Tibetan
མཐའ་བསལ་བའོ། །བདག་མེད་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཙམ་གྱི་སྟོང་རྐྱང་མ་ཡིན་པར། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་གཞན་དབང་བདག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཡོངས་གྲུབ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཐ་དད་མེད་པར་མཉམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐུར་འདེབས་ཆད་པའི་མཐའ་བསལ་བའོ། །དེ་ལྟར་དབུ་མའི་ལམ་ཤེས་ནས་བྱང་སེམས་དེ་ནི་ལམ་དེ་ལ་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་སེམས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅིང་དེ་ལྟར་བློས་ ཡང་ཡང་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་སེམས་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དྲོད་ནས་བཟོད་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ནས་སེམས་ཙམ་དུ་རིག་པ་དེ་ལ་ཡིད་གནས་པའི་ཕྱིར་ན་ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་སྣང་ཡང་གཟུང་བའི་ངོ་བོ་མེད་པ་དེ་བཞིན་སེམས་ཙམ་གྱིས་འཛིན་པར་སྣང་ཡང་འཛིན་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པར་རྟོགས་ནས་ཆོས་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དེ་ལ་འཛིན་པ་དེ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ཀ་མགོ་མཉམ་དུ་དེ་དང་དེར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་མཐོང་ནས་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་དེ་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་སྣང་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མཐའ་དག་ལས་གྲོལ་ཏེ་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཏུ་དམིགས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཡོངས་གྲུབ་གང་ཡིན་པའོ། །ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པ། སྔོན་ཚོགས་གཉིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གཅིག་ཏུ་བསགས་པ་དང་ལྡན་པས་ཚེ་འདིར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཆོས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་གསུམ་བྱས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་དང་། མོས་སྤྱོད་དུ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐྱེད་པའི་ས་དེ་གཉིས་ཡོད་ན། རྒྱུ་དེ་ལས་སྦྱོར་ལམ་དྲོད་དང་རྩེ་མོ་ཐོབ་པའི་དུས་སུ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱིས་མིང་གིས་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་དོན་རང་མཚན་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བཏགས་བྱའི་ཆོས་མེད་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་མིང་བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་མིང་གཟུགས་ཀྱི་ཟླས་ ཕྱེ་བའི་མིང་གཞིའི་ཕུང་པོ་སེམས་སེམས་བྱུང་ཙམ་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་སྦྱོར་ལམ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན། ཕྱི་རོལ་དོན་གྱིས་དབེན་པ་བཟོད་པ་དེར་མཐོང་ནས། མིང་ཙམ་མམ་སེམས་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་ཕྱི་ནས་ཏེ་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མ་མཐོང་བས་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་སྣང་བ་འབྱུང་ཞིང་མཐར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་རྣམ་པར་གྲོ
Chinese
遣除边执。证悟无我，也不是在任何方面都一无所有的空性，而是如幻化的他空，以二取空性的圆成实性与真如无别平等了知，这是遣除诽谤断灭的边执。如是了知中观之道后，彼菩萨以唯识之门进入彼道，如是于真如以心屡屡串习。此乃以唯识之门作意真如，从暖位至忍位之间。之后，由于心安住于唯识之理，故无论如何显现所取，也了知所取之自性为空，如是虽以唯识而显现能取，然能取本身也如所取般为空，证得世第一法之定时，彼能取亦不显现。见所取与能取二者同时于彼处皆无成立，则所取能取之戏论于一切方面皆不显现，即是从一切分别念中解脱，于圣者之最胜智慧，离一切所缘，无颠倒之圆成实性。又显示解脱之其他名相：往昔具足于无数劫中所积累之二资粮，故于此生听闻、思维、修习大乘之法的资粮之基础，以及于信行位如理作意无常、痛苦、空性与无我之生起之地二者若有，则从彼因于加行道暖位与顶位获得之时，一切法仅是由心以名言安立，而无实义自相，仅于分别念中见之。如是，由于无有可安立之法，故以周遍分别念仅安立名言之名色之范畴，除了名言之蕴，唯是心与心所，而无有外境之义，于获得加行道忍位之时，于远离外境之忍位中见之。从名言或唯识之执着，于其后，即于世第一法之时则不见之。如是，由于未见二取，故如明镜般显现，最终获得佛地之平等性，故为解脱。又解脱。
English
Eliminating Extremes. The realization of selflessness is not merely an emptiness of complete non-existence in every way. Rather, it is the perfect reality, empty of the two graspers, like an illusion, known to be equal and inseparable from suchness. This is the elimination of the extreme of denying annihilation. Having understood the Middle Way in this way, that Bodhisattva enters that reality through the gate of mind-only, holding onto that path in that way, and repeatedly familiarizes himself with it through his mind. This is the contemplation of suchness through the gate of mind-only, from