Tibetan
། གང་ཞིག་དངོས་པོའི་ཆོས་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སྡུག་ཀུན་ལོག་པའི་མྱང་འདས་དངོས་མེད་ངོ་བོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་མེད་ཡིན་ན་གཞན་འགྱུར་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་པའི་དངོས་མེད་གཞན་དུ་མ་ཡོད་པས་སོ་སྙམ་ན། དངོས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོར་ཡོད་ན་འདི་མེད་ཀྱི་དངོས་མེད་ ཞེས་མ་བཟུང་བར་དངོས་པོ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལ་འདིར་ཕ་རོལ་པོས་སྡུག་ཀུན་ལོག་པའི་དངོས་མེད་ལ་མྱང་འདས་སུ་བཟུང་བས། སྡུག་ཀུན་ཞིག་པའི་དངོས་མེད་དེ་འདྲ་བ་དངོས་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པར་མེད་ཅེས་སོ། །འོ་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཅི་ལ་བརྟེན་ཞེ་ན་དེ་དངོས་མེད་ཡིན་པར་སུས་སྨྲས། དངོས་པོ་གཞན་འགྱུར་མིན་པས་དངོས་མེད་མིན་ནོ། །ཡང་གང་དུ། ནམ་མཁའ་རི་བོང་རྭ་དག་དང་། །མོ་གཤམ་གྱི་ནི་བུ་དག་ཀྱང་། །མེད་བཞིན་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལྟར། །དངོས་ལ་རྟོག་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་དེར་དངོས་པོར་རྟོག་པ་བཀག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དངོས་མེད་དུ་རྟོག་པ་ནི་མིན་ཏེ། རྟེན་དངོས་པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཞེས་པ་སྒྲ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། དོན་གང་ཞིག་དངོས་པོའམ་དངོས་མེད་དུ་འགྱུར་བ་འདིའི་དོན་མ་དམིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དངོས་མེད་དུ་བརྟགས་པ་ག་ལ་རིགས་ཞེས་ཁྱད་གཞི་མེད་པའི་ཁྱད་པར་ལྟ་བུར་ཚིག་གསལ་ལས་གསུངས། མྱང་འདས་དེ་དོན་གྱི་དངོས་མེད་རང་ངོས་གྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་ དུ་མིན་ཏེ་ཞེས་མ་གསུང་ངམ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་ཤེས་བྱ་མིན་པས་སོ། །དེ་ལ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་འདི་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། དངོས་མེད་དོ། །ཞེས་སྨྲས་ན། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དངོས་མེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་ཤེས་བྱར་བྱེད་ལ། གཉིས་ཀ་མིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན་གཉིས་མིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཞེན་ན་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཟླ་བ་ལྟར་ན་གང་ལ་དངོས་དངོས་མེད་ཞེས་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་གཞི་དམིགས་སུ་རུང་བ་ཞིག་མེད་ན་དེ་དེ་ཡིན་ཞེས་མི་རུང་སྟེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དཀར་པོ་ཡིན་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་མྱང་འདས་དངོས་པོ་མིན་ན་དེ་མེད་པས། མྱང་འདས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྙམ་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྟེ། མེད་པ་ནི་ཟློག་ཕྱོགས་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི་ཁོ་རང་ཡོད་ཡོད་དུ་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་མེད་པས་ཡིན་སྒྲ་མི་སྦྱར་རོ། །ལེགས་ལྡན། གལ་ཏེ་མྱང་འདས་དངོས་མིན་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་དངོས་མེད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་གྲུབ་སྟེ་སྡུག་ཀུན་ལོག་པའི་སྔ་རོལ་ཏུ་དེ་མེད་པས་མི་ལྟོས་པར་མེད་པས་སོ། །ལྟོས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། །དོན་ལ། གལ་ཏེ་མྱ་ ངན་འདས་དངོས་མིན་ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀ་ཕྱོགས་སྔ། དང་པོས་དངོས་མེད་མྱང་འདས་དེ་ངོ་བོས་གྲུབ་ན་མི་རྟེན་ལ། མི་རྟེན་ན་གཞན་འགྱུར་མིན་ཕྱིར་དངོས་མེད་ཉིད་མི་གྲུབ་ཅེས་དང་། གཉིས་པས་རྟེན་ན་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ཉིད་མི་གྲུབ་ཅེས་སོ། །ཡང་ན་མྱང་འདས་དངོས་པོ་མིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན། ལུགས་དེ་ལ་དངོས་མེད་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་བྱ་ཡོད་པར་མི་རུང་སྟེ། དངོས་མིན་ཞེས་བྱ་བའང་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། དངོས་མེད་མི་སྲིད་ཞེས་སོ། །ཡང་ན། མྱང་འདས་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་དྲིའོ། །མེད་པར་ནི་མི་སྨྲ་སྟེ་རྩོད་གཞི་ཡིན་པས་སོ། །ཡོད་ན་དངོས་པོར་ཡོད་དམ། དངོས་མེད་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་ན་བཀག་ཟིན། དངོས་མེད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དངོས་མེད་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི་དོན་དུ་མྱང་འདས་མེད་པར་འདོད་དམ་མི་འདོད་དེ། དངོས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཟེར་ན། དངོས་མེད་ཡོད་པར་ཐལ། འདོད་ན་དངོས་མེད་ཀྱང་ཡིན། ཡོད་པ་ཡིན་ན། མྱང་འདས་དངོས་མེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། དངོས་མེད་ཀྱི་ཟློག་ཕྱོགས་ཡོད་པ་ཡིན་པས་སོ། །དེས་ན་དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དོ། །ཡང་མྱང་འདས་དངོས་ མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་དོ་ཞེ་ན། མྱང་འདས་མེད་པ་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་མེད་པ་དང་ཡོད་པ་མི་འགལ་ལ། མེད་པ་མེད་ན་མྱང་འདས་ཡོད་པར་ཐལ་ལོ། །ཞེས་དཔྱད་དོ། །མྱང་འདས་རང་གི་ངོ་བོ་དངོས་མིན་དུ་གྲུབ་པ་ལ་ནི། དངོས་མེད་ཞེས་བྱ་བ་མ་གྲུབ་སྟེ། དེ་དངོས་མེད་ལ་སླར་ཡང་དངོས་མེད་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་རང་ཡོད་པ་ཙམ་ནི་ཡིན་ལ། དངོས་མེད་ཡིན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡང་མེད་པས་སོ། །གལ་ཏེ་ལས་ཉོན་གྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་ན། མྱང་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་དངོས་མེད་ཡིན་པ་འགལ་ཏེ། སྐྱེ་བ་ལོག་པའི་ཆ་ནས་མྱང་འདས་ལ་དངོས་མེད་དུ་བཏགས་པའོ། །མྱང་འདས་རང་གི་ངོ་བོས་གཟུང་དུ་མེད་དོ། །མྱང་འདས་ཞེས་བྱ་བ་མཚན་གཞིར་བཟུང་ནས་དེ་དངོས་དངོས་མེད་གང་དུ་བསྟན་ཀྱང་ཡོད་པ་ལས་མི་འདའ་སྟེ། རྟ་དཀར་པོ་ཡིན་མིན་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དཀར་པོ་མིན་ཞེས་དང་། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ཞེས་ཐ་དད་ལྟ་བུར་སྟོན་ཀྱང་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པ་མིན་པ་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་མྱང་འདས་དངོས་དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མིན་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྲིད་པ་འགྲོ་འོང་གི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ རྒྱུར་བྱས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའམ་རེས་འགའ་ཕན་ཚུན་བརྟེན་ན
Chinese
凡是依靠事物之法而并非依附的，一切痛苦止息的涅槃，并非以非事物自性而存在。如果是非事物，那么并非普遍存在着会转变成其他事物的非事物，因为没有其他的非事物。如果认为以非事物的自性存在，那么如果不执着于“此无”的非事物，没有事物就无法成立。对此，这里他方认为一切痛苦止息的非事物是涅槃。像这样一切痛苦寂灭的非事物，是不依靠事物而存在的。那么，石女之子依靠什么呢？谁说那是没有事物的？事物不会转变成其他事物，所以不是没有事物。又在何处说：如同虚空、兔角以及石女之子，虽然不存在，却能用言语表达一样，对事物的执着也是如此。这样说也只是在那里遮止了对事物的执着，并非是对非事物的执着，因为所依的事物本身没有成立的缘故。石女之子只是一个声音而已，这个意义无论变成事物或非事物，都无法确定。因此，在无所缘的自性上，怎么能推测为非事物呢？就像没有基础的差别一样，《明句论》中这样说到。涅槃是就意义上的非事物，自性成立的角度而言的，难道不是说不是在名言上吗？石女之子不是所知。那么，石女之子是什么呢？如果说是非事物，那么石女之子就成了具有非事物特征的所知，如果说两者都不是，那么执着于非二的特征也是不行的。就像月亮一样，如果对于事物和非事物这两种法的所依之处，没有可以明确指出的，就不能说它是那个，就像说石女之子是白色的一样。因此，如果涅槃不是事物，那么它就不存在。怎么能认为涅槃是没有事物的呢？因为不存在只是一个遮遣对立面的区分，它本身并没有成立为存在，所以不能加上“是”字。善说。如果涅槃不是事物，那么它本身就不能以非事物的自性成立，因为在一切痛苦止息之前它并不存在，所以它不是不依赖而存在的。
English
Whatever is not attached by relying on the dharma of things, the nirvana where all suffering ceases does not exist with the nature of non-things. If it is a non-thing, then it is not universally true that a non-thing will transform into other things, because there are no other non-things. If it is thought to exist in the nature of a non-thing, then without grasping the non-thing of "this is not," it cannot be established without a thing. Here, the other party considers the non-thing where all suffering ceases to be nirvana. Such a non-thing where all suffering is extinguished does not exist without relying on things. Then, what does the son of a barren woman rely on? Who says that it is a non-thing? A thing does not transform into other things, so it is not a non-thing. And where does it say: Like the sky, rabbit horns, and the son of a barren woman, although they do not exist, they can be expressed in words, so is the attachment to things. What is said is only to prevent attachment to things there, but not attachment to non-things, because the basis of the thing itself is not established. The son of a barren woman is just a sound, and it is impossible to determine whether this meaning becomes a thing or a non-thing. Therefore, how can it be reasonable to speculate on the nature of non-objectification as a non-thing? It is like a distinction without a basis, as stated in the Clear Words. Nirvana is considered to be a non-thing in terms of meaning, from the perspective of self-establishment, isn't it said that it is not in terms of expression? The son of a barren woman is not knowable. So, what is the son of a barren woman? If it is said to be a non-thing, then the son of a barren woman becomes a knowable with the characteristic of a non-thing, and if it is said that neither is the case, then it is not right to be attached to the characteristic of non-duality. Like the moon, if there is no basis for the two dharmas of thing and non-thing that can be clearly pointed out, then it cannot be said that it is that, just like saying that the son of a barren woman is white. Therefore, if nirvana is not a thing, then it does not exist. How can it be thought that nirvana is without things? Because non-existence is only a distinction that excludes the opposite, it itself is not established as existence, so the word "is" cannot be added. Well said. If nirvana is not a thing, then it cannot be established by nature as a non-thing, because it did not exist before all suffering ceased, so it does not exist independently.
