Tibetan
མ་ཡོད་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པ་ལའང་། །རིགས་དང་མི་རིགས་རང་གིས་དཔྱད། །བློ་རྒྱ་ཆུང་བའི་གྲོས་ལོག་དང་། །རང་འདོད་ཕུག་བཅུག་འཁྱོགས་པོའི་གྲོས། །ཕྱི་མཐའ་མ་བརྟགས་སྤྱི་བརྟོལ་ངག །སྤོབས་པ་ཞན་པའི་ཞུམ་ཚིག་དང་། །བློ་གྲོས་ཆེ་བས་གནད་བཀྲོལ་ཚིག །རང་འདོད་མ་འདྲེས་བསམ་དཀར་ངག །ཕྱི་མཐར་གཞལ་ནས་བརྗོད་པའི་གཏམ། །མི་ཞན་སྤོབས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཚིག །སོ་སོར་མ་འདྲེས་ཤེས་བྱས་ལ། །ངང་པས་ཆུ་ལས་འོ་མ་བཞིན། །དོན་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བཟུང་སྟེ། །གྲོས་ཐག་ བློ་ལྡན་རང་གིས་གཅོད། །འཇུག་ལྡོག་རང་གིས་ཤེས་ན་ཡང་། །རྒྱལ་ཁམས་བྱ་བ་གྲོས་ཀྱིས་བརྟག །ཐམས་ཅད་མཐུན་པར་གྲོས་བྱས་པའི། །བྱ་བ་གང་བྱུང་འགྱོད་མེད་ཉིད། །སྙིགས་དུས་གཡོན་པོས་གཡོན་བཀབ་སྟེ། །མཐུན་པར་སྨྲས་ནས་རྗེ་བོ་བསླུ། །ར་སྐྱེས་འཁྲིད་པའི་བྲམ་ཟེ་ལ། །རྐུན་པོས་ཁྱི་རུ་བཏགས་དང་མཚུངས། །དེ་བས་རྗེ་དཔོན་མཁས་པ་རྣམས། །གཡོན་ཅན་ཞེན་ཕྱོགས་ཤེས་བྱས་ནས། །གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་བློ་ཐོབ་ན། །ས་བདག་ཁྲིམས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར། །བདེན་ཞིང་བརླིང་ན་ཡིད་བརྟོན་བྱ། །རྟག་ཏུ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་ཡི། །སྐྱེས་བུ་བྱ་རོག་ཁུ་འཕྲིག་ཅན། །དེ་ལ་བློ་ལྡན་གྲོས་མི་སྟོན། །བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའི་བློ་ལྡན་ལ། །དྲིས་ན་རང་ཉིད་དཔལ་ཐོབ་སྟེ། །སྟོབས་ལྡན་དགའ་བྱེད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི། །ཧ་ནུ་མནྠ་གྲོགས་སུ་བཀུག །རྒྱུན་དུ་བསོད་ནམས་ལྡན་པ་དང་། །སྟོབས་ལྡན་དག་ལ་བརྟེན་ན་བཟང་། །མཆིལ་པས་མཁའ་ལྡིང་ལ་སྦྲན་པས། །རྒྱ་མཚོའི་ཀླུ་རྣམས་སྐྲག་པར་བྱས། །བྱ་བའི་ཆ་ལ་རྨོངས་གྱུར་པ། །བློ་དང་ལྡན་པའི་གྲོས་ཀྱིས་འབྱེད། །ཆུ་བོ་རྙོགས་མར་གྱུར་པ་རྣམས། །ཆུ་དྭངས་ནོར་བུས་སེལ་བར་བྱེད། །རང་ཉིད་བློ་དང་ལྡན་ན་ཡང་། །བགྲོས་ན་སྔོན་མེད་བློ་གྲོས་འབྱུང་། །གྲོང་གི་སྐྱེ་བོའི་ཚིག་མཉན་པས། །གསལ་རྒྱལ་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་བ་བཞིན། །ལེགས་པར་བརྟག་དཔྱད་མ་བྱས་ན། ། སྨྲས་པ་འགའ་ལས་ཉེས་པ་འབྱུང་། །ཁྱུ་མཆོག་དང་ནི་སེང་གེ་གཉིས། །ཤིན་ཏུ་མཐུན་པ་ཝ་ཡིས་བརླགས། །ནམ་ཕུགས་རང་དོན་མ་གཞལ་བར། །སྐྱེས་བུས་གང་བསྟབ་ལེན་མི་བྱ། །བག་གསར་བསྟབ་པའི་བཀུར་སྟི་ཡིས། །ཐ་མར་སྟོང་ཐུབ་ཉམས་ལ་ལྟོས། །བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བརྫུ་བག་གིས། །གྲུང་པོའང་མགོ་བོ་གདུགས་ལྟར་བསྐོར། །ཁྱབ་འཇུག་མིའུ་ཐུང་གཟུགས་བརྫུས་ནས། །སྟོབས་ལྡན་ས་ཡི་འོག་ཏུ་བཅིང་། །བློ་གྲོས་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