Tibetan
ན་དུ་སྣང་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལའང་སྲོག་དང་གང་ཟག་སོགས་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་དྲུག་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་སྣང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། རྨི་ལམ་ན་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་སྣང་ཡང་དེ་ནི་ཡུལ་གཞན་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གཉིས་དང་ཞེས་པ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་གཉིས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་མེད་ཀྱང་སྔོ་བ་དང་གཡོ་བ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱང་རིང་པོ་ན་གནས་པ་དག་ལ་ཆུའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ཀྱང་དྲུང་དུ་བརྒྱུད་ན་ཅི་ཡང་མེད་པ་བཞིན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀ་བ་དང་བུམ་པ་སྐྱེས་པ་བུད་མེད་སྔོ་སེར་དཀར་དམར་གྱི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་ལ་འདི་དང་འདིའོ་ ཞེས་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱེད་ཀྱང་ཆོས་དེ་དག་ལ་གཞིགས་ན་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པ་སོགས་ཀྱི་ཕྱིར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཡུལ་རིལ་བོ་བ་གང་ཡང་མེད་པས་སོ། །དྲུག་ཚན་གཉིས་དང་། ཞེས་པ་གོང་གི་དཔེ་གཟུགས་བརྙན་དང་། མིག་ཡོར་གཉིས་ནི། ནང་དང་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཚན་གཉིས་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ། གཟུགས་བྱད་ཀྱི་དབང་གིས་མེ་ལོང་གི་ངོས་སུ་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྣང་ཡང་མི་བདེན་པ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་འདི། ཚེ་རབས་སྔ་མའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གིས་བསྒྲུབས་པའི་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་གཟུགས་བྱད་ལྟ་བུ་ལས་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ། མིག་ཡོར་ཞེས་པ་རྐྱེན་ལས་མིག་འཁྲུལ་བའི་སྣང་བ་ཀུན་ལ་འཇུག་སྟེ། ཐོ་ཡོར་ལ་མིར་སྣང་བ་དང་། མིག་བཙིར་བས་ཟླ་བ་གཉིས་སྣང་བ་དང་། རང་གི་གྲིབ་མ་ལ་སྲོག་ཆགས་གཞན་དུ་སྣང་བ་དང་། སྐྲ་ཤད་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་དང་། གྲུ་ལ་ཞུགས་ན་རི་འགུལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་འདིར་གྲིབ་མ་ལ་གོ་བར་བྱ་གསུངས་ཏེ། གདུགས་དང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་གྲིབ་མ་འབྱུང་བ་བཞིན་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཀྱང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་དེའི་དབང་གིས་བྱུང་བ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལས་མིག་སོགས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ལ། དེ་ལས་ཡུལ་གྱི་ཚུལ་དུ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྣང་བ་འབྱུང་བས་སོ། །གསུམ་པོ་རེ་རེར་འདོད་ཅེས་པ་བཤད་པའི་ཆོས་དང་། སེམས་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་། བསམ་བཞིན་སྲིད་པ་འཛིན་པའི་ལུས་གསུམ་ནི་བྲག་ཆ་དང་ཆུ་ཟླ་དང་སྤྲུལ་པའི་དཔེ་གསུམ་པོ་རེ་རེ་དང་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བྲག་ཆ་དང་འདྲ་སྟེ། བྲག་ཆ་སྒྲའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་ཀྱང་རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མཉན་དུ་ཡོད་པ་ལྟར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀུན་དེ་དང་འདྲ་བའམ། ཆུ་དྭངས་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་སྣང་དུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་པོར་མེད་པ་བཞིན། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་ལ་གནས་པས་གཡེང་བའི་རྣམ་རྟོག་གཞན་གྱིས་མ་རྙོགས་པས་ཆུ་དྭངས་པ་ལྟ་བུ་ལ་བདེན་བཞི་དང་རྗེས་དྲན་ཟད་པར་ཟིལ་གནོན་སོགས་གང་དང་གང་བསྒོམས་ཀྱང་བསྒོམ་བྱའི་དོན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་མངོན་དུ་སྣང་བས་སོ། །བསམ་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་འཛིན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་གནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སྣང་ཡང་ཆགས་སྡང་མེད་པ་བཞིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་སྐྱེ་བ་འཛིན་པ་ཡང་ཆགས་པ་དང་སྡང་བ་མེད་པས་སོ། །གསུམ་པ་ཤེས་བྱ་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ནི། ཡང་དག་མིན་རྟོགས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱ་མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་གང་དག་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་གང་དག་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་བརྟགས་པ་ནི། ཡང་དག་པ་མིན་པའི་རྟོག་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཡང་དག་པ་མིན་ལ་ ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཡང་མིན་པ་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་སའི་ཆོས་ལ་ཚུལ་བཞིན་སེམས་པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེའི་ཚེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཀུན་རྟོག་ཡོད་པས་ཡང་དག་པ་མིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་དེའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་གྱུར་པས་ན་ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཡང་མིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་རྟོག་ཅེས་པ་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་དེའི་ཡུལ་ཅན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་མིན་མི་རྟོག་མ་ཡིན་པ། ཞེས་པ་མཉམ་བཞག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དམིགས་པས་ན་གཟུང་འཛིན་མེད་པའམ། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོ
Chinese
並且顯示，在六道中顯現的衆生也沒有生命和人等。外在的六處，如色等六境，如同夢中的顯現。如同在夢中，體驗到享用女人、男人等的形色、聲音、氣味、味道、觸感、法等，雖然顯現，但要知道那樣並沒有其他外境。所謂「二」，即心和心所二者如同海市蜃樓一般，海市蜃樓中本無水，卻因青色和搖動等，使遠處的人們產生水的錯覺，但靠近時卻什麼也沒有。同樣，心和心所生起的柱子、瓶子、男人、女人、藍色、黃色、白色、紅色等各種事物，以「這是這個」的認知而執著，但若觀察這些事物，由於它們是多種且無常的，因此沒有任何可執著的完整對象。所謂「六組二」，即上述的比喻，影像和眼翳二者，是與內外六處二組相對應的。內六處如同影像一般，如同因形體的緣故，在鏡面上顯現影像一般。同樣，雖然顯現這樣的六處，但如同不真實的影像一般。這是因為從前世六處所造作的業的習氣，如同形體一般而顯現的緣故。外六處如同眼翳一般，所謂眼翳，是指因緣而產生的眼睛錯亂的各種顯現。如同將黃疸看成人，眼睛被擠壓時看到兩個月亮，自己的影子顯現成其他生物，頭髮等顯現，以及乘船時看到山在移動等等，有許多種情況。但此處說的是理解成影子。如同因傘和身體等而產生影子一般，外六處也如同內六處的影子一般，因其作用而產生。也就是說，從阿賴耶識產生眼睛等內六處，由此以外境的方式顯現外六處。所謂「三者各自認為」，是指所說的法，以及心安住於 禪定，和隨意受生的三種身體。
English
And it is shown that even the sentient beings appearing in the six realms do not have life, person, etc. The six external sense bases, such as form and the six objects, are like appearances in a dream. Just as in a dream, one experiences enjoying the forms, sounds, smells, tastes, tactile sensations, and dharmas of women, men, etc., although they appear, one should know that there are no other external objects. The "two" refers to the mind and mental factors, which are like mirages. Although there is no water in a mirage, it creates the illusion of water for those far away due to its blueness and movement, but when approached, there is nothing there. Similarly, the mind and mental factors cause various phenomena such as pillars, pots, men, women, blue, yellow, white, and red objects to be perceived as "this and that," and one clings to them with conceptualization. However, if one examines these phenomena, due to their multiplicity and impermanence, there is no complete object to cling to. The "two sets of six" refers to the above examples, the image and the eye disease, which are applied to the two sets of six internal and external sense bases. The six internal sense bases are like an image, just as an image appears on the surface of a mirror due to the influence of the form. Similarly, although these six sense bases appear, they are not real, like an image. This is because they appear from the karmic imprints of actions accumulated by the six sense bases of previous lives, which are like the form. The six external sense bases are like an eye disease. "Eye disease" refers to all the appearances of visual distortion caused by conditions. For example, jaundice makes one see a person as yellow, squeezing the eyes makes one see two moons, one's own shadow appears as another creature, one sees hairs floating, and when on a boat, one sees the mountains moving, and so on. However, here it is said to be understood as a shadow. Just as a shadow arises due to an umbrella and the body, the six external sense bases are like a shadow of the six internal sense bases, arising due to their influence. That is, the six internal sense bases, such as the eye, arise from the alaya-consciousness, and from that, the six external sense bases appear as objects. "The three each desire" refers to the Dharma that is taught, the mind abiding in Samadhi, and the three bodies that deliberately take rebirth.
