Tibetan
་ལ་གཟན་ཟས་ལྟ་བུར་མཐོང་། །སྡིག་པ་དག་ནི་ཕྲུ་གུ་ཡིས། །མ་ཉིད་ཟས་སུ་མཐོང་ནས་ཟ། །སྔོན་ཚེ་ཆོས་ལྡན་རྒྱལ་རྣམས་ཀྱིས། །སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་བཏང་ནས་སུ། །རང་གི་འབངས་རྣམས་སྐྱོང་བར་བྱེད། །ཀྱེ་མ་བློ་ཡི་ཁྱད་པར་ལྟོས། །རང་དོན་བཞག་ནས་གཞན་དོན་གཉེར། །དེ་ལ་སུ་ཞིག་སྐྱབས་མི་བྱེད། །འབྲས་ལྡན་ཤིང་དང་ཡིད་འོང་ཆུ། །སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་འདུན་སར་འགྱུར། །རང་དོན་ཆེ་ཞིང་གཞན་འདོར་བ། །དེ་ལ་སུ་ཞིག་སྐྱབས་སུ་འཛིན། །འབྲས་མེད་ཤིང་དང་མི་གཙང་ཆུ། །བློ་ལྡན་སུ་ཡིས་བརྟེན་བྱར་བྱེད། །གང་ཞིག་བརྟེན་པས་དཔལ་དང་གྲགས་པ་དང་། །ནོར་དང་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཐོབ་པ། །བུམ་བཟང་དཔག་བསམ་ནོར་བུའི་རྗེས་འགྲོ་བའི། །མི་མཆོག་དེ་ལ་བརྟེན་རྣམས་རྒྱལ་བར་འགྱུར། །བསྟེན་པར་གྱུར་ན་ཁྲོ་དང་བརྐམ་ཆགས་སོགས། །ཉེས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་རྣམས་ཕུང་བྱེད་པ། །ཧ་ལའི་ལྗོན་པ་དུག་ཆུའི་རྫིང་བུ་ཅན། །ས་བདག་ངན་ལ་སུ་ཞིག་རྟེན་པར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་སུ་ ཞིག་བདག་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས། །སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སྤངས་བདེ་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ། །རྣམ་པར་དཔྱོད་པས་ཉིན་མཚན་འདའ་བྱེད་པས། །ས་སྐྱོང་བཟང་པོ་རྣམས་ནི་དོན་དང་ལྡན། །གལ་ཏེ་རང་དོན་སེམས་ན་ཡང་། །རང་དོན་ལེགས་པར་སྒྲུབ་པ་ལ། །འཁོར་བསྐྱང་བ་ལས་དོན་ཆེ་བའི། །རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་གཞན་ཅི་ཡོད། །འབྲས་མེད་ཤིང་དང་མཚོ་བསྐམས་པར། །བྱ་རྣམས་འདུ་བར་མི་འགྱུར་ལྟར། །རྒྱལ་སྲིད་མངའ་ཐང་ཉམས་པའི་ཕྱོགས། །སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད། །སྐྱིད་ན་ལྷ་ཡང་འདུ་བྱེད་ལ། །སྡུག་ན་བུ་ཡང་འབྲོས་བྱེད་པས། །རྒྱལ་པོས་རང་གི་ཡུལ་འཁོར་ཀུན། །དཔལ་གྱིས་མཚོ་ལྟར་གང་བར་བྱ། །འཁོར་དང་ནོར་གྱིས་འབྱོར་གྱུར་ན། །རྒྱལ་པོ་སྟོབས་དང་ཅིས་མི་ལྡན། །འབྱོར་པར་གྱུར་ཚེ་ཀུན་ཀྱང་མཛའ། །རྒུད་པར་གྱུར་ཚེ་ཐམས་ཅད་དགྲ། །རྒྱལ་པོས་ཡུལ་དེར་མི་བཟད་པའི། །དབུལ་དང་ཁས་ཉེན་སྡུག་བསྔལ་ཅན། །སྐྱབས་མེད་འདི་དག་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས། །བདག་མིན་སུ་ཞིག་ཡོད་སྙམ་བྱ། །ཤིན་ཏུ་མི་སྲུན་གྱུར་རྣམས་ལ། །རྒྱལ་པོས་བདག་ལ་བརྙས་སྙམ་དུ། །རྒྱུད་ཚིག་པར་ནི་མི་བྱ་སྟེ། །དེ་རྣམས་ཉེས་པས་རྨོངས་ཕྱིར་རོ། །རྨོངས་ཕྱིར་ཕ་དང་མ་ལའང་། །འཚེ་ཞིང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད། །བདག་གི་བདེ་བ་ཁྱད་གསོད་པ། །དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཅིས་མི་སྐྱེ། །མིག་མེད་གཡང་སར་མཆོང་བ་ནི། །གཡང་སར་བརྙས་ པ་མ་ཡིན་གྱི། །རང་གི་ལས་ཀྱིས་རང་བརྙས་ནས། །དབང་མེད་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་ཟད། །དེ་བཞིན་མི་སྲུན་པ་རྣམས་ལ། །སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་བསྐྱེད་ནས་སུ། །ཕ་ཡིས་བུ་ནི་བཅོས་པ་ལྟར། །བསྡིག་ཅིང་གདུལ་དཀའ་གནས་ནས་བསྐྲད། །སྡུག་པ་དང་བྲལ་རང་མིས་བརྙས་པ་དང་། །བུ་ལོན་མང་ཞིང་ངན་པ་དག་ལ་བརྟེན། །དབུལ་བར་མཐོང་ནས་མཛའ་བོས་སྤངས་པ་སྟེ། །མེ་མ་ཡིན་པར་ལུས་སྲེག་དེ་ལྔའོ། །གང་ཞིག་རྒན་པོ་བྱིས་པ་ནད་པ་དང་། །ཉམ་ཆུང་ཐབས་སྟོར་དེ་བཞིན་རྒུད་པ་དང་། །རྒྱལ་པོས་སྤངས་དང་སྐྱབས་མེད་གྱུར་རྣམས་ལ། །སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དེ་དག་མིར་མི་རུང་། །བདག་ནི་མགོན་དང་བཅས་སྙམ་རེ་སེམས་ཀྱིས། །ཉམ་ཆུང་མཆི་མས་བརྣངས་པའི་སྨྲེ་སྔགས་ཀྱིས། །ས་བདག་ལ་ནི་བདེན་པའི་དོན་གསོལ་བ། །ཡལ་བར་འདོར་བ་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཟོད། །ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་རྣམས་ཀྱིས་མི་བདག་ལ། །ཞུ་བར་རྔོ་མི་ཐོགས་པ་མང་བའི་ཕྱིར། །དུས་དང་དུས་སུ་འབངས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ། །ཚུལ་བཞིན་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པ་མཁས་པ་ཡིན། །རང་ཉིད་བདེ་བར་གནས་པ་ཕལ། །ཕ་རོལ་ཉམས་ལ་ལྟ་བ་དཀོན། །གཞན་གྱི་ཁོང་དུ་ཞུགས་པ་ལྟའི། །བསམ་དཔྱོད་ཅན་གྱི་རྗེ་བོ་བཟང་། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་བརྟགས་ཀྱང་། །བདག་ལས་ཆེས་སྡུག་འགའ་ཡང་མ་མཐོང་བ། །དེ་ལྟར་སོ་སོར་གཞན་ལའང་རང་སྡུག་ པ། །དེ་ཕྱིར་བདག་གིས་གཞན་ལ་གནོད་མི་བྱ། །བདེ་བ་འདོད་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པར། །སྐྱེ་བོ་ཀུན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པའི་ཕྱིར། །བདག་གི་ཚུལ་ལ་བལྟས་ནས་འགྲོ་བ་གཞན། །ཤིན་ཏུ་ཕོངས་པར་གྱུར་ལ་སྙིང་རྗེར་བྱེད། །བདག་ནི་སྐྱེ་བོ་འདི་ཡི་མགོན་གྱུར་ལ། །འདི་ཀུན་བདག་ལ་རེ་ཞིང་ལྟ་བྱེད་པས། །བདག་གི་སྲོག་ནི་བཏང་བར་ཆེས་བླ་ཡི། །འདི་རྣམས་བཏང་བར་མི་བྱ་སྙམ་དུ་བསམ། །སྐྱབས་མེད་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སུ་མི་བགྱིད་ཅིང་། །ཇི་ལྟར་ནུས་པས་དབུགས་འབྱིན་མི་སྩོལ་བར། །འབངས་ཀྱི་ནོར་ལེན་འབངས་ལ་མི་སེམས་རྣམས། །ཁྲེལ་ལྡན་ཡིན་ན་ཁྲེལ་མེད་གཞན་སུ་ཞིག །ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་བརྟེན་བྱས་ན། །སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་དེས་མི་གཏོང་། །སེང་གེ་ཡན་ལག་མ་སྨད་པས། །སྤྲེའུའི་ཕྲུག་གུ་བསྲུང་བ་བཞིན། །ངན་པར་ཇི་ལྟར་ཕན་བཏགས་ཀྱང་། །རྐྱེན་དང་འཕྲད་པའི་ཚེ་ན་བསླུ། །མི་ངན་ཆུ་ལས་བསྒྲལ་ན་ཡང་། །རི་དྭགས་རུ་རུ་གཞན་ལ་བསྟན། །རང་གི་རིས་ནས་མ་འདས་པ། །ཇི་ལྟར་མི་སྲུན་གྱུར་ན་ཡང་། །རང་ལ་དབང་བའི་ཕྱིར་ན་དེས། །བརྙས་པར་མི་དོགས་འབད་དེ་འཆོས། །རང་གི་རིས་ནས་གང་འདས་པས། །གནོད་ཀྱང་ཆད་པས་ཇི་ལྟར་གཅོད། །བརྙས་ཐབས་བྱེད
Chinese
如同看待饲料一般， 罪恶则被孩童， 视作母亲的食物而吞食。 往昔拥有正法的君王们， 甚至舍弃生命与享用， 来守护自己的臣民。 唉，看看智慧的差别！ 放下自身利益而追求他人利益， 谁不会去庇护他呢？ 果实累累的树木和令人愉悦的流水， 会成为众人渴望的地方。 自身利益至上而抛弃他人的人， 谁会接纳他作为庇护？ 无果之树和不洁之水， 有智慧的人谁会依赖？ 依赖之后能获得荣耀与名声， 财富与安乐圆满具足， 追随如意宝瓶和如意宝珠的， 依靠这位人中之王的人们将会胜利。 如果所依赖之人，被愤怒和贪欲等， 过失所控制而毁灭眷属， 拥有剧毒树木和毒水的池塘， 谁会去依赖恶劣的统治者呢？ 因此，无论谁 依赖于我的人们， 都会摆脱痛苦而获得安乐， 以这样的思辨日夜度过， 善良的统治者们才是有意义的。 即使心中只想着自己的利益， 为了好好成办自己的利益， 也没有比守护眷属更重要的， 国王的事业还有什么别的呢？ 如同无果之树和干涸的湖泊， 鸟儿不会聚集一样， 王权和威势衰败的地方， 众人都会舍弃。 快乐时连天神也会聚集， 痛苦时连儿子也会逃离， 国王应使自己的国土上下， 充满如海般的荣耀。 如果拥有眷属和财富， 国王怎能不具备力量？ 富有时人人都是朋友， 衰败时一切都是敌人。 国王应想到，对于国内无法忍受的， 贫穷和负债的痛苦之人， 对于这些无依无靠的人们来说， 除了我还有谁能成为他们的依靠呢？ 对于那些极其不驯服的人， 国王不应认为他们是在轻蔑自己， 而心生愤怒， 因为他们是被罪过所蒙蔽。 因为被蒙蔽，甚至伤害父母， 危害三宝， 轻视自己的安乐， 怎能不对他们生起慈悲心呢？ 无眼之人跳入悬崖， 并非轻蔑悬崖， 而是自己的业力轻蔑自己， 不由自主地遭受痛苦。
English
Like seeing fodder as food, Sin is seen by children, As their mother's food and consumed. In the past, righteous kings, Even gave up their lives and possessions, To protect their subjects. Alas, look at the difference in wisdom! Putting aside their own interests to pursue the interests of others, Who would not protect them? Fruitful trees and pleasing waters, Will become the desired place for all. Those who prioritize their own interests and abandon others, Who will accept them as refuge? Barren trees and unclean water, Who with wisdom would rely on them? Those who, by relying on them, obtain glory and fame, Wealth and happiness in abundance, Following the good vase and the wish-fulfilling jewel, Those who rely on that supreme person will be victorious. If the one relied upon is controlled by faults, such as anger and greed, and destroys their retinue, Who would rely on an evil ruler who possesses poisonous trees and pools of poisonous water? Therefore, whoever Relies on me, Will be freed from suffering and attain happiness, Spending day and night in such contemplation, Good rulers are meaningful. Even if one only thinks of one's own interests, To accomplish one's own interests well, There is nothing more important than protecting one's retinue, What other task is there for a king? Just as birds do not gather around barren trees and dried-up lakes, People abandon places where royal power and authority have declined. In times of happiness, even gods gather, In times of suffering, even sons flee, The king should fill his entire country, With glory like the ocean. If one is rich with retinue and wealth, How can the king not possess power? When wealthy, everyone is a friend, When in decline, everyone is an enemy. The king should think, for those unbearable, Impoverished, indebted, and suffering people in the country, For these helpless ones, Who else but me can be their refuge? For those who are extremely unruly, The king should not think they are despising him, And become angry, Because they are blinded by their faults. Because they are blinded, they even harm their parents, Harming the Three Jewels, Disregarding their own happiness, How can one not feel compassion for them? The blind jumping into the abyss, Is not despising the abyss, But their own karma despises themselves, Involuntarily suffering.
