Tibetan
འདོགས་པ་དང་། སྣང་བའི་གཞི་གཞན་དབང་མེད་པར་སྐུར་པ་ཡི་མཐའ་རྣམས་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དབུས་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་ལས། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སོགས་དང་། དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། ། དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་རྣམས་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་སྒྱུ་མ་ལྟར་ཤེས་ནས་འཁོར་བ་ལ་མི་འཇིགས་ཤིང་། མྱང་འདས་ལ་མི་ཞེན་པའི་ཕྱིར་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་ནས་མྱུར་དུ་ཞི་བར་མྱང་འདས་ཚོལ་བ་ཐེག་པ་དམན་པས་ཞི་བདེར་འགྲོ་བ་དག་ཞི་མཐའ་ལ་འཇུག་པ་དགག་པར་བྱ་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་བྲལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་། འཁྲུལ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དེ། འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་ལས་ཐ་དད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་གཟུགས་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤར་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། རྨི་ལམ་ན་རང་གི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་རྟ་གླང་དང་བུད་མེད་སོགས་ཀྱི་གཟུགས་སྣང་བ་དེ་རྣམས་རང་གི་རྣམ་རིག་ཉིད་གཟུང་ཆར་སྣང་བ་ཡིན་ཡང་དེ་མི་ཤེས་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་གཟུང་ཡུལ་དངོས་སུ་འདོད་པ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྣང་བ་དེ་ནི་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། །འཁྲུལ་བའི་ངོ་བོ་ནི་གཟུགས་ཅན་མིན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད་དེ་མིག་ཤེས་སོགས་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བཟུང་བས་སོ། །དེ་ལྟར་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་ཀྱང་འཛིན་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་གྱུར་པའི་གཟུང་བ་མེད་ཕྱིར་ཅིག་ཤོས་དེ་ལ་འཛིན་པའང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ཀྱི་ཅིག་ཤོས་མེད་ན་ཅིག་ཤོས་ཀྱང་མེད་པས། དོན་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀས་སྟོང་པར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟ་ན་མིག་ སོགས་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་པ་མེད་ཅིང་། ཡུལ་གཟུགས་སོགས་མེད་ན་དབང་ཤེས་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ན་ཡང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་བསྙོན་དུ་མེད་པ་འདི་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འཐད་པ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་དཔེ་དང་། བསྟན་བཅོས་ལས་བྱུང་བའི་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་ལས། དང་པོ། སྒྱུ་མའི་གླང་པོའི་གཟུགས་མཐོང་ནས་དེའི་རྣམ་པ་ཤེས་པས་འཛིན་པ་ནི། དོན་མེད་པ་སྣང་བ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་ངོ་ན་གཟུང་བ་གླང་པོ་ཆེའི་གཟུགས་དང་། དེ་འཛིན་
Chinese
为了遣除执著和否定显现之基无有他力的边，故《中边分别论》中说：“非真遍计有，彼二体非有。”等等，这即是中观之道。如是所说。 如果这样认识，则能知晓所取能取的诸法虽然显现，但自性不成立，如同幻化一般，因此不畏惧轮回，也不贪执涅槃。因为畏惧轮回的痛苦而迅速寻求寂灭涅槃，这是小乘行者趋向寂灭边际，为了遣除这种边见，所以用远离二边的宗派这样认为。虽然所取能取无二，但却错认为二，其原因和错乱的本体被认为是色之识和非色之识。错乱的原因是显现为与心识相异的色，即五根和五境的显现的识。例如，在梦中，自己的根识所对境的马、牛和女人等的形象显现，那些都是自己的识显现为所取，但却不认识到这一点，反而认为那是与能识不同的所取境，像这样显现为外境，这就是错乱的原因。错乱的本体被认为是非色之识，即眼识等六识聚本身执著为所取能取二者。虽然如此错认为二，但由于没有与执著相异的所取，因此对另一者的执著也不存在，因为二者是互相观待而成立的，没有一者，另一者也不存在。因此，实际上所取能取二者皆为空性成立。如果这样，那么眼等有色的根识不存在，境色等也不存在，那么根识等没有原因，不应产生。但是，所取和能取的显现不可否认，这如何合理呢？虽然所取能取无二，但显现为二，这是合理的，可以用世间上著名的比喻和经论中出现的比喻二者来成立。首先，看到幻化的大象的形象，并认识到它的形态，这就是执著，因为显现的是无意义的，所以是错乱的。错乱的本体是所取的大象的形象，以及执著
English
In order to refute the extremes of clinging and denying the basis of appearance as having no other power, it is said in the Differentiation of the Middle and the Extremes: "The unreal is the completely conceptualized, these two are not existent in it." etc., and this is the Middle Way. As it is said. If one understands in this way, then one knows that the phenomena of the apprehended and the apprehender, although appearing, are not established by their own nature, like an illusion, and therefore one is not afraid of samsara and does not cling to nirvana. Because of being afraid of the suffering of