Tibetan
འ་བ་ཡི། །མཁས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཤེས་ན་མཁས། །སྲིན་བུས་ཤིང་ལ་ཡིག་རིས་བཞིན། །སྟེས་དབང་དོན་གྲུབ་མཁས་པ་མིན། །ཕན་དང་གནོད་པའི་ནུས་པ་ཅན། །གང་ན་ཡོད་པར་མི་ཤེས་པས། །སུ་ལའང་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པར། །ཕན་པར་བྱས་ན་རང་ཉིད་འཕེལ། །མཁས་པས་མ་འོངས་ཆེད་དུ་སྦྱིན། །བླུན་པོས་རང་ཕན་མཐོང་ཚེ་སྦྱིན། །བྱིན་པར་འདྲ་ཡང་ཕ་རོལ་ལ། །ངོ་སོ་ཆེ་ཆུང་འདྲ་མི་འགྱུར། །མཁས་པས་རང་ལ་གང་ཕན་བརྩི། །བླུན་པོས་གང་འབྱོར་གང་མཐོ་བརྩི། །ཕོ་རབ་ཆུས་ཀྱི་སྤྱི་རྒྱ་དཔྱོད། །ཕོ་མཐའ་ཟ་ཁ་ཆེ་ཆུང་དཔྱོད། །གྲོགས་བཟང་མཛའ་བོ་རྒུད་ཚེ་སྐྱོང་། །གྲོགས་ངན་མཛའ་བོ་འབྱོར་ཚེ་སྐྱོང་། །བསྐྱང་བར་འདྲ་ཡང་བློ་ལྡན་གྱིས། །བལྟས་ན་སྐྱོང་ཚུལ་འདྲ་མི་འགྱུར། །ཕོ་བཟང་རྒྱལ་ཁ་ཕྱི་ལ་རྩོད། །ཕོ་ངན་རྒྱལ་ཁ་ནང་དུ་རྩོད། །བརྩད་པར་འདྲ་ཡང་ཕ་རོལ་གྱིས། །བལྟས་ན་རྩོད་ ཚུལ་འདྲ་མི་འགྱུར། །བླུན་པོས་ཐོག་མར་བདེ་འབྲས་འཚོལ། །མཁས་པས་ཐོག་མར་བདེ་རྒྱུ་འཚོལ། །བཙལ་བར་འདྲ་ཡང་གནད་ཤེས་པས། །བལྟས་ན་འཚོལ་ཚུལ་འདྲ་མི་འགྱུར། །དེ་སོགས་འདྲ་ལ་མི་འདྲ་བའི། །བྱ་བའི་ཁྱད་ཀྱིས་བཟང་ངན་ཤེས། །ཡོན་ཏན་མེད་པའི་གྲོགས་སྟོང་ལས། །ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་གྲོགས་གཅིག་མཆོག །དགྲ་གཅིག་ཡོད་ཀྱང་མང་དང་འདྲ། །གཉེན་བརྒྱ་ཡོད་ཀྱང་ཉུང་དང་མཚུངས། །དེ་བས་མཛའ་ཕྱོགས་མང་བྱ་ཞིང་། །སུ་ལའང་དགྲ་རུ་བསླང་མི་བྱ། །བསྐྱང་ན་དགྲ་ཡང་གཉེན་དུ་འགྱུར། །མནར་ན་བུ་ཡང་དགྲ་རུ་འགྲོ། །སུ་ཡང་མཛའ་དང་དགྲ་མིན་གྱི། །ཕལ་ཆེར་རང་གི་བྱ་བས་བྱས། །འཇམ་པོས་རྩུབ་མོའང་འདུལ་ནུས་ན། །འཇམ་པོ་ཉིད་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས། །འཇམ་ལ་དུས་སུ་རྣོ་བ་ནི། །དགྲ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐུབ་པར་དཀའ། །དགྲས་ཀྱང་བརྙས་པའི་དེས་པ་དང་། །གཉེན་ཡང་འབྲོས་པའི་རྩུབ་མོ་དེས། །ཅི་བྱ་ཞི་དྲག་གཉིས་ཀའི་མཐུ། །གང་ལ་ཡོད་དེ་ཀུན་གྱིས་བསྔགས། །རང་ལ་ལན་པ་མེད་པ་ཡི། །དྲང་པོའི་ལམ་ལ་རྟག་གནས་ནས། །ཕ་རོལ་རྒྱུ་མེད་འཚེ་བ་ལ། །འདུད་པར་མི་བྱ་བརླིང་བར་བྱ། །ཡོན་ཏན་ལྡན་ན་དགྲ་ཡང་མཛའ་རུ་བསྡུམ། །མི་སྲུན་ངན་པ་མཛའ་ཡང་རྒྱབ་ཏུ་བོར། །བར་མར་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་ཚུལ་དུ་བྱ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ན་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་འཐོབ། །ཕྱི་ནས་འདི་འདྲར་ འགྱུར་སྙམ་པའི། །བསམ་གཞིགས་སྔོན་དུ་ལེགས་བཏང་སྟེ། །བྱ་བ་འབྲས་བུར་ལྡན་བྱ་ཞིང་། །ལས་ཀུན་རྗེས་འགྱོད་མེད་པར་བྱ། །དུས་ལ་བབ་པའི་བྱ་བ་རྣམས། །ཚེགས་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །དུས་ཡོལ་བའ
Chinese
啊哇噫！如果了解智者的行为领域，那就是智者。如同虫子在树上写字一样，偶然成功并非智者。对于具有利益和损害能力的事物，因为不知道它们在哪里，所以不对任何人另眼相看，如果施以利益，自己就会增长。智者为了未来而布施，愚者看到对自己有利时才布施。布施的行为虽然相似，但对他人而言，尊重程度的大小却不相同。智者考虑什么对自己有利，愚者考虑什么能得到、什么能高升。贤士衡量水的容量，庸才衡量食物的大小。好朋友在朋友衰败时扶持，坏朋友在朋友富裕时亲近。扶持的行为虽然相似，但有智慧的人看来，扶持的方式并不相同。好汉在外面争取胜利，孬种在家里争强好胜。争论的行为虽然相似，但他人看来，争论的方式并不相同。愚者首先寻求安乐的果实，智者首先寻求安乐的因。寻求的行为虽然相似，但因为懂得要点，所以看来寻求的方式并不相同。像这些相似而不相同的，通过行为的差异来了解好坏。胜过一千个没有优点的朋友，一个有优点的朋友最好。即使只有一个敌人，也像有很多敌人一样。即使有一百个亲人，也像很少亲人一样。因此，应该广交朋友，不对任何人树敌。如果善待，敌人也会变成亲人。如果虐待，儿子也会变成敌人。任何人既不是天生的朋友，也不是天生的敌人，大多数是由自己的行为造成的。如果温柔能调伏粗暴，那对温柔本身还用说什么呢？温柔且适时锐利，连敌人们也难以战胜。被敌人轻视的傲慢，以及连亲人也逃离的粗暴，应该做什么呢？兼具平和与威猛两种力量的人，受到所有人的赞扬。对于自己没有过错的人，始终安住在正直的道路上，对于无缘无故伤害他人的人，不要屈服，要强硬。如果具有优点，连敌人也能调和成朋友。对于不驯服的恶人，即使是朋友也要抛弃。对于处在中间状态的人，采取中庸的态度。如果懂得这些，就能恒常获得安乐。对于将来会变成这样的，事先进行周密的思考，行为要具有成果，做事不要后悔。时机成熟的行为，也能毫不费力地成功。时机已过
