識則被詞所控制而趣入於義，因此與之相應的觸也是由助伴所區分的。但我想，這可能是因為眼等直接面對對境，而意只是通過心的某種形態來斷除對境，因此對於非色法才稱為「名」。如果再分類，則有明智的觸、非明智的觸，以及不同於這兩者的觸三種，即無漏或無垢的觸、煩惱的觸，以及其他剩餘的善、無覆無記和相應的觸。在非明智的觸中，也有害意的觸和與隨後貪著相應的觸兩種。再從果的角度來看，有感受安樂之果的觸，以及感受痛苦之果的觸，和感受捨受之果的觸三種。第四，分為本體和它的其他兩種異名。第一，從觸產生的感受，如眼的集合，即觸緣受等六種。第二，感受分為兩種和十八種。第一，前五種是依賴於有色根的身的感受。心的感受是不同於眼等，只依賴於意的感受。再者，觸和受是同時還是不同時？ 如果同時，則因果同時。如果不同時，則有觸而無受，則受不會是心所法中的多數。如果同時，則不應成為所生和能生。對此，毗婆沙師說，它們是俱生因，因此是同時的，就像燈的光和芽的影子一樣。經部師則認為，受是觸之後產生的，是相互的因果。
English
It is a wisdom that completely cuts off the object, arising from the aggregate. In the Sutra of Six Groups, it is said to be different from the six internal and external sense bases and the six consciousnesses. Second, the way of contact, the first five, such as the eye, are contacts with resistance, because they rely on the roots with resistance, etc. The sixth, mental contact, is called the contact of name or word, because "name" is what the mind mainly focuses on. The eye can only know blue, but cannot know "it is blue," while the mind knows both. Some say that the five sense consciousnesses do not rely on words to grasp the meaning, while the mind consciousness is controlled by words and enters into the meaning, so the corresponding contact is also distinguished by the companion. But I think this may be because the eye, etc., directly face the object, while the mind only cuts off the object through a certain form of mind, so it is called "name" for non-form phenomena. If further classified, there are three types of contact: the contact of intelligence, the contact of non-intelligence, and the contact different from these two, namely, the contact of non-outflow or stainless contact, the contact of affliction, and the remaining virtuous, non-obscuring, unspecified, and corresponding contacts. Among the contacts of non-intelligence, there are also two types: the contact of harmful intention and the contact corresponding to subsequent attachment. Furthermore, from the perspective of the result, there are three types of contact: the contact that experiences the result of happiness, the contact that experiences the result of suffering, and the contact that experiences the result of equanimity. Fourth, it is divided into the entity and its other two synonyms. First, the feeling arising from the contact, such as the aggregation of the eye, that is, the six, such as feeling conditioned by contact. Second, feeling is divided into two types and eighteen types. First, the first five are the feelings of the body that rely on the material roots. The feeling of the mind is different from the eye, etc., and relies only on the mind. Furthermore, are contact and feeling simultaneous or not? If simultaneous, then cause and effect are simultaneous. If not simultaneous, then there is contact without feeling, then feeling will not be the majority of mental factors. If simultaneous, then it should not become the produced and the producer. To this, the Vaibhashikas say that they are co-emergent causes, so they are simultaneous, like the light of a lamp and the shadow of a sprout. The Sautrantikas believe that feeling is produced after contact, and they are mutual causes and effects.