Tibetan
་ཡུལ་དངོས་སུ་འདོད་པ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དེ་ནི་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །འཁྲུལ་བའི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དེ་མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བཟུང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་ཀྱང་འཛིན་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་མེད་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་འཛིན་པའང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ཀྱི་ཅིག་ཤོས་མེད་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་མེད་པས། དོན་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟ་ན་མིག་ སོགས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་མེད་ཅིང་། ཡུལ་གཟུགས་སོགས་མེད་ན་དབང་ཤེས་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ན་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་བསྙོན་དུ་མེད་པ་འདི་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འཐད་པ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་དཔེ་དང་། བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་བའི་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་ལས། དང་པོ། སྒྱུ་མའི་གླང་པོའི་གཟུགས་མཐོང་ནས་དེའི་རྣམ་པ་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ནི། དོན་མེད་པ་སྣང་བ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་ངོ་ན་གཟུང་བ་གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་དང་། དེ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་ཀྱང་། འཁྲུལ་བའི་བློས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་དཔེ་ཡི་དབང་དུ་བྱས་ན། མི་སྡུག་པ་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་སྣང་གྲུབ་སྟེ་ཀེང་རུས་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་ཕྱིར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ཙམ་སྟེ། ཀེང་རུས་ཀྱི་སྣང་བ་འཛིན་པ་དེ་ལ་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཉིས་པོ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་སྨིན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། བཤད་མ་ཐག་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། བྱིས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཁྱད་པར་མེད་པར་རམ་འགལ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྣང་ཙམ་ཡོད་པ་དང་དོན་ལ་མེད་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་བྱ་མདོ་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་དང་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་དང་ཕར་ཕྱིན་ལ་སོགས་པ་ལམ་དང་སྟོབས་སོགས་འབྲས་ཆོས་ཏེ་གཉེན་པོའི་ཆོས་ནི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུང་བ་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སྣང་ཡང་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོའམ་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སྒྱུ་མ་དང་ཡང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་རྣམ་བྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀུན་ཉོན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཤེས་པའི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་ཆུང་བ་ཞིག་འཁོར་དང་བཅས་པ་དེ། སྒྱུ་མ་ཡི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་གཞན་གྱིས་ཕམ་པར་བྱས་ནས་གནས་ནས་བཏོན་པ་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་གནས་ལྟ་བུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ལ་གནས་པའི་བདག་ལྟ་སོགས་ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ནི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་ཆུང་བ་ལྟ་བུ། དེའི་འཁོར་གྱི་སེམས་བྱུང་རྒྱལ་པོ་དེའི་འཁོར་ལྟ་བུ། ཇི་སྲིད་གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ཀུན་ཉོན་གྱི་ཆོས་ཀུན་སྐྱེས་པ་ལ་དབང་བས་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་དེ་ཉིད་དེ་ལས་མཐུ་ཆེ་བའི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་དད་སོགས་དགེ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་བྱང་གི་སེམས་དང་དེའི་འཁོར་སེམས་བྱུང་དང་བཅས་པས་ཀུན་ཉོན་ཕྱོགས་རྩད་ནས་བཏོན་ཏེ་ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པའི་གནས་སུ་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་དབང་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཐོབ་པ་ཡིན་པས། དེ་ལྟར་གང་ཟག་གང་དག་གིས་ནི་ཀུན་བྱང་གི་ཆོས་ཀུན་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་བའི་རྒྱལ་སྲས་དེ་དག་ཀུན་ཉོན་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་བྱང་བསྐྱེད་པ་ལ་བདག་གིས་འདི་ལྟར་བྱས་སོ་ཞེས་མངོན་པར་རློམ་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་དོ། །ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དང་འདྲ་བར་གསུངས་པའི་དོན་བཤད་པ། སངས་རྒྱས་གང་ཞིག་རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་པའམ་ཡང་དག་པར་མཁྱེན་པའི་མཆོག་སྟེ་ཉན་རང་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བློ་བརྟན་འགྲེལ་བའི་འགྱུར་ན་མཁྱེན་མཆོག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྣམ་པར་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་མ་རིག་གཉིད་ལས་སངས་ཕྱིར་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་ཡང་བློ་རྒྱས་ཕྱིར། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བུདྡྷའི་རྟོགས་པའི་དོན་ཡིན་པས་རྟོགས་པ་མཆོག་གི་དོན་དུ་གོ་ནས། སངས་རྒྱས་གོང་མ་ཁྱད་གཞི་དང་། འོག་མ་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གོ་ན་སྒྲ་ཟློས་པར་མི་ འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་རབ་དེ་དང་དེ་ལས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དག་གི་ཚུལ་གསུངས་པ་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བ་དང་། བྲག་ཆ་ལྟ་བུ་དང་ནི་ཆུ་ཟླའི་གཟུགས་འདྲ་བ་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ནི་སྤྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེན་མེད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡིན་པའི་དཔེར་འདི་རྣམས་གང་ཡང་རུང་མོད་ཀྱང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ཕྱེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྒྱུ་མའི་མི་དང་རྟ་གླང་སོགས་སུ་སྣང་བ་དབང་པོ་དང་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་མེད་ཀྱང་། དབང་པོ་དང་སྲོག་དང་སེམས་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་མིག་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལྡན་དུ་སྣང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའང་སྲོག་དང་གང་ཟག་སོགས་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། རྨི་ལམ་ན་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྣང་ཡང་དེ་ནི་ཡུལ་གཞན་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གཉིས་དང་ཞེས་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་མེད་ཀྱང་སྔོ་བ་དང་གཡོ་བ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱང་རིང་པོ་ན་གནས་པ་དག་ལ་ཆུའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ཀྱང་དྲུང་དུ་བརྒྱུད་ན་ཅི་ཡང་མེད་པ་བཞིན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་གྱི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་འདི་དང་འདིའོ་ ཞེས་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་ལ་གཞིགས་ན་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡུལ་རིལ་བོ་བ་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །དྲུག་ཚན་གཉིས་དང་། ཞེས་པ་གོང་གི་དཔེ་གཟུགས་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་གཉིས་ནི། ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚན་གཉིས་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། གཟུགས་བྱད་ཀྱི་དབང་གིས་མེ་ལོང་
Chinese
如果像所认为的那样，显现为外境的事物是错觉的原因，那么错觉的本质被认为是无形的识，也就是眼识等六识各自执持能取和所取。虽然如此错觉为二，但由于没有与执持分离的所取，因此对另一者的执持也不存在，因为二者相互依赖而成立，如果一者不存在，另一者也不存在。实际上，能取和所取二者皆为空性。如果是这样，眼等有形的根不存在，境色等不存在，那么根识没有原因，不应该产生，但是，显现为能取和所取是不可否认的，这如何合理呢？虽然能取和所取不存在，但显现为二者是合理的，这可以通过世间流传的比喻和经论中出现的比喻来证明。首先，看到幻象的大象的形象，并通过了解其形态来执持，这是因为无意义的显现是错觉。错觉的本质是，所取是大象的形象，而执持它的识被称为二者。对于此，能取和所取如同能取和所取一样，二者虽然不存在，但仅仅是错觉的心将二者视为能取和所取，这在世间是存在的。如果从经论中出现的比喻的角度来说，习惯于不净观的瑜伽士们成就了明相，因为骨骼实际上并不存在，所以是错觉，仅仅是说能取和所取。对于执持骨骼显现的识来说，虽然没有如显现一般的能取和所取，但产生将二者视为能取和所取的心，就像这样。如同这些比喻一样，在依他起的识上，显现的杂染和清净的法，虽然没有成立为能取和所取，但仅仅是显现为二者是存在的，从这一点来看，与不一致的方面，也就是杂染的错觉的特征的法，以及由业和烦恼异熟所摄的一切，也如同刚才所说的比喻一样，仅仅存在于错觉的显现中，并且如同儿童的遍计一样不存在，因此，存在和不存在二者没有区别，或者说是没有矛盾的缘故。
English
If, as it is believed, the appearance of external objects is the cause of illusion, then the nature of illusion is considered to be formless consciousness, that is, the six consciousnesses such as eye consciousness each grasp the grasper and the grasped. Although it is illusory as two, since there is no grasped that is separate from the grasper, the grasping of the other does not exist either, because the two are established in dependence on each other, and if one does not exist, the other does not exist either. In reality, both the grasper and the grasped are empty. If this is the case, the tangible faculties such as the eye do not exist, and if objects such as form do not exist, then the root consciousnesses have no cause and should not arise, but the appearance of the grasper and the grasped is undeniable, how is this reasonable? Although the grasper and the grasped do not exist as two, it is reasonable that they appear as two, which can be proven by the analogy that is prevalent in the world and the analogy that appears in the scriptures. First, seeing the image of an illusory elephant and grasping it by understanding its form, this is because the meaningless appearance is an illusion. The nature of illusion is that the grasped is the image of an elephant, and the consciousness that grasps it is called the two. For this, the grasper and the grasped are like the grasper and the grasped, although the two do not exist, it is only that the mind of illusion regards the two as the grasper and the grasped, which exists in the world. If we consider it from the perspective of the analogy that appears in the scriptures, the yogis who are accustomed to ugliness achieve clear appearance, because the skeleton does not actually exist, so it is an illusion, it is only said to be the grasper and the grasped. For the consciousness that grasps the appearance of the skeleton, although there is no grasper and grasped as it appears, the mind that regards the two as the grasper and the grasped arises, just like this. Just like these analogies, on the other-dependent consciousness, the appearances of defiled and purified dharmas, although they are not established as the grasper and the grasped, it is only that they appear as two, from this point of view, the inconsistent aspects, that is, all the dharmas of the characteristic of the illusion of defilement, and all that is included by karma and afflictive maturation, are also just like the analogy just mentioned, they only exist in the appearance of illusion, and do not exist like the imputation of children, therefore, there is no difference between existence and non-existence, or it is because there is no contradiction.
