Tibetan
་ནི་སྐྱེ་བའམ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད་དོ། །འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འགལ་བས་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་མཚན་འཆི་བ་དེ་སྐྱེ་བ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དེ་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཅོག་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུས་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གང་སྐྱེས་ཙམ་ནས་མི་རྟག་པས་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ་རྒྱུ་མཚན་སྐྱེ་བ་ནི་འཆི་བ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་དོན་ བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་འབྱུང་འཇིག་གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ། ཕན་ཚུན་ལྷན་གཅིག་ཏུ་མ་ཡིན་པར་སོ་སོར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་རི་རྭ་གཡས་གཡོན་ལྟར་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །ངོ་བོ་སྔར་ཡོད་ཟད་པ་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མར་མེ་ཤི་ཟིན་པ་བཞིན་འབྱུང་བ་དང་འགལ་ལོ། །མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་མེད་དེ་དངོས་པོ་གྲུབ་པ་སྟོང་བཞིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཟད་པ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ་འཇིག་རྒྱུའི་རྟེན་མེད་པས་སོ། །མ་ཟད་པ་དེ་ལའང་འཇིག་པ་མེད་དེ་འཇིག་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་རྟེན་དང་བརྟེན་པར་གྲུབ་པར་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་སོ་ཞེ་ན། མི་འཐད་དེ་དངོས་པོ་མེད་པས་སམ། དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་གང་གིས་གང་མི་འགྲུབ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྟེན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་དེའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟེན་མེད་པས་བརྟེན་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་འཇིག་སྔར་བཀག་ཟིན་པས་ན་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་དེ་མེད་པར་ནི་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དེས་ན་རྟེན་དངོས་པོ་མི་འགྲུབ་བོ། །བཞི་པ་སྟོང་མི་སྟོང་ལ་དཔྱད་པས་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་ན། དེས་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཞིག་འབྱུང་འཇིག་བྱེད་དམ། མི་སྟོང་པ་ཞིག་ལ་བྱེད། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །མི་སྟོང་པ་ལའང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་འཐད་པས་དང་ལྟོས་པ་མེད་པས་འབྱུང་འཇིག་དག་འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྔ་པ་གཅིག་ཐ་དད་ལ་བརྟགས་པས་དགག་པ་ནི། འབྱུང་འཇིག་ཡོད་ན་ངོ་བོ་གཅིག་པའམ་གཞན་དུ་ཡོད། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་ཕན་ཚུན་ངོ་
Chinese
生起或者产生没有就没有了。坏灭是和生起相违背的，那二者如何能同时存在呢？因为那个缘故，死亡和生起同时存在是不可能的。同样，没有坏灭，生起又怎么会存在呢？因为一切事物都是无常的，没有什么时候不是无常的，只要一生起就被无常所遍及。生起又怎么会和坏灭同时存在呢？因为生起和死亡同时存在是不可能的。第三，总结意义是：像这样，生起和坏灭，无论是互相一起，还是互相不一起，各自成立是不可能的，它们就像牛角的左右一样，怎么会有自性成立呢？没有的。本体先前存在而消失，生起是不可能的，就像蜡烛熄灭一样，和生起相违背。没有消失的，生起也是不可能的，因为事物成立正在消失的缘故。同样，消失的，坏灭是不可能的，因为没有坏灭所依的缘故。没有消失的，坏灭也是不可能的，因为和坏灭相违背的缘故。第三，破斥作为所依和能依而成立：生起和坏灭是有的，因为有作为那二者所依的事物。如果这样说，是不合理的，因为没有事物，或者那二者互相依赖，什么也不能成立。像这样，没有作为所依的事物，它的体性生起和坏灭也是不可能有的，因为没有所依，能依是不可能的缘故。因为生起和坏灭先前已经遮破了，所以没有生起和坏灭，事物也是不可能有的。 因此，作为所依的事物不能成立。第四，通过观察空和不空来破斥：如果有生起和坏灭，那么它是对空的事物进行生起和坏灭呢？还是对不空的事物进行生起和坏灭？无论哪种情况都不合理，因为对于空的事物，生起和坏灭是不合理的，就像虚空一样。对于不空的事物，改变是不合理的，而且没有依赖，所以生起和坏灭是不合理的。第五，通过观察一和多来破斥：如果有生起和坏灭，那么本体是一还是异？生起和坏灭互相
English