Chinese
譬如回声、水中月和化身这三个比喻，应当一一对应。所说的法都像回声一样，回声本身没有声音的性质，但却可以在听觉范围内听到，就像所说的所有法一样。又如清澈的水中显现月亮的影像，虽然显现了，但实际上并不存在。由于专注一境，没有其他散乱分别念的扰乱，就像清澈的水一样，无论修习四谛、忆念、止息等任何法，所修习的意义的影像都会显现。故意受生就像化身从一个地方显现到另一个地方，却没有贪恋和嗔恨一样。菩萨为了利益众生，从一生传递到另一生而受生，也没有贪恋和嗔恨。第三，完全寻求所知，用“非真实觉”等一颂来表示。如果简要归纳所知，就是观察哪些法是世间的，哪些法是出世间的。非真实的觉就是：与获得法界和无分别智不相顺应的三界的能取和所取的一切分别念。非真实，以及 非非真实就是：从凡夫时期开始，善听、思维圣法，直到世间最胜法以下的信行地的法，如理作意一切。那时，由于有能取所取的分别念，所以是非真实的；但由于是为了证悟法界和出世间智慧，并且与之相顺应，就像是它的因一样，所以称为非非真实。不分别，是指境法界和以其为境的出世间智慧，因为这两者没有能取和所取等分别念。非分别非不分别，是指从等持中获得无分别智之后获得的清净世间智慧，因为它是缘于法界的无分别智，所以没有能取所取，或者说是从其之后获得。
English
The three similes of echo, moon in water, and emanation should be applied one by one. All the teachings are like echoes: although an echo does not have the nature of sound, it can be heard within the range of hearing, just like all the teachings that are spoken. Or, like the reflection of the moon appearing in clear water, although it appears, it does not actually exist. Because of focusing on one point, without being disturbed by other distracting thoughts, like clear water, no matter what is meditated on, such as the four truths, mindfulness, cessation, etc., the image of the meaning of what is being meditated on will appear clearly. Intentionally taking rebirth is like an emanation appearing from one place to another, but without attachment or hatred. Bodhisattvas, for the benefit of sentient beings, take rebirth passing from one life to another, also without attachment or hatred. Third, completely seeking what is to be known is indicated by one verse, such as "unreal cognition." If the knowable is briefly summarized, it is to examine which dharmas are worldly and which are transcendent. Unreal cognition is: all the conceptualizations of the three realms of grasper and grasped that are not in accordance with attaining the dharmadhatu and non-conceptual wisdom. Unreal, and Not unreal is: from the time of ordinary beings, listening well to the holy Dharma and thinking about it, up to the dharmas of the stage of faith practice below the supreme worldly Dharma, all proper attention. At that time, because there is conceptualization of grasper and grasped, it is unreal; but because it is to realize the dharmadhatu and transcendent wisdom, and is in accordance with it, it is called not unreal because it is like its cause. Non-conceptual refers to the realm of dharmas and the transcendent wisdom that takes it as its object, because these two do not have conceptualizations such as grasper and grasped. Non-conceptual, not non-conceptual, refers to the pure worldly wisdom obtained after obtaining non-conceptual wisdom in equipoise, because it is focused on the non-conceptual wisdom that is focused on the dharmadhatu, so there is no grasper or grasped, or it is obtained after that.