ན། །བློ་ལྡན་ཡིན་ཡང་ཕམ་པར་ནུས། །ཕྱག་རྒྱ་ལྔ་ལྡན་ཁྱབ་འཇུག་ཀྱང་། །ལེགས་ལྡན་ནག་པོའི་ཐབས་ཀྱིས་བཀོལ། །དེ་ཕྱིར་བྱ་བ་གང་ལ་ཡང་། །ཐབས་མཁས་ལྡན་པའི་གྲོས་ཀྱིས་འགྲུབ། །སྤྲེལ་དམག་མང་དུ་ཚོགས་པ་ཡིས། །རྒྱ་མཚོ་ལ་ཡང་ཟམ་པ་བཙུགས། །ལྕམ་པ་ཉི་མའི་ཕྱོགས་སུ་འདུད། །ཆུ་ཤིང་འབྲུག་སྒྲ་བསྒྲགས་ན་སྐྱེ། །ཕན་པའི་གྲོགས་དང་ཕན་པའི་གྲོས། །གང་ནས་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་མེད། །འབོད་སྒྲོག་ཆུང་མའི་དོན་དུ་བསད། །ལངྐའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྲེའུས་བསྲེག །གནོད་པའི་གྲོགས་དང་ངན་པའི་གྲོས། །གང་ནས་འབྱུང་བར་ཆ་མེད་ཉིད། །དེ་སླད་བློ་དང་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས། །མི་འོས་གྲོགས་དང་གྲོས་སྤངས་ནས། །འོས་པའི་གྲོགས་དང་གྲོས་བསྟེན་ན། །དཔལ་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་རེང་དབུལ་པོས་སུ་ལ་བགྲོས། །གཉིས་ཚོགས་ཕན་ ཆད་གྲོས་ལ་ལྟོས། །རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་པོའི་བྱ་བ་ཕལ། །གྲོས་ལ་མ་ལྟོས་འགྲུབ་པར་དཀའ། །སུ་ལའང་གྲོས་སུ་མ་བྱས་ན། །འཁོར་ཚོགས་རྒྱུ་སྐར་ལྟར་མང་ཡང་། །སུས་ཀྱང་རྗེ་བོ་གླེན་པ་དེ། །ཉམ་ཐག་གནས་ལས་བསླང་མི་ནུས། །མང་པོ་བསྡོམས་ནས་གྲོས་བྱས་ན། །ཆེན་པོ་ཡིས་ཀྱང་ཐུབ་པར་དཀའ། །སྲོག་ཆགས་གྲོག་མའི་ཚོགས་འདུས་ནས། །སེང་གེའི་ཕྲུ་གུ་བསད་ཅེས་གྲགས། །རང་སྡེ་བསྲུང་བར་འདོད་པ་དང་། །གཞན་སྡེ་གཞོམ་པར་འདོད་ནའང་། །མང་པོ་དག་གི་དཔུང་བསྒྲིལ་ཏེ། །གྲོགས་སུ་བྱ་བ་མཁས་པས་བསྔགས། །ཕ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་བརྩེ་ཡང་། །གྲོས་མེད་པ་ན་སྐྱེས་བུ་དེའི། །འདོད་དོན་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ཡི། །ཚུལ་རྣམས་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་ཤེས། །སྐྱེ་བོ་ཀུན་རྟོགས་སྣ་ཚོགས་ཕྱིར། །མི་རིགས་པ་ཡི་བྱ་བ་ལའང་། །གྲོས་མཐུན་འགྱུར་བ་རྙེད་སླ་ན། །འོས་པའི་གྲོས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། །གྲོས་མཐུན་གྱུར་རྣམས་བྱ་བ་ལ། །ཉེ་འམ་རྒྱང་ན་གནས་ཀྱང་རུང་། །རང་དོན་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །བྱ་བ་ཆེན་པོ་གྲོས་ཀྱིས་བསྒྲུབ། །གྲོས་ཀྱི་ནང་ནས་གྲོགས་འབྱུང་ཞེས། །གནའ་རབས་མཁས་པའི་གཏམ་ལས་བསྒྲགས། །ཐོག་མར་གྲོས་སུ་མི་བྱེད་པར། །ཐ་མར་འགྱོད་པ་བླུན་པོའི་མཚང་། །ལེགས་པར་བགྲོས་ན་ལེགས་པའི་བློ་སྐྱེ་ཞིང་། །དོན་གྱི་བགྱི་བར་ཀུན་ཀྱང་དོན་མཐུན་ པས། །དཀའ་བའི་གནས་ཀྱང་དཀའ་བ་མེད་འགྲུབ་ཕྱིར། །འཁོར་མང་ལྡན་རྣམས་འཁོར་ལ་ཅིས་མི་བགྲོས། །དོན་ཆེན་བྱ་བ་གྲོས་མེད་ཚིག་ཙམ་གྱིས། །དྲང་སྲོང་དམོད་པ་བཞིན་དུ་སུ་ཡིས་འགྲུབ། །ཐག་ཆོད་འོས་པའི་གནས་ལ་གྲོས་མེད་ཀྱང་། །ས་བདག་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་མི་དབང་བློ་དང་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས། །རང་གི་བགྱི་བར་འཁོར་གྱི་ཚོགས་བསྡུས་ཏེ། །ལེགས་པར་དཔྱོད་ཅིང་གྲོས་སུ་བྱས་པ་ན། །ཕ་རོལ་སྟོབས་དང་ལྡན་ཀྱང་གནོད་མི་ནུས། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་མཐུ་དང་དཔུང་བསྒྲིལ་ཏེ། །འོས་པའི་བྱ་བར་གྲོས་མཐུན་ཞུགས་གྱུར་ན། །ཡིད་ལ་ཇི་ལྟར་བརྣག་པའི་དོན་དེ་དག །ཁབ་ལེན་རྡོ་ཡིས་ལྕགས་བཞིན་འགུགས་པར་ནུས། །ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ས་གཞི་སྐྱོང་བའི་རྒྱན་ལས། གྲོས་བརྟག་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།རྒྱལ་པོ་རང་ཉིད་ཁྲིམས་ལྡན་པས། །འཁོར་ལ་ཁྲིམས་སུ་བྱས་ན་མཛེས། །རང་ཉིད་ཁྲིམས་ལས་འདས་སྤྱོད་ན། །སྐྱེ་རྒུའི་དཔང་པོར་ག་ལ་འོས། །རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་མི་བསླུ་བ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་སྤྱི་ཁྲིམས་ཏེ། །རྒྱུ་འབྲས་ལོག་པར་སྤྱོད་རྣམས་ལ། །ཆད་པ་ངན་སོང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན། །རྒྱལ་པོས་ཆོས་བཞིན་མ་བྱས་ན། །ཚེ་འདིར་གྲགས་པ་ངན་པ་དང་། །རྒྱལ་སྲིད་དག་ཀྱང་འཇིག་འགྱུར་བས། །རང་ཉིད་དགེ་བཅུའི་ཁྲིམས་ལྡན་བྱ། །མི་དགེ་བཅུ་པོ་ གང་གིས་ཀྱང་། །ངན་སོང་གསུམ་དུ་འཁྲིད་བྱེད་ཅིང་། །མཐོ་རིས་དག་ཏུ་སྐྱེས་ན་ཡང་། །རྒྱུ་མཐུན་འབྲས་བུ་མི་བཟང་མྱོང་། །སྐྱེ་རྒུ་ཀུན་ལ་སྲོག་ཕངས་པས། །རྒྱལ་པོས་སྲོག་གཅོད་ཡོངས་སུ་སྤང་། །སྲོག་གཅོད་ཚེ་ཐུང་ནད་མང་བྱེད། །དེ་བས་རྒྱལ་པོའི་ཡུལ་ཁམས་སུ། །བྱ་དང་རི་དྭགས་ཚུན་ཆད་ལ། །འཚེ་བ་ཅི་ནུས་བཟློག་པར་བྱ། །ལྗོངས་དེའི་མི་དང་དུད་འགྲོ་རྣམས། །འཇིགས་མེད་སྲོག་གི་བསྐྱབ་བྱའོ། །གལ་ཏེ་མང་པོའི་དོན་གྱི་ཕྱིར། །གདུལ་དཀའི་མི་སྲུན་གཞན་དུ་བསྐྲད། །ཅིས་ཀྱང་ཐབས་ཀྱིས་མི་འཆོས་ན། །སྐྱེ་རྒུའི་ཕུང་སེལ་བྱེད་པ་རྣམས། །བསད་ན་རྒྱལ་ཁམས་བདེ་ཞེས་པ། །རྩོད་དུས་རྒྱལ་པོའི་ལུགས་ལ་ཡོད། །འོན་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་ནི། །ནམ་ཡང་བཏང་བར་མི་བྱའོ། །རང་གི་འབྱོར་པས་ཆོག་ཤེས་ནས། །མི་འོས་གཞན་ནོར་འཕྲོག་མི་བྱ། །མ་བྱིན་བླང་བས་དབུལ་འགྱུར་ཞིང་། །རང་གི་ལོངས་སྤྱོད་གཞན་གྱིས་ཁྱེར། །འོས་པའི་དཔྱ་དང་རིགས་པ་ཡིས། །ནོར་གྱི་ཆད་པ་ལེན་ན་ཡང་། །ནོར་ལ་ཉེས་པའི་འདུ་ཤེས་བཞག །བརྐམ་ཆགས་ཆེ་བར་ཡོང་མི་བྱ། །རང་འདོད་གདུག་པས་མ་བསླད་པར། །རྒྱལ་ཁམས་བདེ་བའི་དོན་གྱི་ཕྱིར། །འཚེ་དང་མ་བྱིན་ལེན་ཁོ་ནས། །རྒྱལ་པོ་སྡོམ་མིན་ཅན་མི་འགྱུར། །རང་གི་བཙུན་མོར་དགྱེས་བྱས་ནས། །གཞན་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་ མི་བྱ། །ལོག་གཡེམ་གྱིས་ནི་འཁོར་མི་སྲུན། །འགྲན་ཟླར་བཅས་པའི་ཆུང་མར་འགྱུར། །རྟག་ཏུ་བདེ
Chinese