the stage of warmth to the stage of forbearance. Then, because the mind abides in the understanding of mind-only, even though the apprehended appears, one realizes that the nature of the apprehended is empty. Similarly, even though the apprehender appears through mind-only, one realizes that the apprehender itself is also empty like the apprehended. Having attained the samadhi of the highest worldly dharma, that apprehender also does not appear. Seeing that both the apprehended and the apprehender are equally unestablished in that place, the elaboration of the apprehended and the apprehender does not appear in any way. This is liberation from all conceptual thoughts, the perfect reality that is the supreme wisdom of the noble ones, free from all objects of focus and without inversion. Furthermore, another aspect of liberation is shown: In the past, having the basis of accumulating the two accumulations in one countless eon, and in this life, having the basis of accumulating the three practices of hearing, thinking, and meditating on the Dharma of the Great Vehicle, and if there are the two grounds for cultivating faith and practice, properly contemplating impermanence, suffering, emptiness, and selflessness, then from that cause, at the time of attaining the heat and peak of the path of application, all phenomena are seen as merely labeled by mind with names, without any intrinsic characteristics, and only as conceptual thoughts. Thus, since there are no phenomena to be labeled, the aggregates of name and form, which are merely labeled by pervasive conceptualization, are only mind and mental factors, and there is no external meaning. This is known at the time of attaining the forbearance of the path of application, seeing the forbearance that is devoid of external meaning. The clinging to mere name or mind-only is not seen later, at the time of the highest worldly dharma. Thus, since the two graspers are not seen, appearance arises like a mirror, and finally, liberation is attained by attaining the equality of the Buddha's ground. Again, liberation.
Tibetan
ལ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་པ། སེམས་ནི་ཞེས་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །སེམས་དེ་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་མི་དགེ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་གོ། ཡང་ན་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གཉིས་སོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི། བདག་ལྟའི་ཞགས་པས་སེམས་རབ་ཏུ་ཟིན་པར་གྱུར་ནས་ནི། འཁོར་བར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས། མདོར་ན་བདག་འཛིན་གཉིས་པོས་ཉོན་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བསགས་པའི་གནས་ངན་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་སེམས་དེ་ཇི་སྲིད་བདག་འཛིན་གཉིས་པོ་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ལ་བག་ཆགས་བསགས་ཤིང་འཁོར་བར་འཇུག་ཅེས་སོ། །སེམས་དེ་ནང་དུ་གནས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་འདོད་ཅེས་པ། སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་ནང་དུ་གནས་ན། གཟུང་བ་ལ་ཞེན་ ཅིང་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་སེམས་ནང་དུ་སེམས་ལ་བསྡུས་ཏེ་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་བཞག་པའི་ཞི་གནས་དང་། གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པའི་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་དང་སེམས་ཀྱང་མེད་པར་རྟོགས་ནས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བས་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་མི་གསོག་ཅིང་སེམས་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ལས་ལྡོག་ཏེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་བཞི་བཤད་པ་འདི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དང་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་བསྟན་པ་ཙམ་ལས་བློ་བརྟན་འགྲེལ་པར་དོན་གཞན་མ་གསུངས་ཀྱང་། རྣམ་གྲངས་དང་པོ་ནི་གནས་འགྱུར་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་ངོ་བོ་བཤད་པ་དང་། གཉིས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་པ་དང་། གསུམ་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