Tibetan
ར། གཏི་མུག་ ཡོད་ན་ལས་ཡོད་ལ་མེད་ན་མི་འབྱུང་བས་གཏི་མུག་སྤང་བྱར་བྱེད་པ་ནི་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཡང་དག་པར་མི་མཁས་པའི་ཉན་རང་སོགས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། མཁས་པ་དབུ་མ་པ་དག་ནི། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་གསུངས་པ་ན་འདུ་བྱེད་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པར་མ་ཟད་རྟེན་འབྱུང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པའི་བློ་བཟང་པོ་ཉི་མས་མུན་པ་སྟུག་པོ་དང་འདྲ་བའི་མ་རིག་པ་རྣམ་པར་བསལ་བ་ཡིས་ལས་འདུ་བྱེད་དག་ཀྱང་མི་ལེན་པར་དེ་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་ལོ། །འདི་སྣང་བའི་རྒྱུ་དེས་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྣང་བའི་དུས་ཉིད་ནའང་། སྣང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པས་བསལ་བཞག་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་གྲོལ་གྱི་དེར་སྣང་བའི་རྒྱུ་སྤང་བྱར་མི་ཞེན་ནོ་ཞེས་གནས་ལུགས་ཇི་ལྟ་བཞིན་མཐོང་བའི་བློ་བཟང་པོའི་ཉི་མས་དངོས་འཛིན་གྱི་མུན་པ་སྟུག་པོ་རྣམ་པར་བསལ་བ་ཡི་མཁས་པ་དག་ནི་རྒྱུ་འབྲས་དང་སྤང་གཉེན་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་གྲོལ་བར་འགྱུར་གྱི་གཏི་མུག་ཟད་ནས་གྲོལ་བ་ནི་མིན་ནོ། །གཉིས་པ། དེ་ལྟར་གཞི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མི་སྣང་བར་ཐལ་བའི་རྩོད་སྤོང་ལ། རྩོད་པ་དངོས་དང་། དེའི་ལན་གཉིས། དང་ པོ་ནི། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ངེས་པར་མེད་ན། ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་དག་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེ་ཡི་ཕྱིར་གཟུགས་སོགས་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ། དཔེའི་སྒོ་ནས་རྩོད་པ་དེ་མ་ངེས་པར་སྟོན་པ་དང་། དོན་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དང་ཐ་སྙད་དུ་སྣང་བ་མི་འགལ་བར་སྟོན་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ། གང་དག་རབ་རིབ་ཅན་དང་དྷ་དུ་ར་ཟོས་པ་སོགས་ཀྱིས་མིག་ཉམས་པའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་པ། སྐྲ་ཤད་དང་གླང་ཆེན་ལ་སོགས་མཐོང་བ་དེ་དག་མོ་གཤམ་བུ་ལྟར་མ་སྐྱེས་པར་མཚུངས་པས། མ་སྐྱེས་པར་སྣང་མི་སྣང་ཤེས་ན་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྲ་ཤད་སོགས་སྣང་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྟེ་དངོས་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་སྐྲ་ཤད་མཐོང་ན་རི་བོང་གི་རྭ་མོ་གཤམ་བུ་སོགས་ཅིས་མི་མཐོང་ཞེས་བརྩད་བྱ་སྟེ། ཕྱི་ནས་ཏེ་དེའི་རྗེས་ནས་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་རྗེས་སུ་འབྲེ༷ལ་བ་དེས་བློ་མིག་བསྒྲིབས་པ་རྣམས་ལའོ་སྟེ་བརྒལ་ཞིང་བརྟགས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གང་འདི་ལྟར་དོན་དམ་པར་མེད་ན་འདི་འདྲར་སྣང་བར་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ
Chinese
ར། 愚痴 如果存在，业就存在；如果不存在，业就不会产生。因此，将愚痴作为应断除的对象，是对事物实相不精通的声闻、独觉等人的证悟所产生的怀疑。然而，精通的中观师们说：“以无明为缘而有行”，他们不仅了知行是无自性的，而且了悟缘起的真如。如同美好的智慧之日消除了如浓厚黑暗般的无明，从而不再造作业，因此从轮回中解脱。即使在显现此现象之因导致颠倒显现的时刻，因为显现却无自性，所以通达了无须断除和安立的空性，从而获得解脱，他们不会执着于显现之因作为应断除的对象。如同美好的智慧之日如实地照见事物本性，消除了执着实有的浓厚黑暗，这些智者们通达了因果和应断除与应修习的一切法皆是自性空的空性，从而获得解脱，而不是因为愚痴灭尽而获得解脱。第二，如果连少许的基础都没有，那么名言中也不会显现，为了遣除这种辩论，分为真实的辩论和对辩论的回答两部分。第一部分是：如果色等事物在胜义中并非确定存在，那么在名言中也会像石女的儿子一样，这些事物会变成不存在，因此，色等事物实际上是自性存在的。第二部分分为：通过比喻来显示辩论的不确定性，以及实际上显示无自性生与名言中显现并不相违。第一部分分为：教和释。第一，对于那些因眼花缭乱或服用了曼陀罗花等药物而导致视力受损的人来说，所见到的毛发、双影、大象等事物，与石女的儿子一样，都是非生的。如果知道非生之物的显现与不显现，那么暂且对于你这个实有论者来说，既然能看到不存在的毛发等显现，为何不能看到兔角、石女的儿子等呢？应该这样诘难。从那以后，对于那些被无明之眩晕持续遮蔽了智慧之眼的人，应该进行辩驳和考察。如果不知道这个事物在胜义中不存在，就不会知道它会如此显现。
English
Ra. Ignorance If it exists, karma exists; if it does not exist, karma will not arise. Therefore, regarding ignorance as something to be abandoned is a doubt arising from the realization of Hearers, Solitary Realizers, etc., who are not proficient in the true nature of things. However, the wise Madhyamikas say, "Conditioned by ignorance, there is action." They not only know that action is without self-nature, but also realize the suchness of dependent origination. Like the sun of excellent wisdom dispelling ignorance like thick darkness, they no longer create karma, and thus are liberated from samsara. Even at the moment when the cause of this appearance leads to a reversed appearance, because it appears but has no self-nature, they understand emptiness without the need to abandon or establish anything, and thus attain liberation. They do