對於他人所說的話，也要自己分辨其是否合理。心胸狹窄的錯誤建議，以及將個人慾望深藏的偏頗之計。未經深思熟慮的輕率之語，缺乏自信的退縮之詞，以及智慧廣大者所揭示要點之語，不摻雜私慾的純潔之語，經過深思熟慮後才說的話，以及激發弱者勇氣的話語。將這些一一分辨清楚後，如同天鵝從水中取乳一般，採納其中有意義的話語，有智慧的人自己做出決斷。即使自己明白取捨，國家的事務也要透過商議來決定。所有事情都經過一致協商後，無論發生什麼事都不會後悔。末法時代，奸詐之人掩蓋奸詐，口頭上說著一致，卻欺騙君主。就像婆羅門牽著山羊，盜賊卻稱之為狗一樣。因此，聰明的君主和官員們，要了解奸詐之人的偏袒，如果不受他人左右，獲得信任，那麼國王就能精通法律。如果真實可靠，就值得信任。對於總是無法信任的人，像烏鴉和狡猾的貓頭鷹一樣的人，有智慧的人不會向他們透露機密。向能夠分辨是非的智者請教，自己就能獲得榮耀。即使是強大的歡喜者（猴神哈奴曼），也將哈奴曼（Hanuman）和曼陀（Mantha）作為朋友召集。經常依靠有福報和有力量的人是好的。小鳥依附於金翅鳥，使海洋中的龍族感到恐懼。對於不了解事務本質的人，透過有智慧的建議來啟發。混濁的河流，用清水寶珠來淨化。即使自己有智慧，經過商議也能產生前所未有的智慧。聽取村民的意見，就像光明國王從戰爭中獲勝一樣。如果沒有經過仔細的思考和研究，有些話語會導致錯誤。最好的象和獅子，因為過於親密而被狐狸摧毀。如果不衡量長遠的利益，就不要隨意接受他人的饋贈。看看新娘接受饋贈的尊敬，最終卻一無所有。聰明的人用欺騙的手段，也能像撐傘一樣迷惑精明的人。遍入天（毗濕奴）化身為侏儒，將強大的（阿修羅王）束縛於地下。即使擁有卓越的智慧，也能擊敗聰明的人。擁有五印的ཁ
English
Even to the words spoken by others, one should discern for oneself whether they are reasonable or not. Wrong suggestions from a narrow mind, and biased plans that conceal personal desires. Rash words without thorough consideration, timid words lacking confidence, and words that reveal the key points by those with great wisdom, pure words without mixing personal desires, words spoken after careful consideration, and words that inspire courage in the weak. After distinguishing these one by one, like a swan taking milk from water, adopt the meaningful words within them, and let the wise make their own decisions. Even if one understands what to take and what to discard, the affairs of the country should be decided through consultation. When all matters have been discussed unanimously, there will be no regrets no matter what happens. In the degenerate age, the treacherous cover up treachery, verbally speaking of unity, but deceiving the monarch. It is like a Brahmin leading a goat, but the thief calls it a dog. Therefore, wise monarchs and officials should understand the partiality of treacherous people, and if they are not swayed by others and gain trust, then the king will become proficient in the law. If it is true and reliable, it is worthy of trust. For those who can never be trusted, like crows and cunning owls, the wise do not reveal secrets to them. By asking the wise who can distinguish right from wrong, one can gain glory. Even the