samsara, one quickly seeks the peace of nirvana, those who go to peace and happiness by the lesser vehicle enter into the extreme of peace, in order to refute this extreme, it is asserted in this way by the doctrine of being free from the two extremes. Although the apprehended and the apprehender are non-dual, the cause of mistaking them as two, and the nature of the mistake, are considered to be the consciousness of form and the consciousness of non-form. The cause of the mistake is the consciousness that appears as the five sense faculties and the five objects, which appear as if they are different from the mind. For example, in a dream, the images of horses, cattle, women, etc., appear in the field of experience of one's own senses, those are one's own consciousness appearing as the apprehended, but without knowing that, one considers them as real apprehended objects other than the knower, like that, the appearance as an external object is the cause of the mistake. The nature of the mistake is considered to be the non-form consciousness, that is, the six aggregates of consciousness, such as eye consciousness, themselves grasp as the apprehended and the apprehender. Although one mistakes them as two in this way, since there is no apprehended that is different from the apprehender, therefore the apprehension of the other does not exist either, because the two are established in dependence on each other, if one does not exist, the other does not exist either. Therefore, in reality, both the apprehended and the apprehender are established as empty. If that is the case, then the colored sense faculties such as the eyes do not exist, and the object forms etc. do not exist, then the sense consciousnesses have no cause, and it is not reasonable for them to arise. However, how is it reasonable that the appearance of the apprehended and the apprehender is undeniable? Although the apprehended and the apprehender are non-dual, it is reasonable that they appear as two, which is established by two examples, one famous in the world and the other from the scriptures. First, seeing the image of an illusory elephant and knowing its form, that is the apprehension, because what appears is meaningless, therefore it is a mistake. The nature of the mistake is the image of the apprehended elephant, and the apprehension of it.
Tibetan
པའི་ཤེས་པ་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་ཀྱང་། འཁྲུལ་བའི་བློས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་པོ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཙམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་དོ། །བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བའི་དཔེ་ཡི་དབང་དུ་བྱས་ན། མི་སྡུག་པ་གོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་སྣང་གྲུབ་སྟེ་ཀེང་རུས་དངོས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འཁྲུལ་ཕྱིར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་བརྗོད་པ་ཙམ་སྟེ། ཀེང་རུས་ཀྱི་སྣང་བ་འཛིན་པ་དེ་ལ་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་པའི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཉིས་པོ་དག་ཏུ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ནི་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་གི་རྣམ་ཤེས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་བྱང་གི་ཆོས་སྣང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་འཁྲུལ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་སྨིན་གྱིས་བསྡུས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། བཤད་མ་ཐག་པའི་དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་སྣང་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། བྱིས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་ཁྱད་པར་མེད་པར་རམ་འགལ་མེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྣང་ཙམ་ཡོད་པ་དང་དོན་ལ་མེད་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །བཤད་བྱ་མདོ་སོགས་ཀྱིས་ཆོས་དང་