Tibetan
ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་ལུགས་དང་ལུགས་མིན་ཤེས་པ་དང་། བརྟགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ནས་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་ཡི་གནས་རྣམས་སྣ་ཚོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། ནད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ནད་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ནད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་དང་། ནད་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་བཞི་ལ་མཁས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་དགུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ལ་ང་མཁྲིས་བད་ཀན་གྱི་ཁམས་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ཟས་སྤྱོད་སོགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཕེལ་ཟད་འཁྲུགས་པའི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྙོམས་པར་བྱེད་པ་ལུས་གསོ་བ་ཞེས་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟེན་བྱིས་ པ་དང་བུད་མེད་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་ནད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་གསོ་བ་དང་། དུག་མཚོན་གདོན་སོགས་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གློ་བུར་བའི་དབང་གིས་ན་བ་རྣམས་བཅོས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁུ་བཅུད་འཕེལ་ཞིང་འདོད་པའི་དགའ་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་རོ་ཙ་བ་གསོ་བ་དང་། ལུས་ནད་མེད་པའི་བདེ་བ་ལ་རེག་པའི་སྒོ་ནས་བཅུད་ལེན་སོགས་ཐབས་ཀྱི་ཆོ་གས་རྒས་པ་གསོ་ཞིང་ཚེ་ཡུན་རིང་པོར་འཚོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་གསོ་བའི་རིག་པའམ་ཚེ་འཚོ་བའི་རིག་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དག་གི་བསྟན་བཅོམ་དང་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཤེས་བྱའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ཤིང་གཏན་བདེ་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལམ་སྟོན་པ་ནང་རིག་པའམ་ཡང་དག་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཏེ་འདི་ལྔའི་ནང་དུ་རིག་གནས་ཆུང་བ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་མཐའ་དག་འདུས་པ་ཡིན་པས། འདི་ལྟ་བུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་ཞིང་མཁས་པར་མ་བྱས་པ་ཞིག་ན། ཐེག་དམན་འཕགས་པ་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཐེག་ཆེན་པའི་གང་ཟག་འཕགས་པ་མཆོག་དག་གིས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་དུ་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ལ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། ལྔ་པོ་དེ་མ་ཤེས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཐེག་ཆེན་གྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་། བསམ་པ་དང་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེ་བས་མོས་སྤྱོད་དུ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩོན་ཞིང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ པའི་རྒྱུར་བསྔོ་བ་ཡང་བྱེད་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཆེས་མང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་དོ། །ས་ཐོབ་ཕན་ཆད་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ཀྱང་ཚེགས་མེད་པར་མཁྱེན་ཅིང་སྐྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རང་གིས་གོམས་པའི་ཕྱིར། ཐེག་ཆེན་འཕགས་པ་རྣམས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་ལྷག་པར་བརྩོན་པར་བྱས་ཤིང་མཁས་པ་ཡིན་གྱི་མི་མཁས་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་གོ་དགོས་ཀྱི་འཕགས་པ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ནས་ད་གདོད་རིག་གནས་སློབ་པའི་མགོ་གསར་དུ་འཛིན་དགོས་པ་ལྟ་བུའི་གོ་བ་ཐ་ཆད་སྐྱེད་པར་མི་བྱའོ། །སློབ་པའི་སྐབས་སུ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མ་རྨོངས་པའི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ། སྨན་ཅི་ཙམ་ཚོགས་དགོས་པ་ཚང་བ་ལ་སྨན་ཀུན་ཚོགས་དང་། དེ་བཞིན་མི་ཀུན་ཚོགས་ཞེས་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་དབང་གིས་རིག་གནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་གདགས་རུང་ལ་རྒྱུ་དེ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔས་བསྡུས་པའི་དོན་མཐའ་དག་མངོན་སུམ་མཁྱེན་པ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་མཚན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དོན་ལ་བརྩོན་པས་རིག་པའི་གནས་ལྔར་མཁས་ན་གཞན་དོན་སྒྲུབ་ནུས་ཤིང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྟོན་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་སོགས་གཞན་དག་ཚིག་དང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་ཚར་གཅོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་དང་ཚད་མའི་རིག་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་བཟོ་དང་གསོ་བ་རིག་པ་བསླབས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནང་རིག་པ་ འམ་དམ་པའི་ཆོས་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་དྲིན་ལན་བསབ་པའི་མདོ་ལས། དམ་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་བཅུ་གཉིས་དང་། རྒྱུའམ་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་དང་སྒྲ་རིག་པ་དང་། སྨན་དཔྱད་ཀྱི་རིག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོའི་རིག་པ་བསླབ་དགོས་ཚུལ་སོ་སོར་གསུངས་ནས། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིག་པའི་དངོས་པོ་ལྔ་ལ་མ་བསླབ་ན་ནམ་དུ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རིག་པའི་དངོས་པོ་ལྔ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅི་ལྟ་བུས་འཚོལ་བ་བཤད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་དམིགས་ནས་ནི་དགའ་བ་དང་སོགས། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་རྒྱུ་དམིགས་ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས། རྟེན་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་འབྲས་བུ་ཐུན
Chinese
从而知晓世间法与非世间法，以八种观察等为例，世间工巧之学，各种论典，疾病之因，疾病之体性，平息疾病之对治，以及防止疾病复发的四支，精通这些，对于一切众生的身体，我、胆、涎的体性自然存在，依靠饮食等缘而增减错乱的各种过患，使之平衡，称为医方明，总的来说是这样。 详细来说，医治依附于孩童和妇女的特殊疾病，医治因毒、器、鬼等外在因素突然引起的疾病，以及使精液充盈，体验欲望之乐的滋补疗法，通过接触身体无病的安乐，以摄取营养等方法的仪轨，医治衰老，使寿命长久，即为医方明或寿命之学，八支的论典，以及如所有性与尽所有性的知识，如实了知，指示恒常安乐解脱和一切智智之道，即为内明或真实殊胜之法的论典，这五者之中，包含声明等五小明在内的所有论典。 因此，如果不精勤于此五明并成为智者，那么即使是超越小乘圣者的，最为殊胜的大乘补特伽罗圣者们，也永远无法成就一切智智，为什么呢？因为一切智智是了知一切所知，一切所知包含在五明之中。 如果不了知这五者，就不可能成就一切智智。 因此，大乘种姓者，由于天生根器敏锐，思想和智慧广阔，在信解行持上，也精勤于五明所包含的一切所知，并将之回向于获得一切智智的因，并且由于同类因的缘故，在无数次的转生中串习。 获得菩萨地之后，凭借等持和智慧的力量，也能毫不费力地了知如所有性的所知，并且能够...
English
Thus, knowing worldly and non-worldly customs, exemplified by the eight types of examination, etc., the worldly fields of crafts, various treatises, the cause of diseases, the nature of diseases, the antidote to pacify diseases, and the four branches that prevent diseases from recurring, being proficient in these, for the bodies of all beings, the nature of the humors of wind, bile, and phlegm naturally exists, relying on causes such as food and behavior, the various faults of increase, decrease, and imbalance are balanced, which is generally called the science of medicine. In detail, it is to cure the special diseases that are attached to children and women, to cure the diseases that are suddenly caused by external factors such as poison, weapons, and spirits, and the nourishing therapies that increase semen and experience the pleasure of desire, and through contact with the happiness of a disease-free body, with the rituals of methods such as taking nutrients, to cure aging and to live a long life, that is, the science of medicine or the science of life, the treatises of the eight branches, and the knowledge of suchness and allness, knowing them as they are, indicating the path of constant happiness, liberation, and omniscience, that is, the science of inner knowledge or the treatises of the true and supreme Dharma, among these five, all the treatises including the five minor sciences such as grammar are included. Therefore, if one does not diligently study these five sciences and become a wise person, then even the most supreme Mahayana individuals who have surpassed the Hinayana saints will never attain omniscience, why? Because omniscience is knowing all knowable things, and all knowable things are included in the five sciences. If one does not know these five, it is impossible to attain omniscience. Therefore, those of the Mahayana lineage, due to their naturally sharp faculties, broad minds and wisdom, in their faith and practice, also diligently study all knowable things included in the five sciences, and dedicate it to the cause of attaining omniscient wisdom, and due to the cause of the same kind, they become accustomed to it in countless rebirths. After attaining the Bodhisattva ground, by the power of samadhi and wisdom, they can also effortlessly know the knowable things of suchness, and can...