powerful Joyful One (Hanuman) summoned Hanuman and Mantha as friends. It is good to always rely on those with merit and strength. A small bird clinging to Garuda caused the dragons of the ocean to be afraid. For those who do not understand the essence of things, enlighten them through wise advice. Turbid rivers are purified with clear water jewels. Even if one has wisdom, unprecedented wisdom can arise through consultation. By listening to the opinions of the villagers, it is like the King of Light winning from war. If one does not carefully consider and research, some words can lead to mistakes. The best elephant and lion were destroyed by the fox because they were too close. If you do not measure long-term benefits, do not arbitrarily accept gifts from others. Look at the respect with which the bride accepts gifts, but in the end, she has nothing. Clever people can also confuse clever people like holding up an umbrella with deceptive means. The All-Pervading One (Vishnu) transformed into a dwarf and bound the powerful (Asura King) under the earth. Even with excellent wisdom, one can defeat clever people. Possessing the five seals, kha
Chinese
即使是弯曲，也用吉祥黑天的方便来使用。 因此，无论做什么事情，都依靠具备善巧方便的建议来完成。 聚集众多的猴子军队，甚至在海洋上也架起了桥梁。 莲花向着太阳的方向弯曲，水树听到雷声就会生长。 有益的朋友和有益的建议，不知道从哪里来。 为了小妻子的缘故而杀戮，猴子焚烧了楞伽城（斯里兰卡）。 有害的朋友和恶劣的建议，不知道从哪里产生。 因此，有智慧的人们，舍弃不合适的友谊和建议，亲近合适的友谊和建议，就不会从兴盛中衰败。 贫穷的人向谁咨询呢？两人相遇，最终要看建议。 大部分大国的事务，不依靠建议难以成功。 如果不向任何人咨询，即使眷属像星星一样众多，也没有人能将可怜的愚蠢君主从困境中解救出来。 如果聚集众人商议，即使是伟人也难以战胜。 据说，蚂蚁聚集在一起，杀死了狮子的幼崽。 想要守护自己的阵营，或者想要摧毁敌人的阵营，聚集众多人的力量，善于结交朋友是智者赞扬的。 即使像父母一样慈爱，如果没有建议，那么这个人如何实现愿望，其中的道理别人又怎么会知道呢？ 因为众生的领悟各不相同，即使是不合情理的事情，也容易找到一致的建议，更何况是合适的建议呢？ 达成一致的建议，无论身处近处还是远处，为了像对待自己一样投入，伟大的事业都依靠建议来完成。 据说，友谊产生于建议之中，这是古代智者所宣扬的。 最初不进行商议，最终后悔是愚蠢的标志。 如果好好商议，就会产生好的想法，所有的事情都会达成一致，困难的地方也会变得容易成功，因此，拥有众多眷属的人们，为什么不和眷属们商议呢？ 重大的事情，没有建议，仅仅依靠言语，谁能像仙人的诅咒一样成功呢？ 即使在应该决定的事情上没有建议，也能依靠统治者们的话语来成功。 因此，有智慧的君主们。
English