There is no arising or occurring without non-existence. Destruction is contrary to arising, so how can the two exist together? For that reason, death and birth cannot exist at the same time. Similarly, how can arising exist without destruction? Because all things are impermanent, there is never a time when they are not impermanent, and as soon as something arises, it is pervaded by impermanence. How can arising and destruction exist together? Because birth and death cannot exist at the same time. Third, the summary meaning is: Like this, arising and destruction, whether together or not together, cannot be established separately, they are like the left and right horns of a cow, how can they be established by their own nature? They are not. It is impossible for arising to occur to a pre-existing and exhausted entity, just as it is contrary to arising when a candle is extinguished. There is also no arising for what is not exhausted, because the established entity is in the process of disappearing. Similarly, it is impossible for destruction to occur to what is exhausted, because there is no basis for destruction. There is also no destruction for what is not exhausted, because it is contrary to destruction. Third, refuting establishment as the basis and the based: Arising and destruction exist, because there is an entity that serves as the basis for the two. If you say so, it is unreasonable, because there is no entity, or the two depend on each other, and nothing can be established. Like this, without an entity as the basis, its nature of arising and destruction is also impossible, because without a basis, the based is impossible. Because arising and destruction have already been refuted, without arising and destruction, the entity is also impossible. Therefore, the entity as the basis cannot be established. Fourth, refuting by examining emptiness and non-emptiness: If there is arising and destruction, does it cause arising and destruction to an empty entity? Or does it cause arising and destruction to a non-empty entity? Neither case is reasonable, because for an empty entity, arising and destruction are unreasonable, just like space. For a non-empty entity, change is unreasonable, and without dependence, arising and destruction are unreasonable. Fifth, refuting by examining one and many: If there is arising and destruction, is the entity one or different? Arising and destruction are mutually
Tibetan
བོ་འགལ་བས་སྣང་མུན་བཞིན་དུ་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ་སྟེ་ལྟོས་མེད་དུ་དམིགས་དགོས་པས་སོ། །གཞན་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པ་འདི་ལ་འགྲེལ་བ་རྣམས་ན་བུམ་སོགས་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་རྟག་པ་དང་ནམ་ཡང་འགལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཅིག་མེད་པར་ གཅིག་མ་དམིགས་ལ་གཅིག་ཡོད་ན་གཅིག་ཡོད་པས་ཁྱབ་པས་སོ། །གཉིས་པ་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ་གཉིས། མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་དང་། རྗེས་དཔག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ཞིབ་མོར་དཔྱད་པ་འདིས་ཅི་བྱ། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་བ་ལང་རྫི་ཡན་ཆོད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཁྱོད་སེམས་ན་འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག་མཐོང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མིན་གྱི་གཏི་མུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བློ་བསླད་ནས། རབ་རིབ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྐྱེ་བ་མེད་པས་དགག་པ་དང་། ཧ་ཅང་ཐལ་བས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་འབྱུང་འཇིག་ནི་ཡོད་དེ་དེའི་རྟེན་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་དེ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་གང་ལས་སྐྱེ། དངོས་པོ་དངོས་པོ་རང་ཉིད་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ་གྲུབ་ཟིན་པ་དང་རྒྱུ་འབྲས་དུས་གཅིག་མེད་པས་སོ། །དངོས་པོ་དངོས་མེད་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ་འགལ་ཞིང་དངོས་མེད་ལ་ནུས་པ་མེད་པས་མོ་གཤམ་བུ་མོ་ལས་བུ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་མེད་དངོས་མེད་རང་གིས་མི་སྐྱེ་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་མེད་པས་ བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ནུས་པ་མེད་དོ། །དངོས་མེད་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེའོ་སྟེ་འགལ་བ་དང་དངོས་མེད་སྐྱེ་བ་མི་སྲིད་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དངོས་མེད་གཉིས་ཀ་མེད་ན་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་འཇིག་པ་དང་། ཞིག་ཟིན་གྱི་དངོས་མེད་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སོ། །ཡང་ན། དངོས་པོ་འབྱུང་བ་དེ་དངོས་པོ་ལས་མི་སྐྱེ། དངོས་མེད་འཇིག་པ་དེ་ཞེས་ཤཱཀ་མཆོག་པ་གསུངས། དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་དང་ཐུག་མེད་དུ་འགྱུར་བས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་བྱེད་དང་པོར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་མིན་ན་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་བས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་
Chinese
因为相违，如同光明与黑暗一样，成为一体是不合理的。生起和坏灭在自性上也是不合理的，因为必须无待地去观察。对于这种不合理性，注释中说，因为依赖于瓶子等事物，并且与无常永远不相违背，而且彼此不会混淆。因为没有一，就不会观察到一，如果有一，就必然有一。第二，驳斥事物存在的论证，分为两种：驳斥现量的论证和驳斥比量的论证。第一种是：这样细致地观察有什么用呢？你心中认为，生起和坏灭即使是牧童也能亲眼见到，但见到生起和坏灭并不是正确的，而是被愚痴蒙蔽了心智，如同看到眩晕和海市蜃楼等一样。第二种分为两种：以无生来驳斥和以太过分来驳斥。第一种是：如果生起和坏灭存在，因为有它们的所依事物，那么，如果事物自性存在，它从事物和非事物中产生？事物不会从事物自身产生，因为已经成立并且没有因果同时的情况。事物不会从非事物产生，因为相违并且非事物没有能力，如同石女的女儿不会生孩子一样。同样，非事物不会从非事物自身产生，因为因果两者都不存在，所以没有能生和所生的能力。非事物不会从事物产生，因为相违并且非事物不可能产生。这样，如果事物存在和非事物都不存在，那么生起的事物是什么，坏灭的事物又是什么，以及已经坏灭的非事物是什么呢？或者说，事物生起不会从事物产生，非事物坏灭，这是释迦胜者说的。同样，事物不会从自身产生，因为产生变得没有意义并且会变成无穷无尽。自性不是从他者产生，因为在第一品中已经说过了。如果不是从自和他者两者产生，那么事物如何产生呢？不会产生，所以事物没有生起。
English
Because of contradiction, it is unreasonable to be one like light and darkness. Arising and destruction are also unreasonable in their own nature, because they must be observed independently. Regarding this unreasonableness, the commentaries say that because they rely on things like vases, and because they are never contrary to impermanence, and because they do not confuse each other. Because there is no one, one will not be observed, and if there is one, there must be one. Second, refuting the proof of the existence of things is divided into two: refuting the proof of direct perception and refuting the proof of inference. The first is: What is the use of such detailed observation? If you think in your heart that even a shepherd can see the arising and destruction with his own eyes, seeing the arising and destruction is not correct, but the mind is blinded by ignorance, like seeing dizziness and mirages. The second is divided into two: refuting by non-arising and refuting by being too extreme. The first is: If arising and destruction exist, because there are things on which they depend, then, if things exist by their own nature, from what do they arise, things or non-things? Things do not arise from things themselves, because they have already been established and there is no simultaneous cause and effect. Things do not arise from non-things, because they are contradictory and non-things have no power, like a son from a barren woman. Similarly, non-things do not arise from non-things themselves, because both cause and effect do not exist, so there is no ability to produce and be produced. Non-things do not arise from things, because they are contradictory and non-things cannot arise. Thus, if things exist and non-things do not exist, then what is the thing that arises, and what is the thing that is destroyed, and what is the non-thing that has been destroyed? Or, the arising of things does not arise from things, and the destruction of non-things, said Shakyamuni. Similarly, things do not arise from themselves, because arising becomes meaningless and becomes endless. Self-nature is not produced from others, because it has been said in the first chapter. If it is not produced from both self and other, then how do things arise? They will not arise, so things have no arising.