English
Ah, indeed! If you understand the realm of activity of the wise, then you are wise. Like a worm writing on a tree, accidental success does not make one wise. Regarding things that have the power to benefit and harm, because you do not know where they are, do not discriminate against anyone. If you benefit them, you yourself will increase. The wise give for the sake of the future, the foolish give when they see it benefits themselves. Although the act of giving is similar, the degree of respect for others is not the same. The wise consider what benefits them, the foolish consider what they can obtain and what they can rise to. A good man measures the volume of water, a petty man measures the size of food. A good friend supports a friend in decline, a bad friend befriends a friend in prosperity. Although the act of supporting is similar, to the wise, the way of supporting is not the same. A good man fights for victory outside, a bad man fights for victory inside. Although the act of arguing is similar, to others, the way of arguing is not the same. The foolish first seek the fruit of happiness, the wise first seek the cause of happiness. Although the act of seeking is similar, because they understand the key point, the way of seeking is not the same. Like these things that are similar but not the same, one knows good and bad through the difference in actions. Better than a thousand friends without qualities is one friend with qualities. Even if there is only one enemy, it is like having many enemies. Even if there are a hundred relatives, it is like having few relatives. Therefore, one should make many friends and not create enemies with anyone. If you treat them well, even enemies will become relatives. If you mistreat them, even sons will become enemies. No one is a natural friend or a natural enemy; most are created by their own actions. If gentleness can subdue the harsh, what need is there to speak of gentleness itself? Gentleness that is sharp at the right time is difficult for even enemies to overcome. What should one do with arrogance that is despised even by enemies, and harshness that even relatives flee from? The one who possesses the power of both peace and might is praised by all. For those who have no fault of their own, always abide in the path of righteousness, and for those who harm others for no reason, do not submit, be firm. If you have qualities, you can reconcile even enemies into friends. For the unruly and wicked, even if they are friends, abandon them. For those who are in an intermediate state, adopt a neutral attitude. If you understand these things, you will always obtain happiness. For what will become like this in the future, first think carefully beforehand, actions should be fruitful, and do things without regret. Actions that are timely will also succeed without difficulty. When the time has passed