Chinese
ར། 仅仅显现而实际上不存在，这与幻术相似。所说的经部等所说的法，以及念住和波罗蜜多等道，以及力等果法，也就是对治之法，凡是这些，也被孩童们遍计为能取和所取二者，实际上并不存在。正如显现的那样而存在。虽然显现，但因为显现的那样并不存在，所以没有自性或体性，因此也显示为与幻术相似。在《般若波罗蜜多》中说，一切法都如幻术和梦境。涅槃也如幻术和梦境。如果说一切烦恼的方面也如幻术，清净的方面也如幻术，那么清净如幻术的方面如何舍弃烦恼如幻术的方面呢？就像懂得幻术的幻术国王，势力弱小，带着眷属，被另一个势力强大、带着眷属的幻术国王打败并从住处赶走一样，如同国王的住处一般的阿赖耶识上，安住着我见等烦恼的心，就像势力弱小的幻术国王。他的眷属心所就像国王的眷属。在对治生起之前，一切烦恼之法都控制着一切生起，就像国王一样。从那之中，比那更强大的幻术国王，即证悟无我的智慧和信心等善的自性，清净的心和他的眷属心所等，将一切烦恼方面彻底拔除，使阿赖耶识转变为无漏之法完全掌控的国王的地位。因此，无论哪些人，将一切清净之法都视为远离能取所取的显现，如同幻术一般的王子们，他们舍弃了烦恼，生起了清净，却没有我这样做了的傲慢。现在解释佛陀所说的一切法都与幻术八喻相似的意义。无论是哪位佛陀，完全证悟或真正了知的殊胜者，也就是比声闻缘觉更殊胜者们，在《智稳疏》的翻译中是“智
English
Ra. Merely appearing but not existing in reality is similar to illusion. The Dharma spoken of in the Sutras, such as mindfulness and Paramitas, the path, and the powers, the resultant Dharma, which is the antidote, all of these are also considered by children as the two, the grasper and the grasped, but they do not exist in that way. They exist only as they appear. Although they appear, they do not exist as they appear, therefore they have no self-nature or essence, and thus they are shown to be similar to illusion. In the Prajnaparamita, it is said that all Dharmas are like illusions and dreams. Nirvana is also like illusions and dreams. If it is said that the side of all afflictions is like illusion, and the side of purification is also like illusion, then how does the side of purification, which is like illusion, abandon the side of affliction, which is like illusion? Just as a king of illusion who knows illusion, who is weak and has retinue, is defeated and driven out of his place by another king of illusion who is powerful and has retinue, so on the Alaya-vijnana, which is like the place of a king, the mind of affliction such as the view of self abides, like a weak king of illusion. His retinue, the mental factors, are like the retinue of the king. Until the antidote arises, all afflicted Dharmas control all arising, like a king. From that, the king of illusion who is more powerful than that, the wisdom that realizes selflessness and the nature of virtue such as faith, the pure mind and its retinue of mental factors, completely uproot the side of affliction, and transform the Alaya-vijnana into the state of a king who completely controls the unpolluted Dharmas. Therefore, whoever sees all pure Dharmas as appearances empty of the grasper and the grasped, like princes of illusion, they have abandoned affliction and generated purity, but they have no arrogance of having done this. Now, explaining the meaning of the Buddha's saying that all Dharmas are similar to the eight similes of illusion. Whichever Buddha, the supreme one who is fully enlightened or truly knows, that is, those who are superior to the Shravakas and Pratyekabuddhas, in the translation of the "Commentary of Stable Intellect" is "Intellect.