Chinese
哦！看來本性是沒有的。這樣說的。意義是，如果涅槃不是實有，這兩個詞都是前陳。第一，如果非實有的涅槃以自性成立，就不依賴，不依賴就不會轉變，因此非實有本身不能成立。第二，如果依賴，自性或本有的存在本身就不能成立。或者，如果承認涅槃以非實有的自性存在，那麼按照這種觀點，就不應該有稱為非實有的所知，如果非實有也成立，那麼非實有就不可能存在。或者，可以問涅槃是存在還是不存在？不能說不存在，因為那是爭論的焦點。如果存在，是作為實有存在，還是作為非實有存在？如果是前者，已經被駁斥。如果說是作為非實有存在，那麼非實有僅僅是沒有任何東西，意思是認為涅槃不存在嗎？如果說是以非實有的本性存在，那麼非實有就應該存在。如果認為存在，那麼也是非實有。如果存在，涅槃就不能是非實有，因為非實有的反面是存在。因此，稱為非實有的東西，本性上是不存在的。如果說涅槃沒有非實有的本性，那麼涅槃的不存在是存在還是不存在？如果存在，那麼不存在和存在就不矛盾。如果不存在，那麼涅槃就應該存在。這樣分析。對於涅槃的自性成立為非實有來說，稱為非實有的東西是不成立的，因為它不可能再次變成非實有的非實有。它僅僅是存在而已，沒有任何理由必須是非實有。如果說業和煩惱的生起等事物不存在，那麼涅槃的本性是非實有就相矛盾，因為從生起止息的角度，涅槃被稱為非實有。涅槃的自性是不可把握的。如果把涅槃作為一個概念來把握，無論把它說成是實有還是非實有，都不會超出存在的範圍，就像說馬是白色還是不是白色一樣。雖然像說天空不是白色，以及天空的自性等，看起來是不同的，但實際上並不是不同的。那麼，如果涅槃既不是實有也不是非實有，那是什麼呢？任何輪迴的事物，
English
Oh! It seems that the nature is non-existent. That's what it says. The meaning is, if nirvana is not real, both of these words are the prior statement. First, if the non-real nirvana is established by its own nature, then it does not depend, and if it does not depend, it will not change, so the non-real itself cannot be established. Second, if it depends, then the very existence of nature or essence cannot be established. Or, if one admits that nirvana exists in the nature of non-reality, then according to that view, there should not be a knowable called non-reality, and if non-reality is also established, then non-reality cannot exist. Or, one can ask whether nirvana exists or does not exist? One cannot say that it does not exist, because that is the point of contention. If it exists, does it exist as real, or does it exist as non-real? If it is the former, it has already been refuted. If one says that it exists as non-real, then non-real is merely nothing at all, does that mean one thinks that nirvana does not exist? If one says that it exists in the nature of non-reality, then non-reality should exist. If one thinks it exists, then it is also non-real. If it exists, then nirvana cannot be non-real, because the opposite of non-real is existence. Therefore, what is called non-real is non-existent in its very nature. If one says that nirvana does not have the nature of non-reality, then does the non-existence of nirvana exist or not? If it exists, then non-existence and existence are not contradictory. If it does not exist, then nirvana should exist. This is how it is analyzed. For the self-nature of nirvana to be established as non-real, what is called non-real is not established, because it is impossible for it to become non-real again. It is only existence itself, and there is no reason why it must be non-real. If one says that the arising of karma and afflictions and other things do not exist, then it contradicts the nature of nirvana being non-real, because from the point of view of the cessation of arising, nirvana is called non-real. The self-nature of nirvana is ungraspable. If one grasps nirvana as a concept, whether one says it is real or non-real, it will not go beyond the scope of existence, just like saying whether a horse is white or not white. Although it seems different, like saying the sky is not white, and the nature of the sky, etc., it is not actually different. So, if nirvana is neither real nor non-real, then what is it? Any samsaric thing,