Tibetan
མ་དུས་སྔ་བའི། །བགྱི་བ་ཕལ་ཆེར་བསྒྲུབ་པར་དཀའ། །ཚེ་འདིར་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིམས་དང་ནི། །ཕྱི་མ་རྣམ་སྨིན་འབྲས་བུ་ལ། །སུ་ཡང་བྱོལ་བར་མི་འགྱུར་བས། །མི་བདེན་པ་ན་ཕམ་ངོས་བླང་། །མི་ལ་ལྟ་བའི་མིག་ཡོད་ཀྱང་། །རང་ལ་ལྟ་ན་མེ་ལོང་དགོས། །རང་བློ་ནང་དུ་མ་བསྡུས་ན། །རང་སྐྱོན་རང་གིས་མཐོང་བར་དཀའ། །བླུན་པོས་བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན། །གཞན་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་སྙམ་དུ། །རྟག་ཏུ་ཡུལ་ལ་འདོར་ལེན་གྱི། །ཆགས་སྡང་རྣམ་རྟོག་རྦ་ལ་གཡེངས། །མཁས་པས་བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཀུན། །བདག་ལ་རག་ལས་ཤེས་བྱས་ནས། །རྟག་པར་ནང་དུ་བློ་ཕྱོགས་ཏེ། །བདག་ལ་རྟོག་ཅིང་བག་ཡོད་གནས། །ལེགས་ཉེས་གང་དང་གང་མྱོང་ཡང་། །བསམ་དཔྱོད་ཅན་ལ་བློ་སྐྱེད་ཐོན། །སྐྱིད་སྡུག་བརྒྱ་ཕྲག་མཐོང་ན་ཡང་། །བསམ་མེད་བླུན་པོར་བོགས་སྐྱེད་མེད། །སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་དུ། །གོ་ས་དུས་དང་ཕ་རོལ་དང་། །བསྟུན་པའི་བྱ་བ་མཁས་པས་སྟོན། །བླུན་པོ་རྡོ་ལ་མདོག་འགྱུར་ཅི། །སྟོབས་ལྡན་འབྱོར་པ་རྒྱ་ཆེ་ཡང་། །གནས་མིན་གཞན་ལ་མནར་མི་བྱ། །རྒྱལ་བར་གྱུར་ན་ཚོད་ཟིན་པའི། །མི་བདག་དེ་ནི་རྟག་ ཏུ་རྒྱལ། །ནགས་ཚལ་ཚོགས་ཀྱིས་མགྲོན་དུ་བོས་པ་ཡི། །ལྕེ་བདུན་གར་ཐབས་བསྐྱོད་ལ་སུ་མི་བྱོལ། །དུས་སུ་ཆར་འབེབས་སྤྲིན་གྱི་རྔ་གསང་ཅན། །ཆུ་འཛིན་གློག་ཕྲེང་མཛེས་འདིས་ཀུན་ཡིད་འཕྲོག །ཇི་ཙམ་རྙེད་ཅིང་རྒྱལ་ཚེ་བླུན་པོ་རྣམས། །བརྐམ་ཆགས་མེ་ལྟར་འབར་ནས་མྱུར་དུ་ཡལ། །རྙེད་པ་འཕེལ་ཞིང་གཞན་ལས་རྒྱལ་ན་ཡང་། །མཁས་རྣམས་བག་ཡོད་སྒོ་ནས་སྤྲིན་བཞིན་བསིལ། །མི་ངན་བསྟེན་རྫི་བྱེད་པ་དང་། །བན་སྔགས་དགྲ་རུ་བསླང་བ་གཉིས། །རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཀྱང་མི་བྱ་སྟེ། །བྱས་ན་རང་ཉིད་ཕུང་བའི་རྒྱུ། །འཁོན་རྙིང་པ་དང་བུ་ལོན་ལྷག །མེ་མཆེད་ཆུང་ངུའི་དུས་ན་བཅད། །རྐོན་པའི་ནང་ནས་བྱ་ཤོར་བཞིན། །རྗེས་སུ་བགྱི་བར་དཀའ་བ་མཆི། །ཇི་ཙམ་རྩི་ཞིང་བཀུར་བ་ན། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དུལ་བར་བྱ། །ཅི་ཙམ་བརྙས་ཤིང་འཚེ་བ་ན། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གཏུམ་པར་བྱ། །བཀུར་ན་ཁྲོ་ཞིང་བརྙས་ན་ཞི་འགྱུར་ལ། །ཐུབ་ན་ལྷ་གསོད་མི་ཐུབ་བདུད་ཀྱང་མཆོད། །འཐབ་ན་འབྲོས་ཤིང་བཏུད་ན་མནར་བྱེད་པའི། །ངན་པའི་མི་ལ་བློ་ལྡན་སུ་ཞིག་དགའ། །དགྲ་བོས་བརྙས་ཐབས་བྱས་ཀྱང་ཆུ་བཞིན་འཐུང་། །འཁོར་གྱིས་ཕན་པར་བྱས་ཀྱང་འཚེ་བར་རྩོམ། །བླང་དོར་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ། །ཕན་པའི་གཉེན་ཀྱང་བསམ་པ་གཞན་དུ་ཕྱོགས། །བློ་ལྡན་རང་ཉིད་འབྱོར་
Chinese
时机未到之时，多数事情难以成办。今生国王的法律，以及来世的异熟果报，谁也无法逃脱，不真实时应承认失败。人有看别人的眼睛，看自己则需要镜子。若不将自己的心收摄于内，难以见到自己的过错。愚人认为一切苦乐，皆由外缘所生，恒常对外境取舍，于贪嗔分别之波浪中散乱。智者知晓一切苦乐，皆依赖于自身，恒常将心转向内，观照自身并谨慎而住。无论经历善与恶，有思辨者皆能从中生起智慧。即使见到成百上千的苦乐，对无思的愚人也毫无增益。犹如各种珍宝，贤者能展示与处境、时机和他人相适应的行为。愚人如石头般颜色不变。有力量者即使财富广大，也不应在不适当的场合折磨他人。若能成为胜者，有节制的人主才能恒常胜利。森林的集合邀请，谁能逃脱七舌舞姿的吸引？时雨降临，拥有云之鼓声秘密者，水云电鬘之美，夺人心魄。愚人们无论获得多少，赢得多少，都如贪婪之火般燃烧，迅速消逝。即使获得增长，胜过他人，贤者们也能以谨慎之门如云般清凉。亲近恶人如同放牧，将僧人和咒士树为敌人，即使是国王也不应做，做了就是自己毁灭的根源。旧怨和剩余的债务，应在火苗微小时就断除。如同鸟从巢中飞走，之后难以追回。越是尊重和恭敬，就越要温顺。越是轻蔑和伤害，就越要凶猛。恭敬则愤怒，轻蔑则平静，能胜则杀神，不能胜则供魔。战斗则逃跑，屈服则折磨，智者谁会喜欢这样的恶人？敌人侮辱也如水般饮下，侍从帮助也想加害。对于行为颠倒错乱之人，有益的亲友也会心生他念。智者自身