Chinese
只是徒劳受苦而已。 同样，对于那些不驯服的人， 生起慈悲之心后， 就像父亲管教儿子一样， 驱逐那些作恶且难以调伏的人。 远离痛苦，被自己人轻视， 依靠债务缠身且邪恶的人， 因贫穷而被朋友抛弃， 这五种如同被非火焚烧。 对于那些年老、年幼、生病的人， 以及弱小、失去方法、同样衰败的人， 被国王抛弃和变得无依无靠的人们， 那些没有慈悲心的人，不配为人。 心中想着“我是有怙主的人”， 弱者含泪的哀嚎声， 向地主祈求真实的道理， 抛弃这些，内心如何能忍受？ 因为极其弱小的人们， 向人主诉说也无济于事的情况很多， 所以时时如实地了解和审察， 百姓的幸福和痛苦，才是智者。 自己安乐地生活很容易， 但很少有人关注他人的困境。 能够设身处地为他人着想的， 具有思辨能力的君主才是好的。 即使从各方面用心去衡量， 也没有看到比自己更痛苦的人。 因此，每个人都有自己的痛苦， 所以我不应该去伤害他人。 因为希求安乐，不愿痛苦， 一切众生都是完全平等的， 所以观察自己的处境， 对于那些极其贫困的众生生起慈悲心。 我是这些众生的保护者， 这些众生都依赖并仰望着我， 所以舍弃我的生命也值得， 心想不应该舍弃他们。 对于无依无靠的人们不给予庇护， 不尽力给予他们喘息的机会， 那些掠夺百姓的财产，不为百姓着想的人， 如果还有羞耻心，那谁是没有羞耻心的人呢？ 依靠有功德的人， 即使为了生命，也不会舍弃他。 就像狮子不轻视肢体一样， 守护着猴子的幼崽。 无论对恶人施加多少恩惠， 遇到因缘时，他们还是会欺骗你。 即使把恶人从水中救起， 他们也会向他人展示瑞鲁鹿。 不超出自己的范围， 即使变得多么不驯服， 因为他属于自己， 所以不用担心被轻视，努力地调伏他。 对于那些超出自己范围的人， 即使造成损害，又怎么能用惩罚来制裁呢？ 只是想方设法地轻视。
English
It's just experiencing suffering in vain. Likewise, towards those who are unruly, Having generated the thought of compassion, Just like a father disciplines his son, Expel those who are wicked and difficult to tame from their place. Separated from suffering, despised by one's own people, Relying on those who are burdened with debt and are evil, Abandoned by friends upon being seen as poor, These five are like being burned by non-fire. Towards those who are old, young, and sick, As well as the weak, those who have lost their means, and similarly those who are declining, Those abandoned by the king and those who have become helpless, Those without compassion are not fit to be human. With the thought, "I am one with a protector," The lamentations of the weak, filled with tears, Petitioning the lord of the land for the truth, How can the mind endure abandoning these? Because there are many instances where the extremely weak, Are unable to effectively plead to the lord of men, Therefore, it is wise to properly understand and examine, The happiness and suffering of the subjects at all times. It is easy to live comfortably oneself, But rare are those who look upon the misfortunes of others. A good ruler is one who can put himself in another's shoes, And has the ability to contemplate and discern. Even if one thoroughly examines with the mind in every way, One does not see anyone more miserable than oneself. Therefore, each person has their own suffering, So I should not harm others. Because all beings are perfectly equal, In desiring happiness and not wanting suffering, Therefore, observing my own situation, I feel compassion for other beings who have become extremely impoverished. I am the protector of these beings, And all of these rely on and look to me, Therefore, giving up my life is most worthy, Thinking that I should not abandon these. Not giving refuge to those who are without refuge, And not striving to give them a chance to breathe, Those who take the wealth of the subjects and do not care for them, If they have any shame, then who is shameless? Having relied on those with qualities, Even for the sake of life, they will not abandon them. Just as a lion does not despise its limbs, It protects the offspring of the monkey. No matter how much kindness is shown to the wicked, When circumstances arise, they will deceive you. Even if you rescue a wicked person from the water, They will show the Ruru deer to others. Not exceeding one's own boundaries, Even if one becomes very unruly, Because he belongs to oneself, One need not fear being despised, strive to tame him. For those who have exceeded one's own boundaries, Even if they cause harm, how can one punish them with penalties? One merely tries to despise them.