not cling to the cause of appearance as something to be abandoned. Like the sun of excellent wisdom seeing the nature of things as they are, dispelling the thick darkness of clinging to reality, these wise ones understand that all causes and effects, and all that should be abandoned and cultivated, are empty of self-nature, and thus attain liberation, not because ignorance is exhausted. Second, if there is not even a slight basis, then it will not appear even in conventional terms. To refute this argument, there are two parts: the actual argument and the answer to the argument. The first part is: If form and other things are not definitely existent in the ultimate sense, then in conventional terms they will become non-existent like the son of a barren woman. Therefore, form and other things are indeed self-existent. The second part is divided into: showing the uncertainty of the argument through examples, and actually showing that the absence of self-arising and appearance in conventional terms are not contradictory. The first part is divided into: the teaching and the explanation. First, for those whose eyes are impaired by dazzling or taking Datura flowers, etc., the hairs, double images, elephants, etc. that they see are the same as the son of a barren woman, and are therefore unborn. If you know the appearance and non-appearance of the unborn, then for you, the proponent of reality, since you can see the appearance of non-existent hairs, why can't you see rabbit horns, the son of a barren woman, etc.? You should be challenged in this way. From then on, those whose minds are blinded by the continuous dizziness of ignorance should be refuted and examined. If you do not know that this thing does not exist in the ultimate sense, you will not know that it will appear in this way.
Tibetan
་ སྙམ་དུ་རྩོད་པ་ལ། དང་པོ་དོན་དམ་པར་མ་སྐྱེས་ཀྱང་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པར་འཐད་དེ། དཔེར་ན་དང་པོར་དཔེ་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་མེད་པར་འདྲ་ཡང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མི་མཐོང་ལ། སྐྲ་ཤད་མཐོང་བ་ཡོད་པས། སྐྱེ་བ་མེད་ན་མི་མཐོང་བར་ཐལ་བའི་སྨྲ་བ་འདི་མ་ངེས་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་ཀྱང་མཐོང་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་སྨྲ་བའམ་དེའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དག་ན་རེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་དང་བླང་དོར་མེད་པར་རྟོགས་ན། ཕན་འདོད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་སོགས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་སྟེ་དགེ་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་དགེ་སྤོང་བ་ཐམས་ཅད་དམིགས་ནས་བླང་དོར་བྱེད་དགོས་སོ་སྙམ་ན། གནས་ལུགས་ལ་གོ་མྱོང་མ་སྐྱེས་པ་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག གནས་ལུགས་ལ་དམིགས་མེད་དང་། བླང་དོར་མེད་པར་མཉམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས། ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཚུལ་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་ཁེགས་ག་ལ་དགོས་ཏེ། འཁོར་འདས་བླང་དོར་དགག་སྒྲུབ་སྣ་ཚོགས་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་སུ་སྣང་ཡང་། སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་དམིགས་མེད་ཡང་དག་མཐའ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་མི་གཡོའོ། །གནས་ལུགས་དེ་ལྟ་བུ་རྟོགས་ན། དེ་ལྟར་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་ངང་གིས་འཇུག་སྟེ། སངས་ རྒྱས་དང་བྱང་སེམས་བཞིན་ནོ། །ཐ་སྙད་དུ་དགེ་སྒྲུབ་སྡིག་སྤོང་བླང་དོར་བྱེད་ཀྱང་། གནས་ལུགས་ལ་བླང་དོར་དང་དམིགས་པ་ཡོད་པར་འཛིན་མི་དགོས་ལ། གནས་ལུགས་ལ་དེ་དག་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཐ་སྙད་དུ་དམིགས་པ་དང་བླང་དོར་གང་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་མི་དགོས་ཏེ། དེ་གཉིས་འགལ་མེད་ཡིན། གནས་ལུགས་ལ་དམིགས་པ་མེད་རྒྱུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆོས་འདི་རྣམས་ཡིན་ཏེ། མིན་ན་དེ་དག་གི་གནས་ལུགས་དེ་མིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་འགལ་མེད་དུ་རྟོགས་པའི་ངོར། དམིགས་མེད་ཀྱི་བྱམས་སོགས་འབྱུང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་ཡང་དག་ཡིན་ནོ། །གནས་ལུགས་ལ་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱང་ཐ་སྙད་དུ་དམིགས་པ་དེ་གཉིས་གང་རུང་མེད་པར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན། ཆོས་ཅན་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱེ་བའི་བདེན་གཉིས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཐ་སྙད་དམིགས་པ་བཞིན་གཉིས་ཆོས་མེད་པའི་དམིགས་མེད་མི་སྲིད་པས་དོན་དམ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གནས་ལུགས་གཉིས་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པའི་དམིགས་མེད་བཞིན་ཐ་སྙད་གཉིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་བར་དོན་དམ་འབའ་ཞིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་གཉིས་སུ་ མེད་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་ཀྱང་དམིགས་པར་སྣང་བ་གཉིས་འགལ་མེད་དུ་ཡོད་པ་འདི་བདེན་གཉི
Chinese
在思考争论时，首先，即使在胜义谛中没有产生，仅仅显现也是合理的。例如，最初在梳子等上面观察时，似乎没有，但看不到阴道的孩子，却能看到梳子。如果说没有产生就不会被看到，这种说法是不确定的，因为即使没有产生也能看到。实在论者或属于实在论者一方的人说：如果了悟一切法无所缘且无取舍，那么希求利益的布施等如何产生，如何修善法和断恶行，一切都必须缘于目标而进行取舍。对此，没有生起对实相之理解体验的你听着：在实相中，通过了悟无所缘且无取舍的平等性，又怎么需要遮止仅仅是世俗显现中的目标呢？虽然显现为轮回涅槃、取舍、遮止、建立等各种不混杂的法，但显现的那个实相却不离无所缘的真实平等性。如果了悟了这样的实相，自然会对没有如此了悟的众生生起悲心，如同佛和菩萨一样。在名言中，虽然行持修善断恶的取舍，但在实相中，不需要执着于有取舍和目标，也不需要因为实相中没有那些目标，就在名言中变得没有任何目标和取舍，这两者是无违的。实相中没有目标的原因是这些名言之法，如果不是这样，那么它们的实相就会变得不是那样了。因此，在无违地了悟法性和法相的基础上，生起无所缘的慈爱等，是极其清净的大乘正道。如果在实相中无所缘，但在名言中有所缘，这两者中的任何一个不存在而变成一边倒，那么由法相和法性区分的二谛就会不存在。或者，如同名言所缘一样，没有二法的无所缘是不可能的，因此胜义谛也会不存在。或者，如同实相中没有任何二法的无所缘一样，名言中的一切二法都不会显现，而只会变成唯一的胜义谛。因此，虽然无二，却显现为二，虽然无二，却显现为目标，这两者无违地存在，这就是二谛。
English
In considering the debate, first, even if it does not arise in the ultimate truth, it is reasonable that there is only appearance. For example, initially, when examining on combs, etc., it seems that there is nothing, but the child of the vulva is not seen, but the comb is seen. If it is said that if there is no birth, it will not be seen, this statement is uncertain, because even if there is no birth, it can be seen. Realists or those belonging to the side of realists say: If all dharmas are realized to be without objects and without acceptance or rejection, then how do acts of giving with the desire for benefit arise, how to practice virtue and abandon evil, all must be based on objects to accept or reject. To this, listen, you who have not experienced understanding of reality: In reality, by realizing the equality of no object and no acceptance or rejection, how is it necessary to block the object in mere conventional appearance? Although it appears as various unmixed dharmas such as samsara, nirvana, acceptance and rejection, negation and establishment, the reality of that appearance does not deviate from the true equality of no object. If such a reality is realized, compassion will naturally arise for sentient beings who have not realized it in this way, just like the Buddhas and Bodhisattvas. In name, although one practices acceptance and rejection of virtue and abandoning evil, in reality, it is not necessary to cling to having acceptance and rejection and objects, nor is it necessary that because there are no such objects in reality, there will be no objects and acceptance or rejection in name, these two are not contradictory. The reason why there are no objects in reality is these nominal dharmas, if not, then their reality will become not like that. Therefore, on the basis of realizing the nature of phenomena and phenomena without contradiction, the arising of objectless love, etc., is the extremely pure and correct Mahayana path. If there is no object in reality, but there is an object in name, if either of these two does not exist and becomes one-sided, then the two truths distinguished by phenomena and the nature of phenomena will not exist. Or, like nominal objects, objectlessness without two dharmas is impossible, so the ultimate truth will not exist. Or, like objectlessness without any two dharmas in reality, all two dharmas in name will not appear, but will only become the sole ultimate truth. Therefore, although non-dual, it appears as two, and although non-dual, it appears as an object, these two exist without contradiction, this is the two truths.