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་དང་ཕར་ཕྱིན་ལ་སོགས་པ་ལམ་དང་སྟོབས་སོགས་འབྲས་ཆོས་ཏེ་གཉེན་པོའི་ཆོས་ནི་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུང་བ་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་བྱིས་པས་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། སྣང་ཡང་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོའམ་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སྒྱུ་མ་དང་ཡང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་རྣམ་བྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཀུན་ཉོན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱོགས་ཇི་ལྟར་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ཤེས་པའི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་ཆུང་བ་ཞིག་འཁོར་དང་བཅས་པ་དེ། སྒྱུ་མ་ཡི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་གཞན་གྱིས་ཕམ་པར་བྱས་ནས་གནས་ནས་བཏོན་པ་ལྟར་རྒྱལ་པོའི་གནས་ལྟ་བུ་ཀུན་ག
Chinese
被说成是二取的知识。对此，如同所取和能取一样，虽然没有所取和能取二者，但是，以错乱的心对所取和能取二者仅仅是执着，这在世间是存在的。如果以论典中出现的比喻来说，习惯于不净观的瑜伽士们，清净的显现得以成就，但骷髅并非实际存在，因为是错乱的缘故，仅仅说是能取和所取二者。对于执着骷髅的显现，虽然没有如显现般的能取和所取二者，但是，生起执着二者的心，就像这样。如同那个比喻一样，在依他起的识上，所有显现的杂染和清净的法，虽然没有成立为能取和所取二者，但是，仅仅是显现为二，这样来阐述。与此不相符的方面，所有属于杂染的，属于错乱自性的法，以及由业和烦恼异熟所摄的一切，也如同刚才所说的比喻一样，仅仅是作为错乱的显现而存在，并且如同凡夫的遍计所执一样是不存在的。因此，因为存在和不存在二者没有差别或者没有相违的缘故，仅仅是显现存在，而实际上是不存在的，如同幻术一般。所要阐述的，经部等所说的法，以及念住和波罗蜜多等道，以及力等果法，也就是对治法，所有这些，也如同凡夫的遍计所执一样是不存在的，并且如同仅仅是显现那样是存在的。虽然显现，但是因为如同显现那样是不存在的缘故，因为没有自己的体性或自相，所以阐述为也如同幻术一般。在般若波罗蜜多中说，一切法如同幻术和梦境一般，涅槃也如同幻术和梦境一般。如果说，杂染的方面也如同幻术一般，清净的方面也如同幻术一般，那么，清净如同幻术般的方面，如何断除杂染如同幻术般的方面呢？如同懂得幻术的幻术国王，弱小且具有眷属的他，被另一个强大且具有眷属的幻术国王打败并从住处赶走一样，如同国王的住处一般的所
English
It is said to be the knowledge of the two aspects of perception. In this regard, although there is no duality of grasper and grasped, just as there is no duality of object and subject, the mere imputation of the two, grasper and grasped, by a deluded mind does exist in the world. To take an example from the scriptures, yogis who are accustomed to ugliness attain clear appearances, but skeletons do not actually exist; because of delusion, it is merely said to be a duality of grasper and grasped. Although there is no duality of grasper and grasped as it appears in the appearance of a skeleton, the arising of a mind that imputes the two does exist. Just as in that example, on the dependent consciousness, all the appearances of defiled and purified dharmas do not exist as a duality of grasper and grasped, but it is taught that they merely appear as two. In contrast to this, all defiled phenomena, which are characterized by delusion, and all that is included in karma and afflictive maturation, are, as in the example just given, merely illusory appearances and, like the imputations of children, do not exist. Therefore, since there is no difference or contradiction between existence and non-existence, they merely appear to exist but do not actually exist, like illusions. The dharmas to be explained by the sutras, such as mindfulness and the perfections, the paths such as the powers, and the resultant dharmas, that is, the antidotal dharmas, all these do not exist as a duality of grasper and grasped, just as they are imputed by children, and they exist only as they appear. Although they appear, they do not exist as they appear, and therefore, since they have no own being or characteristic, they are also taught to be like illusions. In the Perfection of Wisdom, it is said that all dharmas are like illusions and dreams, and that nirvana is also like illusions and dreams. If the defiled side is like an illusion and the purified side is also like an illusion, how does the purified, illusion-like side eliminate the defiled, illusion-like side? Just as a king of illusion who knows illusion, who is weak and has retinue, is defeated and driven from his place by another king of illusion who is powerful and has retinue, like the place of a king,