Chinese
因为无数次的自我熏习，大乘圣者们对五明处特别精进，必须理解为是精通者，不精通是不可能的。不要产生圣者已经达到极高境界，现在才开始学习文化知识的这种极端理解。学习的时候，对于不迷惑于五明处的圆满智慧，就像需要多少药材才能配齐，配齐了所有药材，同样，因为想要表达所有人都聚集在一起的意思，所以可以说通达一切文化知识，并且这个原因已经达到了极致，在佛的境界中，完全证悟了五明处所包含的一切意义，从而圆满获得了遍知者的名号。菩萨因为致力于利益他人，如果精通五明，就能成办利他之事，并且会成为遍知者，因此，为了从词句和意义上驳倒颠倒显现的顺世外道等其他宗派，就要学习声明和因明；为了摄受共同和个别的众生，就要学习工巧明和医方明；为了自己能够正确了解如所有性和尽所有性的一切法，就要学习内明或圣法。因此，菩萨要精进于学习这五明处。如《报恩经》中所说：要分别学习十二部圣法、因明或理则学、声明、医方明和世间工巧明。如果菩萨不学习五种明处，那么无论何时也无法获得无上圆满正等觉遍知一切的智慧。因此，为了获得无上菩提，应当学习五种明处。第二，宣说以何种方式寻觅作意，即能使波罗蜜多界增长的作意，是从缘起为境而生喜悦等。以十三颂来阐述，首先是从缘起为境而生喜悦的作意，到以所依为境而随念的作意和果
English
Because of countless times of self-habituation, Mahayana sages are particularly diligent in the five sciences, and it must be understood that they are proficient, and it is impossible not to be proficient. Do not have the extreme understanding that sages have reached the highest level and are now beginning to learn cultural knowledge. When learning, for the perfect wisdom that is not confused by the five sciences, just like how many medicinal materials are needed to be complete, all the medicinal materials are complete, similarly, because one wants to express the meaning that all people are gathered together, it can be said that one is proficient in all cultural knowledge, and this reason has reached the extreme, in the realm of the Buddha, one completely realizes all the meanings contained in the five sciences, thereby fully obtaining the title of the all-knowing one. Bodhisattvas, because they are committed to benefiting others, if they are proficient in the five sciences, they can accomplish the benefit of others, and they will become all-knowing ones. Therefore, in order to refute the inverted appearances of the Lokayata and other sects from the words and meanings, they must learn grammar and logic; in order to gather common and individual beings, they must learn craftsmanship and medicine; in order for themselves to be able to correctly understand all the dharmas of suchness and allness, they must learn inner science or the holy Dharma. Therefore, Bodhisattvas should be diligent in learning these five sciences. As it is said in the Sutra of Gratitude: One must separately learn the twelve parts of the holy Dharma, logic or reasoning, grammar, medicine, and worldly craftsmanship. If Bodhisattvas do not study the five sciences, then they will never be able to obtain the wisdom of unsurpassed perfect enlightenment, the all-knowing one. Therefore, in order to obtain unsurpassed Bodhi, one should study the five sciences. Second, explaining how to seek mindfulness, that is, the mindfulness that can increase the realm of Paramita, is from taking dependent origination as an object and generating joy, etc. It is explained in thirteen verses, first from the mindfulness of taking dependent origination as an object and generating joy, to the mindfulness of taking the object as a basis and recollecting it, and the fruit