འབྱུང་བའི་གོ་རིམ་གྱི་སྒོ་ནས་དང་། བཞི་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་མ་གྲོལ་སེམས་ལ་རག་ལས་ཏེ། འཆིང་ན་སེམས་འཆིང་། གྲོལ་ན་སེམས་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱི། ཕྱི་རོལ་པས་འདོད་པ་ལྟར་དབང་ཕྱུག་གིས་དབང་བསྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱིས་གྲོལ་བ་དང་། གཅེར་བུ་པས་ཐར་བ་གཟུགས་ཅན་དུ་གྱུར་པས་གྲོལ་བ་སོགས་མི་འཐད་དེ། སེམས་ཀྱི་འཆིང་བ་མ་སྤངས་པར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནམ་ཡང་མི་སྲིད་ལ། བདག་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་འཆིང་བ་སྤངས་ན་གྲོལ་བ་ཡིན་ཞེས་རྣམ་གྲངས་བཞིས་རྣམ་གྲོལ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། རང་དང་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ པ་རང་བཞི
Chinese
显示解脱的其他类别。所谓“心”，是指阿赖耶识等心和心所生起的法。此心具有恶处，即身体的恶处杀生等不善业，以及心的恶处贪嗔痴。或者说是烦恼障和所知障的习气的两种恶处。恶处的因是执着于人我，以及执着于法我的我执之索牢牢抓住心，因此会深深地陷入轮回。总之，通过二种我执积累烦恼障和所知障的与恶处相关的心，只要不舍弃二种我执，就会在心中积累习气并陷入轮回。所谓“此心安住于内而欲返回”，此心如何安住于内呢？执着于所取境并散乱的心，将心收摄于内，并于内如实安住的寂止，以及证悟无所取境的唯识，以及证悟无心，从而远离能取所取二者，就不会积累恶处的习气，心从陷入轮回中返回，从而获得解脱。所说的四种解脱的类别，仅仅是从其他类别方面显示解脱，虽然《智者释论》中没有说其他的意义，但第一种类别是从转变处所的角度来说明解脱的自性，第二种是从解脱道的角度来说明，第三种是从解脱产生的次第的角度来说明，第四种是解脱与否取决于心，束缚则心束缚，解脱则心解脱。不像外道所认为的那样，由自在天控制等而获得解脱，也不像裸体外道所认为的那样，解脱是变成有形体的等，这些都不合理。因为不舍弃心的束缚，就永远不可能获得解脱。如果舍弃二种我执的束缚，就是解脱。这四种类别的解脱是对解脱的完全寻求。第八个是对无自性的完全寻求，由“自与自之体性”等两颂来显示。经部中说一切法无自性。
English
Showing other categories of liberation. The so-called "mind" refers to the mind, such as the alaya consciousness, and the dharmas that arise from the mind. This mind is accompanied by evil abodes, namely, the evil abodes of the body, such as killing, and other unwholesome deeds, and the evil abodes of the mind, such as attachment, aversion, and ignorance. Or, they are the two evil abodes of the habitual tendencies of the afflictive and cognitive obscurations. The cause of the evil abodes is the clinging to the self of persons and the clinging to the self of phenomena. When the noose of self-clinging tightly seizes the mind, one will deeply enter into samsara. In short, as long as the mind associated with the evil abodes, which accumulates afflictive and cognitive obscurations through the two self-grasps, is not abandoned, it will accumulate habitual tendencies in the mind and enter into samsara. The saying, "This mind abides within and desires to return," how does this mind abide within? The mind that clings to objects and is distracted, gathers the mind inward and abides authentically within in calm abiding, and realizes the mere mind that grasps without objects, and realizes that there is no mind, thereby separating from the grasper and the grasped, one will not accumulate the habitual tendencies of evil abodes, and the mind will return from entering into samsara, thereby attaining liberation. These four categories of liberation that are spoken of, merely show liberation from other categories. Although the 'Commentary of the Wise' does not speak of other meanings, the first category explains the nature of liberation from the perspective of the transformation of the abode, the second explains it from the perspective of the path of liberation, the third explains it from the perspective of the order in which liberation arises, and the fourth is that whether one is liberated or not depends on the mind. If bound, the mind is bound; if liberated, the mind is liberated. It is not like the outsiders who believe that liberation is attained through the control of Ishvara, nor is it like the naked ascetics who believe that liberation is transformed into a corporeal form. These are not reasonable. Because without abandoning the bondage of the mind, it is never possible to attain liberation. If one abandons the bondage of the two self-grasps, that is liberation. These four categories of liberation are a complete search for liberation. The eighth is the complete search for no self-nature, which is shown by the two verses, "Self and the nature of self," etc. In the sutras, it is said that all phenomena are without self-nature.