Even bending, it is used by the skillful means of Auspicious Black One. Therefore, in whatever task, it is accomplished through counsel endowed with skillful means. A multitude of monkey soldiers gathered, even building a bridge across the ocean. The lotus bows towards the sun, and the water tree grows when thunder roars. Beneficial friends and beneficial advice, there is no certainty from where they come. Killing for the sake of a young wife, the monkeys burned the city of Lanka (Sri Lanka). Harmful friends and evil advice, there is no knowing from where they arise. Therefore, those endowed with wisdom, abandoning unsuitable friends and advice, relying on suitable friends and advice, will not decline from prosperity. To whom does a poor person turn for advice? When two meet, they ultimately look to counsel. Most affairs of a great kingdom are difficult to accomplish without relying on counsel. If one does not consult anyone, even if the retinue is as numerous as the stars, no one can lift that wretched foolish lord from his miserable state. If many gather and deliberate, even the great find it difficult to overcome. It is said that a gathering of ants killed a lion cub. Whether one wishes to protect one's own side or to destroy the other side, gathering the strength of many, being friendly is praised by the wise. Even if one is as loving as parents, without counsel, how can that person's desires be fulfilled, and how would others know the ways? Because the understanding of all beings is diverse, even in unreasonable matters, it is easy to find harmonious advice, what need is there to mention suitable advice? Those who have reached harmonious advice, whether they are near or far, in order to engage as if it were one's own affair, great tasks are accomplished through counsel. It is said that friendship arises from within counsel, as proclaimed in the words of ancient scholars. Not consulting in the beginning, regretting in the end is the mark of a fool. If one deliberates well, good thoughts arise, and all matters are in accord with the purpose, so that even difficult situations are accomplished without difficulty, therefore, those who possess many attendants, why do they not consult with their attendants? Great affairs, without counsel, with mere words, who can accomplish them like the curse of a sage? Even without counsel in matters that should be decided, it can be accomplished by the words of the lords of the earth. Therefore, wise rulers.