English
When the time is not ripe, most things are difficult to accomplish. No one can escape the laws of the king in this life, and the ripening karmic results in the next. One should admit defeat when one is not truthful. People have eyes to see others, but to see oneself, one needs a mirror. If one does not gather one's mind inward, it is difficult to see one's own faults. Fools think that all happiness and suffering arise from external causes, and are constantly distracted by the waves of attachment and aversion, taking and rejecting external objects. The wise know that all happiness and suffering depend on themselves, and constantly turn their minds inward, observing themselves and dwelling with mindfulness. Whatever good or bad one experiences, those with discernment can generate wisdom from it. Even if one sees hundreds and thousands of joys and sorrows, there is no benefit for the mindless fool. Like various jewels, the wise can demonstrate actions that are appropriate to the situation, time, and others. A fool is like a stone, unchanging in color. Even if the powerful have great wealth, they should not torment others in inappropriate situations. If one can become a victor, a temperate ruler will always be victorious. Who can escape the invitation of the forest's assembly, the allure of the seven-tongued dance? The rain falls in season, with the secret of the cloud's drumbeat, the beauty of the water-cloud lightning garland captivates all minds. However much fools gain and win, they burn like a fire of greed and quickly vanish. Even if one gains increase and surpasses others, the wise are cool like clouds through the gate of mindfulness. Befriending evil people is like herding livestock, and making monks and mantra practitioners into enemies is something even a king should not do, for doing so is the root of one's own destruction. Old grudges and remaining debts should be cut off when the flames are small. Like a bird that has flown from its nest, it is difficult to pursue afterwards. The more one respects and honors, the more one should be gentle. The more one despises and harms, the more one should be fierce. If respected, they become angry; if despised, they become peaceful. If one can defeat them, they kill the gods; if one cannot defeat them, they worship demons. If fighting, they flee; if submitted to, they torment. Who among the wise would like such an evil person? Even if an enemy insults, drink it like water; even if attendants help, they try to harm. For those who act perversely, even beneficial friends will have other thoughts. The wise themselves